บริษัท สำนักพิมพ์เอมพันธ์ จำกัด

โดย พุฒิพงศ์ ไชยราช

การติดตั้งไฟฟ้าในอาคาร (Electrical Installation)

รหัสวิชา 20104-2005

1

บริษัท สำนักพิมพ์เอมพันธ์ จำกัด

2

บริษัท สำนักพิมพ์เอมพันธ์ จำกัด

สาระสําคัญ

3

บริษัท สำนักพิมพ์เอมพันธ์ จำกัด

การติดตั้งไฟฟ้าให้ถูกต้องตามมาตรฐานการติดตั้งไฟฟ้า จะทำให้การตรวจสอบและแก้ไขข้อบกพร่องของระบบและอุปกรณ์ป้องกันได้ง่ายขึ้น สำหรับหน่วยนี้จะกล่าวถึงการตรวจสอบการติดตั้งระบบไฟฟ้า โดยอ้างอิงมาตรฐานการติดตั้งไฟฟ้าสำหรับประเทศไทย พ.ศ. 2556 ซึ่งจะกล่าวถึงการตรวจสอบสายไฟฟ้า อุปกรณ์ไฟฟ้า อุปกรณ์ป้องกันและแนวทางการแก้ไขข้อบกพร่องของระบบไฟฟ้า

สาระการเรียนรู้

1.การตรวจสอบการติดตั้งระบบไฟฟ้า

2.การตรวจสอบอุปกรณ์ไฟฟ้า

3. การตรวจสอบอุปกรณ์ป้องกัน

4.ความถี่ในการตรวจสอบระบบไฟฟ้า

4

บริษัท สำนักพิมพ์เอมพันธ์ จำกัด

จุดประสงค์การเรียนรู้

5

บริษัท สำนักพิมพ์เอมพันธ์ จำกัด

อธิบายวิธีการตรวจสอบการติดตั้งไฟฟ้าได้ถูกต้อง

อธิบายวิธีการตรวจสอบอุปกรณ์ไฟฟ้าได้ถูกต้อง

อธิบายวิธีการตรวจสอบอุปกรณ์ป้องกันได้ถูกต้อง

บอกความถี่ที่ใช้ในการตรวจสอบระบบไฟฟ้าได้ถูกต้อง

6

บริษัท สำนักพิมพ์เอมพันธ์ จำกัด

ตรวจสอบวิธีการเดินสายไฟฟ้า�2. ตรวจสอบสายไฟฟ้าของวงจรเดียวกันต้องเดินรวมเป็นกลุ่มเดียวกัน�3. ตรวจสอบสายไฟฟ้าที่มีแรงดันไฟฟ้าต่างกันเดินรวมกันในช่องเดินสาย� หรืออยู่ในเครื่องห่อหุ้มเดียวกันหรือไม่�4. ตรวจสอบจุดที่อาจมีส่วนแหลมคมที่อาจจะทำให้ฉนวนชำรุด�5. การตรวจสอบท่อร้อยสาย ต้องจับยึดกับที่ให้มั่นคง�6. ตรวจสอบการจับยึดสายและช่องเดินสายในแนวดิ่ง การเดินสายในท่อร้อยสาย�7. การตรวจสอบชนิดของสายไฟฟ้าตามมาตรฐานการติดตั้งไฟฟ้า

สำหรับประเทศไทย พ.ศ. 2556

การจับยึดปลายของช่องเดินสาย

7

8. ตรวจสอบการเดินสายควบ�9. ตรวจสอบกล่องต่อสาย ท่อร้อยสายที่เดินเข้ากล่องต่อสายต้องใช้อุปกรณ์ที่เหมาะสม ไม่แหลมคม

10. ตรวจสอบสวิตช์เต้ารับและตำแหน่งติดตั้ง�11. ตรวจสอบการติดตั้งหลอดไฟฟ้า จะต้องต่อสายเส้นที่มีไฟผ่านสวิตช์เสมอ

การเดินสายควบ

บริษัท สำนักพิมพ์เอมพันธ์ จำกัด

การเดินสายไฟฟ้าโดยให้สายนิวทรัล

ผ่านสวิตช์

การเดินสายไฟฟ้าโดยให้สายไฟ

ผ่านสวิตช์

8

บริษัท สำนักพิมพ์เอมพันธ์ จำกัด

12. ตรวจสอบพื้นที่สายไฟฟ้าที่เดินภายในท่อสาย ต้องไม่เกิน 40 เปอร์เซ็นต์

13. ตรวจสอบพื้นที่สายไฟฟ้าที่เดินภายในรางเดินสาย ต้องไม่เกิน 20 เปอร์เซ็นต์

14. การต่อสายไฟฟ้าในกล่องต่อสาย�15. ตรวจสอบพิกัดของเซอร์กิตเบรกเกอร์กับขนาดของสายไฟฟ้า

การเดินสายไฟฟ้าภายในท่อสายต้องไม่เกิน 40 เปอร์เซ็นต์ ของพื้นที่หน้าตัด

การเดินสายไฟฟ้าภายในรางเดินสาย ต้องไม่เกิน 20 เปอร์เซ็นต์ ของพื้นที่หน้าตัด

9

บริษัท สำนักพิมพ์เอมพันธ์ จำกัด

1) ตรวจสอบการเดินสายไฟฟ้า ถูกต้องตามมาตรฐานหรือไม่

2) สังเกตอุณหภูมิของสายโดยใช้การสัมผัสที่ผิว3) สังเกตสีของเปลือกสาย

4) ฉนวนของสายไฟฟ้าต้องไม่แตกกรอบ ถ้าพบให้เปลี่ยนสายไฟฟ้าใหม่

5) ตรวจสอบสายไฟฟ้าบริเวณที่ทะลุผ่านฝ้าเพดานหรือผนัง

(ก) สายไฟฟ้าปกติที่ยังไม่ผ่านการใช้งาน

(ข) สายไฟฟ้าที่เกิดจากการใช้กระแสไฟฟ้าเกินพิกัด

(ค) สายไฟฟ้าที่เสื่อมสภาพ

ลักษณะของสายไฟฟ้า

10

บริษัท สำนักพิมพ์เอมพันธ์ จำกัด

1) สังเกตสีของหลอด ถ้าสีของหลอดบริเวณใกล้กับขั้วหลอดมีสีดำ

2) ใช้มัลติมิเตอร์ตั้งย่านวัดความต้านทาน

หลอดฟลูออเรสเซนต์เก่าและใหม่

โดยการวัดขั้วหลอดทั้งสองด้าน

แสดงการใช้มัลติมิเตอร์วัดขั้วหลอดฟลูออเรสเซนต์

11

บริษัท สำนักพิมพ์เอมพันธ์ จำกัด

1) สังเกตเสียงฮัมหรือครางของบัลลาสต์ หลังจากเปิดสวิตช์ (Close Circuit)

2) ใช้มัลติมิเตอร์วัดขดลวด (Coil) ที่ขั้วทั้งสองของบัลลาสต์

3) ใช้มัลติมิเตอร์วัดที่ขั้วใดขั้วหนึ่งของบัลลาสต์กับโครง

แสดงการใช้มัลติมิเตอร์วัดบัลลาสต์

12

บริษัท สำนักพิมพ์เอมพันธ์ จำกัด

โดยสภาพปกติ หน้าสัมผัสของสตาร์ตเตอร์จะไม่ต่อถึงกัน แต่จะต่อถึงกันได้โดยอาศัยความต่างศักย์ระหว่างขั้วของสตาร์ตเตอร์ที่แรงดันใช้งาน

การทดสอบสตาร์ตเตอร์

ถ้าหลอดไฟสว่างค้างอยู่ตลอดเวลา หรือหลอดไฟไม่สว่าง แสดงว่าสตาร์ตเตอร์เสีย

ถ้าหลอดไฟและสตาร์ตเตอร์กะพริบอยู่ตลอดเวลา แสดงว่าสตาร์ตเตอร์อยู่ในสภาพดี

13

บริษัท สำนักพิมพ์เอมพันธ์ จำกัด

ใช้มัลติมิเตอร์ ตั้งย่านการวัด 250 VAC ซึ่งอ่านค่าแรงดันไฟฟ้า

แสดงการใช้มัลติมิเตอร์วัดแรงดัน

ไฟฟ้าระหว่างไลน์กับนิวทรัล

แสดงการใช้มัลติมิเตอร์วัดแรงดันไฟฟ้า

ระหว่างไลน์กับสายดิน

แสดงการใช้มัลติมิเตอร์วัดแรงดันไฟฟ้าระหว่างนิวทรัลกับสายดิน

14

บริษัท สำนักพิมพ์เอมพันธ์ จำกัด

1) ขนาดปรับตั้งของอุปกรณ์ป้องกันกระแสเกินพิกัด

2) ความสามารถหรือพิกัดในการตัดกระแสไฟฟ้าลัดวงจร

3) ตำแหน่งของเมนสวิตช์ ต้องอยู่ห่างจากวัสดุที่เป็นเชื้อเพลิง

4) ตู้เมนสวิตช์ หากทำด้วยโลหะต้องต่อลงดิน

5) ตำแหน่งของเมนสวิตช์ต้องเข้าถึงได้สะดวก และมีการระบายอากาศอย่างพอเพียง

6) ตำแหน่งของเมนสวิตช์ควรอยู่เหนือพ้นระดับที่นํ้าอาจจะท่วมถึง

7) ในขณะที่ปลดเมนสวิตช์ เพื่อทำการซ่อมแซมหรือบำรุงรักษานั้น ให้เขียนป้ายแจ้งเตือน

8) เมื่ออุปกรณ์ป้องกันตัดวงจร จะต้องตรวจสอบหาสาเหตุทุกครั้งก่อนที่จะเปิดวงจรใหม่

แสดงการติดป้ายแจ้งเตือน

ขณะซ่อมระบบไฟฟ้า

15

บริษัท สำนักพิมพ์เอมพันธ์ จำกัด

(ก) การตรวจสอบแรงดันไฟฟ้าระหว่างจุดต่อนิวทรัลกับจุดต่อสายดิน

(ข) การตรวจสอบแรงดันไฟฟ้า

ระหว่างเฟส C กับจุดต่อสายนิวทรัล

16

บริษัท สำนักพิมพ์เอมพันธ์ จำกัด

การวัดแรงดันไฟฟ้า

ระหว่างเฟส A กับเฟส B

การวัดแรงดันไฟฟ้า

ระหว่างเฟส B กับสายนิวทรัล

17

บริษัท สำนักพิมพ์เอมพันธ์ จำกัด

การวัดแรงดันไฟฟ้าลูกย่อยของโหลด

เซ็นเตอร์แบบเมนเซอร์กิตเบรกเกอร์

(ก) การวัดกระแสลูกย่อย

เบรกเกอร์

(ข) การวัดกระแส

เมนเซอร์กิตเบรกเกอร์

18

บริษัท สำนักพิมพ์เอมพันธ์ จำกัด

1. การตรวจสอบเชิงกลเพื่อบำรุงรักษา�2. การทดสอบทางไฟฟ้า�

การทดสอบความต้านทานของฉนวน

การทดสอบความต้านทาน

ของหน้าสัมผัสสภาวะ OFF

การทดสอบความต้านทาน

ของหน้าสัมผัสสภาวะ ON

19

บริษัท สำนักพิมพ์เอมพันธ์ จำกัด

1) ตรวจสอบสภาพของฟิวส์ทั้ง 3 ตัว 2) ถ้าเปลี่ยนฟิวส์ใหม่ จะต้องพิจารณาจาก

3) ตรวจสอบหน้าสัมผัสของเซฟตีสวิตช์ 4) ตรวจสอบการขันนัต จะต้องขันให้แน่น

(ก) การตรวจสอบ

หน้าสัมผัส/ทั่วไป

(ข) การตรวจสอบฟิวส์

20

บริษัท สำนักพิมพ์เอมพันธ์ จำกัด

แสดงการตรวจสอบขั้ว

ของหม้อแปลงไฟฟ้า

21

บริษัท สำนักพิมพ์เอมพันธ์ จำกัด

หน่วยที่ 11�การติดตั้งระบบสื่อสารในอาคาร

หน่วยที่ 9

การติดตั้งสายดิน

หน่วยที่ 10�การตรวจสอบและแก้ไขข้อบกพร่องของระบบ

และอุปกรณ์ป้องกัน