ΒΙΩΜΑΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ

Γ’ ΤΑΞΗ 2015 - 2016

Γυμνάσιο Αρχιλόχου Πάρου

� «Ανιχνεύοντας ίχνη της Τουρκοκρατίας στον τόπο μας»�

​

Διδάσκουσα:

Μπέτη Μπιζά - φιλόλογος

�Τοπική Ιστορία�

​

Η ιδέα γεννήθηκε…

όταν συνειδητοποιήσαμε

ότι κοντά στο σχολείο μας

υπήρχαν μνημεία από την εποχή

της Τουρκοκρατίας,

τα βλέπαμε καθημερινά,

περνούσαμε από μπροστά τους,

μπαίναμε μέσα,

α λ λ ά …

​

​

…δεν τα είχαμε προσέξει

​

ενώ έχουν

• ιστορική σημασία
• καλλιτεχνική αξία

​

και συμβάλλουν στην

• εθνική αυτογνωσία

και μνήμη!

…Έτσι, ξεκινήσαμε το πρωτόγνωρο ταξίδι μας�στην εποχή της Τουρκοκρατίας�με οδηγούς μας… �τα ίδια τα μνημεία!

Το τμήμα Γ 1���εξερεύνησε διάφορα μνημεία�στα χωριά �Μάρμαρα και Πρόδρομος

Το τμήμα Γ 2��εξερεύνησε διάφορα μνημεία�στα χωριά �Μάρμαρα και Μάρπησσα

Θα σας ξεναγήσουμε πρώτα �σε μερικά από τα ιστορικά μνημεία �που επισκέφτηκε το Γ΄1 …

Η αρχή έγινε� �από την � …αυλή του σχολείου μας!

Το εκκλησάκι των Αγίων Αναργύρων!�Το βλέπαμε κάθε μέρα αλλά δεν ξέραμε ότι �είναι ένα ιστορικό μνημείο!

Για πρώτη φορά, παρατηρήσαμε την επιγραφή στο υπέρθυρο, και διαβάσαμε τη χρονολογία!� Μπορείτε να τη διακρίνετε κι εσείς: 1 6 8 5

�Μπορέσαμε να διαβάσουμε ολόκληρη την επιγραφή όταν, αφού τη φωτογραφήσαμε, �την είδαμε ξανά στην τάξη με βιντεοπροβολέα!��

…έτσι μάθαμε ότι

το «1685 μηνί Μαρτίου»

τελείωσε αυτός ο ναός

που τον έχτισαν με δικά τους έξοδα

«ο Αντώνιος Κοντίλις και η σιμβήα του Μαρκέτα».

Ίσως οι μακρινοί παππούδες

κάποιου συμμαθητή μας!

Ο τρούλος αυτού του ιστορικού μνημείου

είναι η ανατολική θέα του προαυλίου μας!

Το γραφικό του καμπαναριό…

…το εσωτερικό του

Την προσοχή μας τράβηξε το ωραίο μαρμάρινο τέμπλο. Πήγαμε κοντά και αρχίσαμε να το παρατηρούμε…

Είχε ωραία διακόσμηση με φύλλα αμπέλου και σταφύλια!

Με έκπληξη είδαμε ένα …κουνελάκι να τρώει σταφύλι!

Έχει γυρισμένο το κεφάλι του προς τα πάνω

και τα μακριά του αυτιά πέφτουν προς τα κάτω.

Το βλέπετε;

Πιο κει ένας όμορφος αετός !!�Τσιμπολογάει σταφύλι!

Κι άλλος αετός, στραμμένος προς τα δεξιά! Τι ζωντάνια!

…Κι άλλο ένα πτηνό που τσιμπολογάει σταφύλι!

Είναι υπέροχο !!

Το ζωάκι αυτό τρώει από τη φυλλωσιά. Δεν μπορέσαμε ένα καταλάβουμε τι ζώο είναι. �Μας μπέρδεψαν τα παράξενα κέρατά του!

Να κι άλλο ίδιο!

Αυτό όμως είναι κουνελάκι! Τι άλλο;

Γοητευμένοι από τον διάκοσμο του τέμπλου, αρχίσαμε να μετράμε τα πουλιά και τα ζώα.

Δεν ήταν εύκολο μέσα σ’ αυτή τη βλάστηση...!

Μερικά μας κρύβονταν!

Μετρήσαμε 17 πτηνά και ζώα! Που εδώ και αιώνες έχουν στο στόμα τους το σταφύλι αλλά… δεν το τρώνε ποτέ!

Θαυμάσαμε

τους προπαππούδες μας

καλλιτέχνες του μαρμάρου!!

Αν και σκλαβωμένοι, δεν έχασαν ποτέ τη διάθεσή τους για δημιουργία και διατηρούσαν πάντα την προγονική αρετή της φιλοκαλίας !!

​

Συνεχίσαμε στην «Πέρα Παναγιά», �μνημείο επίσης του 17^ου αιώνα�εκατό μέτρα απ’ το σχολείο μας!

Κάτω απ’ το ψηλό δέντρο της αυλής.

…αφού θαυμάσαμε το καμπαναριό, �με φόντο τον γαλανό ουρανό…

…μπήκαμε μέσα και…� δεν ξέραμε από πού να αρχίσουμε �την έρευνά μας…

Από το ανάγλυφο μαρμάρινο δάπεδο, �με την φυτική διακόσμηση �και τον δικέφαλο αετό των βυζαντινών αυτοκρατόρων;;

…παρατηρούσαμε τις λεπτομέρειες και την ποικιλία των λουλουδιών..!!

Γρήγορα καταλάβαμε ότι αυτά τα μαρμάρινα διακοσμημένα πλαίσια στο δάπεδο�ήταν τάφοι των κτητόρων της εκκλησίας!

Η μεγάλη έκπληξη

ήταν που…

�…συναντήσαμε το όνομα �του προπαππού της ηρωίδας �Μαντώς Μαυρογένους, �Τζανή Μαυρογένη, �σε μια εικόνα!! �Την είχε αφιερώσει στον ναό ο ίδιος �και η «σιβία αυτού» Μαρούσα!

Μας έκανε εντύπωση η μεγάλη ανορθογραφία που υπήρχε στις διάφορες επιγραφές. Συνειδητοποιήσαμε ότι

την περίοδο της Τουρκοκρατίας οι άνθρωποι ήταν αγράμματοι…

Κι όσοι ήξεραν να γράφουν,

δεν έγραφαν σωστά ούτε τ’ όνομά τους!

Άρα δεν υπήρχαν σχολεία…

Οι Τούρκοι ήθελαν τους Έλληνες αγράμματους

για να μη μαθαίνουν την σπουδαία ιστορία τους και διεκδικούν την ελευθερία τους!

Θαυμάσαμε το περίτεχνο, επιχρυσωμένο τέμπλο,

που αυτή τη φορά ήταν ξύλινο κι όχι μαρμάρινο…

​

(Στην εικόνα υπάρχουν έξι έμβια όντα! Μπορείτε να τα εντοπίσετε;)

�Φύλλα αμπέλου, σταφύλια, �ποικίλα άνθη, μικρά πτηνά και ζώα, �σταυροί, ήταν τα διακοσμητικά μοτίβα �που συναντήσαμε κι εδώ.��

�Ανθούσαν λοιπόν πολλές τέχνες! � Η ξυλογλυπτική, η μαρμαρογλυπτική, �η ζωγραφική,� και μην ξεχνάμε και τη μουσική:�την βυζαντινή μας μουσική! �(Αλλά και το δημοτικό τραγούδι!) �

�...και όλες αυτές οι τέχνες, είχαν πηγή τους την ευλάβεια �των υπόδουλων χριστιανών �και τη φροντίδα �για τους ναούς τους!�

�

Βλέποντας αυτά τα καλλιτεχνήματα

των υπόδουλων προγόνων μας, αντιλαμβανόμαστε ότι

δεν υπήρχε σκοτάδι πνευματικό στους Έλληνες στα χρόνια της Τουρκοκρατίας, μολονότι «τά σκιαζε όλα η φοβέρα και τα πλάκωνε η σκλαβιά».

Ο ελληνικός λαός ήταν πάντα φωτεινός και αισιόδοξος!!

Μπορείτε να διακρίνετε δύο πουλάκια

που τσιμπάνε σταφύλια, στην πόρτα του Ιερού;

Νάτα!!

Ο Νίκος στον�άμβωνα,� που φέρει μεγάλο ανάγλυφο Σταυρό �και στηρίζεται� σε έναν �λεπτό� κομψό � κίονα.��

Σε μια γωνιά του ναού υπήρχαν μαρμάρινα τμήματα από παλαιότερο χριστιανικό ναό, αλλά και ένα που έγραφε: «ΑΡΤΕΜΙΣ»!!

Ίσως υπήρχε κάποτε εκεί κοντά αρχαίος ναός της Άρτεμης.

Συζητώντας για όσα είδαμε…

Από την περίοδο της Τουρκοκρατίας είναι � κι αυτό το σπίτι που συναντήσαμε. � Είναι το παλαιότερο του χωριού!

Οι μαρμάρινες «κορνίζες» στα παράθυρα μαρτυρούν την ηλικία του. �Κατοικείται ακόμα!

Είναι πολλών αιώνων, λένε οι αρχαιολόγοι.

Λίγο πιο πέρα, ανακαλύψαμε κι άλλο σπίτι, εγκαταλειμμένο αυτή τη φορά, με φανερή, στο μαρμάρινο πλαίσιο της πόρτας, �τη μακραίωνη ιστορία του.

Θαυμάσαμε

για άλλη μια φορά την καλαισθησία των προγόνων μας!...

Κι άλλο ένα σπίτι με εντυπωσιακό μαρμάρινο υπέρθυρο…

Δείτε τη λεπτομέρεια !!

Διαβάσαμε ότι στα χρόνια

της Τουρκοκρατίας η Πάρος είχε

τους περισσότερους ανεμόμυλους

από κάθε άλλο νησί των Κυκλάδων.

Πάνω από πενήντα!

…Και βγήκαμε προς αναζήτηση κάποιου από αυτούς…

Ανακαλύψαμε έναν,

κρυμμένο πίσω από ένα σύγχρονο διώροφο σπίτι,

κοντά στο σχολείο μας!

Ο ερειπωμένος ανεμόμυλος

Συζητήσαμε για τη χρησιμότητα των μύλων τότε και σήμερα… Είδαμε την στενή πέτρινη σκάλα που οδηγούσε στην μυλόπετρα… Νιώσαμε τον αγώνα και τον ιδρώτα του μυλωνά, που ανέβαινε τα ψηλά στενά σκαλοπάτια, φορτωμένος τα σακιά με τον καρπό για άλεσμα…

​

Μια άλλη ωραία εμπειρία μας ήταν η γνωριμία με το λεγόμενο «βυζαντινό μονοπάτι».

Ένα μονοπάτι γεμάτο χρώματα και αρώματα!...�

Το κακοτράχαλο αυτό μονοπάτι ήταν για αιώνες ο …πολυσύχναστος δρόμος που ένωνε τα χωριά�του Αρχιλόχου με το κεφαλοχώρι των Λευκών!

…Αναλογιζόμασταν πόσοι πρόγονοί μας βάδισαν αυτό το μονοπάτι, πηγαίνοντας στις δουλειές τους,

με τα πόδια ή με το γαϊδουράκι…

Χαρούμενοι

παρά τον κόπο της ανηφορικής διαδρομής!

Μια άλλη μέρα επισκεφτήκαμε �την «Κοντιανή»…

…ένα γραφικό έρημο μοναστήρι �του 17^ου αιώνα, που όταν γιορτάζει, �στα Εισόδια της Θεοτόκου, το επισκέπτεται πολύς κόσμος� από όλη την Πάρο.

Μπήκαμε στο «Καθολικό», �όπως λέγονται οι ναοί των μοναστηριών.

Καθίσαμε να ξαποστάσουμε και να θαυμάσουμε το ξυλόγλυπτο τέμπλο �με τις εικονογραφίες…

Παρατηρήσαμε και θαυμάσαμε το ανάγλυφο δάπεδο. Πάντα με τον δικέφαλο αετό, �που θύμιζε στους σκλαβωμένους Έλληνες �την δόξα του Βυζαντίου!

Η καλλιτεχνική ευαισθησία �των «αγράμματων» προγόνων μας!!…

​

Το Υπουργείο Πολιτισμού ενδιαφέρεται άραγε για τη διάσωση και συντήρηση

της πολιτιστικής μας κληρονομιάς;;

Έξω από την «Κοντιανή»

Στον γυρισμό, μια …βουκολική σκηνή!

Στο βάθος, τα χωριά που αποτελούν το διαμέρισμα «Αρχιλόχου»:

Πρόδρομος, Μάρπησσα, Μάρμαρα.

Ανάμεσα στα δυο βουνά, το πέλαγο!

Το τμήμα Γ΄2�επισκέφτηκε επίσης ενδιαφέροντα μνημεία

Πρώτα – πρώτα επισκεφτήκαμε τον ενοριακό ναό

του χωριού μας. Εδώ πηγαίνουμε εκκλησιασμό

τις εθνικές και θρησκευτικές εορτές.

…Αλλά δεν είχαμε συνειδητοποιήσει την ιστορικότητά του…

Δεξιά από την καγκελένια πόρτα, παρατηρείτε ένα εντοιχισμένο μάρμαρο;

Εδώ υπάρχει μια σημαντική επιγραφή, που με συλλογική προσπάθεια καταφέραμε και τη διαβάσαμε!!

Και ανακαλύψαμε ότι σε δύο χρόνια, η ενορία του χωριού, «Ο ΘΙΟΣ ΚΑΙ ΠΑΝΤΙΜΩΣ ΝΑΟΣ ΤΗΣ ΠΑΡΘΕΝΟΥ ΜΑΡΗΑΣ», γιορτάζει τα 400 χρόνια από την ίδρυσή του! 1618 - 2018 � �

Ξενάγηση στο εσωτερικό του ναού �από τον ιερέα π. Χρήστο

Παρατηρήσαμε το υψηλής τέχνης επιχρυσωμένο τέμπλο, με την διακόσμηση �της αμπέλου. Κι εδώ ζώα και πτηνά!…

Χρυσό ανάγλυφο, με βαθυπράσινο φόντο!

�Ένα πτηνό�με μισάνοιχτα φτερά, �έτοιμο �να πετάξει…�� Τι χάρη! ...�

Σε κάποια εικόνα υπήρχε επιγραφή...�Προσπαθήσαμε να τη διαβάσουμε…

…όλοι

Δεν ήταν και τόσο εύκολο… Ήταν κι η ανορθογραφία που μας μπέρδευε, κι οι συντομογραφίες, αλλά …�τα καταφέραμε! (Μας βοήθησε λίγο και η κυρία...)

Στην κειμηλιοθήκη του ναού, �είδαμε και ξεφυλλίσαμε βιβλίο του 1700 !!�

Μέσα στον ναό υπήρχε και μαρμάρινη λάρνακα, με τη χρονολογία 1639. Διαβάσαμε ΚΑΙ αυτήν την επιγραφή! Γίναμε… παλαιογράφοι!

Εδώ ετάφη ο ΜΑΝΟΥΗΛ ΑΡΧΟΛΕΟΣ, ένα αρχοντόπουλο απ’ την Κωνσταντινούπολη. Μετά την Άλωση η οικογένειά του κατέφυγε στην Κρήτη, κι από κει ο Μανουήλ ήρθε στην Πάρο όπου και πέθανε. (Αυτά δεν τα έγραφε η επιγραφή. Τα διαβάσαμε σε ένα βιβλίο).

Στην Αγ. Μαρίνα, πίσω απ’ το σχολείο μας, συναντήσαμε το όνομα της βυζαντινής οικογένειας Χρυσολωρά!! «ΑΝΤΟΝΗΟΥ ΧΡΗΣΟΛΟΥΡΑ»

Στον προβληματισμό μας πώς οι Τούρκοι επέτρεπαν στους χριστιανούς «άπιστους ραγιάδες» την ίδρυση τόσων εκκλησιών, βρήκαμε την απάντηση σε ένα σπουδαίο βιβλίο του Παριανού συγγραφέα Νίκου Αλιπράντη. Εκεί διαβάσαμε ότι ο σουλτάνος Μουράτ Γ΄, που γεννήθηκε από Παριανή σκλάβα του σουλτάνου πατέρα του, εξέδωσε έναν «αχτιναμέ» το 1580, με τον οποίο έδινε κάποια προνόμια στους Παριανούς, ανάμεσα σ’ αυτά και να χτίζουν εκκλησίες. Το ίδιο και στους άλλους Κυκλαδίτες!!

Ίσως, για το χατίρι της Παριανής μητέρας του…

Έτσι εξηγείται η ανέγερση δεκάδων ναών στην Πάρο

τα επόμενα χρόνια…

​

Το να χτίσουν μια εκκλησία οι Έλληνες τότε, ήταν ένα είδος αντίστασης

στην οθωμανική σκλαβιά!

Επισκεφτήκαμε

και

τη Μάρπησσα

Την προσοχή μας τράβηξε ένας πεσσός με στρογγυλή βάση �και τετράγωνο κιονόκρανο, �σε ένα μπαλκονάκι που «έβλεπε» στο δρόμο.

Πλησιάσαμε κοντά και διαβάσαμε την επιγραφή, με τη χρονολογία 1756, �και το όνομα ενός ιερέα.

Εντοπίσαμε και ένα ετοιμόρροπο σπίτι, με ωραία μαρμάρινη «κορνίζα» στην εξώπορτα, οπωσδήποτε πολλών αιώνων!

Κι εδώ!

Παρατηρήστε τη διακόσμηση…

Ένας κύκλος διακοσμημένος με λουλούδι, �και η χρονολογία 1748.�Κάποιο σημαντικό σπίτι της Τουρκοκρατίας. �Μήπως του προεστού του χωριού;;

Φυσικά επισκεφτήκαμε και εκκλησάκια, όπου συναντήσαμε πλούτο κειμηλίων…

Μαρμαρογλυπτική τέχνη… �Σχέδιο, κομψότητα, αισθητική…

Ο δικέφαλος αετός, σε κάθε εκκλησία �αλλά ποτέ πανομοιότυπος! Και το στέμμα ανάμεσα στα δυο του κεφάλια, κάθε φορά με ένα διαφορετικό σχέδιο!

Ένα υπέροχο βάζο με γαρύφαλλα, �διακοσμεί το δάπεδο της εκκλησίας!!!

Μεταβυζαντινή εικονογραφική τέχνη!

«ΔΕΙΣΙΣ ΤΗΣ ΔΟΥΛΗΣ ΤΟΥ ΘΕΟΥ ΚΑΛΗΤΖΑΣ ΠΡΕΣΒΙΤΕΡΑΣ»

Ξυλόγλυπτο τέμπλο εξαιρετικής τέχνης!!�Περήφανοι για τους τότε καλλιτέχνες �του χωριού μας!

Κωνικός άμβωνας – στολίδι!

​

Λες και κρέμεται στον αέρα!

«ΔΙΑ ΔΑΠΑΝΙΣ ΑΝΔΡΕΟΥ ΛΗΠΡΑΝΤΕ ΜΝΙΣΘΙΤΗ ΚΗΡΙΕ �ΕΝ ΤΙ ΒΑΣΙΛΙΑ ΤΟΝ ΟΥΡΑΝΟΝ 1833 ΟΚΤΟΜΒΡΙΟΥ 30»�(1833. Μόλις είχε απελευθερωθεί η Πάρος από τους Τούρκους)

Εμείς το διαβάσαμε! Εσείς;;

Τόσα διαφορετικά σχέδια από ναό σε ναό! �Δεν τους άρεσε η επανάληψη. �Ζητούσαν την πρωτοτυπία!��

Λίγη ξεκούραση και συζήτηση…

Σε άλλη μας εξόρμηση πήγαμε στον λόφο του Κεφάλου. Στην κορυφή του σώζονται ερείπια του Κάστρου που είχε χτίσει ο φράγκος δυνάστης του νησιού, Νικόλαος Σομμαρίπας. Εκεί δόθηκε η τελευταία μάχη εναντίον των Οθωμανών, το 1537, και μετά άρχισε στο νησί η Τουρκοκρατία…

​

(Δηλαδή έγινε αλλαγή κυριάρχων, αφού μετά

την Άλωση της Πόλης απ’ τους Φράγκους το 1204, τα νησιά μας ήταν υποταγμένα σ’ αυτούς).

Ο λόφος του Κεφάλου όπως φαίνεται απ’ το σχολείο μας.

Ανεβαίνοντας…

Η θέα από την κορυφή του Κεφάλου!!�Απέναντι αγναντεύεις τη Νάξο.�Γι’ αυτό έφτιαξαν εδώ το κάστρο τους οι Φράγκοι, �για να ελέγχουν το πέλαγος από θέση ισχύος!

Από δω εποπτεύει κανείς όλα τα γύρω χωριά, �όλη την περιοχή, ως τον Δρυό!�

Τμήμα του γκρεμισμένου κάστρου.

Στην κορυφή του λόφου υπάρχει εδώ και αιώνες

η μικρή Μονή του Αγίου Αντωνίου, έρημη σήμερα.

Η ακτογραμμή της ανατολικής Πάρου!�Σα να είμαστε σε αεροπλάνο!

Ο

ναός,

μεταξύ ουρανού και γης!

Το θαυμάσιο ξυλόγλυπτο τέμπλο!

Κι εδώ ένα όμορφο πτηνό με μακρύ λαιμό, �τρώει σταφύλι…

�Έξοχο δείγμα ξυλογλυπτικής τέχνης �της εποχής της Τουρκοκρατίας! �

Στο δάπεδο του ναού, το οικόσημο �της φραγκικής οικογένειας των δυναστών Σομμαρίπα, στους οποίους ανήκε κάποτε ο ναός, που ήταν καθολικός.�Όταν έφυγαν οι Φράγκοι, έγινε ορθόδοξος.

Οι τοιχογραφίες, σχεδόν κατεστραμμένες �στο πέρασμα των αιώνων…

Σε ένα δωμάτιο της Μονής, ένα μάρμαρο με μια επιγραφή τράβηξε την προσοχή μας…

Την αποκρυπτογραφήσαμε! «1730 (ΑΨΓ) ΗΓΟΥΜΕΝΟΙΚΟΝ ΙΕΡΕΜΙΟΥ ΙΕΡΟΜΟΝΑΧΟΥ ΛΟΥΚΙ». (Ανορθόγραφα πάντα).� Ίσως ήταν κάποτε εντοιχισμένη στο υπέρθυρο του δωματίου �του ηγούμενου.

Ο Κωνσταντίνος χτύπησε την καμπάνα, ν’ ακούσει η φύση τον γλυκόλαλο ήχο της!

​

Μερικές ακόμα

φωτογραφίες

από την δράση μας…

Ο ναός του Τιμίου Προδρόμου, �στο χωριό Πρόδρομος, �με το πανέμορφο πολύχρωμο τέμπλο!

Στο τέλος των δράσεων,

έγραψε ο καθένας μας σε μια κόλλα χαρτί

τις εντυπώσεις του.

Τι αποκόμισε…

​

​

​

​

​

​

Σας παρουσιάζουμε

αποσπάσματα…

Τμήμα Γ1

​

• Περισσότερο μου άρεσε ότι το μάθημα δεν γινόταν μέσα στην τάξη με ένα βιβλίο, αλλά βγαίναμε έξω, περπατούσαμε και βλέπαμε από κοντά τα κτήρια, όχι από φωτογραφία! Ήταν πιο ευχάριστο αλλά είχαμε και περισσότερη διάθεση να παρακολουθήσουμε. (Μαρία Β.)

​

• Σε αυτή τη δράση μού άρεσε που ήταν εκτός σχολείου και περπατούσαμε. Εντύπωση μου έκανε ότι μπορούσαμε να διαβάσουμε τις επιγραφές ακόμα! Τα τέμπλα ήταν πιο προσεγμένα και πιο ωραία από τα πιο καινούργια! (Γιάννης Μ.)
• Αν και ήταν υποδουλωμένοι στους Τούρκους, αυτό δεν τους εμπόδιζε να χτίζουν εκκλησίες και να δυναμώνουν την πίστη τους. (Αννέζα Δ.)

​

​

• Ανακαλύψαμε πράγματα για τον τόπο μας που ούτε οι ίδιοι τα ξέραμε, και ξεφύγαμε από τους τέσσερις τοίχους της τάξης. (Κατερίνα Κ.)

​

• Μεγάλη εντύπωση μου προξένησε το γεγονός ότι παρόλο που οι Τούρκοι δεν επέτρεπαν στους Έλληνες να μάθουν γράμματα, οι Έλληνες, με την ελληνική ψυχή τους, κατάφεραν να διατηρήσουν τη γλώσσα τους ζωντανή. (Γιάννης Γ.)

​

• Στα τέμπλα, που ήταν περιποιημένα, φαινόταν η δουλειά που πρόσφεραν με αγάπη. Μου έκανε εντύπωση η πολλή δουλειά που έκαναν για ένα τέμπλο και για έναν αετό. (Λευτέρης Α.)

Τμήμα Γ1

• Προκαλεί συγκίνηση και χαρά που μπορείς να βλέπεις κτήρια

των προγόνων σου. (Ναταλία Γ.)

​

• Ακόμα κι αν δεν είχαν χρήματα τότε, είχαν την διάθεση να φτιάχνουν εκκλησίες και να προσεύχονται. (Αλεξάνδρα Κ.)

​

• Οι επιγραφές ήταν ανορθόγραφες διότι οι άνθρωποι δεν είχαν την ελευθερία να διδάσκονται τη γλώσσα τους. (Αντώνης Δ.)

​

• Μου άρεσαν τα όμορφα στολισμένα τέμπλα. (Μάριος Κ.)

​

​

Τμήμα Γ1

​

• Μάθαμε πάρα πολλά για εκείνα τα χρόνια.

Πρόσεξα ότι το στέμμα σε κάθε δικέφαλο αετό ήταν διαφορετικό. (Αλεξάνδρα Γ.)

​

• Μου άρεσε που πηγαίναμε σε διαφορετικά μέρη και βγαίναμε έξω.

Οι επιγραφές, τα σχέδια πάνω στα μάρμαρα. (Μαριγκλέν Ε.)

​

• Το μάθημα γινόταν εκτός τάξης και δεν ήταν κουραστικό για εμάς.

(Νίκος Μ.)

​

Τμήμα Γ1

​

• Και στην Τουρκοκρατία οι Έλληνες ήθελαν να φτιάχνουν μεγαλοπρεπή ιστορία και ήθελαν να κρατήσουν την γλώσσα και την θρησκεία τους. (Σεμπάστιαν Κ.)

​

• Οι Έλληνες, παρά το γεγονός ότι ήταν σκλαβωμένοι, με όρεξη και θέληση έχτιζαν αυτά τα μικρά εκκλησάκια, για να μπορέσουν να διατηρήσουν την πίστη τους. (Κάτια Β.)

​

Τμήμα Γ1

• Μου άρεσε η επικοινωνία που είχαμε, και αυτά τα παλαιά και ιστορικά πράγματα που είδαμε, γιατί δεν τα είχα ξαναδεί, ούτε τα είχα ξανακούσει. (Μαριάννα Ρ.)

​

• Είχαμε πολλά παλαιά πράγματα που μιλούσαν για τον πολιτισμό, και εμείς τα βλέπαμε καθημερινά και δεν τα είχαμε προσέξει. Θυμάμαι πως τα δάπεδα ήταν καλοσχεδιασμένα, με πολλή προσοχή και λεπτομέρειες στα σχέδιά τους. (Εράλντα Σ.)

​

• Μου έκανε εντύπωση η λεπτομέρεια που είχαν οι Έλληνες στα γλυπτά. (Χρήστος Τ.)

​

​

​

​

​

​

​

• Μου έκανε ιδιαίτερη εντύπωση εκείνο το τόσο παλιό σπίτι στα Μάρμαρα, το οποίο ήταν κατοικήσιμο μέχρι σήμερα, χωρίς να έχει χαλάσει στο χρόνο, και ακόμα και σήμερα μπορούμε να δούμε πώς διακοσμούσαν τότε τα σπίτια. (Στέλλα Τ.)

​

​

• Μου έκαναν εντύπωση τα σχέδια που υπήρχαν πάνω στα μάρμαρα και στην άμπελο, και με πόση λεπτομέρεια τα είχαν φτιάξει. (Μιχάλης Τ.)

​

​

​

​

​

​

• Μου άρεσε που έβλεπα πράγματα που δεν τα είχα προσέξει ως τότε. (Δημήτρης Φ.)

​

• Μου έκαναν εντύπωση οι επιγραφές. (Κωνσταντίνος Τ.)

​

• Κάθε ένα από αυτά που βλέπαμε κρύβει τη δική του ιστορία και χρονολογία, αλλά δεν τους δίναμε σημασία ότι υπάρχουν, όπως μια επιγραφή ή τα τέμπλα που είχαν σκαλισμένη την άμπελο και πολλά ζωάκια, πουλιά, φίδι, δράκο. Ήταν φανταστικά! Οι τάφοι ήταν πολύ όμορφα διακοσμημένοι, είχαν πολύ ωραία σχήματα και τον δικέφαλο αετό με στέμμα, σύμβολο της Κωνσταντινουπόλεως. (Πηνελόπη Φ.)

​

​

​

​

​

​

• Αυτή η δράση που κάναμε μου άρεσε πολύ. Το θεώρησα αυτό το μάθημα πολύ ξεχωριστό, πολύ διαφορετικό, και νομίζω πως μας έφερε όλους πιο κοντά μεταξύ μας. Ήταν πολύ ψυχαγωγικά όλα αυτά, γιατί μάθαμε, παρατηρήσαμε και σκεφτήκαμε πάνω σε αυτό το θέμα που ποτέ δεν θα πήγαινε το μυαλό μου.

​

Αυτό που μου έκανε εντύπωση είναι το πόσο ξεχωριστή και πολύτιμη ιστορία έχουμε και το πόσο πολύτιμος λαός ήμασταν από παλιά. Είχαμε πολύ ωραίες τέχνες, που αν καθίσεις και τις παρατηρήσεις, θα καταλάβεις πολλά. (Φρατζέσκα Σ.)

​

​

​

​

​

Ευχαριστούμε

που γίνατε συνοδοιπόροι μας, σ’ αυτό το ενδιαφέρον ταξίδι στην ιστορία του τόπου μας!