Class- IX
Subject – Life Science
Topic - ବିଶ୍ଵ ମହାମାରୀ ପରିଚାଳନା - 2
Presented By-
Pratyush Kumar Sahu
TGT CBZ
Kamsara NHS, Kamsara
ପୂର୍ବ ପାଠର ଆଲୋଚନା :
ଆଜି ର ଆଲୋଚ୍ୟ ବିଷୟ
ବିଶ୍ଵ ମହାମାରୀର ପରିଚାଳନା :
ସଂକ୍ରାମକ ରୋଗର ବାହକ
ଜଳ
ବାୟୁ
କୃମି
ମଶା ଓ ଫ୍ଲି
ରୋଗଜନକ ଦ୍ୱାରା ହେଉଥିବା ରୋଗଟି ଗୋଟିଏ ଜୀବ ବା ବ୍ୟକ୍ତିଠାରୁ ଅନ୍ୟକୁ ପ୍ରସାରିତ ହେବାର କ୍ଷମତା ଥିଲେ, ତାହାକୁ ସଂକ୍ରାମକ ରୋଗ କୁହାଯାଏ I
ସଂକ୍ରାମକ ରୋଗ:
ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟରକ୍ଷା ଓ ରୋଗ ପ୍ରତିକାର ବ୍ୟବସ୍ଥା
ରୋଗର ବାହକ
ପ୍ରତିକାର
ଫୁଟା ପାଣିକୁ ଛାଣି ପିଇବା, ହଇଜା, ଏମିବା ବ୍ୟାଧି, ଆନ୍ତ୍ରିକ ଜ୍ଵର ଠାରୁ ରକ୍ଷା ପାଇପାରିବା ।
1. ଜଳ
ହଇଜା
ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟରକ୍ଷା ଓ ରୋଗ ପ୍ରତିକାର ବ୍ୟବସ୍ଥା
ରୋଗର ବାହକ
ପ୍ରତିକାର
2. ମଶା ଓ ଫ୍ଲି
ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟରକ୍ଷା ଓ ରୋଗ ପ୍ରତିକାର ବ୍ୟବସ୍ଥା
ରୋଗର ବାହକ
ପ୍ରତିକାର
3. କୃମି
ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟରକ୍ଷା ଓ ରୋଗ ପ୍ରତିକାର ବ୍ୟବସ୍ଥା
ରୋଗର ବାହକ
ପ୍ରତିକାର
4. ବାୟୁ
ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟରକ୍ଷା ଓ ରୋଗ ପ୍ରତିକାର ବ୍ୟବସ୍ଥା
ଜନସ୍ଵIସ୍ଥ୍ୟ ବିଭାଗ ଓ ସରକାରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିକାର ବ୍ୟବସ୍ଥା :
ଜନସ୍ଵIସ୍ଥ୍ୟ ବିଭାଗ ଓ ସରକାରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିକାର ବ୍ୟବସ୍ଥା :
6. ସଂକ୍ରମିତ ରାଜ୍ୟ ବା ଦେଶରୁ ଆସିଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ୧୪ ଦିନ ସଂଗରୋଧ ବା କ୍ଵIରେନଟାଇନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ କରିବା।
7. ସେମିନାର ଓ ୱାର୍କସପ ଇତ୍ୟାଦି କୁ ଅନଲାଇନ ରେ କରିବା I
8. ମାସ୍କ ଓ ସାମାଜିକ ଦୁରତ୍ୱ ପାଳନକୁ କଡାକଡି କରିବା।
9. ରେଡ଼ିଓ, ଟିଭି, ଖବରକାଗଜ ପରି ଗଣମାଧ୍ୟମ ଦ୍ୱାରା ଜନସଚେତନତା ସୃଷ୍ଟି କରିବା I
10. ସମସ୍ତ ନାଗରିକଙ୍କୁ ଟୀକାକରଣ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ସାମିଲ୍ କରିବା ।
ସଙ୍ଗରୋଧ ବା କ୍ବାରେନ୍ଟାଇନ୍ (Quarantine)
ମଣିଷ ଶରୀରର ରୋଗ ପ୍ରତିରୋଧକ ବ୍ୟବସ୍ଥା
(Innate Immunity)
(2) ଅର୍ଜିତ ରୋଗ ପ୍ରତିରୋଧ ଶକ୍ତି
(Acquired Immunity)
ଚର୍ମ , ଏଞ୍ଜାଇମ୍, ଲାଇସୋଜାଇମ୍,
ନିଉଟ୍ରୋଫିଲ୍, ମନୋସାଇଟ୍,ଇଓସିନୋଫିଲ
ବର୍ଦ୍ଧିତ ଶକ୍ତିଯୁକ୍ତ T-ଲିମ୍ଫୋସାଇଟ୍, B-ଲିମ୍ଫୋସାଇଟ୍ରୁ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ପ୍ରତିପିଣ୍ଡ ବା ଆଣ୍ଟିବଡ଼ି ।
ଜନ୍ମଗତ ରୋଗ ପ୍ରତିରୋଧ ଶକ୍ତି
ନିଉଟ୍ରୋଫିଲ୍ :
ମନୋସାଇଟ୍ :
ଅବସ୍ଥିତି
ନାମ
ଯକୃତ
କୁଫରସେଲ
ମସ୍ତିଷ୍କ
ମାଇକ୍ରୋଗ୍ଲିଆ
ଫୁସଫୁସ୍
ଆଲଭିଓଲାର ମାକ୍ରୋଫେଜ୍
ଇଓସିନୋଫିଲ୍
ନିଉଟ୍ରୋଫିଲ୍ଙ୍କ ଅପେକ୍ଷା ମାକ୍ରୋଫେଜ୍ଗୁଡ଼ିକ ଅଧିକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ।
ଗୋଟିଏ ମାକ୍ରୋଫେଜ୍ ଗୋଟିଏ ସମୟରେ ପ୍ରାୟ ୧୦୦ଟି ବୀଜାଣୁ ଖାଇପାରେ ।
ଅର୍ଜିତ ରୋଗ ପ୍ରତିରୋଧ ଶକ୍ତି
(2) ହ୍ୟୁମୋରାଲ ରୋଗ ପ୍ରତିରୋଧ ବ୍ୟବସ୍ଥା
ଅର୍ଜିତ ରୋଗ ପ୍ରତିରୋଧ ବ୍ୟବସ୍ଥା
ସଶକ୍ତି T - ଲିମ୍ଫୋସାଇଟ୍ ଦ୍ୱାରା
ରୋଗ ପ୍ରତିରୋଧ ଶକ୍ତି ବଢାଏ ।
ସଶକ୍ତି B - ଲିମ୍ଫୋସାଇଟ୍ ଦ୍ୱାରା
ରୋଗ ପ୍ରତିରୋଧ ଶକ୍ତି ବଢାଏ ।
ଟି- ଲିମ୍ଫୋସାଇଟ ଓ ବି-ଲିମ୍ଫୋସାଇଟ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଭେଦ
ଟି- ଲିମ୍ଫୋସାଇଟ | ବି-ଲିମ୍ଫୋସାଇଟ |
ଟି- ଲିମ୍ଫୋସାଇଟ କୁ ଟି-କୋଷ ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ | ବି-ଲିମ୍ଫୋସାଇଟକୁ ବି-କୋଷ କୁହାଯାଏ |
ଟି- ଲିମ୍ଫୋସାଇଟ ର ପ୍ରାକ-ପ୍ରସ୍ତୁତି ଥାଇମସ ଗ୍ରନ୍ଥି ରେ ହୋଇଥାଏ | ବି-ଲିମ୍ଫୋସାଇଟ ଗୁଡିକ ମଣିଷର ଦ୍ଵିତୀୟକ ଲସିକାଙ୍ଗ (Secondary lymphoid Organ) ଯଥା: ସ୍ଫ୍ଲିନ ଓ ଲିମ୍ଫ ନୋଡରେ ପ୍ରାକ-ପ୍ରସ୍ତୁତି ବା ସକ୍ରିୟ ହୋଇଥାନ୍ତି |
ଏଗୁଡିକ ଶକ୍ତିବର୍ଦ୍ଧକ ଲିମ୍ଫୋସାଇଟ ଏବଂ ମଣିଷ ଶରୀରରେ କୋଷକୀୟ ରୋଗ ପ୍ରତିରୋଧି ବ୍ୟବସ୍ଥା ପାଇଁ ଦାୟୀ | ବି-ଲିମ୍ଫୋସାଇଟରୁ ଆଣ୍ଟିବଡ଼ି ତିଆରି ହୁଏ I ଏଗୁଡିକ ଆକୋୟାର୍ଡ଼ ରୋଗ ପ୍ରତିରୋଧି ବ୍ୟବସ୍ଥା ପାଇଁ ଦାୟୀ |
ପ୍ରଶ୍ନIବାଳୀ
ନିମ୍ନ ପ୍ରଶ୍ନଗୁଡ଼ିକରେ ଦିଆଯାଇଥବା ବିକଳ୍ପ ମଧ୍ୟରୁ ଠିକ୍ ଉତ୍ତରଟି ବାଛି ଲେଖ I
1. କୋଭିଡ -୧୯ ଏକ ___________ ପ୍ରକାରର ରୋଗ I
(A)ବିକ୍ଷିପ୍ତ ସଂକ୍ରାମକ ରୋଗ (B) ସ୍ଥIନିକ ସଂକ୍ରାମକ ରୋଗ
(C)ମହାମାରୀ (D) ବିଶ୍ୱ ମହାମାରୀ
2. ଜଳାଶୟ ଗୁଡ଼ିକରେ____________ ମାଛ ଛାଡ଼ିଲେ ସେଗୁଡ଼ିକ ମଶାର ଶୂକଙ୍କୁ ଖାଇ
ମଶାଙ୍କର ବଂଶ ବିସ୍ତାରକୁ ରୋକିଥାନ୍ତି ।
(A)ସାରଡିନ (B) ମ୍ୟାକେରଲ (C) ଟୁନା (D) ଗମ୍ବୁସିଆ
3. ବାହାରୁ ଫେରିବା ପରେ ହାତକୁ ସାବୁନ ବ୍ୟବହାର କରି ଭଲ ଭାବରେ _________
ସେକେଣ୍ଡ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଧୋଇବା ଆବଶ୍ୟକ ।
(A)30-40 (B ) 20- 30 (C) 50-60 (D) 10-20
ବିଶ୍ୱ ମହାମାରୀ
ଗମ୍ବୁସିଆ
30-40
4. ସଂକ୍ରମିତ ରାଜ୍ୟ ବା ଦେଶରୁ ଆସୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ପାଇଁ ________ ଦିନ
ସଙ୍ଗରୋଧ କ୍ୱାରେନ୍ଣ୍ଟାଇନ୍ (Quarantine) ବ୍ୟବସ୍ଥା ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ ହେବା
ଆବଶ୍ୟକ ।
(A) 12 (B)14 (C) 16 (D) 18
5. ଯକୃତ ଭିତରେ ରହିଥିବା ମାକ୍ରୋଫେଜ୍କୁ _______________କୁହାଯାଏ ।
(A) ମାଇକ୍ରୋଗ୍ଲିଆ (B) ଆଲଭିଓଲାର ମାକ୍ରୋଫେଜ୍
(C) କୁଫରସେଲ୍ (D) କୌଣସିଟି ନୁହେଁ
6. ନିଉଟ୍ରୋଫିଲ୍ଙ୍କ ପରି ମାକ୍ରୋଫେଜ୍ଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ______________ ପ୍ରକ୍ରିୟା
ଦ୍ୱାରା ରୋଗଜନକ ପରଜୀବୀପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ମାରି ଖାଇଯାଆନ୍ତି ।
(A) ବିସରଣ (B) ପରାସାରଣ
(C) ଫାଗୋସାଇଟୋସିସ୍ (D) ପିନୋସାଇଟୋସିସ୍
14
କୁଫରସେଲ୍
ଫାଗୋସାଇଟୋସିସ୍
7.____________ରକ୍ତ କଣିକାର ଫାଗୋସାଇଟୋସିସ୍ କ୍ଷମତା ଦୁର୍ବଳ I
(A) ବେସୋଫିଲ (B) ନ୍ୟୁଟ୍ରୋଫିଲ୍
(C) ମନୋସାଇଟ୍ (D) ଇଓସିନୋଫିଲ
8.ପରିପକ୍ୱ ମୋନୋସାଇଟ ଗୁଡିକୁ _____________ କହନ୍ତି।
(A) ମାଇକ୍ରୋଫେଜ୍ (B) ମାକ୍ରୋଫେଜ୍
(C) ମେଟାଫେଜ (D) ମନୋଫେଜ
9. ହ୍ୟୁମୋରାଲ ରୋଗ ପ୍ରତିରୋଧ ବ୍ୟବସ୍ଥା __________ ରକ୍ତ କୋଷ ଦ୍ୱାରା ହୋଇଥାଏ I
(A) ବି-ଲିମ୍ଫୋସାଇଟ୍ (B) ନ୍ୟୁଟ୍ରୋଫିଲ୍
(C) ମନୋସାଇଟ୍ (D) ଇଓସିନୋଫିଲ
10. ଟି- ଲିମ୍ଫୋସାଇଟ ର ପ୍ରାକ-ପ୍ରସ୍ତୁତି ____________ଗ୍ରନ୍ଥି ରେ ହୋଇଥାଏ I
(A) ଥାଇମସ (B) ସ୍ଫ୍ଲିନ
(C) ବ୍ୟୁର୍ସI ଅଫ ଫIବ୍ରିକସ (D) ଲାଳଗ୍ରନ୍ଥି
ମାକ୍ରୋଫେଜ୍
ଇଓସିନୋଫିଲ
ଥାଇମସ
ବି-ଲିମ୍ଫୋସାଇଟ୍
2. ବିଶ୍ଵମହାମାରୀ ସମୟରେ ସର୍ବେକ୍ଷଣ ପଦ୍ଧତି ଏବଂ ଏହାର ଉପକାର
ବିଷୟରେ ଉଲ୍ଲେଖ କର ।
3. ବିଶ୍ଵମହାମାରୀ ସମୟରେ ପୃଥକ୍ ବାସ ପଦ୍ଧତିର ଗୁରୁତ୍ଵ ଏବଂ ଡାକ୍ତରଖାନାରେ
ପୃଥକ୍ ବାସ ବ୍ୟବସ୍ଥା ବିଷୟ ଲେଖ ।
4.ପ୍ରଭେଦ ଦର୍ଶାଅ ।
(କ) ଇନେଟ୍ ରୋଗ ପ୍ରତିରୋଧ ଶକ୍ତି ଓ ଆକୋୟାର୍ଡ଼ ରୋଗ ପ୍ରତିରୋଧ ଶକ୍ତି ।
(ଖ) ଟି-ଲିମ୍ଫୋସାଇଟ୍ ଓ ବି-ଲିମ୍ଫୋସାଇଟ୍ ।
ଗୃହକାର୍ଯ୍ୟ