Zdrowie psychiczne dzieci i młodzieży. �Jaka wspierać dobrostan.
Jolanta Moskwa
Zdrowie psychiczne dzieci i młodzieży
Zdrowie psychiczne dzieci i młodzieży jest kluczowe dla ich prawidłowego rozwoju emocjonalnego, społecznego i intelektualnego. Młode osoby, podobnie jak dorośli, narażone są na stres, presję społeczną i problemy emocjonalne, które mogą wpływać na ich funkcjonowanie. Dbanie o zdrowie psychiczne dzieci i młodzieży wymaga systematycznego wsparcia, uwagi oraz odpowiednich działań w domu, jak i w szkole
Dobrostan a zdrowie psychiczne
Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) definiuje dobrostan nie tylko jako brak choroby, �lecz jako pełen - fizyczny, psychiczny i społeczny - komfort funkcjonowania. �Jednym z fundamentów dobrostanu jest zdrowie psychiczne, które zgodnie z definicją WHO:
Dobrostan dzieci i młodzieży
Współczesna psychologia rozwojowa i badania prowadzone przez różne podmioty, w tym w sektorze zdrowia publicznego, jednoznacznie pokazują, że dobrostan dzieci i młodzieży nie jest jedynie modą czy „dodatkiem” do edukacji czy życia rodzinnego. Jest kluczowym motorem zdrowia psychicznego, zdolności poznawczych, relacji społecznych �i funkcjonowania w dorosłości.
Dobrostan
Tymczasem według danych światowych (WHO, 2021) już co piąty nastolatek doświadcza zaburzeń psychicznych, a około połowa z nich zaczyna się przed 14. rokiem życia.
Szkoła a dobrostan uczniów
Szkoła – jako miejsce intensywnych relacji i wyzwań – powinna być środowiskiem sprzyjającym dobrostanowi wszystkich członków jej społeczności.
W przypadku uczniów z niepełnosprawnościami rola ta zyskuje szczególny wymiar – wpływa nie tylko na efekty edukacyjne, ale i na ich funkcjonowanie społeczne, emocjonalne oraz przygotowanie do samodzielnego życia.
Szkoła a dobrostan uczniów
Dobrostan w środowisku edukacyjnym można opisać jako sumę czynników wpływających na komfort psychiczny i społeczny uczniów oraz nauczycieli. Uczniowie doświadczający bezpieczeństwa, zrozumienia �i poczucia przynależności osiągają lepsze wyniki edukacyjne, chętniej angażują się w działania szkolne i rzadziej przejawiają zachowania problemowe
Dobrostan �w szkole
Na szkolny dobrostan będą wpływać – najogólniej mówiąc – warunki bytowe, organizacyjne �i programowe, relacje zachodzące �w szkolnej społeczności, poczucie sprawstwa uczennic i uczniów �w zakresie własnego uczenia się �i rozwoju osobistego oraz dbanie �o zdrowie
Dobrostan rodziców
Zdrowie psychiczne ma kluczowe znaczenie nie tylko dla naszego własnego dobrostanu, ale także dla jakości relacji z bliskimi – zwłaszcza z dziećmi. Jako rodzice pełnimy fundamentalną rolę w tworzeniu środowiska, które sprzyja ich zdrowemu rozwojowi psychicznemu. Dbanie o swoje zdrowie psychiczne to pierwszy krok do budowania stabilnej, wspierającej atmosfery w domu. Kiedy my, jako rodzice, jesteśmy zrównoważeni emocjonalnie, możemy skuteczniej reagować na potrzeby naszych dzieci, stając się dla nich bezpiecznym punktem odniesienia
Dobrostan rodziców
Troska o zdrowie psychiczne to nie tylko prawo, ale i odpowiedzialność rodziców. Dzieci czerpią wzorce z naszych działań, ucząc się, jak dbać o siebie poprzez obserwację
Jak dbać o swoje zdrowie psychiczne, �będąc rodzicem
Twoje zdrowie psychiczne to podstawa zdrowych relacji z rodziną. Dbając �o siebie, stajesz się bardziej cierpliwym i zaangażowanym rodzicem.
�Pamiętaj, że zdrowie psychiczne rodziców jest równie istotne jak zdrowie psychiczne ich dzieci. Zestresowani i przemęczeni rodzice, mogą mieć trudność z pełnym wsparciem emocjonalnym swoich bliskich.
Pamiętaj o swoich podstawowych potrzebach
Jako rodzice, często zapominamy o własnych podstawowych potrzebach, koncentrując się wyłącznie na dzieciach. Jednak to właśnie one stanowią fundament zdrowia psychicznego. �Zadbaj o to, by dobrze się wysypiać �Odpowiednia ilość snu to klucz do regeneracji. Postaraj się spać minimum 7h na dobę, a jeśli Twoje noce są przerywane, zapewniaj sobie krótkie drzemki. �Regularnie spożywaj posiłki �Pełnowartościowa dieta dostarcza energii potrzebnej do codziennych obowiązków. Jedz regularnie uwzględniając świeże warzywa, owoce, białko i zdrowe tłuszcze. �Znajdź czas na odpoczynek i regenerację Nawet kilka minut dziennie przy książce, medytacji, czy ulubionej muzyki, pomoże Ci złagodzić napięcie i odzyskać wewnętrzny spokój. Postaraj się o regularny ruch Nawet krótki spacer poprawia nastrój, redukuje stres i daje zastrzyk energii, który przyda się w codziennych wyzwaniach rodzicielskich.
Równowaga między pracą, a życiem rodzinnym
Zarządzanie czasem jest wyzwaniem dla wielu rodziców. Trudności w pracy, wyzwania życia codziennego mogą powodować dodatkowy stres co negatywnie odbija się na zdrowiu psychicznym. Trudne, ale bardzo ważne jest by rodzice mieli chwile na regenerację po dniu pracy. Spróbuj znaleźć czas dla siebie. Nawet jeśli miałoby to być krótkie 10-15 min przerwy w ciągu dnia.
Nie jesteś robotem – masz prawo do odpoczynku i regeneracji
Dobrostan rodziców
Zdrowie psychiczne rodziców ma bezpośredni wpływ na zdrowie psychiczne dziecka. Dzieci chłoną emocje i atmosferę panującą w domu, dlatego dbając �o siebie, dbamy również o ich dobrostan.
Jak wspierać zdrowie psychiczne dzieci i młodzieży?
Tworzenie bezpiecznego i wspierającego środowiska
Stabilność i przewidywalność w domu daje dzieciom poczucie bezpieczeństwa. Otwarta komunikacja i wyrażanie emocji wspierają zdrowie psychiczne. Dziecko potrzebuje przestrzeni, w której będzie czuło się komfortowo wyrażając swoje uczucia, bez obawy przed oceną czy karą.
Jak wspierać zdrowie psychiczne dzieci i młodzieży?
Nauka radzenia sobie z emocjami
Pomóż dziecku zrozumieć i wyrażać swoje emocje w konstruktywny sposób. Rozmawiajcie o problemach, oferuj wsparcie i modeluj pozytywne zachowania. Dzieci i młodzież, podobnie jak dorośli, doświadczają wielu trudnych emocji, takich jak lęk, frustracja czy smutek. Ważne jest, aby wiedziały jak radzić sobie �z nimi w zdrowy sposób.
Jak wspierać zdrowie psychiczne dzieci i młodzieży?
Budowanie zdrowych nawyków
Dokładnie tak samo jak u dorosłych, dbanie o nasze podstawowe potrzeby stanowi podstawę zdrowia psychicznego. Regularna aktywność fizyczna, zrównoważona dieta, odpowiednia ilość snu oraz unikanie nadmiernej stymulacji, np. poprzez zbyt długi czas spędzony przed ekranem, sprzyjają stabilności emocjonalnej.
Jak wspierać zdrowie psychiczne dzieci i młodzieży?
Budowanie relacji społecznych
Relacje społeczne odgrywają kluczową rolę w zdrowiu psychicznym dzieci �i młodzieży. Ważne jest, aby dziecko miało okazje do nawiązywania �i utrzymywania przyjaźni, a także rozwijania umiejętności społecznych, takich jak empatia, asertywność i współpraca. Dobra sieć wsparcia społecznego może stanowić ochronę przed problemami emocjonalnymi i psychicznymi.
Sygnały kryzysu psychicznego u dzieci �i młodzieży
Zmiany w zachowaniu
Nagłe wycofanie, agresywne zachowanie, izolowanie się od rówieśników czy utrata zainteresowań, mogą świadczyć o problemach emocjonalnych.
Sygnały kryzysu psychicznego u dzieci i młodzieży
Problemy ze snem i apetytem
Trudności w zasypianiu, koszmary nocne, nadmierna senność, czy nagłe zmiany w apetycie to sygnały, że dziecko może borykać się z trudnościami psychicznymi.
Sygnały kryzysu psychicznego u dzieci i młodzieży
Spadek wyników w nauce �
Nagłe trudności z koncentracją, brak motywacji do nauki mogą być sygnałem, że dziecko zmaga się z problemami emocjonalnymi.
Sygnały kryzysu psychicznego u dzieci i młodzieży
Bóle fizyczne bez przyczyny
Bóle głowy, brzucha, które nie mają fizycznej przyczyny, mogą być objawem stresu lub lęku.
Sygnały kryzysu psychicznego u dzieci i młodzieży
Samookaleczanie lub myśli samobójcze
To najbardziej alarmujące sygnały, które wymagają natychmiastowej interwencji specjalisty
Szukaj wsparcia
Rodzicielstwo to często trudna droga, pełna wyzwań i niepewności. Pamiętaj, że nie musisz radzić sobie ze wszystkim samodzielnie. Jeśli czujesz, że masz trudności z utrzymaniem równowagi emocjonalnej, poszukaj wsparcia. Rozmowa z kimś zaufanym i bliskim może pomóc w rozładowaniu napięć �i spojrzeniu na problemy z innej perspektywy. Może to być partner, przyjaciel lub inny rodzic, który może zrozumieć Twoje obawy.
Profesjonalna pomoc
Czasami wyzwania, przed którymi stoimy jako rodzice, mogą wydawać się przytłaczające, a wsparcie bliskich osób nie wystarcza. Jeśli czujesz, że problemy stają się zbyt duże do samodzielnego rozwiązania, nie wahaj się poszukać profesjonalnego wsparcia. Specjaliści, tacy jak psychologowie, czy terapeuci, dysponują narzędziami i wiedzą, które mogą pomóc Ci w radzeniu sobie �z trudnościami emocjonalnymi. Pamiętaj, że szukanie pomocy to oznaka siły �i dbałości o siebie, a inwestycja w zdrowie psychiczne przyniesie korzyści zarówno Tobie, jak i Twojej rodzinie.
Gdzie szukać pomocy
Psycholog Pedagog szkolny
Powiatowa Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna w Piekoszowie
Świętokrzyskie Centrum Profilaktyki i Edukacji
LISTA JEDNOSTEK NIEODPŁATNEGO PORADNICTWA – strona szkoły - zakładka dla rodziców.
Dobrostan uczniów zaczyna się od dobrostanu dorosłych.
Bibliografia:
Jak wspierać dobrostan uczennic i uczniów w szkole? Przewodnik Dorota Kulesza-Tałan
Raport z badania dotyczącego zdrowia psychicznego, poczucia własnej wartości � i sprawczości młodych ludzi.
Jak dbać o zdrowie psychiczne będąc rodzicem. Beata Bernatek