CHÀO MỪNG CÁC EM ĐẾN VỚI BÀI HỌC HÔM NAY!
KHỞI ĐỘNG
Hãy viết lại biểu thức định luật bảo toàn cơ năng trong dao động điều hòa.
Ta có thể sử dụng định luật bảo toàn cơ năng để tìm li độ và vận tốc của vật dao động điều hòa được không?
BÀI 7: BÀI TẬP VỀ SỰ CHUYỂN HÓA NĂNG LƯỢNG TRONG DAO ĐỘNG ĐIỀU HÒA
NỘI DUNG BÀI HỌC
I
Các ví dụ
II
Luyện tập
II
Vận dụng
I. Các ví dụ
PHIẾU HỌC TẬP
Ví dụ 2 (SGK – tr29): Một vật có khối lượng m = 200g dao động điều hòa với tần số góc ω = 2π rad/s, biên độ A = 10 cm, Xác định thế năng của con lắc tại thời điểm vật có tốc độ v = 10 cm/s.
(GV nên sử dụng các hình vẽ đã chuẩn bị để phân tích và diễn tả các hiện tượng làm tăng tính trực quan của bài toán).
PHIẾU HỌC TẬP
Ví dụ 3 (SGK – tr29): Một con lắc lò xo có độ cứng k = 100 N/m dao động điều hòa. Gọi Wt, Wđ lần lượt là thế năng của lò xo và động năng của vật, W0 là cơ năng của con lắc lò xo. Đồ thị biểu diễn sự phụ thuộc của thế năng Wt và động năng Wđ của con lắc vào li độ x như Hình 7.2. Tính W0.
II. Luyện tập
Câu hỏi 1: Hình 7.3 mô tả một máy đo địa chấn đơn giản hoạt động theo nguyên tắc sau đây: Khi xảy ra động đất thì hệ gồm lò xo và vật nặng của máy đo sẽ dao động theo tần số của địa chấn. Bút dạ gắn với vận nặng sẽ ghi lại đồ thị của địa chấn trên cuộn giấy quay đều. Biết sóng địa chấn có tần số nằm trong khoảng từ 30 Hz đến 40 Hz. Hãy giải thích tại sao tần số dao động riêng của hệ (vật nặng + lò xo) trong máy địa chấn phải có giá trị nhỏ hơn tần số này rất nhiều.
Câu trả lời
Tần số riêng của hệ (vật nặng + lò xo) trong máy địa chấn phải có giá trị hơn tần số của sóng địa chấn rất nhiều để tránh xảy ra cộng hưởng, làm hỏng máy.
Câu hỏi 2: Đồ thị Hình 7.4 mô tả mối liên hệ giữa gia tốc và li độ của một vật dao động điều hòa. Sử dụng số liệu trong đồ thị Hình 7.4 để tính tần số của dao động.
Câu trả lời
Câu hỏi 3: Hình 7.5 là đồ thị của động năng theo thời gian của một vật khối lượng 0,4 kg dao động điều hòa. Tại thời điểm ban đầu vật đang chuyển động theo chiều dương, lấy π2 = 10. Viết phương trình dao động của vật.
Câu trả lời
Câu hỏi 4: Một vật có khối lượng m dao động điều hòa với tần số góc ω và biên độ A.
a) Khi vật có li độ bằng một nửa biên độ thì động năng và thế năng chiếm bao nhiêu phần trăm so với cơ năng?
b) Tại li độ nào thì thế năng bằng động năng?
III. Vận dụng
Câu 1: Một vật có khối lượng 750 g dao động điều hòa với biên độ 4 cm và chu kì T = 2s. Tính năng lượng của dao động.
Câu 2: Một vật dao động điều hòa dọc theo trục Ox nằm ngang, gốc O và mốc thế năng ở vị trí cân bằng. Cứ sau 0,5 s thì động năng lại bằng thế năng và trong thời gian 0,5 s vật đi được đoạn đường dài nhất bằng 4√2 cm. Chọn t = 0 là lúc vật qua vị trí cân bằng theo chiều dương. Viết phương trình dao động của vật.
0,5=𝑇/4 → T = 2s → 𝜔=𝜋 rad/s.
𝑆_𝑚𝑎𝑥=2𝐴𝑠𝑖𝑛 ∆𝜑/2 → 4√2=2𝐴𝑠𝑖𝑛((𝜋/2)/2) → A = 4 cm.
𝑥=4𝑐𝑜𝑠(𝜋𝑡−𝜋/2) (cm).
Câu 3: Dựa vào định luật bảo toàn cơ năng, tính:
a) Vận tốc của vật nặng trong con lắc lò xo khi đi qua vị trí cân bằng theo biên độ A.
b) Vận tốc của con lắc đơn khi đi qua vị trí cân bằng theo biên độ góc α0.
Câu trả lời
Câu 3: Dựa vào định luật bảo toàn cơ năng, tính:
a) Vận tốc của vật nặng trong con lắc lò xo khi đi qua vị trí cân bằng theo biên độ A.
b) Vận tốc của con lắc đơn khi đi qua vị trí cân bằng theo biên độ góc α0.
Câu trả lời
b) Áp dụng định luật bảo toàn cơ năng cho con lắc đơn, ta được:
𝑊_đ𝑚𝑎𝑥=𝑊 ;𝑊=1/2 𝑚𝑣_𝑚𝑎𝑥^2=𝑚𝑔𝑙(1−𝑐𝑜𝑠𝛼_0); 𝑣_𝑚𝑎𝑥=√(2𝑔𝑙(1−𝑐𝑜𝑠𝛼_0))
Vậy vận tốc của con lắc con đi qua vị trí cân bằng theo biên độ góc α0 là:
𝑣_𝑚𝑎𝑥=±√(2𝑔𝑙(1−𝑐𝑜𝑠𝛼_0))
HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
BÀI HỌC KẾT THÚC, CẢM ƠN CÁC EM ĐÃ LẮNG NGHE!