Sinir Sistemi

Merkezî Sinir Sistemi

Beyin

Beyincik

Omurilik soğanı

Omurilik

Çevresel Sinir Sistemi

Merkezî Sinir Sistemi

Beyin

• Beyincik
• Omurilik soğanı

Omurilik

Kafatası içindeki en büyük sinir sistemi organıdır.

İki yarım küreden oluşmuş girintili çıkıntılı bir yapıya sahiptir.

Beyni sarsıntılardan ve darbelerden koruyan bir zar bulunur.

Bu zar beyin ile kafatası arasında yer alır.

YAPISI

GÖREVLERİ

Duyu organlarından gelen uyarılar değerlendirilir.

Konuşma ve istemli hareketlerin oluşması sağlanır.

Vücut sıcaklığı ve kan basıncı düzenlenir.

Acıkma, susama, uyku durumları düzenlenir.

Hormonların salgılanma zamanı belirlenir.

Vücudun su miktarı ayarlanır.

Beyinden küçüktür ancak yapı bakımından beyne benzer.

Kafatasının arka alt kısmında yer alır.

Beyincik; beyin, iç kulak ve iskelet kaslarıyla bağlantılıdır.

Yeni doğan bebek kasları ve beyincik gelişimi tamamlanmadığı için yürüyemez.

YAPISI

GÖREVLERİ

Vücudun hareket ve denge merkezidir.

Kol ve bacaklardaki kasların birbiriyle uyumlu çalışmasını sağlar.

Yarım daire kanalları ile beraber çalışır.

Yüzeyi düzdür.

Boynun üst kısmında yer alır.

İsteğimiz dışında çalışan iç organları kontrol eder.

Zedelenen omurilik soğanı, solunumun ve kalp atışının durmasına yani ölüme neden olur.

YAPISI

GÖREVLERİ

Solunum, dolaşım, boşaltım ve sindirim sistemlerinin çalışmaları düzenlenir.

Nefes alma, yutma, öksürme, çiğneme, hapşırma ve kusma gibi olaylar kontrol edilir.

Tüm omurga boyunca yer alır ve kuyruk sokumuna kadar uzanır.

Sinir kordonundan oluşan bir yapıdır, yüzeyi düzdür.

Vücut organları ile kafatası organları arasındaki ilişkiyi sağlar.

YAPISI

GÖREVLERİ

Refleks davranışların oluşumu düzenlenir.

Organlar ile beyin arasında bilgi iletimi sağlanır.

REFLEKS

DOĞUŞTAN KAZANILAN REFLEKS

SONRADAN KAZANILAN REFLEKS

• Yeni doğan bebeğin emme hareketi

• İğne batan parmağın çekilmesi

• Yüksek şiddetli sesten irkilme

• Göz bebeğinin fazla ışıkta küçülüp, az ışıkta büyümesi

• Diz kapağına vurulduğunda bacağın öne doğru fırlaması

• Limon görünce ağzın sulanması

• Kazak örme

• Dans etme

• Yüzme

• Bisiklet ve Araba sürme

Çevreden, kaslardan veya organlardan gelen uyarıları alır.

Bu uyarıları merkezî sinir sitemine iletir.

Merkezî sinir sistemi gelen uyartıya cevap oluşturur.

Çevresel sinir sistemi merkezî sinir sisteminin oluşturduğu cevabı ilgili kas ve organlara iletir ve tepki oluşur.

Ses, ışık, basınç gibi etkilere uyarı denir.

Uyarılar duyularımızda bulunan almaçlarla alınır.

Uyarılar sinir hücrelerinde uyartı mesajı şeklinde taşınır.

Uyartı mesajı beynimizdeki ilgili bölümde değerlendirilir ve uyarıya karşı cevap oluşur.

Beynimizde oluşan cevap yine sinirler aracılığıyla ilgili organ ya da yapılara iletilerek uyarıya tepki oluşur.

Uyarı

Uyartı mesajı

Cevap

Tepki

Omurilik

Sonradan kazanılan refleks

Beyincik

Omurilik soğanı

Beyin

Doğuştan gelen refleks

Refleks merkezidir.

Vücudumuzun denge merkezidir.

Limon görünce ağzın sulanmasıdır.

Öğrenme, hafıza ve zeka merkezidir.

Solunum sistemini düzenler.

İç salgı bezleri

Hormonlar

Kan damarları

İlgili yapı ve organ

İÇ SALGI BEZLERİ

HİPOFİZ

TİROİT

BÖBREKÜSTÜ

PANKREAS

EŞEYSEL BEZLER

Beynin altında nohut büyüklüğünde bir bezdir.

Vücudumuzun büyümesini ve gelişmesini düzenler.

Diğer salgı bezlerini etkileyerek onların hormon salgılamasını sağlar.

Gırtlağın altında soluk borusunun üstünde bulunur.

Tiroksin hormonunu salgılar.

Vücudumuzdaki metabolizma hızını yani büyüme, gelişme ve diğer kimyasal olayları düzenler.

"İnsülin" ve "Glukagon" hormonlarını salgılar.

İnsülin hormonu, kandaki şeker yükseldiğinde şekeri normal değere düşüren hormondur.

Glukagon hormonu, kandaki şeker düştüğünde şekeri normal değere çıkaran hormondur.

Her iki böbreğin üstünde bulunur.

"Adrenalin" hormonu salgılar.

Bu hormon korku, heyecan, öfke gibi durumlarda salgılanır.

Metabolizmayı hızlandırır.

Testisler: ‘’Testosteron’’ hormonu salgılar.

Ergenlik döneminde erkeğe ait özelliklerin ortaya çıkmasını sağlar.

Sakal ve bıyık çıkmasını, kılların büyümesini, sesin kalınlaşmasını sağlar.

Kemiklerin gelişmesini, spermin oluşmasını ve kaslı bir vücut yapısının oluşmasını sağlar.

Yumurtalık: ‘’Östrojen‘’ hormonu salgılar.

Ergenlik döneminde dişiye ait özelliklerin ortaya çıkmasını sağlar.

Dişilere ait ince ses gelişimini, üreme organlarının gelişmesini sağlar

Vücut yapısının ve yumurtanın oluşmasını sağlar.

Hipofiz bezi

Tiroit bezi

Böbrek üstü bezi

Pankreas

Eşeysel bezler

İNSULİN

GLUKAGON

ADRENALİN

BÜYÜME HORMONU

TİROKSİN

TESTESTERON

OSTROJEN

Ergenlik döneminde dişiye ait özelliklerin ortaya çıkmasını sağlar.

Bu hormon korku, heyecan, öfke gibi durumlarda salgılanır.

Beynin altında nohut büyüklüğünde bir bezdir.

Kandaki şeker yükseldiğinde şekeri normal değere düşüren hormondur.

Gırtlağın altında soluk borusunun üstünde bulunur.

Ergenlik döneminde erkeğe ait özelliklerin ortaya çıkmasını sağlar.

Kandaki şeker düştüğünde şekeri normal değere çıkaran hormondur.

Vücudumuzdaki metabolizma hızını yani büyüme, gelişme ve diğer kimyasal olayları düzenler.

Büyüme hormonları salgılanır.

Boy uzar, ağırlık artar.

Kemikler ve kaslar gelişir.

Testosteron hormonu salgılanır.

Üreme organları gelişir, sperm üretimi başlar.

Gırtlak gelişir, seste kalınlaşma olur.

Vücudun bazı bölgelerinde kıllanma oluşur.

Bıyık ve sakal çıkmaya başlar.

Ter ve yağ salgılanması çoğalır, sivilceler oluşur.

Büyüme hormonları salgılanır.

Boy uzar, ağırlık artar.

Kemikler ve kaslar gelişir.

Östrojen hormonu salgılanır.

Yumurtalıkların üretime geçmesi ile âdet kanaması başlar.

Ses değişikliği olur.

Vücudun bazı bölgelerinde kıllanma oluşur.

Göğüslerde ve kalçalarda büyüme olur.

Ter ve yağ salgılanması çoğalır, ve sivilceler oluşur.

Sadece erkeklerde görülen değişimler

• Testosteron hormonu salgılanır.
• Üreme organları gelişir, sperm üretimi başlar.
• Gırtlak gelişir, seste kalınlaşma olur.
• Bıyık ve sakal çıkmaya başlar.

Sadece kızlarda görülen değişimler

• Östrojen hormonu salgılanır.
• Yumurtalıkların üretime geçmesi ile âdet kanaması başlar.
• Ses değişikliği olur.
• Göğüslerde ve kalçalarda büyüme olur.

KIZLARDA VE ERKEKLERDE GÖRÜLEN ORTAK DEĞİŞİKLİKLER

Büyüme hormonları salgılanır.

Boy uzar, ağırlık artar.

Kemikler ve kaslar gelişir.

Vücudun bazı bölgelerinde kıllanma oluşur.

Ter ve yağ salgılanması çoğalır, ve sivilceler oluşur.

Kimlik arayışı

Toplumdaki yerini sorgulama, toplumda yer edinme isteği

Bağımsızlık arayışı

Kendi başına hareket etme ve yalnız kalmak istemesi

Duygusal dalgalanma

Hayal kurma, utangaçlık, öfkelenme artması. Gün içerisinde ani duygusal dalgalanma yaşanması

İletişim kurma isteği

Arkadaş gurubu içerisinde dikkat çekme ve yer edinme isteği. İletişim kurmada zorluk çekilmesi.

Zihinsel değişim

Hızlı okuyup anlama. Soyut kavramları anlayabilme. Bir konu üzerinde dikkatini toplayamama

Spor yapılmalı

Çeşitli hobiler edinilmeli

Arkadaş çevresine dikkat edilmeli

Zararlı alışkanlıklardan uzak durulmalı

Çevredeki insanlarla sağlıklı iletişim kurulmalı

Ağır işlerden kaçınılmalı

Problemle karşılaşıldığında ailede anne baba ile paylaşılmalı

Okulda problemle karşılaşıldığında rehber öğretmenle paylaşılmalı.

Beyincik beyin ile vücut arasındaki bilgi alışverişini sağlayan sinir sistemi organıdır.

Omurilik solunum, dolaşım, boşaltım gibi yaşamsal faaliyetleri düzenler.

Denetleyici ve düzenleyici sistem sinir sistemi ve iç salgı bezleri olmak üzere iki kısımdır.

Beyincik istemli hareketlerin kontrol merkezidir.

Pankreas bir iç salgı bezi olmasına rağmen aynı zamanda sindirime yardımcı olan bir organdır.

Adrenalin hormonu tiroit bezinden salgılanır.

İnsülin hormonunun yetersiz salgılanması guatr hastalığına neden olur.

Çevresel sinir sistemindeki uyarılar sinir hücrelerinde cevap olarak taşınır.

Uyarılar sinir hücrelerinde ........................... mesajı şeklinde taşınır.

........................... ve yarım daire kanalları vücudun dengesini kontrol eder.

Korku, coşku, heyecan ve öfke anında salgılanan hormon ........................... hormonudur.

Hormonlar ........................... yoluyla tüm organlara taşınır.

İnsülin hormonunun az ya da hiç salgılanmaması durumunda ........................... hastalığı meydana gelir.

Guatr hastalığı ........................... az çalışması ya da hiç çalışmaması sonucu ortaya çıkar.

Ergenlik döneminde cinsiyet özelliklerinin oluşmasını sağlayan hormonlar ........................... tarafından üretilirler.

Soru

Aşağıda verilen reflekslerden hangisi sonradan kazanılan reflekstir?

A) Yüksek seste irkilme

B) Limon görünce ağzın sulanması

C) Loş ortamda göz bebeğinin küçülmesi

D) Elimize iğne batınca elimizi çekmemiz

Soru

Beyin kafatası içerisinde yer alan en önemli organlarımızdan birisidir. Aşağıda verilen bilgilerden hangisi beyinin görevlerinden birisi değildir?

A) Kan basıncını ayarlamak

B) Vücut sıcaklığını ayarlamak

C) Acıkma ve susama durumlarını düzenlemek

D) İç organların çalışmasını kontrol etmek

Soru

Vücudumuzun çeşitli iç salgı bezlerinin kana salgıladığı sıvıya .................. denir. Cümlede boş bırakılan yere aşağıdaki kelimelerden hangisi yazılmalıdır?

A) Enzim

B) Hormon

C) Akyuvar

D) Besin

Soru

Aşağıdaki iç salgı bezlerinden hangisi hem hormon, hem de enzim üretir?

A) Hipofiz

B) Pankreas

C) Böbreküstü bezi

D) Tiroit

Soru

Sinir sistemi hakkında verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

A) Sinir sistemi merkezi ve çevresel olarak ikiye ayrılır.

B) Merkezi sinir sisteminin en gelişmiş organı beyindir.

C) Beyin duyu merkezimizdir.

D) Omurilik soğanı çalışmayan insan yaşayabilir.

Soru

Kafasına darbe alan bir kişi ayakta durmakta zorluk çekmektedir. Aşağıdaki organlarından hangisi zarar görmüş olabilir?

A) Beyin

B) Beyincik

C) Omurilik soğanı

D) Omurilik

Soru

Şartlı refleksler önce beyin kontrolündedir, davranış öğrenildikten sonra beyin şartlı refleksi gerçekleştirmez ve .................organı refleks davranışlarını gerçekleştirir. Cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi yazılmalıdır?

A) Beyincik

B) Omurilik soğanı

C) Omurilik

D) Hipofiz bezi

Soru

Yeni doğan bebeklerin yürüyemez ve dengesini sağlayamaz.�Ancak organları geliştikçe yürüme ve dengesini sağlayabilir. Aşağıdaki organlardan hangisinin gelişimi bebeğin dengesini sağlamasında etkili olmuştur?

A) Beyincik

B) Beyin

C) Omurilik

D) Omurilik soğanı

Soru

Aşağıda verilenlerden kaç tanesi doğuştan (kalıtsal) reflekstir?

A) Bebeğin annesini emmesi

B) Bisiklet sürme

C) Örgü örme

D) Yüzmek

Soru

İç salgı bezleri ve sinir sistemi karşılaştırıldığında aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

A) Sinir sistemi iç salgı bezlerine göre hızlı çalışır.

B) İç salgı bezleri sinir sistemine göre uzun süreli çalışır.

C) Sinir sistemi ve iç salgı bezleri vücudun korunmasında görevlidir.

D) Sinir sistemi ve iç salgı bezleri birbirinden bağımsız çalışır.

Soru

Aşağıda verilen davranışlardan hangisi, bir refleks olayı değildir?

A) Parkta bisiklet sürülmesi

B) Limon görünce ağzın sulanması

C) Bir hikaye kitabının okunması

D) İğne batan elin hemen geri çekilmesi

Soru

Refleks hareketlerinin yönetilmesini sağlayan merkezler, sinir sisteminin hangi kısmında yer alır?

A) Omurilik

B) Beyin

C) Beyincik

D) Omurilik soğanı

Soru

Vücuda yapılan ani uyarılara karşı, vücu­dun da tepki göstermesi davranışlarıyla il­gili, aşağıdakilerin hangisi kalıtsal değildir?

A) Işık şiddetininin değişmesine göre, göz bebeğinin büyüyüp küçülmesi

B) Limon sıkılırken ağzın sulanması

C) Diken batan parmağın hızla geri çekilmesi

D) İnsanın ani ve yüksek bir seste irkilmesi

Soru

Sinir sistemi organları ve görevleriyle ilgili, aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

A) Beyin: Düşünülerek yapılan istemli hareketlerin yönetim merkezlerini taşır.

B) Omurilik soğanı: Kol ve bacak kaslarının çalışmasını kontrol eder.

C) Omurilik: Düşünülmeden ani olarak yapılan hareketlerin yönetim merkezidir.

D) Beyincik: Bireyin dengeli olarak hareket etmesini sağlar.

Soru

Erkeklerde erkeğe özgü karakterlerin oluşmasını sağlayan hormonun salgılandığı bez hangisidir?

A) Yumurtalık

B) Testis

C) Pankreas

D) Böbreküstü