BỘ SÁCH GIÁO KHOA
SỬ DỤNG THỐNG NHẤT TOÀN QUỐC
LỚP 5
� LỊCH SỬ VÀ ĐỊA LÍ 5��
NHÓM TÁC GIẢ
PHẦN LỊCH SỬ
VŨ MINH GIANG (TỔNG CHỦ BIÊN XUYÊN SUỐT PHẦN LỊCH SỬ)
NGHIÊM ĐÌNH VỲ (TỔNG CHỦ BIÊN CẤP TIỂU HỌC PHẦN LỊCH SỬ)�NGUYỄN THỊ THU THUỶ (CHỦ BIÊN PHẦN LỊCH SỬ)
ĐÀO THỊ HỒNG, LÊ THỊ THU HƯƠNG
PHẦN ĐỊA LÍ
ĐÀO NGỌC HÙNG (TỔNG CHỦ BIÊN PHẦN ĐỊA LÍ)
TRẦN THỊ HÀ GIANG (CHỦ BIÊN PHẦN ĐỊA LÍ)�ĐẶNG TIÊN DUNG, DƯƠNG THỊ OANH
3
I. CƠ SỞ VÀ QUAN ĐIỂM BIÊN SOẠN
II. CÁC ĐIỂM MỚI KHI BIÊN SOẠN SÁCH LỊCH SỬ VÀ ĐỊA LÍ 5
III. CẤU TRÚC SÁCH, CẤU TRÚC CHƯƠNG, CẤU TRÚC
BÀI HỌC LỊCH SỬ VÀ ĐỊA LÍ 5
IV. NHỮNG THUẬN LỢI KHI SỬ DỤNG SÁCH LỊCH SỬ VÀ ĐỊA LÍ 5
V. HỆ THỐNG TÀI NGUYÊN HỖ TRỢ TRỰC TUYẾN
4
PHẦN MỘT
CƠ SỞ VÀ QUAN ĐIỂM BIÊN SOẠN
SÁCH LỊCH SỬ VÀ ĐỊA LÍ 5
5
CƠ SỞ BIÊN SOẠN
Thống nhất cần phải đổi mới căn bản, toàn diện Giáo dục và Đào tạo.
6
QUAN ĐIỂM BIÊN SOẠN
1. Tuân thủ định hướng GDPT và tiêu chuẩn SGK mới. Biên soạn theo hướng PT năng lực và phẩm chất
2. Kế thừa SGK theo CT 2006 và tiếp thu điểm mới từ SGK của các nước tiên tiến trên thế giới.
3. Được biên soạn theo hướng hỗ trợ GV đổi mới hiệu quả phương pháp tổ chức các hoạt động dạy học và hoạt động giáo dục.
4. Phù hợp với phương châm biên soạn của cả bộ sách là “kết nối tri thức với cuộc sống”.
7
PHẦN HAI
CÁC ĐIỂM MỚI KHI BIÊN SOẠN SÁCH LỊCH SỬ VÀ ĐỊA LÍ 5
ĐIỂM MỚI
Cách tiếp cận
Phương pháp biên soạn
Cấu trúc
Chủ đề tích hợp
Hình thức
THAY ĐỔI CÁCH TIẾP CẬN
8
8
SGK là công cụ giúp HS phát triển năng lực và khả năng tự học.
SGK là công cụ giúp giáo viên đổi mới phương pháp dạy học.
Tích hợp nội môn và liên môn.
Học lịch sử - địa lí thế giới và khu vực để hiểu rõ lịch sử - địa lí
Việt Nam và địa phương.
Phẩm chất yêu nước, nhân ái và tinh thần trách nhiệm.
Giải quyết các vấn đề trong thực tế cuộc sống.
PHƯƠNG PHÁP BIÊN SOẠN
9
Tinh giản ở mức độ hợp lí, phổ thông hóa kiến thức, các đơn vị kiến thức đưa ra vừa phải dễ hiểu, dễ nhớ.
Sử dụng nhiều sơ đồ, bản đồ, biểu đồ, trục thời gian hình ảnh
Giúp người học vận dụng để giải quyết những vấn đề của cuộc sống, tăng cường các hoạt động nhóm
Viết theo hướng mở
DỄ DẠY – DỄ HỌC
CẤU TRÚC BÀI HỌC
Tên bài
Yêu cầu �cần đạt
Hoạt động
khởi động
Hoạt động khám phá
Luyện tập
Vận dụng
11
PHẦN BA
CẤU TRÚC SÁCH, CẤU TRÚC CHƯƠNG, CẤU TRÚC BÀI HỌC LỊCH SỬ VÀ ĐỊA LÍ 5
12
CẤU TRÚC SGK
MỤC LỤC
HƯỚNG DẪN SỬ DỤNG SÁCH
6 CHỦ ĐỀ
GIẢI THÍCH KHÁI NIỆM, THUẬT NGỮ
MỤC LỤC
13
GV, HS dễ dàng tra cứu
Nội dung cuốn sách được chia thành 6 chủ đề với 28 bài học theo CTGDPT 2018.
HƯỚNG DẪN SỬ DỤNG SÁCH
Tạo thuận lợi cho GV & HS khi tiếp cận sách; tăng cường khả năng tự học của HS
Giúp HS nhớ lại, nắm bắt lại những kiến thức cơ bản thông qua các thuật ngữ được giải thích một cách cơ bản ngắn gọn, chính xác, đồng thời đó cũng là những gợi ý để các em tra cứu thêm nội dung liên quan trong các sách khác hay trên internet để mở rộng kiến thức.
GIẢI THÍCH KHÁI NIỆM,
THUẬT NGỮ
CẤU TRÚC BÀI HỌC
Khám phá:
16
16
Khởi động:
Là tình huống, hình ảnh,… liên quan tới kiến thức mới, đi kèm là các câu hỏi tạo tình huống có vấn đề, nhằm định hướng sự chú ý, kích thích tư duy của HS đối với bài học mới, đồng thời cũng giúp định hướng nội dung bài mới.
CẤU TRÚC BÀI HỌC
Tư liệu:
Là những tư liệu gốc, tư liệu phái sinh hoặc tư liệu được cung cấp bởi các tác giả SGK, tranh ảnh… kèm theo các câu hỏi, yêu cầu khai thác tư liệu, giúp HS rèn luyện kĩ năng tìm hiểu lịch sử.
Tuyến phụ:
Là những nội dung mở rộng hoặc nâng cao, hoặc có tính tích hợp liên môn với các môn học khác nhằm bổ trợ cho nội dung chính..
CẤU TRÚC BÀI HỌC
18
18
Luyện tập:
Là hệ thống câu hỏi/bài tập mang tính luyện tập/thực hành những kiến thức và kĩ năng vừa được hình thành cho HS.
Vận dụng:
Là các yêu cầu/bài tập mang tính vận dụng những kiến thức/kĩ năng đã có để giải quyết những bài tập nhận thức mới; đặc biệt có những bài tập nhằm lí giải/giải quyết những vấn đề của thực tiễn cuộc sống.
19
19
HÌNH THỨC TRÌNH BÀY
Sách thiết kế đẹp, các logo sinh động, thống nhất, dễ phân biệt và sử dụng, tranh ảnh đều có bản quyền, các lược đồ rõ, lồng ghép nhiều kiến thức để HS khai thác.,…
NHỮNG ĐIỂM MỚI CỦA SÁCH
Kiến thức chú trọng “điểm”, bổ sung kiến thức về văn hoá, văn minh khu vực và thế giới.
1
1
Lịch sử: lựa chọn những sự kiện tiêu biểu trong tiến trình dựng nước và giữ nước của dân tộc.
2
Địa lí: những nét tiêu biểu về địa lí Việt Nam và thế giới.
22
22
ĐIỂM MỚI VỀ CHƯƠNG TRÌNH LỊCH SỬ
| Phần Lịch sử lớp 5 theo CT năm 2006 | Phần Lịch sử lớp 5 theo CT năm 2018 |
Nội dung | – Hơn tám mươi năm chống thực dân Pháp xâm lược và đô hộ (1958 – 1945) + “Bình Tây Đại nguyên soái” Trương Định + Nguyễn Trường Tộ mong muốn canh tân đất nước + Cuộc phản công ở kinh thành Huế + Xã hội Việt Nam cuối thế kỉ XIX – đầu thế kỉ XX + Phan Bội Châu và phong trào Đông Du + Quyết chí ra đi tìm đường cứu nước + Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời + Xô viết Nghệ – Tĩnh + Cách mạng mùa thu + Bác Hồ đọc Tuyên Ngôn độc lập – Bảo vệ chính quyền non trẻ, trường kì kháng chiến chống thực dân Pháp (1945 – 1954) + Vượt qua tình thế hiểm nghèo + Thà hi sinh tất cả chứ nhất định không chịu mất nước + Thu đông 1947, Việt Bắc mồ chôn giặc Pháp + Chiến thắng Biên giới thu – đông 1950 | – Những quốc gia đầu tiên trên lãnh thổ �Việt Nam + Văn Lang, Âu Lạc + Phù Nam + Chăm-pa – Xây dựng và bảo vệ đất nước + Đấu tranh giành độc lập thời kì Bắc thuộc + Triều Lý và việc định đô ở Thăng Long + Triều Trần và kháng chiến chống Mông – Nguyên + Khởi nghĩa Lam Sơn và Triều Hậu Lê + Triều Nguyễn + Cách mạng tháng Tám năm 1945 + Chiến dịch Điện Biên Phủ năm 1954 + Chiến dịch Hồ Chí Minh năm 1975 + Đất nước Đổi mới |
23
23
ĐIỂM MỚI VỀ CHƯƠNG TRÌNH LỊCH SỬ
| Phần Lịch sử lớp 5 theo CT năm 2006 | Phần Lịch sử lớp 5 theo CT năm 2018 |
Nội dung | + Hậu phương vững chắc những năm sau chiến dịch Biên giới + Chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ – Xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc và đấu tranh thống nhất đất nước + Nước nhà bị chia cắt + Bến Tre đồng khởi + Nhà máy hiện đại đầu tiên + Đường Trường Sơn + Sấm sét đêm giao thừa + Chiến thắng “Điện Biên Phủ trên không” + Lễ kí Hiệp định Pa-ri + Tiến vào Dinh Độc Lập – Xây dựng chủ nghĩa xã hội trong cả nước (từ 1975 đến nay) + Hoàn thành thống nhất đất nước + Xây dựng Nhà máy Thuỷ điện Hoà Bình | – Một số nền văn minh thế giới + Ai Cập + Hy Lạp + Xây dựng thế giới hoà bình |
24
24
ĐIỂM MỚI VỀ NỘI DUNG ĐỊA LÍ
| Phần Địa lí lớp 5 theo CT năm 2006 | Phần Địa lí lớp 5 theo CT năm 2018 |
Nội dung | – Địa lí Việt Nam: + Vị trí địa lí, phạm vi lãnh thổ + Tự nhiên Việt Nam + Vùng biển Việt Nam + Dân cư Việt Nam + Các ngành kinh tế (nông nghiệp, lâm nghiệp và thuỷ sản, công nghiệp, dịch vụ) – Địa lí thế giới: + Các nước láng giềng + Các châu lục trên thế giới (vị trí địa lí, tự nhiên, dân cư và hoạt động sản xuất, một số quốc gia tiêu biểu) + Các đại dương trên thế giới | – Đất nước và con người việt nam: + Vị trí địa lí, lãnh thổ, đơn vị hành chính, quốc kì, quốc huy, quốc ca + Thiên nhiên việt nam + Biển, đảo việt nam + Dân cư và dân tộc ở việt nam – Địa lí thế giới: + các nước láng giềng + Các châu lục và đại dương trên thế giới (đặc điểm tự nhiên của các châu lục và đại dương) + Xây dựng thế giới xanh – sạch – đẹp |
Câu chuyện lịch sử là điểm nổi bật trong các bài học. Một số nội dung bài học được trình bày theo lối dẫn chuyện hoặc câu chuyện về các nhân vật, sự kiện giúp HS có biểu tượng sinh động, hấp dẫn với bài học.
ĐIỂM MỚI VỀ CÁCH TIẾP CẬN
Tư liệu cũng là một điểm mới trong SGK Lịch sử và Địa lí 5. Đó là các đoạn văn bản, số liệu được trích dẫn từ các nguồn tư liệu khác nhau, là ngữ liệu để GV tổ chức các hoạt động dạy học, giúp HS tự nhận thức bài học và hứng thú hơn khi tìm hiểu bài học.
SGK không tách thành hai phần Lịch sử và Địa lí, tiếp tục mở rộng về không gian (đất nước, khu vực và thế giới), thể hiện tính tích hợp liên môn cao.
Tính tích hợp liên môn khá nhuần nhuyễn.
2
28
CẤU TRÚC MẠCH NỘI DUNG
Đất nước và con người Việt Nam |
Những quốc gia đầu tiên trên lãnh thổ Việt Nam |
Xây dựng và bảo vệ đất nước Việt Nam |
Các nước láng giềng |
Tìm hiểu thế giới |
Chung tay xây dựng thế giới |
ĐỊA PHƯƠNG VÀ
CÁC VÙNG MIỀN
ĐẤT NƯỚC VIỆT NAM
THẾ GIỚI
29
MINH HOẠ MỘT BÀI TÍCH HỢP
30
MINH HOẠ MỘT BÀI TÍCH HỢP
31
MINH HOẠ MỘT BÀI LỊCH SỬ
32
MINH HOẠ MỘT BÀI ĐỊA LÍ
Thiết kế theo hướng phát triển năng lực.
3
1
Học tập dựa trên vấn đề.
2
Học tập dựa trên nhiệm vụ.
Thiết kế theo hướng mở.
4
1
Có nhiều nhiệm vụ học tập có thể vận dung kiến thức, kĩ năng đã học vào thực tiễn cuộc sống.
2
Nhiều bài học trong SGK yêu cầu HS đưa ra ý kiến cá nhân của mình.
3
Nhiều bài học trong SGK yêu cầu HS hoàn thành nhiệm vụ học tập.
PHẦN BỐN
NHỮNG THUẬN LỢI KHI SỬ DỤNG SÁCH LỊCH SỬ VÀ ĐỊA LÍ 5
NHỮNG THUẬN LỢI CHO CÔNG TÁC ĐÁNH GIÁ, HỖ TRỢ, TẬP HUẤN
✓ Mỗi hoạt động học tập trong sách đã được thiết kế theo các yêu cầu cần đạt về năng lực, phẩm chất và thang đánh giá theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo. Vì vậy, GV có thể sử dụng các yêu cầu học tập trong SGK để đánh giá thường xuyên và làm cơ sở để xây dựng câu hỏi, bài tập để đánh giá định kì quá trình học tập của học sinh.
✓ Sách được Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam hỗ trợ học liệu điện tử một cách tối đa trên website: https://taphuan.nxbgd.vn/trang-chu, qua đó hỗ trợ tích cực việc học tập và giảng dạy của học sinh và giáo viên.
✓ Các tác giả luôn đồng hành cùng các thầy cô, học sinh,… trong quá trình tập huấn và sử dụng sách để đạt mục tiêu giáo dục.
PHẦN NĂM
HỆ THỐNG TÀI NGUYÊN TRỰC TUYẾN
VÀ GÓC HỖ TRỢ
TÀI LIỆU BỔ TRỢ
SÁCH GIÁO VIÊN
Cấu trúc gồm hai phần:
– Phần một. Hướng dẫn chung: giới thiệu những vấn đề cơ bản như: chương trình môn Lịch sử và Địa lí; đặc điểm, mục tiêu môn học; quan điểm biên soạn; những đổi mới của SGK Lịch sử và Địa lí 5.
– Phần hai. Hướng dẫn dạy học các bài cụ thể: Nội dung hướng dẫn bám sát cấu trúc từng bài của SGK Lịch sử và Địa lí 5, giúp GV thực hiện các hoạt động dạy trên lớp một cách linh động và hiệu quả.
�
SÁCH GIÁO VIÊN
Một số lưu ý khi sử dụng SGV:
– Bám sát mục tiêu đặt ra trong từng bài để tổ chức các hoạt động trúng đích.
– Các bài được thiết kế gồm nhiều hoạt động của GV và HS, mỗi hoạt động trong phần hình thành kiến thức mới tương ứng với một đơn vị kiến thức trong SGK.
– Kế hoạch bài học, phương pháp trong SGV chỉ mang tính chất gợi ý, GV có thể linh động, sáng tạo phù hợp với đối tượng HS và với điều kiện dạy học của lớp học.
– Hình thức tổ chức hoạt động cần phù hợp với điều kiện và không gian của lớp học.
– Đánh giá sản phẩm học tập của HS sau mỗi hoạt động.
�
VỞ BÀI TẬP
– Gồm các câu hỏi, bài tập bám sát nội dung từng chương, bài trong SGK với nhiều hình thức khác nhau: trắc nghiệm (chọn đáp án đúng, lựa chọn câu đúng – sai, nối, điền khuyết), tự luận, câu hỏi rèn luyện kĩ năng,…
– Hướng dẫn sử dụng:
+ Có thể cho HS sử dụng sách bài tập ngay trên lớp để các em tương tác với sách.
+ HS có thể làm các bài tập trong sách ở nhà.
�
HỆ TÀI NGUYÊN TRỰC TUYẾN
GÓC HỖ TRỢ