1 of 37

CHƯƠNG I

§7. Các khái niệm mở đầu

§8. Tổng và hiệu của hai vectơ

§9. Tích của một vectơ với một số

§10. Vectơ trong mặt phẳng tọa độ

§11. Tích vô hướng của hai vectơ

Bài tập cuối chương 4

CHƯƠNG IV. VECTƠ

2 of 37

CHƯƠNG I

CHƯƠNG IV. VECTƠ

KHÁI NIỆM VECTƠ

I

HAI VECTƠ CÙNG PHƯƠNG, CÙNG HƯỚNG, BẰNG NHAU

II

3

TOÁN HÌNH HỌC

➉

7

CÁC KHÁI NIỆM MỞ ĐẦU

3 of 37

THUẬT NGỮ

KIẾN THỨC, KĨ NĂNG

● Vectơ

● Vectơ-không

● Độ dài của vectơ

● Hai vectơ cùng phương

● Hai vectơ cùng hướng

● Hai vectơ bằng nhau

● Nhận biết khái niệm vectơ, hai vectơ cùng phương, hai vectơ cùng hướng, hai vectơ bằng nhau, vectơ-không.

​

● Biểu thị một số đại lượng như lực, vận tốc bằng vectơ.

4 of 37

Nhiệt độ và gió là hai yếu tố luôn cùng được đề cập trong các bản tin dự báo thời tiết. Tuy nhiên, nhiệt độ là đại lượng chỉ có độ lớn, còn gió có cả hướng và độ lớn. Với một đơn vị đo, ta có thể dùng số để biểu diễn nhiệt độ. Đối với các đại lượng gồm hướng và độ lớn như vận tốc gió thì sao? Ta có thể dùng đối tượng toán học nào để biểu diễn chúng?

5 of 37

KHÁI NIỆM VECTƠ

I

 

Bài giải

 

W

N

E

S

A

.

.

B

10 km

10 km

Hình 4.2

6 of 37

● Vectơ là một đoạn thẳng có hướng, nghĩa là, trong hai điểm mút của đoạn thẳng, đã chỉ rõ điểm đầu, điểm cuối.

● Độ dài của vectơ là khoảng cách giữa điểm đầu và điểm cuối của vectơ đó.

Từ thực tế này, ta đi tới khái niệm toán học sau:

 

 

7 of 37

Bài giải

Ví dụ 1.

KHÁI NIỆM VECTƠ

I

,

,

.

​

 

 

8 of 37

Bài giải

Luyện tập 1.

KHÁI NIỆM VECTƠ

I

.

​

 

 

9 of 37

II

HAI VECTƠ CÙNG PHƯƠNG, CÙNG HƯỚNG, BẰNG NHAU

HĐ2: Quan sát các làn đường trong hình 4.5 và cho biết những nhận xét nào sau đây là đúng.

a) Các làn đường song song với nhau.

b) Các xe chạy theo cùng một hướng.

c) Hai xe bất kì đều chạy theo cùng một hướng hoặc

hai hướng ngược nhau.

Giải

a) Các làn đường song song với nhau là nhận xét đúng.

b) Các xe chạy theo cùng một hướng là nhận xét sai.

C) Hai xe bất kì đều chạy theo cùng một hướng hoặc

hai hướng ngược nhau là nhận xét đúng.

​

10 of 37

II

HAI VECTƠ CÙNG PHƯƠNG, CÙNG HƯỚNG, BẰNG NHAU

  • Đường thẳng đi qua điểm đầu và điểm cuối của một vectơ được gọi là giá của vectơ đó.

​

  • Hai vectơ được gọi là cùng phương nếu chúng có giá song song hoặc trùng nhau.

 

11 of 37

KHÁI NIỆM VECTƠ

I

​

​

​

Bài giải

 

 

 

12 of 37

 

II

HAI VECTƠ CÙNG PHƯƠNG, CÙNG HƯỚNG, BẰNG NHAU

Đối với hai vectơ cùng phương thì chúng cùng hướng hoặc ngược hướng.

13 of 37

II

HAI VECTƠ CÙNG PHƯƠNG, CÙNG HƯỚNG, BẰNG NHAU

Chú ý:

​

 

● Ta quy ước vectơ-không có độ dài bằng 0, cùng hướng (do đó cùng phương) với mọi vectơ.

 

 

 

●

O

A

Hình 4.8

14 of 37

Bài giải

Ví dụ 2.

KHÁI NIỆM VECTƠ

I

 

 

 

 

 

15 of 37

 

 

2. HAI VECTƠ CÙNG PHƯƠNG, CÙNG HƯỚNG, BẰNG NHAU

16 of 37

 

 

17 of 37

 

 

18 of 37

Chú ý: Ta có thể dùng vectơ để biểu diễn các đại lượng như lực, vận tốc, gia tốc. Hướng của vectơ chỉ hướng của đại lượng, độ dài của vectơ thể hiện cho độ lớn của đại lượng và được lấy tỉ lệ với độ lớn của đại lượng.

19 of 37

 

Lời giải:

Lực đẩy Archimedes và trọng lực đều tác động lên vật A theo phương thẳng đứng, hai lực này cùng phương nhưng ngược hướng. Do đó Hình 4.11a không đúng. Vật A chìm xuống đáy nên trọng lực P (có hướng từ trên xuống) lớn hơn lực đẩy Archimedes F (có hướng từ dưới lên). Do vậy, Hình 4.11c không đúng.

20 of 37

 

 

21 of 37

 

 

22 of 37

 

Hướng dẫn giải:

​

​

    • Đúng

​

b) Sai

​

c) Đúng

​

d) Đúng

 

 

3. BÀI TẬP

23 of 37

Bài 4.2

Trong Hình 4.12, hãy chỉ ra các vectơ cùng phương, các cặp vectơ ngược hướng và các cặp vectơ bằng nhau.

​

 

 

 

24 of 37

 

 

 

 

 

 

 

 

25 of 37

 

 

 

 

 

 

 

 

 

26 of 37

 

 

 

 

27 of 37

 

 

 

 

Vấn đề 1: Xác định vectơ, các vectơ cùng phương, cùng hướng

28 of 37

Bài 2

Xác định các vec tờ cùng phương, các cặp vec tơ bằng nhau, cặp vec tơ cùng hướng trong hình vẽ dưới đây:

​

 

 

 

Vấn đề 1: Xác định vectơ, các vectơ cùng phương, cùng hướng

29 of 37

 

 

 

 

Vấn đề 2: Chứng minh vectơ bằng nhau

30 of 37

 

 

 

 

Vấn đề 2: Chứng minh vectơ bằng nhau

31 of 37

 

 

 

 

Vấn đề 3: Xác định điểm

32 of 37

Bài giải

 

B

 

A

B

CÂU 1

Mệnh đề nào sau đây đúng?

 

C

Hai vectơ ngược hướng với một vectơ thứ ba thì cùng hướng.

D

 

BÀI TẬP TRẮC NGHIỆM CỦNG CỐ

33 of 37

Bài giải

 

B

 

A

A

CÂU 2

 

 

C

 

D

 

 

 

 

 

 

 

 

34 of 37

Bài giải

 

B

 

A

 

C

 

D

C

CÂU 3

 

 

III

35 of 37

Bài giải

 

B

 

A

CÂU 4

 

 

C

 

D

 

D

36 of 37

C

D

 

 

Bài giải

D

Câu 5

 

 

B

A

 

 

37 of 37

Bài giải

Câu 6

 

 

 

C

D

 

 

B

A

 

 

A