Εναλλακτική Αξιολόγηση των μαθητών: εργαλεία και κριτήρια

​

​

Καίτη Ζουγανέλη

Εκπαιδευτικός ΠΕ06

1^ο τρίημερο επιμόρφωσης των ξενόγλωσσων εκπαιδευτικών για την πιλοτική εφαρμογή του ΕΠΣ- ΞΓ

Στόχοι της εισήγησης

• να τονίσει την ανάγκη για μετατόπιση των πρακτικών αξιολόγησης του μαθητή στην τάξη
• να αναδείξει τα στοιχεία που καθιστούν την Εναλλακτική Αξιολόγηση εφαρμόσιμη στο σύγχρονο δημόσιο σχολείο
• να τονίσει τα χαρακτηριστικά της Ε.Α. που τη συνδέουν με το ΕΠΣ - ΞΓ
• να παρουσιάσει παραδείγματα εφαρμογής της Ε.Α. στην τάξη
• να ενθαρρύνει την ενεργό συμμετοχή στη διατύπωση κριτηρίων και στον αναστοχασμό για την εφαρμογή τους στη διδακτική πρακτική.

​

​

Τι είναι η αξιολόγηση;

• μια διαρκής διαδικασία που δίνει ανατροφοδότηση για τα:
• μάθηση
• διδασκαλία
• αποτελέσματα της μάθησης

​

Αναστοχασμός

• διαβάστε τις διάφορες απόψεις σχετικά με την αξιολόγηση του μαθητή και σκεφτείτε . τις πρακτικές σας στο σχολείο ή στην τάξη. Συμπληρώστε τις απαντήσεις σας.
• μετά προσθέστε τα (α) και τα (β) που έχετε σημειώσει και βρείτε την τάση στη δική σας πρακτική.

• τα ( α ) είναι περισσότερα από τα ( β );
• εφαρμόζεις την παραδοσιακή αξιολόγηση και πιθανόν δεν γνωρίζεις την εναλλακτική αξιολόγηση
• τα ( β ) είναι περισσότερα από τα ( α );
• ακολουθείς ριζοσπαστικές πρακτικές στην αξιολόγηση και πιθανόν ενοχλείσαι από τις παραδοσιακές μορφές αξιολόγησης
• τα (α) είναι όσα τα (β);
• ακολουθείς ισορροπημένη πρακτική αξιολόγησης που μπορεί εύκολα να ενσωματώσει την εναλλακτική αξιολόγηση

Τι αξιολογούμε;

• συνήθως επίδοση στις 4 γλωσσικές δεξιότητες:
• κατανόηση προφορικού λόγου (listening)
• κατανόηση γραπτού λόγου (reading)
• παραγωγή προφορικού λόγου (speaking)
• παραγωγή γραπτού λόγου (writing)

​

​

Πως αξιολογούμε;

• Παραδοσιακή Αξιολόγηση:
• γραπτή ή προφορική δοκιμασία με τη μορφή διαγωνίσματος ή τεστ.
• εξετάζεται η γνωστική ετοιμότητα του μαθητή
• τα αποτελέσματα της είναι ενδεικτικά της γνώσης των μαθητών τη στιγμή που έγινε η εξέταση
• Οι μαθητές φοβούνται τα τεστ και τα διαγωνίσματα

​

​

​

​

​

​

​

Εξετάζουμε ή Αξιολογούμε τους Μικρούς μαθητές;

Στο πλαίσιο του ΕΠΣ – ΞΓ

• Η αξιολόγηση απαιτεί μεθόδους που εστιάζουν:
• στη διαδικασία και στο αποτέλεσμα της μάθησης
• σε όλη την τάξη και σε μεμονωμένους μαθητές
• στην επίδοση και στη γνώση
• σε κοινωνικές και γνωστικές δεξιότητες
• σε στρατηγικές
• Η αξιολόγηση απαιτεί διαδικασίες που:
• ενθαρρύνουν τον αναστοχασμό
• διασφαλίζουν ασφαλές μαθησιακό περιβάλλον
• Αξιοποιούν ποιοτικά σχόλια για να υποστηρίξουν ποσοτική αποτύπωση του αξιολογικού αποτελέσματος.

• μετατόπιση των στόχων της εκπαίδευσης:
• από τα τεστ δεξιοτήτων και την απόκτηση γνώσης γεγονότων και δεδομένων

​

• στην αναλυτική σκέψη και σε πολλαπλές δεξιότητες

​

• στόχος στο Νέο Πρόγραμμα Σπουδών:
• Η εκτίμηση όχι μόνο του βαθμού γνώσης αλλά και:
• στρατηγικών μάθησης
• γνωστικών και κοινωνικών δεξιο΄τητων
• απόψεων και στάσης στη μάθηση στην Κοινωνία της Πληροφορίας
• διαχείριση και αξιοποίηση της γνώσης

Πως μπορούμε να έχουμε ανατροφοδότηση για τη διαδικασία και τα αποτελέσματα της διδασκαλίας χωρίς τεστ;

​

​

Μέσω της Εναλλακτικής Αξιολόγησης.

​

​

​

​

Τι είναι η Εναλλακτική Αξιολόγηση;

• Είναι μια διαδικασία διαμορφωτικής αξιολόγησης που:
• εφαρμόζεται κατά τη διάρκεια της διδασκαλίας
• εξυπηρετεί τη συλλογή δεδομένων σχετικά με τους μαθητές εντός και εκτός της τάξης,
• βασίζεται σε συγκεκριμένα κριτήρια,
• εφαρμόζεται παράλληλα και συμπληρωματικά με τις άλλες μορφές αξιολόγησης,
• βοηθά τους μαθητές να παρακολουθούν την πρόοδό τους
• βοηθά τη διερεύνηση και την καταγραφή της ατομικής και της συλλογικής πορείας των μαθητών

​

Τι αξιολογούμε μέσω της Εναλλακτικής Αξιολόγησης;

• δεξιότητες κατανόησης και παραγωγής γραπτού και προφορικού λόγου

​

• στρατηγικές μάθησης

​

• κοινωνικές δεξιότητες

​

• στάσεις και απόψεις των μαθητών για τη γνώση και την αναζήτησή της σε ποικίλες πηγές

​

• ικανότητα διαχείρισης και αξιοποίησης της γνώσης

​

Τεχνικές και Εργαλεία Εναλλακτικής Αξιολόγησης

Τεχνικές

• Παρατήρηση (Observation)
• Αυτοαξιολόγηση
• Ετερο-αξιολόγηση
• Συνθετικές εργασίες (Project)
• Παιχνίδι
• Δραματοποίηση
• Αφήγηση παραμυθιού / ιστορίας
• …………..

​

​

Εργαλεία

• Περιγραφικές κλίμακες παρατήρησης (Checklists)
• Κλίμακες διαβάθμισης (Rating scales)
• Ατομικός Φάκελος του Μαθητή (Portfolio)
• Ευρωπαϊκός Φάκελος Γλωσσών (European Language Portfolio)
• ……

​

Κλίμακα Αξιολόγησης κατανόησης γραπτού λόγου

Περιγραφική κλίμακα αξιολόγησης της συμπεριφοράς στην τάξη

Αυτοαξιολόγηση: προφορικός λόγος

Αυτό-αξιολόγηση: στρατηγικές κατανόησης γραπτού λόγου

Συμμετοχή σε ομάδα �Πόσο συχνά έκανες τα παρακάτω στην ομάδα σου σήμερα; Βάλε ένα στο κουτάκι που περιέχει την καλύτερη απάντηση για εσένα

Ατομικός Φάκελος του Μαθητή (Portfolio)

«Η συστηματική και σκόπιμη συλλογή εργασιών του μαθητή η οποία δίνει στοιχεία, τόσο στο μαθητή όσο και στους άλλους, σχετικά με τις προσπάθειές του, την πρόοδό του και τις επιτυχίες του»

(Barootchi & Keshvarz. 2002:280-281)

Το Portfolio παρουσιάζεται ως μέσον Εναλλακτικής Αξιολόγησης που:

• έχει διαμορφωτικό χαρακτήρα
• εφαρμόζεται κατά τη διάρκεια της διδακτικής πράξης
• εξυπηρετεί τη συλλογή δεδομένων σχετικά με τους μαθητές εντός και εκτός της τάξης
• βασίζεται σε συγκεκριμένα κριτήρια
• εφαρμόζεται παράλληλα και συμπληρωματικά με τις άλλες μορφές αξιολόγησης

Το Portfolio έχει παιδαγωγική αξία διότι:

• Προσαρμόζεται εύκολα για σκοπούς αξιολόγησης στην τάξη
• Μας δίνει ανατροφοδότηση με ποιοτικά στοιχεία
• Εξασφαλίζει τη διαφορετικότητα στο γνωστικό επίπεδο και στους τύπους μάθησης, ανάμεσα στους μαθητές
• Παρέχει σφαιρική εικόνα των ικανοτήτων των μαθητών
• Αποδεικνύει την πρόοδο των μαθητών στη γλώσσα
• Βοηθάει τον εκπαιδευτικό:
• να διαπιστώνει τον βαθμό επίτευξης των μαθησιακών στόχων
• να σχεδιάζει και να προγραμματίζει τα επόμενα στάδια της μάθησης
• να διερευνά και να καταγράφει την ατομική πορεία των μαθητών

​

Το Portfolio έχει παιδαγωγική αξία διότι:

• βοηθάει τους μαθητές:
• να παρακολουθούν την πρόοδό τους
• να αναπτύσσουν μεταγνωστικές δεξιότητες
• βοηθάει τους γονείς να αποκτήσουν τεκμηριωμένη ενημέρωση/αξιολόγηση της προόδου των παιδιών τους
• βελτιώνει το επίπεδο συνεργασίας με το σχολείο

​

​

Περιεχόμενο του Ατομικού Φακέλου του Μαθητή

• δείγματα από τη δουλειά του μαθητή, όπως:
• γραπτές εργασίες, σχέδια και ζωγραφιές, φύλλα εργασίας, τεστ
• επίσης:
• φωτογραφίες από συμμετοχή σε ομαδικές ή συνθετικές εργασίες, μαγνητοφωνημένα δείγματα προφορικής εργασίας και...
• άλλα στοιχεία που έχουν από κοινού συμφωνήσει οι μαθητές και ο εκπαιδευτικός

Πως θα εφαρμόσω την αξιολόγηση μέσω του ατομικού φακέλου του μαθητή;

• Αποφασίστε:
• το σκοπό και το στόχο του Φακέλου
• τα περιεχόμενα
• τη συχνότητα συλλογής των στοιχείων
• τη διαδικασία αξιολόγησης
• Σχεδιάστε:
• την ανάλυση του Φακέλου
• την ανατροφοδότηση στους μαθητές
• την ανατροφοδότηση στους γονείς

​

​

​

Πλαίσιο Παιδαγωγικών Αρχών για την αξιολόγηση στην τάξη: βασικές παραδοχές

• Η αξιολόγηση πρέπει να έχει μαθητοκεντρικό χαρακτήρα
• Η αξιολόγηση πρέπει να στηρίζει τη μάθηση και τη διδασκαλία
• Η αξιολόγηση δεν πρέπει να περιορίζεται στη γραπτή εξέταση
• Αξιολογούμε με τον τρόπο που διδάσκουμε
• Οι μαθητές πρέπει να συμμετέχουν στην αξιολόγηση της προόδου τους στο μάθημα της ξένης γλώσσας.

​