สถิติ (2)
วิชาคณิตศาสตร์
1. นักเรียนสามารถนำเสนอและวิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้แผนภาพจุด � แผนภาพต้น-ใบ และฮิสโทแกรม
2. นักเรียนสามารถหาค่าเฉลี่ยเลขคณิต มัธยฐาน ฐานนิยม และเลือกใช้
ค่ากลางของข้อมูลได้เหมาะสม
จุดประสงค์การเรียนรู้
หน่วยการเรียนรู้
สถิติ (2)
หน่วยการเรียนรู้
สถิติ (2)
บทที่ 1 การนำเสนอข้อมููล
1.1 แผนภาพจุด� 1.2 แผนภาพต้น-ใบ
1.3 ตารางแจกแจงความถี่� 1.4 ฮิสโทแกรม
สาระการเรียนรู้
บทที่ 2 ค่ากลางของข้อมูล
2.1 ค่าเฉลี่ยเลขคณิต� 2.2 มัธยฐาน
2.3 ฐานนิยม� 2.4 การเลือกใช้ค่ากลาง� ที่เหมาะสมกับข้อมูล
หน่วยการเรียนรู้
สถิติ (2)
การนำเสนอข้อมูล
แผนภาพจุด
จุด 1 จุด แทนข้อมูลแต่ละตัว ถ้าข้อมูลมีค่าซำกัน
จะเขียนจุดวางต่อกันเป็นชั้น ๆ ขึ้นไปตามความถี่ของข้อมูล
0
5
10
15
20
คะแนน
แผนภาพต้น-ใบ
ในการอ่านข้อมูลจากแผนภาพต้น-ใบ ให้อ่านจากตัวเลขที่อยู่ฝั่งลำต้นก่อนแล้วตามด้วยตัวเลขที่อยู่ฝั่งใบ เช่น ตัวเลข 8 ที่อยู่ฝั่งใบในแถวที่ตัวเลขส่วนลำต้นเป็น 3 แทนข้อมูล 38
แผนภาพต้น-ใบ ประกอบด้วย 2 ส่วน คือ ส่วนลำต้น และส่วนใบ
การอ่าน
ต้น
ใบ
0 0 2
3
4
5
ตารางแจกแจงความถี่
การแจกแจงความถี่แบบไม่จัดกลุ่มข้อมูล
1.
1.1
หาค่าตำสุด และค่าสูงสุดของข้อมูลชุดนั้น
1.2
เขียนคะแนนลงในช่องคะแนน �โดยเรียงจากน้อยไปมากหรือจากมากไปน้อย
1.3
อ่านคะแนนทีละตัว พร้อมทั้งเขียนรอยขีดแสดงจำนวนในช่อง และเขียนจำนวนรอยขีดลงในช่องความถี่
ตารางแจกแจงความถี่
การแจกแจงความถี่แบบจัดกลุ่มข้อมูล
2.
2.2
กำหนดจำนวนอันตรภาคชั้นของข้อมูลโดยใช้สูตรดังนี้
2.1
หาผลต่างโดยนำค่าสูงสุดลบด้วยค่าตำสุด เรียกว่า พิสัย
จำนวนอันตรภาคชั้น =
พิสัย
ความกว้างของอันตรภาคชั้น
ในการหาจำนวนอันตรภาคชั้น เศษที่ได้จากการหารจะปัดขึ้นเป็นจำนวนเต็มเสมอ
แต่ถ้าเป็นการหารลงตัวก็ให้บวกผลหารที่ได้เพิ่มอีก 1
2.3
สร้างตารางแจกแจงความถี่
คะแนน �
รอยขีด
ความถี่
15
6
17
8
16
4
18
2
รวม
20
ฮิสโทแกรม
แทนค่าของข้อมูล
แทนความถี่ของข้อมูล
ขอบบน
ขอบล่าง
จุดกึ่งกลางชั้น =
ขอบบน - ขอบล่าง
2
รูปหลายเหลี่ยมของความถี่
ความกว้างของอันตรภาคชั้น = ขอบบน - ขอบล่าง
หน่วยการเรียนรู้
สถิติ (2)
ค่ากลางของข้อมูล
ค่าเฉลี่ยเลขคณิต
ค่าเฉลี่ยเลขคณิต (arithmetic mean) เป็นค่ากลางของข้อมูลชนิดหนึ่ง เมื่อข้อมูลชุดหนึ่งซึ่งมีค่าเกาะกลุ่มกันนิยมพิจารณาค่ากลางด้วยค่าเฉลี่ยเลขคณิต ซึ่งสามารถพิจารณาได้ดังนี้
1.
หาผลรวมของข้อมูลทั้งหมด
2.
นำผลรวมที่ได้จากข้อ 1 มาหารด้วยจำนวนข้อมูลทั้งหมด ผลหารที่ได้ คือ ค่าเฉลี่ยเลขคณิตของข้อมูล
ค่าเฉลี่ยเลขคณิต =
ผลรวมของข้อมูลทั้งหมด
จำนวนข้อมูลทั้งหมด
ค่าเฉลี่ยเลขคณิต
ค่าเฉลี่ยเลขคณิต =
ผลรวมของข้อมูลทั้งหมด
จำนวนข้อมูลทั้งหมด
ตัวอย่าง
คะแนนสอบวิชาคณิตศาสตร์ของนักเรียน 10 คน เป็นดังนี้
3 5 2 7 3 7 7 6 10 5
ค่าเฉลี่ยเลขคณิตของคะแนนสอบวิชาคณิตศาสตร์ของนักเรียนทั้ง 10 คน มีค่าเท่ากับเท่าใด
วิธีทำ
=
3 + 5 + 2 + 7 + 3 + 7 + 7 + 6 + 10 + 5
10
=
55
10
=
55 คะแนน
ดังนั้น ค่าเฉลี่ยเลขคณิตของคะแนนสอบวิชาคณิตศาสตร์ของนักเรียนทั้ง 10 คนเท่ากับ 5.5 คะแนน ตอบ
มัธยฐาน
มัธยฐาน (median) เป็นค่ากลางอีกชนิดหนึ่ง ซึ่งหมายถึง ค่าที่มีจำนวนข้อมูลที่มากกว่าค่านั้นเท่ากับจำนวนข้อมูลที่มีค่าน้อยกว่าค่านั้น เมื่อข้อมูลชุดหนึ่งมีข้อมูลบางตัวที่มีค่ามากกว่าหรือน้อยกว่าข้อมูล�ตัวอื่น ๆ มาก จะนิยมใช้มัธยฐานเป็นค่ากลางของข้อมูล ทำได้ดังนี้
1.
นำข้อมูลทุกตัวมาเรียงลำดับจากน้อยไปมาก หรือเรียงลำดับจากมากไปน้อย
2.
มัธยฐาน คือ ข้อมูลที่อยู่ตำแหน่งกึ่งกลางของข้อมูลทั้งหมด ในกรณีที่ข้อมูลที่อยู่ตำแหน่งกึ่งกลางมี 2 ค่า เรียกข้อมูลทั้ง 2 ตัวนั้นว่า ตำแหน่งคู่กลาง ให้ใช้ค่าเฉลี่ยเลขคณิตของข้อมูลที่อยู่ตำแหน่งคู่กลางเป็นมัธยฐาน
มัธยฐาน
ตัวอย่างที่ 1
จงหามัธยฐานของข้อมูลซึ่งประกอบด้วย 5 6 12 8 7 9 5 11 60
วิธีทำ
ดังนั้น มัธยฐานของข้อมูลชุดนี้เท่ากับ 8 ตอบ
จัดเรียงข้อมูลทั้งหมด 9 ค่า จากน้อยไปมากได้ดังนี้
ข้อมูลที่อยู่ตำแหน่งกึ่งกลาง คือ 8
4 จำนวน
5 5 6 7 8 9 11 12 60
ตำแหน่งกึ่งกลาง (ตำแหน่งที่ 5)
4 จำนวน
มัธยฐาน
ตัวอย่างที่ 2
จงหามัธยฐานของข้อมูลซึ่งประกอบด้วย 4 6 3 9 19 2 8 7 5 7
วิธีทำ
ดังนั้น มัธยฐานของข้อมูลชุดนี้เท่ากับ 6.5 ตอบ
จัดเรียงข้อมูลทั้งหมด 10 ค่า จากน้อยไปมากได้ดังนี้
ข้อมูลที่อยู่ตำแหน่งกึ่งกลาง คือ 6 และ 7
4 จำนวน
2 3 4 5 6 7 7 8 9 19
ตำแหน่งคู่กลาง
4 จำนวน
จะได้ว่า มัธยฐาน = = = 6.5
6 + 7
2
13
2
ฐานนิยม
1.
ถ้าข้อมูลชุดหนึ่ง มีข้อมูลที่มีความถี่สูงสุดเพียงข้อมูลเดียว ฐานนิยม คือ ข้อมูลที่มีความถี่สูงสุดนั้น
2.
ถ้าข้อมูลชุดหนึ่ง มีข้อมูลที่มีความถี่เท่ากันทั้งหมด จะถือว่าข้อมูลชุดนั้นไม่มีฐานนิยม
3.
ถ้าข้อมูลชุดหนึ่ง มีข้อมูลที่มีความถี่สูงสุดเท่ากันมากกว่าหนึ่งข้อมูล ในที่นี้จะไม่พิจารณาฐานนิยมของข้อมูลชุดนั้น
ฐานนิยม (mode) คือ ข้อมูลที่มีความถี่สูงสุด เป็นค่ากลางของข้อมูลอีกชนิดหนึ่งที่นิยมใช้เมื่อชุดข้อมูลที่พิจารณามีข้อมูลที่มีค่าซำกันมาก ๆ อย่างเห็นได้ชัด ทำได้ดังนี้
ฐานนิยม
ตัวอย่าง
จงหาฐานนิยมของข้อมูลต่อไปนี้
วิธีทำ
1)
เนื่องจาก 4 มีความถี่สูงสุดเท่ากับ 3
ดังนั้น ฐานนิยม คือ 4 ตอบ
2)
เนื่องจาก 5 และ 8 มีความถี่สูงสุดเท่ากันเท่ากับ 3
ดังนั้น ข้อมูลชุดนี้ไม่พิจารณาฐานนิยม ตอบ
การเลือกใช้ค่ากลางที่เหมาะสมกับข้อมูล
ชนิดของค่ากลาง
ข้อดี
ข้อเสีย
ค่าเฉลี่ยเลขคณิต
มัธยฐาน
ฐานนิยม
จบหน่วยการเรียนรู้
สถิติ (2)
อย่าลืมทำแบบฝึกหัดทบทวนกันนะ