Ενότητα 29

• Οι βαλκανικοί πόλεμοι

(1912-13)

Μπακάλης Κώστας

history-logotexnia.blogspot.com

1

2

ΤΑ ΑΙΤΙΑ

• Γιατί ξέσπασαν οι Βαλκανικοί Πόλεμοι;

• Μετά την επικράτηση του κινήματος των Νεοτούρκων (1908) στην Οθωμανική Αυτοκρατορία έγιναν φανεροί οι απώτεροι στόχοι τους ⮚ πλήρης εκτουρκισμός του Οθωμανικού κράτους = διώξεις αλλοεθνών πληθυσμών.

• Γιατί ξέσπασαν οι Βαλκανικοί Πόλεμοι;

• Μετά την επικράτηση του κινήματος των Νεοτούρκων (1908) στην Οθωμανική Αυτοκρατορία έγιναν φανεροί οι απώτεροι στόχοι τους ⮚ πλήρης εκτουρκισμός του Οθωμανικού κράτους = διώξεις αλλοεθνών πληθυσμών.

3

4

• Βαλκανικές επιδιώξεις:

5

• Βαλκανικές επιδιώξεις:

• Ανάμειξη Μεγάλων Δυνάμεων περιπλέκει το ζήτημα

6

• Γερμανία έχει ήδη διεισδύσει οικονομικά στην Οθωμανική Αυτοκρατορία.
• Ιταλία επιτέθηκε εναντίον της Λιβύης (1911) και κατέλαβε τα Δωδεκάνησα (1912).
• Αυστροουγγαρία είχε αναλάβει από το 1878 τη διοίκηση της οθωμανικής Επαρχίας της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης και το 1908 την προσαρτά.

​

• Συμφέροντα Δυνάμεων αλληλοσυγκρούονται.
• Αποκαλύπτεται η αδυναμία της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας να ελέγξει τα εδάφη της.

7

ΠΡΟΣ ΤΗ ΣΥΓΚΡΟΥΣΗ

ΟΙ ΒΑΛΚΑΝΙΚΕΣ ΣΥΜΜΑΧΙΕΣ

Ελλάδα:

• Βενιζέλος αρχικά προσπαθεί να αποφύγει πόλεμο και αντιμετωπίζει κατευναστικά τις νεοτουρκικές προκλήσεις.
• 1911: σύγκρουση αναπόφευκτη ⮚ Βαλκανική Συνεννόηση.
• 1912: Συμμαχία μεταξύ:
• Ελλάδας-
• Σερβίας-
• Βουλγαρίας -Μαυροβουνίου.

▲Εντοπίστε στο χάρτη τα βαλκανικά συμμαχικά κράτη εναντίον της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.

8

Α΄ ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ �(Οκτ. 1912-Μάιος 1913)

◄ Παρατηρήστε προσεκτικά το χάρτη κι αναφέρατε τις κινήσεις:

• Κινήσεις στρατευμάτων

9

https://www.ekped.gr/praktika10/philo/008.pdf

• Κίνδυνος για τη Θεσσαλονίκη!

• Σοβαρό ενδεχόμενο να καταληφθεί η Θεσσαλονίκη από τις βουλγαρικές δυνάμεις!
• Βενιζέλος διατάσσει Κωνσταντίνο να κινηθεί ταχύτατα προς τη Θεσσαλονίκη.
• Παρά αρχικές αντιρρήσεις, στις 26 Οκτ. 1912 ελληνικός στρατός φτάνει στη Θεσσαλονίκη.

10

▲ Λαϊκή λιθογραφία που απεικονίζει την παράδοση της Θεσσαλονίκης στον διάδοχο Κωνσταντίνο, επικεφαλής του ελληνικού στρατού, από τον Τούρκο Ταχσίν πασά (27 Οκτωβρίου 1912).

• Στη συνέχεια, μετά από επίμονη πολιορκία καταλαμβάνονται και τα Ιωάννινα (22 Φεβρ. 1913) και εξασφαλίστηκε ο έλεγχος της Ηπείρου.

11

▲ Τα πρώτα αυτοκίνητα έξω από τα Ιωάννινα.

12

Η Ελλάδα ήταν η μόνη βαλκανική χώρα που είχε σημαντικό ναυτικό και μπορούσε να αντιμετωπίσει την Οθωμανική Αυτοκρατορία στη θάλασσα. Ο ελληνικός στόλος κατάφερε να νικήσει σε αρκετές συγκρούσεις τον οθωμανικό. ◄ Στην εικόνα αριστερά η άφιξη του ελληνικού στρατού στη Μυτιλήνη και στην εικόνα ► δεξιά καρτ ποστάλ που κυκλοφόρησε μετά τους Βαλκανικούς Πολέμους με τα νησιά που εντάχθηκαν στην Ελλάδα.

Παράλληλα, ο ελληνικός στόλος (ναύαρχος Π. Κουντουριώτης) αναγκάζει τουρκικό στόλο να εγκλωβιστεί στα Στενά και κατέλαβε τα νησιά του Βορείου Αιγαίου (Θάσος, Σαμοθράκη, Λέσβος, Χίος, Λήμνος, Τένεδος, Ίμβρος, Σάμος, Ικαρία).

• Οθωμανική Αυτοκρατορία υποχρεώθηκε να εγκαταλείψει σχεδόν όλα τα ευρωπαϊκά-βαλκανικά εδάφη.
• Το μέλλον των νησιών του ΒΑ Αιγαίου, της χερσονήσου του Αγίου Όρους και το καθεστώς της Αλβανίας θα καθορίζονταν από τις Δυνάμεις.
• 29 Ιουλ. 1913: Αλβανία ανεξάρτητο κράτος.
• Δωδεκάνησα υπό ιταλική κατοχή και διοίκηση.

13

Η ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΟΥ ΛΟΝΔΙΝΟΥ

 (17 Μαΐου 1913)

14

▲ Οι οθωμανικές κατακτήσεις (1326—1453)

Οι Οθωμανοί πάτησαν το πόδι τους στη χερσόνησο του Αίμου το 1352.

Το 1913 υποχρεώθηκαν να αποχωρήσουν σχεδόν με το τέλος του Α΄ βαλκανικού πολέμου.

15

Η ΔΟΛΟΦΟΝΙΑ

ΤΟΥ ΒΑΣΙΛΙΑ ΓΕΩΡΓΙΟΥ  

◄ Αναπαράσταση της δολοφονίας στο πρωτοσέλιδο του Le Petit Journal (30 Μαρτίου 1913).

Στη Θεσσαλονίκη

• Υποστηρίχθηκε, αλλά δεν αποδείχτηκε, ότι πίσω της κρύβεται η Γερμανία και η επιθυμία της να αναλάβει το θρόνο ο γερμανόφιλος διάδοχος Κωνσταντίνος.

16

Ο Β΄ ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ

(Ιούνιος-Ιούλιος 1913)

• Συνθήκη Λονδίνου άφησε εκκρεμότητες κυρίως σε ό,τι αφορούσε στα μακεδονικά εδάφη.
• Αυτά ελέγχονταν από τον ελληνικό στρατό, αλλά διεκδικούνταν από τη Βουλγαρία και τη Σερβία.
• Καχυποψία
• Ελλάδα + Σερβία συμμαχούν

κατά της Βουλγαρίας.

​

◄ Ο Ελ. Βενιζέλος και ο Κωνσταντίνος στο Ελληνικό στρατηγείο στο Χατζή-Μπεϊλίκ, μετά τη σύναψη ανακωχής με τη Βουλγαρία και πριν από τη μετάβαση του Έλληνα πρωθυπουργού στο Βουκουρέστι. Γεννάδειος Βιβλιοθήκη, Αθήνα

17

► Γέφυρα του Στρυμόνα, που έχει

καταστραφεί από τους Βουλγάρους.

▲ Το συμβούλιο των επιχειρήσεων σχεδιάζει τις κινήσεις της μάχης για την εκπόρθηση των στενών της Κρέσνας, στο κέντρο καθιστός ο Κωνσταντίνος.

Ο Β' Βαλκανικός Πόλεμος χαρακτηρίσθηκε από την ταχύτητα διεξαγωγής του και τη σκληρότητα των μαχών του.�Πηγή: https://www.sansimera.gr/articles/631#goog_rewarded��© SanSimera.gr

18

• Η Βουλγαρία ηττημένη του β΄ βαλκανικού πολέμου

Ιούν. 1913: επίθεση Βουλγαρικού στρατού ταυτόχρονα σε ελληνικές και σερβικές θέσεις.

• Ελληνικός στρατός κατέλαβε:
• την Ανατ. Μακεδονία
• και τη Δυτ. Θράκη, φθάνοντας στην Αλεξανδρούπολη.
• Σέρβοι σημείωσαν επιτυχίες στην Δυτ. Μακεδονία
• Ρουμάνοι εισβάλλουν παράλληλα στη Βουλγαρία και φθάνουν λίγο έξω από τη Σόφια
• Τούρκοι ανακατέλαβαν την Αδριανούπολη στην Αν. Θράκη.

19

▲ Σχεδίασε τα σύνορα της Ελλάδας και των γειτονικών της κρατών μετά το τέλος των Βαλκανικών Πολέμων. https://www.ekped.gr/praktika10/philo/008.pdf

▲ Σπιρτόκουτο από χαρτόνι με έγχρωμες τυπωμένες παραστάσεις.

20

ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑΣ

• Ποια πρόσωπα εικονίζονται, ποιος ο θεσμικός τους ρόλος, ποια η μεταξύ τους σχέση;
• Μπορείτε να χρονολογήσετε τη φωτογραφία;
• Είναι μία φυσική ή μία «στημένη» φωτογραφία;
• Ποιες άλλες ιστορικές πηγές θα σας βοηθούσαν να επιβεβαιώσετε τις προηγούμενες απαντήσεις σας;