1 of 29

:alert: Morning Shift Swaps :alert:

ჩემი 17, 22, 31 თქვენს 19. 26, 27 ში

2 of 29

ეგეიდა

​

​

​

Ivane Javakhishvili Tbilisi State University

3 of 29

  • როდის გამოჩნდნენ ბერძნები ეგეიდაში? – არაუგვიანეს ძვ. წ. ა. XVII ს.

​

  • ვინ სახლობდა ეგეიდაში ბერძნების გამოჩენამდე? – წინაბერძნული ტომები: პელასგები, ლელეგები, კარიელები და სხვ.

​

  • რას დაეფუძნა ბერძნული ცივილიზაცია? – ეგეოსური ცივილიზაცია ⇨ ბერძნული ცივილიზაცია

​

  • ვინ იყო წინაბერძნული მოსახლეობა? – ?...

​

Ivane Javakhishvili Tbilisi State University

4 of 29

  • წინაბერძნული ტომები – წინაბერძნულის ენობრივი ნასესხობანი ბერძნულ ენაში, წინაბერძნული გეოგრაფიული სახელწოდებები, ეგეოსური დამწერლობები...

​

  • ეგეიდა, კრეტა – ნეოლითური კულტურა, ძვ. წ. ა. VII ათასწ.

​

  • გამოქვაბულები, ხის პრიმიტიული ქოხები ⇨ ქვის მყარი შენობები (სწორკუთხა ოთახი, ბრტყელი სახურავი)

​

  • სესკლოს კულტურა – ძვ. წ. ა. V-IV ათასწლ.

​

  • დიმინის კულტურა – ძვ. წ. ა. IV-III ათასწლ.

Ivane Javakhishvili Tbilisi State University

5 of 29

სესკლო და დიმინი

6 of 29

სესკლოს აკროპოლისის რელიეფი

7 of 29

​

​

სესკლოში აღმოჩენილი კერამიკული ნაწარმი

8 of 29

​

​

დიმინიში აღმოჩენილი ქვის სკულპტურა

9 of 29

დიმინიში აღმოჩენილი კერამიკა

10 of 29

​

  • ძვ. წ. ა. III ათასწლ. – ადრებრინჯაოს ხანა

​

  • კრეტა: მეტალის გამოყენება, გემთმშენებლობა, მოგზაურობა (სპილენძი, კალა), ვაჭრობა...

​

  • კონტინენტური საბერძნეთი, ლერნე: მონუმენტური არქიტექტურა, ორსართულიანი ნაგებობა ☺, სასახლის ტიპის ნაგებობები...

​

  • მთელი რიგი მსგავსებანი კრეტისა და კონტინენტური საბერძნეთის კულტურაში... განსხავებული – კიკლადური კულტურა...

​

Ivane Javakhishvili Tbilisi State University

11 of 29

​

 

​

​

​

ლერნეში აღმოჩენილი ქვის შენობა

12 of 29

​

  • ხალხთა მიგრაციები ეგეიდაში ⇦ სამხრ. აღმ. მცირე აზია

​

  • ნეოლითი, ადრებრინჯაოს ხანა – გარკვეული ენობრივ–კულტურული ერთიანობა

​

  • ჩათალ–ჰუიუქი, ნეოლითური დასახლება (ჯ. მელაარტის არქეოლოგიური გათხრები)

​

  • მიგრაციები არა მხოლოდ დასავლეთის, არამედ სხვა მიმართულებებითაც ⇨ შუმერული ენა და კულტურა

⇨ მტკვარ–არაქსის კულტურა

Ivane Javakhishvili Tbilisi State University

13 of 29

ჩათალ–ჰუიუქის გათხრები, ჯ. მელაარტი

14 of 29

ჩათალ–ჰუიუქი, თურქეთი

15 of 29

​

  • წინაბერძნული მოსახლეობის/ენის წარმომავლობა – სხვადასხვა თეორიები: პელაზგური, ანატოლიური, კავკასიური/ქართველური (ე.ი. ფურნეე, რ.გორდეზიანი, რ.შმიდტ–ბრანდტი)

​

  • წინაბერძნული მასალა – ქართველური ელემენტები, დასავლეთ–ქართველური დიალექტები, ზანური

​

  • ქართველური ტომების ნაწილის მიგრაცია ეგეიდაში ძვ.წ.ა. III-II ათასწლეულთა მიჯნაზე

​

  • პროტო–ქართველურიდან სვანურის გამოყოფის დაწყება დაახლ. ძვ.წ. XIX ს-ით (გ. კლიმოვი), ქართ-ზანურის დაშლის დასაწყისი – დაახლ. ძვ. წ. VIII ს.

�

​

Ivane Javakhishvili Tbilisi State University

16 of 29

​

Ivane Javakhishvili Tbilisi State University

17 of 29

​

  • ვარაუდი – პელასგები ⇦ ქართველური ტომების შთამომავლები

​

  • ქართველური ელემენტები – ეგეიდა, ეტრურია

​

  • წინაბერძნულის, ეტრუსკულის და ქართველურის ლინგვისტური პარალელები

​

  • მონათესავე ენებში ბგერათა კანონზომიერი შესატყვისების არსებობა

​

  • ქართული – სპარსული, სომხური; ინგლისური – სომხური

Ivane Javakhishvili Tbilisi State University

18 of 29

​

  • ხალხთა შორის ნათესაობის დადგენა – კომპლექსური პროცესი: ფსიქოლოგიური, ანთროპოლოგიური, კულტურული, ისტორიული, გეოგრაფიული, ლინგვისტური ფაქტორები

​

  • თავდაპირველი ა – ქართული ა, ზანური (მეგრულ–ჭანური) ო, მაგალითად: კაცი ⇨ კოჩი

​

  • ქართველურის მიმართება წინაბერძნულთან: მსგავსება თავს იჩენს არა საერთო ქართველურ დონეზე, არამედ ენის დიფერენციაციის შემდგომ მიღებულ ფორმებთან

Ivane Javakhishvili Tbilisi State University

19 of 29

​

  • წინაბერძნული “ლარიეთოს” – ლერწმის სახურავი, ფაცხა

ფუძე: ლარ– ლერწამი

ქართველური “ლერწამ–/ლელწამ–”

მსგავსი ფუძე: ლერ–/ლელ–, მაგ.: ლელი

მეგრული: ლარჭამ

​

  • წინაბერძნული “კოვას” – ტყავი

მეგრულ–ზანური: ტყოვ–

ქართული: ტყავ–

​

  • წინაბერძნული “კოტტოს” – ფრინველი, ქათამი

მეგრული: ქოთომი

ქართული: ქათამი

Ivane Javakhishvili Tbilisi State University

20 of 29

​

  • კიკკინოს - “კულული”;

შდრ. ქართ. კიკინა;

ქართულ-ზანური “კიკ” ძირი, “მცირე”, “მცირედ დანაწილებული”;

​

  • ხაირო - “ვხარობ”; ხარის - “მადლი, მშვენიერება”’

საერთო ქართველური ხი- ფუძე;

ქართ. მ-ხი-არული; მეგრ. ხი-ოლ-ი, სვან. ხი-ად - “სიხარული”;

ხი > ხარ;

​

​

Ivane Javakhishvili Tbilisi State University

21 of 29

​

  • 200–ზე მეტი ლექსიკური ფორმატივის მიმართება
  • სი–, ლ–/ლე–/ლა–/ლი–... პრეფიქსალური ელემენტები
  • –ათ, –ეთ, –ელ, –მნ, –ს, –ნთ... სუფიქსები
  • კორინთოსი – კორინთა, კარალია – კარალეთი...

​

  • წინაბერძნული კვიტაიონ – ქართული კვიტაია (ქუთაისი)

​

  • წინაბერძნული “კვიტ–” – ამოღრმავებული, გულგამოღებული საგანი, რაღაცის საფარველი, ჩენჩო

კოლხური კვიტაია – თავისუფალი სივრცე მთებს შორის

ქართველური “ქუთნა”, “გამოქუთნა” – ხაპის, გოგრის გულის გამორთმება, გამოღება

​

​

Ivane Javakhishvili Tbilisi State University

22 of 29

  • ოინოს < ღვინო

​

“სიტყვა “ოინოს” უნდა იყოს უძველესი ნასესხობა, ჯერ კიდევ საერთო ინდოევროპული პერიოდის. პროტოინდოევროპული ტიპი *woi-no უკავშირდებდა პროტოსემიტურ *wainu-ს და ქართველურ *wino-ს. ეს სამივე ენობრივი ოჯახი, სავარაუდოდ, სათავეს იღებს საერთო ენობრივი შრიდან. იგივე, სავარაუდოდ, უნდა ითქვას სიტყვა rodon-ის შესახებაც (შდრ. არამეული varda).

​

“ბერძნული ენის ისტორია”, სამეცნიერო რედაქტორი: მ. ზ. კოპიდაკისი, ათენი, 1999

​

Ivane Javakhishvili Tbilisi State University

23 of 29

  • გენეტიკური კვლევების შედეგები

​

Genetic origins of the Minoans and Mycenaeans, doi: 10.1030/nature23310

Iosif Lazaridis1,2*, Alissa Mittnik3,4*, nick Patterson2,5, Swapan Mallick1,2,6, nadin Rohland1, Saskia Pfrengle4,�Anja Furtwängler4, Alexander Peltzer3,7, Cosimo Posth3,4, Andonis Vasilakis8, P. J. P. McGeorge9, Eleni Konsolaki-Yannopoulou10,�George Korres11, holley Martlew12, Manolis Michalodimitrakis13, Mehmet Özsait14, nesrin Özsait14, Anastasia Papathanasiou15,�Michael Richards16, Songül Alpaslan Roodenberg1, Yannis tzedakis17, Robert Arnott18, Daniel M. Fernandes19,20,�Jeffery R. hughey21, Dimitra M. Lotakis22, Patrick A. navas22, Yannis Maniatis23, John A. Stamatoyannopoulos24,25,26,�Kristin Stewardson1,6, Philipp Stockhammer3,27, Ron Pinhasi19,28, David Reich1,2,6, Johannes Krause3,4 &�George Stamatoyannopoulos22,25 �

  • 19 ინდივიდის გენეტიკური მასალა მინოსური მოსახლეობის კრეტიდან, მიკენელების კონტინენტური საბერძნეთიდან, მათი აღმოსავლელი მეზობლები ანატოლიის სამხრეთ აღმოსავლეთიდან;

​

  • მინოსელები და მიკენელები გენეტიკურად მსგავსები არიან, მათი წინაპრების სამი მეოთხედი უკავშირდება პირველ ნეოლითურ მიწათმოქმედებს დასავლეთ ანატოლიასა და ეგეიდაში, და ყველაზე მეტი კავშირი აქვს მიწათმოქმედებთან კავკასიასა და ირანში;

Ivane Javakhishvili Tbilisi State University

24 of 29

  • საბერძნეთის მანი და საქართველოს სვანეთი

(ტიპოლოგიური მსგავსება)

​

  • კოშკები;

​

  • სისხლის აღება - ვენდეტა;

​

  • ორცოლიანობა;

​

  • დატირება;

​

  • გვარების დაბოლოებები;

​

  • და სხვ.

​

​

Ivane Javakhishvili Tbilisi State University

25 of 29

  • გენეტიკური კვლევების შედეგები

​

  • მიკენელები განსხვავდებიან მინოსელებისგან იმით, რომ დამატებით უკავშირდებიან მონადირე-შემგროვებლებს აღმოსავლეთ ევროპასა და ციმბირში და ეს კავშირები უნდა იყოს ევრაზიის სტეპებისა და სომხების პროქსიმალური წყაროს საშუალებით;

​

  • თანამედროვე ბერძნები გვანან მიკენელებს, თუმცა აქვთ დამატებითი კავშირები ადრე ნეოლითურ წინაპრებთან;

​

  • კვლევის ძირითადი შედეგი: დასტურდება ეგეოსის მოსახლეობის უწყვეტობა, თუმცა ეს მოსახლეობა არ იყო იზოლირებული ადრეული ცივილიზაციების წინა და შემდგომ პერიოდში.

Ivane Javakhishvili Tbilisi State University

26 of 29

  • საბერძნეთის მანი და საქართველოს სვანეთი

(ტიპოლოგიური მსგავსება)

​

​

​

Ivane Javakhishvili Tbilisi State University

27 of 29

  • საბერძნეთის მანი და საქართველოს სვანეთი

(ტიპოლოგიური მსგავსება)

​

​

​

Ivane Javakhishvili Tbilisi State University

28 of 29

  • საბერძნეთის მანი და საქართველოს სვანეთი

(ტიპოლოგიური მსგავსება)

​

​

​

Ivane Javakhishvili Tbilisi State University

29 of 29

​

​

​

​

გმადლობთ ყურადღებისთვის!

​

irine.darchia@tsu.ge

Ivane Javakhishvili Tbilisi State University