1 of 23

KAZANIMLAR

F.7.5.2.1. Ayna çeşitlerini gözlemleyerek kullanım alanlarına örnekler verir.

F.7.5.2.2. Düz, çukur ve tümsek aynalarda oluşan görüntüleri karşılaştırır.

AYNALAR

2 of 23

Işığın tamamına yakınını düzgün olarak yansıtabilen yüzeylere ayna denir. Aynalar metal yüzeylerin parlatılması veya cam levhaların kaplanmasıyla oluşur. Bu kaplama gümüş veya

alüminyum olabilir.

AYNALAR

AYNALAR

DÜZ AYNALAR

KÜRESEL AYNALAR

ÇUKUR AYNA

TÜMSEK AYNA

3 of 23

DÜZ AYNA

Düz aynalar mağaza, ev, iş yeri ve bunun gibi birçok yerde kullanılır.

Yansıtıcı yüzeyi düz olan ayna çeşidine düz ayna denir. Düz aynalardaki görüntü ile cismin kendi görüntüsü aynıdır.

4 of 23

DÜZ AYNA

GÖRÜNTÜ ÖZELLİKLERİ

    • Görüntü aynanın arkasında oluşur.
    • Görüntü düzdür.
    • Cismin aynaya olan uzaklığı ile görüntünün aynaya olan uzaklığı eşittir.
    • Cismin boyu görüntünün boyuna eşittir.
    • Cismin simetrisidir. Sağ el aynada sol el gibi görünür.

5 of 23

KÜRESEL AYNALAR

Küresel Ayna: Yansıtıcı yüzeyi küresel olan ayna çeşidine küresel ayna denir.

Küresel aynalar tümsek ayna ve çukur ayna olmak üzere ikiye ayrılır.

6 of 23

TÜMSEK AYNALAR

Olduğundan daha geniş bir alanı görmek amacıyla kullanılan ayna çeşididir.

Tümsek aynalar geniş açılı bir görüş sağlar.

Otomobillerin yan aynalarında geniş bir görüntü sağlamak, otoparktaki kavşaklarda karşıdan gelen arabayı görebilmek, mağaza ve marketlerde güvenlik amaçlı geniş bir alanı görüntülemek için kullanılır.

7 of 23

TÜMSEK AYNALAR

Tümsek ve yansıtıcı bir yüzeye gönderilen paralel ışın demetleri yüzeyde yansıdıktan

sonra ışınların uzantıları ortak bir noktadan geçer. Bu noktaya odak noktası denir.

Yansıyan ışın demetlerinin uzantılarını aynanın arkasında bir noktada kesişecek şekilde

yansıtan aynalara ise tümsek ayna denir.

8 of 23

TÜMSEK AYNALAR

GÖRÜNTÜ ÖZELLİKLERİ

    • Tümsek aynada görüntü düzdür.
    • Oluşan görüntü cisimden küçüktür.
    • Görüntü sanaldır ve simetrik değildir.
    • Görüntü cisimle aynı boyda olmaz.
    • Cisim aynaya yaklaştıkça görüntüsü büyür, fakat cismin boyuna eşit olmaz.
    • Tümsek aynalar daha geniş alanların görüntülenmesi amacı ile kullanılır.

9 of 23

ÇUKUR AYNALAR

Cismi olduğundan büyük gösteren ayna çeşididir.

El feneri, araba farı, aynalı teleskop ve diş hekimlerinin ağız içi muayenede kullandığı aletlerin yapımında çukur aynalar kullanılır.

10 of 23

ÇUKUR AYNALAR

Çukur ve yansıtıcı bir yüzeye gönderilen paralel ışın demetleri yüzeyde yansıdıktan

sonra ortak bir noktadan geçer. Bu noktaya odak noktası denir.

Işın demetlerini bir noktada kesişecek şekilde yansıtan aynalara ise çukur ayna denir.

11 of 23

ÇUKUR AYNALAR

GÖRÜNTÜ ÖZELLİKLERİ

    • Çukur aynada cismin görüntüsü cismin aynaya olan uzaklığına göre değişir.
    • Cismin görüntüsü, ters ve cisimden küçük olabilir.
    • Cismin görünüsü, ters ve cismin boyu ile aynı olabilir.
    • Cismin görünüsü, ters ve cisimden büyük olabilir.
    • Cismin görünüsü, düz ve cisimden büyük olabilir.

12 of 23

ÇUKUR AYNALAR

CİSİM ODAKTAN NOKTADAN UZAKTA İSE

Görüntü cisme göre terstir.

Görüntünün boyu cismin boyundan büyük, küçük veya eşit olabilir.

Görüntü gerçektir.

13 of 23

ÇUKUR AYNALAR

CİSİM ODAK NOKTASI VE AYNA ARASINDA İSE

Görüntü cisme göre düzdür.

Görüntünün boyu cismin boyundan büyüktür.

Görüntü aynanın arkasında oluşur. (sanaldır)

Simetrik değildir. (Büyüklükleri farklı)

14 of 23

AYNALAR

GÖRÜNTÜ ÖZELLİKLERİ

DÜZ AYNA

ÇUKUR AYNA

TÜMSEK AYNA

Görüntü Sanal/Gerçek

SANAL

SANAL�GERÇEK

SANAL

Görüntünün yönü

DÜZ

DÜZ VEYA TERS OLABİLİR

DÜZ

Görüntünün büyüklüğü

EŞİT

KÜÇÜK

EŞİT

BÜYÜK

KÜÇÜK

Kullanım alanı

Mağaza, ev, iş yeri

El feneri, araba farı, aynalı teleskop

Otopark, Market, Araba dikiz aynalarında

15 of 23

Aynalar düz aynalar ve küresel aynalar olmak üzere iki çeşittir.

Düz aynalarda oluşan görüntü simetriktir.

Tümsek aynalarda görüntü daima cisimden küçük olur.

Cisim düz aynadan ne kadar uzaklaşırsa görüntü de aynadan o kadar uzaklaşır.

El fenerlerinde tümsek aynalar kullanılır.

Çukur aynalarda cismin görüntüsünün boyu cismin bulunduğu konuma göre değişir.

Düz aynalarda görüntü daima düzdür.

YANLIŞ

DOĞRU

YANLIŞ

DOĞRU

YANLIŞ

DOĞRU

DOĞRU-YANLIŞ

YANLIŞ

16 of 23

Düz aynalarda oluşan görüntünün boyu cismin boyuna ............................

Çukur aynada oluşan görüntüler cismin konumuna göre ............................

Tümsek aynalarda görüntü daima .................................. ve ................................. tür.

Banyo aynaları .................................... aynalara örnektir.

Otopark aynaları ................................... aynalara örnektir.

Küresel aynalar ................................... ve ................................... aynalar olmak üzere iki çeşittir.

Bir cismi olduğundan büyük göstermek istersek ................................. aynalar kullanabiliriz.

EŞİTTİR.

DEĞİŞİR

DÜZ

KÜÇÜK

DÜZ

BOŞLUK DOLDURMA

TÜMSEK

TÜMSEK

ÇUKUR

ÇUKUR

17 of 23

ÇUKUR AYNA

AYNA ÇEŞİDİNİ BUL!

TÜMSEK AYNA

DÜZ AYNA

18 of 23

Soru

Aşağıdakilerden hangisi düzlem aynanın görüntü özelliklerinden birisi değildir?

A) Görüntü terstir.

B) Görüntü sanaldır.

C) Cismin boyu görüntünün boyuna eşittir.

D) Görüntü simetriktir.

ÇOKTAN SEÇMELİ

19 of 23

Soru

Tümsek ayna hakkında verilen bilgilerden hangisi doğrudur?

A) Tümsek aynanın odak noktası yoktur.

B) Tümsek ayna paralel gelen ışığı dağıtır.

C) Tümsek aynada görüntü terstir.

D) Tümsek aynada görüntü büyüktür.

ÇOKTAN SEÇMELİ

20 of 23

Soru

Aşağıda verilen özelliklerden hangisi bir cismin çukur aynadaki görüntüsü için kesinlikle yanlıştır?

A) Cismin görüntüsü ters ve küçük olabilir.

B) Cismin görüntüsü düz ve küçük olabilir.

C) Cismin görüntüsü ters ve büyük olabilir.

D) Cismin görüntüsü ters ve eşit büyüklükte olabilir.

ÇOKTAN SEÇMELİ

21 of 23

Soru

Düzlem aynaya el fenerini tutan Ahmet, aşağıdakilerden hangisini gözlemlemez?

A) Işığın yansımasını

B) Işığın doğrusal yayılmasını

C) Işığın aynadan geçmesini

D) Işığın paralel olarak yansımasını

ÇOKTAN SEÇMELİ

22 of 23

Soru

Aşağıdakilerden hangisi çukur aynanın kullanım alanıdır?

A) Periskop

B) Güneş ocağı

C) Kavşak aynası

D) Araç dikiz aynası

ÇOKTAN SEÇMELİ

23 of 23

TEŞEKKÜRLER