2 of 26

Ερευνητικά δεδομένα

Η έρευνα για Διαφοροποίηση στα Μαθηματικά έδειξε σημαντικά αποτελέσματα στη επίδοση των μαθητών ( π.χ. P. Konstantinou-Katzi et al. 2013: http://dx.doi.org/10.1080/0020739X.2012.714491
Η Έρευνα σε διάφορα αντικείμενα του προγράμματος, σε όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης, επιβεβαίωσε ότι η διαφοροποίηση είναι παιδαγωγική φιλοσοφία η οποία θεμελιώνεται στην Αρχή της Προσαρμογής της Διδασκαλίας και του Αναλυτικού Προγράμματος στις διαφορετικές ανάγκες και ρυθμό μάθησης των μαθητών/ριών (π.χ. C.A. Tomlinson, The Differentiated Classroom: Responding to the Needs of all Learners,1999);M. Koutselini, Differentiated instruction: Forms and techniques – Research based results; 2003);
Αρχή της Επικείμενης Ανάπτυξης- Vygotsky
H διαφοροποίηση θεμελιώνεται στο σεβασμό της «μαθησιακής ετοιμότητας».

3 of 26

�Η διαφοροποίηση θεμελιώνεται στο σεβασμό της «μαθησιακής ετοιμότητας».�

Ζώνη Επικείμενης Ανάπτυξης

Είναι η απόσταση ανάμεσα στο πραγματικό αναπτυξιακό επίπεδο του παιδιού (τι γνωρίζει, τι μπορεί να κάνει, τι αισθάνεται), σε δεδομένο χρόνο

και τι μπορεί να μάθει κάτω από υποστήριξη και καθοδήγηση ή σε συνεργασία με πιο ανεπτυγμένους σε συγκεκριμένο θέμα- γνωστικό τομέα συνομήλικους (Vygotsky, 1978).

Εποικοδόμηση γνώσης/μάθησης (Constructivism)

4 of 26

Επίπεδα ετοιμότητας Vs ικανότητας

5 of 26

Εποικοδομητισμός

Η διαδικασία μάθησης κατά την οποία ο κάθε μαθητής οικοδομεί- κτίζει τη γνώση μέσα από εσωτερικές διεργασίες που οδηγούν σε αντίστοιχες γνωστικές δομές (σημασιολογικά δίκτυα και γνωστικά σχήματα).

Η σκέψη και η μάθηση δομούνται με ενεργητική επεξεργασία των ερεθισμάτων που δέχεται το άτομο από το περιβάλλον.
Η εσωτερική δομή της σκέψης και η γνώση τροποποιούνται συνεχώς
Η δημιουργία νέας γνώσης στηρίζεται στην προαπαιτούμενη-προϋπάρχουσα
Η επαγωγική διερευνητική διαδικασία και η κωδικοποίηση στηρίζουν την εποικοδόμηση
Η αλληλεπίδραση μαθητών βοηθά στην εποικοδόμηση (κοινωνικός εποικοδομητισμός

7 of 26

Η Διαφοροποίηση διδασκαλίας/μάθησης

9 of 26

Δείγματα διαφοροποίησης Οριζόντια διαφοροποίηση

Η μητρική μορφή στη Λογοτεχνία

Στην 3^η και 4^η περίοδο:

Οι μαθητές χωρίστηκαν σε 4 ομάδες των 5 ατόμων. Έγινε προσπάθεια να είναι ανομοιογενείς ως προς το επίπεδο ετοιμότητας (1 αδύναμος-2 μέτριοι-1 καλός- 1 πολύ καλός). Τα υπόλοιπα κριτήρια διαφοροποίησης (ενδιαφέροντα, μαθησιακό στιλ λήφθηκαν υπόψη. Σε κάθε ομάδα δόθηκε ένα λογοτεχνικό κείμενο και ζητήθηκε μέσω φύλλων εργασίας (οι ρόλοι αποφασίστηκαν από τους μαθητές):

Πρώτος: να παρουσιάσει το κείμενο (αναδιήγηση) στους συμμαθητές (δραστηριότητα λεκτικής -διαπροσωπικής νοημοσύνης)

Δεύτερος: να κάνει μια ζωγραφιά με θέμα τη μάνα, εμπνευσμένη από το κείμενο (δραστηριότητα οπτικής νοημοσύνης)

Τρίτος: να βρει τραγούδια για τη μάνα ή να γράψει ένα ποίημα, εμπνευσμένος από το κείμενο (δραστηριότητα μουσικής/λεκτικής νοημοσύνης)

Τέταρτος: να δραματοποιήσει μια μικρή σκηνή από το κείμενο ή να κάνει εκφραστική ανάγνωση (δραστηριότητα κιναισθητικής νοημοσύνης)

Πέμπτος: να συσχετίσει το κείμενο (ομοιότητες/διαφορές) με ένα απόσπασμα από άλλο λογοτεχνικό έργο που είχε διανεμηθεί σε κάθε ομάδα ή με ένα κείμενο μη λογοτεχνικό με θέμα τη «μάνα» (δραστηριότητα λογικής νοημοσύνης)

10 of 26

Προετοιμασία μαθήματος- δομημένη διαφοροποίηση

Καθόρισε τον ΣΚΟΠΟ του μαθήματος υποβάλλοντας στον εαυτό σου την ερώτηση:
Τι σε τελευταία ανάλυση πρέπει ΟΛΟΙ οι μαθητές/ριες, όταν τελειώσει το μάθημα να γνωρίζουν.

Ανάλυσε το σκοπό σε ΠΥΡΗΝΙΚΕΣ γνώσεις ( βασικές πληροφορίες, έννοιες, δεξιότητες, στρατηγικές σκέψης, αξίες, συναισθήματα) που θα πρέπει να διδάξεις/μάθουν, για να επιτύχουν τον σκοπό.

Αναστοχάσου ερωτώντας τον εαυτό σου: Τι θα έπρεπε να γνωρίζουν ήδη, για να μπορέσουν να λειτουργήσουν/δραστηριοποιηθούν στο σημερινό μάθημα; ΠΡΟΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ

12 of 26

(συνέχεια) Προετοιμασία μαθήματος

Παραγωγή δραστηριοτήτων για εποικοδόμηση και διαφοροποίηση
Οργάνωση της τάξης (πότε ολομέλεια, εξατομικευμένα, συνεταιριστικά , συνεργατικά)
Διαφοροποιημένη κατ΄οίκον εργασία

13 of 26

ΔΟΜΗΜΕΝΗ ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΣΗ

ΜΑΘΗΜΑ: Αρχαία Ελληνική Γλώσσα Α’ Λυκείου Κοινού Κορμού

ΕΝΟΤΗΤΑ: Ενότητα 2 «Η φιλανθρωπία»

ΘΕΜΑ: Το ειδικό και τελικό απαρέμφατο και η σύνταξή του

ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΣ ΧΡΟΝΟΣ: 2 διδακτικές περίοδοι (90’ λεπτά)

2. ΕΙΔΙΚΟΣ ΣΚΟΠΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΕΝΟΤΗΤΑ:

Εξοικείωση των μαθητών/-τριών με το απαρέμφατο ως συντακτικό φαινόμενο (ειδικό ή τελικό / ταυτοπροσωπία ή ετεροπροσωπία / το απαρέμφατο ως υποκείμενο ή αντικείμενο). Οι μαθητές στην προηγούμενη διδακτική περίοδο διδάχτηκαν απόσπασμα από τον Αγησίλαο του Ξενοφώντα (1.20-1.22) και τον γραμματικό τύπο του απαρεμφάτου.

3. ΕΙΔΙΚΟΣ ΣΚΟΠΟΣ:

Οι μαθητές να είναι σε θέση:

1. Να αναγνωρίζουν το τελικό και ειδικό απαρέμφατο ενεργητικής και μέσης φωνής όλων των χρόνων.

Να αναγνωρίζουν και να κατανοούν τη συντακτική λειτουργία του απαρεμφάτου σε αρχαιοελληνικά κείμενα, με σκοπό την ερμηνεία του κειμένου.

4. ΠΩΣ ΕΠΙΤΥΓΧΑΝΕΤΑΙ Ο ΣΚΟΠΟΣ

1. Λειτουργία του τελικού και ειδικού απαρεμφάτου.

2. Το απαρέμφατο και ο συντακτικός του ρόλος στην πρόταση (υποκείμενο, αντικείμενο). Το υποκείμενο του απαρεμφάτου: ταυτοπροσωπία και ετεροπροσωπία.

14 of 26

( Συνέχεια) Δομημένη διαφοροποίηση

5. ΠΡΟΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ:
1. Το υποκείμενο του ρήματος.
2. Το αντικείμενο του ρήματος.
3. Οι πτώσεις των ονομάτων (κυρίως ονομαστική και αιτιατική).
4. Οι γραμματικοί τύποι του απαρεμφάτου ενεργητικής και μέσης φωνής.
5. Ειδικές προτάσεις.
6. Τελικές προτάσεις ή προτάσεις του σκοπού.
7. Γραμματικοί τύποι του απαρεμφάτου.

6. ΠΥΡΗΝΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΤΕΥΞΗ ΣΚΟΠΟΥ:
1. Το τελικό και ειδικό απαρέμφατο.
3. Το απαρέμφατο ως υποκείμενο.
4. Το απαρέμφατο ως αντικείμενο.
5. Ταυτοπροσωπία.
6. Ετεροπροσωπία.

. ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΣΤΙΚΗ ΓΝΩΣΗ:
-Οι μαθητές να είναι σε θέση να μετατρέψουν προτάσεις της νέας ελληνικής στην αρχαία ελληνική, χρησιμοποιώντας απαρεμφατική σύνταξη
- Να ζωγραφίζουν 2 συνομιλητές και να επινοούν διάλογο με απαρέμφατο (ετεροπροσωπία- Ταυτοπροσωπία)

15 of 26

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ-ΤΟ ΑΠΑΡΕΜΦΑΤΟ� (ΕΙΔΙΚΟ & ΤΕΛΙΚΟ ΚΑΙ Η ΣΥΝΤΑΞΗ ΤΟΥ)

16 of 26

Δραστηριότητα 2: α) Στις επόμενες προτάσεις, αφού εντοπίσετε τα απαρέμφατα, να κυκλώσετε τα ρήματα εξάρτησής τους. β) Στη συνέχεια να τα κατατάξετε σε δύο στήλες ανάλογα με το τι παίρνουν μπροστά όταν μεταφράζονται: ΝΑ ή ΟΤΙ.

Παρατήρηση- ονοματολογία:

-------------------------------------------------------------------------------------------------

a) Ἀθηναῖοι λέγουσιν εἶναι σοφοί.

β) Ἀθηναῖοι λέγουσι τοὺς διδασκάλους εἶναι σοφούς.

γ) Μένων ἐβούλετο πλουτεῖν.

δ) Ἐγὼ οὐχ ἡγοῦμαι εἶναι διδακτὴν τὴν ἀρετήν.

ε) Μιλτιάδης ἔπεισε τοὺς Ἀθηναίους στρατεῦσαι.

στ).Οἴομαι γιγνώσκειν πάντας ὑμᾶς. (οἴομαι= νομίζω)

ζ. Κροῖσος ἐνόμιζε εἶναι ὀλβιώτατος πάντων ἀνθρώπων.

η. Λέγεται τὴν πόλιν ἀρχαιοτάτην εἶναι.

θ. Οἴοντο εἶναι ἀγαθοί.

17 of 26

Δραστηριότητα 3: Να εντοπίσετε στις ΠΙΟ ΠAΝΩ ΠΡΟΤAΣΕΙΣ το υποκείμενο του απαρεμφάτου.

Παρατήρηση:

-------------------------------------------------------

-------------------------------------------------------

18 of 26

Δραστηριότητα 4.

α)Ποιο είναι το Υποκείμενο και ποιο το αντικείμενο στις πιο κάτω προτάσεις:

Ο Αντρέας ήθελε να γράψει

Ο Αντρέας ήθελε να γράψει η Μαρία

β) Μεταφράστε τις πιο πάνω προτάσεις στα αρχαία ελληνικά (θέλω-βούλομαι)

ΟΛΟΜΕΛΕΙΑ- Επεξεργασία του φαινομένου στην τάξη

19 of 26

	Υποκείμενο ρήματος	Υποκείμενο απαρεμφάτου	Ταυτοπροσωπία ή ετεροπροσωπία
1. Μένων ἐβούλετο πλουτεῖν.
2. Τὰ παιδία ἐμάνθανον διώκειν τὴν ἀρετήν.
3. Κύρος νομίζει ἀδικεῖσθαι.
4. Ἀκούω τινὰ (= κάποιον) διαβάλλειν ἐμέ.
5. Τινὲς ἔλεγον τοῦτον ἄφρονα εἶναι.
6. Ηὔχοντο Ἀγησίλαον εὐτυχῆσαι.
7.Ἤθελεν σῴζειν ἀνθρώπους ἀγαθούς.

Δραστηριότητα 6

Συμπληρώστε τον Πίνακα

20 of 26

ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

Δραστηριότητα 7: α) Να γράψετε ένα διάλογο συνάντησης αρχαίου Έλληνα με Νεοέλληνα με τη χρήση ετεροπροσωπίας και ταυτοπροσωπίας με θέμα της επιλογής σας ή με θέμα την απαρέσκεια σε απόφασή του.

β) Ζωγραφίστε δύο πρόσωπα να συνομιλούν στα αρχαία χρησιμοποιώντας ετεροπροσωπία/ταυτοπροσωπία

21 of 26

Αναλύστε σε Προαπαιτούμενη γνώση και προσθέστε Μετασχηματιστική = πέρα από το αναλυτικό πρόγραμμα

1. Να χρησιμοποιήσεις τα κατάλληλα

αριθμητικά σύμβολα για να συμπληρώσεις την

πιο κάτω ισότητα, όπως στο παράδειγμα:

4Χ3= 10+2

16 ( ) 4 = 4 ( )1

2. Λύσε την εξίσωση:

6 ÷ ½=3

3. Ποιο είναι το Ελάχιστο Κοινό Πολλαπλάσιο των

1/3 + 1/4

4. Ποιος είναι ο Μέγιστος Κοινός Διαιρέτης των

αριθμών 24, 36, 96

22 of 26

Αναλύστε σε Προαπαιτούμενη γνώση και προσθέστε Μετασχηματιστική = πέρα από το αναλυτικό πρόγραμμα

Κυβίστηση

Διαιτησία

Άλμα εις Μήκος

24 of 26

Προετοιμασία μαθήματος

ΤΙ ΑΛΛΑΖΕΙ

Διαφορετική προετοιμασία

Περιορισμός του λόγου του εκπαιδευτικού

Αύξηση του χρόνου εργασίας των μαθητών

Αλλαγή στην οργάνωση της τάξης=Εξατομίκευση, συνεργασία, τάξη

Επαγωγική διαδικασία μάθησης

Αύξηση της ανατροφοδότησης την ώρα που οι μαθητές εργάζονται εξατομικευμένα, ανά δύο, σε ομάδες

Πώς θα ικανοποιήσω τις ανάγκες των μαθητών που έχουν γοργότερο ρυθμό μάθησης, που είναι έτοιμοι να πάνε πέρα από το σκοπό του μαθήματος; ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΣΤΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ

ΜΕΣΑ, ΜΕΘΟΔΟΣ, ΥΛΙΚΑ, ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΑΞΗΣ

Διαφοροποιημένη

Κατ’ οίκον εργασία

25 of 26

Προϋποθέσεις

Αλλαγή στάσης του ίδιου του εκπαιδευτικού: «Όσοι μαθαίνουν μαθαίνουν από μας, Όσοι δεν μαθαίνουν είναι από το κεφάλι τους ή από εξωγενείς παράγοντες»
Αλλαγή αντίληψης για τη μάθηση: «Εύκολα για τους αδύνατους και πιο δύσκολα για τους δυνατούς» Vs Yψηλές προσδοκίες για όλους
Αλλαγή στάσης του μαθητή/ριας: ο/η καθηγητής/ρια πιστεύei ότι μπορώ να μάθω
Ανάπτυξη μικρο-προγράμματος- για να προσδιορίσω τα προαπαιτούμενα
Η τάξη γίνεται εργαστήριο με παιδιά να εργάζονται και τον εκπαιδευτικό να προσφέρει βοήθεια