ΤΕΧΝΙΚΗ ΧΕΙΡΟΥΡΓΕΙΟΥ

ΜΠΕΚΑ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΠΕ87.02

1^ο ΕΣΠΕΡΙΝΟ ΕΠΑΛ ΠΕΡΙΣΤΕΡΙΟΥ

​

Κεφάλαιο Πρώτο�Χωροταξία Χειρουργείου

Κεφάλαιο Πρώτο�Χωροταξία Χειρουργείου

�Αρχιτεκτονική του Χειρουργείου�

​

​

• Ποια είναι η καταλληλότερη τοποθεσία

για την εγκατάσταση του χειρουργείου και γιατί;

Αρχιτεκτονική του Χειρουργείου

• Η κατάλληλη κτιριακή κατασκευή,
• η διαρρύθμιση,
• η θέση του στο Νοσοκομείο,
• Η σύνδεση ή η απομόνωσή του από τα υπόλοιπα τμήματα του Νοσοκομείου,

​

καθορίζουν την αποδοτικότερη και σωστότερη λειτουργία του Χειρουργείου.

​

Αρχιτεκτονική του Χειρουργείου

​

• Γνώμονα για την επιλογή του αρχιτεκτονικού σχεδίου αποτελεί η εξυπηρέτηση των�ασθενών σε όσο το δυνατόν μικρότερο χώρο και με λιγότερο κόπο του προσωπικού.
• Σε περίπτωση ανακαίνισης ή κατασκευής νέων χειρουργείων, η Προϊσταμένη�Χειρουργείων και ο Διευθυντής Αναισθησιολόγος συμπεριλαμβάνονται στα μέλη της αρχιτεκτονικής επιτροπής.

​

Αρχιτεκτονική του Χειρουργείου

​

• Την καταλληλότερη τοποθεσία για την εγκατάσταση των χειρουργείων αποτελούν οι κατώτεροι και πιο απομονωμένοι όροφοι των Νοσοκομείων, οι οποίοι προσφέρουν:

​

• εύκολη πρόσβαση για τους εσωτερικούς ασθενείς
• εύκολη πρόσβαση για τα επείγοντα περιστατικά
• δύσκολη πρόσβαση για το κοινό
• εύκολη επικοινωνία με τους συνεργαζόμενους τομείς (π.χ τράπεζα αίματος, παθολογοανατομικό εργαστήριο, κ.λ.π.)

​

Αρχιτεκτονική του Χειρουργείου

Η συνολική έκταση του τομέα των Χειρουργείων εξαρτάται:

• από τον αριθμό των χειρουργικών αιθουσών,
• από την ύπαρξη ή όχι Κεντρικής Αποστείρωσης και την�σχέση της με τον Τομέα Χειρουργείων.

​

Ο αριθμός των χειρουργικών αιθουσών καθορίζεται από το σύνολο των χειρουργικών κλινών του Νοσοκομείου.

Για 500 χειρουργικά κρεβάτια θεωρείται ικανοποιητικός ο αριθμός των 10 έως 15 αιθουσών Χειρουργείου (δηλ. 2-2,5% των χειρουργικών κρεβατιών).

​

Αρχιτεκτονική του Χειρουργείου

• Η έκταση μιας χειρουργικής αίθουσας εξαρτάται από το είδος των επεμβάσεων,�που φιλοξενεί, π.χ. οι καρδιοχειρουργικές επεμβάσεις απαιτούν μεγάλους χώρους, ε-�νώ οι Ω.Ρ.Λ. επεμβάσεις μικρότερους.
• Σε γενικές γραμμές, χώρος 20m² θεωρείται κατάλληλος για χειρουργική αίθουσα.

​

Κυκλοφορία - Χώροι

​

• Ποιο είναι το πρωταρχικό μέλημα κατά τη λειτουργία του χειρουργείου;
• Ποια αυστηρά μέτρα το εξασφαλίζουν;

Κυκλοφορία – Χώροι� Διατήρηση της καθαριότητας και της ασηψίας

Πρωταρχικό μέλημα κατά τη λειτουργία των Χειρουργείων είναι η διατήρηση της καθαριότητας και της ασηψίας, όπου αυτή απαιτείται. Για την εξασφάλισή τους�υιοθετούνται, πολλές φορές μέτρα και αυστηροί κανόνες:

​

• η είσοδος στα Χειρουργεία επιτρέπεται μόνο στους ασθενείς προς επέμβαση και στο προσωπικό των Χειρουργείων.

Οι επισκέπτες (συγγενείς των ασθενών ή προσωπικό του υπόλοιπου Νοσοκομείου) απαγορεύονται αυστηρά.

• Το προσωπικό των χειρουργείων υποχρεούται να αλλάζει στα αποδυτήρια και να φορά την στολή του χειρουργείου
• Οι τραυματιοφορείς πρέπει να αλλάζουν φορείο και κλινοσκεπάσματα στον ασθενή πριν τον οδηγήσουν στα ενδότερα του χειρουργείου

​

Κυκλοφορία – Χώροι�

​

​

​

Ποια είναι η φιλοσοφία του αρχιτεκτονικού σχεδίου του χειρουργείου;

​

Κυκλοφορία – Χώροι�

​

Η φιλοσοφία του αρχιτεκτονικού σχεδίου του χειρουργείου είναι η:

​

Κατάλληλη διαρρύθμιση για διευκόλυνση της ροής ατόμων και εφοδίων προς μία κατεύθυνση.

Σ’αυτό διευκολύνει ο διαχωρισμός της εισόδου-εξόδου των υλικών, αλλά και ο διαχωρισμός της εισόδου των ασθενών από την είσοδο του προσωπικού.

​

�Κυκλοφορία – Χώροι��

Για τη διατήρηση της καθαριότητας και της ασηψίας, ο Τομέας των Χειρουργείων

α) σε πόσες νοητές προφυλακτικές ζώνες χωρίζεται και

β) τι χώρους περιλαμβάνει η καθεμία ;

​

�Κυκλοφορία – Χώροι��

• Για τη διατήρηση της καθαριότητας και της ασηψίας, ο Τομέας των Χειρουρ-�γείων χωρίζεται σε τέσσερις νοητές προφυλακτικές ζώνες αυξανόμενης καθα-�ρότητας (3, 2, 1, 0), με συγκεκριμένο τρόπο κίνησης από την μία ζώνη στην�άλλη.

​

�Υλικά Κατασκευής�

​

• Ποια είναι τα κριτήρια καταλληλότητας των υλικών για την οικοδόμηση των Χειρουργείων;

�Υλικά Κατασκευής�

Κριτήριο καταλληλότητας των υλικών για την οικοδόμηση των Χειρουργείων αποτελεί:

• η ποιότητά τους, για αντοχή στο συχνό πλύσιμο με δυνατά χημικά απολυμαντικά μέσα,
• το λείο της επιφάνειάς τους, για εύκολο καθαρισμό και μη εγκλωβισμό σκόνης,
• το χρώμα τους. Κατάλληλα χρώματα θεωρούνται τα ματ (δεν ανακλούν το φως), απαλά και ουδέτερα (παστέλ), για να είναι ξεκούραστα στο μάτι του προσωπικού (πράσινο, σιέλ και γκρι).

​

�Υλικά Κατασκευής�

• Στα παλιότερα χειρουργεία, οι τοίχοι

από πλακάκια, ενώ το δάπεδο από καλής

ποιότητας μωσαϊκό.

• Στα σύγχρονα χειρουργεία, χτίζονται από το ίδιο σύγχρονο ομοιογενές υλικό μεγάλης αντοχής (π.χσκληρό βινίλιο), χωρίς τη δημιουργία γωνιών στα σημεία συνάντησης τοίχων και δαπέδου για καλύτερο καθαρισμό.
• Το δάπεδο εμπεριέχει μεταλλικό πλέγμα γείωσης, ώστε να είναι αγώγιμο και να αποφεύγεται ο κίνδυνος ηλεκτροπληξίας και έκρηξης πτητικών αναισθησιολογικών αερίων, λόγω σπινθήρων από στατικό ηλεκτρισμό και από ελαττωματικές ηλεκτρικές�συσκευές.

​

​

�Υλικά Κατασκευής�

• Κρίνεται απαραίτητη η επένδυση των γωνιών των τοίχων που εξέχουν με ανοξείδωτη μεταλλική επιφάνεια, για να μην τραυματίζονται κατά τη διέλευση των�φορείων.
• Για τον ίδιο λόγο, η ίδια επένδυση πρέπει να υπάρχει και στους τοίχους των διαδρόμων, στο ύψος των φορείων.

​

​

�Υλικά Κατασκευής�

• Τα ντουλάπια, τα ράφια, τα διαφανοσκόπια πρέπει να είναι εντοιχισμένα, για να�συγκροτούν τη λιγότερη δυνατή σκόνη και να διευκολύνουν την πολύ συχνή καθαριότητα των Χειρουργικών Αιθουσών
• Νεροχύτες, πάγκοι και νιπτήρες

κατασκευάζονται από ανοξείδωτο λείο και ανθεκτικό χάλυβα μεγάλης αντοχής.

​

​

�Υλικά Κατασκευής�Πόρτες�

• Στα σύγχρονα χειρουργεία, οι πόρτες των�χειρουργικών αιθουσών ανοίγουν με δύο τρόπους:
• με ποδοδιακόπτη ή φωτοκύτταρο, για τους�«αποστειρωμένους» χρήστες,
• Στα παλιότερα χειρουργεία, οι πόρτες είναι δί-�φυλλες με ανεξάρτητη κίνηση 2 κατευθύνσεων (μέ-�σα-έξω). Στην περίπτωση αυτή η κυκλοφορία γίνεται�απαραίτητα μόνον από το δεξιό φύλλο της πόρτας.
• Το αντίθετο είναι πολύ επικίνδυνο.

​

Υλικά Κατασκευής�Δάπεδο

• Γιατί είναι επιτακτική ανάγκη στο χειρουργείο το δάπεδο να είναι όσο το δυνατόν καθαρότερο;
• Ποια είναι τα κυριότερα μέτρα, που υιοθετούνται, για την εξυπηρέτηση του σκοπού αυτού;

​

Υλικά Κατασκευής�Δάπεδο

Από ένα μολυσμένο δάπεδο απορρέει μολυσμένη σκόνη, και επομένως δημιουργούνται μολύνσεις στα Χειρουργεία. Είναι επιτακτικό, λοιπόν, να υπάρχει όσο το δυνατό καθαρότερο δάπεδο.

​

Τα κυριότερα μέτρα, που υιοθετούνται, για την εξυπηρέτηση του σκοπού αυτού είναι τα εξής:

• Σύστημα μεταφοράς ασθενών. Υπάρχουν διάφορα συστήματα, το κοινό σημείο των οποίων είναι η χρησιμοποίηση διαφορετικού μέσου μεταφοράς έξω από τα Χειρουργεία και διαφορετικού μέσα στα Χειρουργεία.
• Ειδικά παπούτσια χειρουργείου με δυνατότητα τυποποιημένου ελεγχόμενου πλυσίματος σε πλυντήρια.
• Παλιότερα, χρησιμοποιούσαν και τάπητες εισόδου. Τους�τοποθετούσαν μετά τις πόρτες εισόδου των Χειρουργείων για να συγκροτούν τα μικρόβια των υποδημάτων. Στις τελευταίες έρευνες, όμως, αμφισβητείται έντονα ο προστατευτικός ρόλος των ταπήτων εισόδου, μιας ή πολλαπλών χρήσεων.

​

Υλικά Κατασκευής�Οροφή

• Στην οροφή, είναι στερεωμένη η λυχνία φωτισμού και�το σύστημα κλιματισμού. Παράλληλα, είναι κατα-�σκευασμένη έτσι ώστε να απορροφά τους θορύβους της χειρουργικής αίθουσας. Τα τελευταία χρόνια, με την πληθώρα των μηχανημάτων, που εισήχθησαν στην�χειρουργική αίθουσα, προέκυψε η ανάγκη να απελευ-�θερωθεί το δάπεδο, για να δημιουργηθεί χώρος για την κίνηση του προσωπικού και την διευκόλυνση της καλής καθαριότητάς του.
• Έτσι, τοποθετήθηκαν στην οροφή και άλλα μηχανήματα όπως χειρουργική διαθερμία, οθόνη, ακτινολογικό μηχάνημα, φωτογραφική Camera, Monitors βιντεοσκοπήσεων, παροχές αναισθησιολογικών αερίων, κενού, πεπιεσμένου αέρα, μικροχειρουργική κολώνα, ενισχυτής εικόνας και λυχνία�ακτινοσκόπησης, βασισμένα σε μηχανισμό (π.χ. C-�arm), ο οποίος να γλιστρά σε ράγες από τη βάση οροφής,

Αερισμός των χειρουργείων

​

• Γιατί πρέπει να εξασφαλίζεται με τεχνητό τρόπο (κλιματισμό) ο αερισμός του χειρουργείου;

​

Αερισμός των χειρουργείων

• Τα μικρόβια κάθονται πάνω στα μόρια της σκόνης.
• Με τα ρεύματα του αέρα αναταράζεται η σκόνη και κάθεται πάνω στις επιφάνειες των εργαλείων και του χειρουργικού τραύματος.
• Τα μικρόβια, που κουβαλάει πάνω της η σκό-�νη, μολύνουν το χειρουργικό τραύμα.

​

Τεχνητός αερισμός των χειρουργείων

Ο τεχνητός αερισμός αποσκοπεί:

1. Στην πρόληψη των μολύνσεων:

α) Ελέγχοντας τη ροή της σκόνης αφού την κατευθύνει μακριά από το χειρουργικό τραύμα

β) Φιλτράροντας απόλυτα τα μικρόβια (ειδικά φίλτρα που σταματούν όλα τα μικρόβια)

Αρκεί, βέβαια, τα φίλτρα να καθαρίζονται τακτικά από υπεύθυνα άτομα.

2) Στη διατήρηση σταθερής θερμοκρασίας 20-22° C και σταθερής υγρασίας 50-60%.

Έτσι ελαττώνονται οι πιθανότητες πρόκλησης σπινθήρων στατικού ηλεκτρισμού.

​

Φωτισμός

​

Γιατί απαιτείται ειδική πρόβλεψη και μελέτη για το φωτισμό του χειρουργείου;

​

Φωτισμός

• Το φυσικό φως μας δίνει τη δυνατότητα να αντιλαμβανόμαστε την τρισδιάστατη δομή των αντικειμένων με όλες τους τις λεπτομέρειες, που τα κάνουν να διαφέρουν το ένα από το άλλο (μέγεθος, σχήμα, υφή κ.τ.λ.)
• Ο φωτισμός του χειρουργείου αποσκοπεί να δημιουργηθούν τεχνητά οι αντίστοιχες συνθήκες φωτισμού με το φυσικό φωτισμό της ημέρας.
• Πρέπει λοιπόν τεχνητά να εξασφαλισθεί:

1. Ισορροπημένη φωτεινότητα

2. Κατάλληλο χρώμα φωτισμού

​

Φωτισμός�1. ισορροπημένη φωτεινότητα

Η ισορροπημένη φωτεινότητα βοηθά στο να μειωθούν τα σφάλματα που οφείλονται στην οπτική κούραση της χειρουργικής ομάδας και του υπόλοιπου προσωπικού. Επιτυγχάνεται:

⇒ με το φωτισμό των τοίχων γιατί διαχέεται ομοιόμορφα το φως στον υπόλοιπο χώρο.

⇒ με τα παστέλ χρώματα που αντανακλούν περισσότερο φως (σε αντίθεση με τα στιλπνά, γυαλιστερά χρώματα).

⇒ Τα παστέλ χρώματα συντελούν στη δημιουργία ήρεμης εικόνας, σε αντίθεση με την ένταση, που συνήθως επικρατεί στην χειρουργική αίθουσα.

​

​

​

​

��Φωτισμός�2. Κατάλληλο χρώμα φωτισμού� �

​

• Όταν το χρώμα του φωτισμού δεν πλησιάζει αυτό του φυσιολογικού φωτός, βλάπτεται η ικανότητα του προσωπικού να αξιολογεί, να διαβάζει αυτές τις φυσικές λεπτομέρειες των αντικειμένων.
• Επιβάλλεται, λοιπόν, να επιλεγούν φωτεινές πηγές, που να παράγουν πλούσιους φυσικούς πίνακες χρωμάτων.

​

​

�Φωτισμός�

​

• Ο φωτισμός της αίθουσας με ποιους τρόπους γίνεται;

​

�Φωτισμός�

Ο φωτισμός της αίθουσας αποτελείται:

1. Από το γενικό φωτισμό με:

Γαλακτώδεις λάμπες φθορίου, οι οποίες ξεκουράζουν τα μάτια των χειρουργών, γιατί πλησιάζουν σε χρωματισμό φωτός αυτό του φυσικού.

2. Από το φωτισμό του χειρουργικού πεδίου με:

​

α) Σταθερούς χειρουργικούς προβολείς οι οποίοι είναι:

• Στερεωμένοι στην οροφή και έχουν σπαστούς βραχίονες,
• Πολυεστιακοί (για αποφυγή σκιάς), απλοί ή με δορυφόρο, με εστίασης στο σημείο της εγχείρησης
• Ονομάζονται «ψυχρά» κάτοπτρα, επειδή απορροφούν τη θερμοκρασία των προβολέων, η οποία είναι επιζήμια: ξηραίνει τους ιστούς του τραύματος και ζεσταίνει τους χειρούργους.�

���Φωτισμός�� �

β) Φορητούς χειρουργικούς προβολείς οι οποίοι είναι:

Μονοεστιακοί και πολυεστιακοί. Χρησιμοποιούνται κυρίως βοηθητικά.

​

γ) Διάφορες άλλες πηγές φωτισμού.

Κατά τις χειρουργικές επεμβάσεις, χρησιμοποιούνται διάφορα μηχανήματα και όργανα, τα οποία έχουν δική τους ηλεκτρική πηγή φωτός και μεταφέρουν το φως στο πεδίο με ινο-οπτικά καλώδια.

​

​

���Φωτισμός�� �

Τέτοια μηχανήματα είναι:

• τα μικροσκόπια, για οφθαλμολογικές, �ΩΡΛ, νευρολογικές κ.α. επεμβάσεις
• τα ενδοσκόπια (κολονο-

σκόπηση, γαστροσκόπηση,

βρογχοσκόπηση, κτλ.)

​

​