2 of 26

รังสีความร้อนปริมาณมาก

สะท้อนออกสู่อวกาศ

ทำให้อุณหภูมิพอเหมาะ

รังสีความร้อนถูกดูดซับ

ไว้ด้วยแก๊สเรือนกระจก

ทำให้อุณหภูมิสูงขึ้น

CH₄

CO₂

CH₄

N₂O

CO₂

CH₄

N₂O

CO₂

N₂O

CO₂

ปี 2552 – 2561

อุณหภูมิสูงขึ้นเฉลี่ย 0.93°C

สถานการณ์การเปลี่ยนแปลงสภาพอากาศ

สคริปต์สำหรับครู

ในอดีต ปริมาณแก๊สเรือนกระจกที่มีอยู่ตามธรรมชาตินั้น อยู่ในปริมาณที่เหมาะสม ทำให้รังสีความร้อนจากดวงอาทิตย์ที่แผ่มายังโลกส่วนใหญ่ ถูกสะท้อนกลับออกไปสู่อวกาศ มีเพียงรังสีบางส่วน ที่แผ่ความร้อนมายังพื้นโลก ทำให้อุณหภูมิของโลกอบอุ่น เหมาะแก่การอยู่อาศัย
นับภายหลังการปฏิวัติอุตสาหกรรมเป็นต้นมา สภาพภูมิอากาศของโลกเริ่มมีการเปลี่ยนแปลงอย่างช้าๆ เป็นผลมาจากปริมาณของแก๊สเรือนกระจกในบรรยากาศเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว ส่งผลให้อุณหภูมิของโลกค่อยๆสูงขึ้น เนื่องจากพลังงานความร้อนจากดวงอาทิตย์ที่แผ่มายังโลก สะท้อนออกสู่อวกาศได้น้อยลง ส่วนใหญ่ถูกดูดซับไว้ด้วยแก๊สเรือนกระจก เกิดภาวะโลกร้อน
การเปลี่ยนแปลงสภาพอากาศของโลกได้ส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมหลายประการ ได้แก่ ทำให้อุณหภูมิของโลกเพิ่มสูงขึ้น โดยมีการคาดการณ์ว่า ในปี 2643 อุณหภูมิจะเพิ่มขึ้นอีก 1.4 – 5.8 องศาเซลเซียส ทำให้น้ำแข็งขั้วโลกเกิดการละลาย ระดับน้ำทะเลสูงขึ้น เกิดไฟป่าบ่อยครั้ง พืชและสัตว์หลายชนิดจะสูญพันธุ์ รวมถึงส่งผลต่อการดำรงอยู่ของประชากรโลก

3 of 26

สาเหตุของการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ

จากมนุษย์

รังสีความร้อนเพิ่มขึ้น

โลกร้อนขึ้น

จากธรรมชาติ

สคริปต์สำหรับครู

สาเหตุที่ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงสภาพอากาศ มีดังนี้

สาเหตุจากธรรมชาติ เช่น การเพิ่มขึ้นของพลังงานความร้อนจากดวงอาทิตย์

สาเหตุจากมนุษย์ การพัฒนาเทคโนโลยี และเครื่องจักรกลเพื่อใช้ทุ่นแรงในกระบวนการผลิตและเพื่ออำนวยความสะดวกในด้านต่างๆ เช่น แก๊สคาร์บอนไดออกไซด์จากการเผาไหม้เชื้อเพลิง ถ่านหิน น้ำมันดิบ และแก๊สธรรมชาติ แก๊สมีเทนและไนตรัสออกไซด์จากการทำเกษตรและปศุสัตว์ และการเพิ่มขึ้นของสาร CFCs ที่ทำลายชั้นโอโซน

4 of 26

ผลกระทบของการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ

ผลผลิตทางการเกษตรลดลง

ดินเสื่อมสภาพ

ระดับน้ำทะเลสูงขึ้น

ภัยธรรมชาติรุนแรงขึ้น

สูญเสียความหลากหลายทางชีวภาพ

ปริมาณน้ำจืดลดลง

สคริปต์สำหรับครู

การเปลี่ยนแปลงสภาพอากาศ ได้ส่งผลกระทบหลายด้าน ดังนี้

1.ผลผลิตทางการเกษตรลดลง เนื่องจากไม่สามารถเพาะปลูกได้ตามฤดูกาล บางพื้นที่เกิดภัยแล้งรุนแรง ภาคพื้นที่เกิดอุทกภัย

2.ความอุดมสมบูรณ์ของดินลดลง หน้าดินเสียหาย จากการชะล้างพังทลายของดิน เนื่องจากสภาพอากาศที่แปรปรวนและรุนแรง

3.ระดับน้ำทะเลเพิ่มสูงขึ้น จากการที่น้ำแข็งขั้วโลกละลาย ส่งผลให้พื้นที่ชายฝั่งทะเล ทั้งบ้านเรือนและพื้นที่เกษตรกรรมได้รับความเสียหาย โดยเฉพาะพื้นที่ที่มีลักษณะเป็นเกาะจะเสี่ยงต่อการจมอยู่ใต้ทะเล

4.ภัยธรรมชาติต่างๆ ทวีจำนวนและความรุนแรงมากขึ้น

5.ความหลากหลายทางชีวภาพและระบบนิเวศเกิดการเปลี่ยนแปลง เนื่องจากสิ่งมีชีวิต ทั้งพืชและสัตว์หลายชนิดจะสูญพันธุ์ เนื่องจากไม่สามารถปรับตัวต่อการเปลี่ยนแปลงสภาพอากาศได้ หรือการสูญเสียแห่งที่อยู่อาศัยตามธรรมชาติ

6.ปริมาณน้ำจืดลดลง เนื่องจากความแห้งแล้ง ส่งผลให้น้ำบนดินและใต้ดินลดน้อยลง รวมถึงระดับน้ำทะเลที่เพิ่มสูงขึ้น รุกล้ำน้ำจืดบนแผ่นดิน

5 of 26

แนวทางแก้ไขการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ

พิธีสารเกียวโต

ลดการใช้ถุงพลาสติก

พัฒนาพลังงานสะอาด

รถยนต์พลังงานไฟฟ้า, น้ำ

ปลูกป่า

ใช้รถจักรยาน

สคริปต์สำหรับครู

แนวทางแก้ไขการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ทำได้หลายประการ ดังนี้

1.การปลูกต้นไม้ หรือปลูกป่า เพื่อช่วยเพิ่มปริมาณการดูดซับคาร์บอนไดออกไซด์ให้แก่โลก

2.การใช้รถยนต์ หรือยานพาหนะที่ขับเคลื่อนด้วยพลังงานไฟฟ้า เพื่อลดปริมาณการใช้เชื้อเพลิง รวมถึงการประหยัดไฟ โดยการปิดเครื่องใช้ไฟฟ้าต่างๆเมื่อเลิกใช้งาน

3.การใช้รถจักรยาน หรือรถโดยสารประจำทาง แทนการใช้รถยนต์ส่วนตัว

4.ลดปริมาณการใช้ถุงพลาสติก หรือโฟม เนื่องจากการเผาทำลายวัสดุเหล่านี้ เป็นสาเหตุสำคัญที่ทำให้ชั้นโอโซนถูกทำลาย

5.พัฒนาพลังงานสะอาด แทนการใช้เชื้อเพิลงจากถ่านหิน น้ำมัน และแก๊สธรรมชาติ เช่น การผลิตกระแสไฟฟ้าโดยใช้พลังงานลม พลังงานแสงอาทิตย์ พลังงานน้ำ เป็นต้น

6.การกำหนดกลไกสำหรับแก้ไขปัญหา โดยองค์การสหประชาชาติ ได้แก่ กรอบอนุสัญญาสหประชาชาติว่าด้วยการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ (UNFCC) และ พิธีสารเกียวโต โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อลดปริมาณการปล่อยแก๊สเรือนกระจกของประเทศต่างๆในโลก ให้ลดลง

6 of 26

วิกฤติเกี่ยวกับทรัพยากรดิน

ความเสื่อมโทรมของทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม

ผลกระทบ

แนวทางแก้ไข

จากมนุษย์ เช่น การบุกรุกป่าต้นน้ำ การใช้ที่ดินผิดประเภท การใช้ปุ๋ยเคมี

จากธรรมชาติ เช่น การเกิดไฟป่า การเกิดดินถล่ม และน้ำท่วมฉับพลัน

สาเหตุการเกิด

ผลผลิตตกต่ำ

แหล่งน้ำตื้นเขิน

เกิดการบุกรุกพื้นที่ป่า

การปลูกพืชแบบขั้นบันได

การใช้ปุ๋ยพืชสด

การทำเกษตรอินทรีย์

สคริปต์สำหรับครู

สาเหตุ ของวิกฤติเกี่ยวกับทรัพยากรดิน ที่สำคัญ ดังนี้

สาเหตุจากมนุษย์ ได้แก่ การเพิ่มขึ้นของประชากรโลก ทำให้เกิดการบุกรุกพื้นที่ป่า เพื่อสร้างที่อยู่อาศัย ทำการเกษตรและอุตสาหกรรม ทำให้ดินเสื่อมโทรม ขาดความอุดมสมบูรณ์

สาเหตุจากธรรมชาติ ได้แก่ การที่อุณหภูมิของโลกสูงขึ้น ทำให้เกิดความแห้งแล้ง เกิดไฟป่า หรือการเกิดน้ำท่วมฉับพลัน ซึ่งสิ่งเหล่านี้ทำให้เกิดการสูญเสียหน้าดิน

ผลกระทบ

-เกิดการพังทลายของหน้าดินเป็นตะกอนตามแหล่งน้ำ ทำให้แหล่งน้ำตื้นเขิน

-ดินที่ขาดความอุดมสมบูรณ์ ทำให้การเพาะปลูกได้ผลผลิตน้อยลง

-เกษตรกรมีรายได้ต่ำ ทำให้เกิดการบุกรุกพื้นที่ป่าเพื่อขยายพื้นที่ทำกิน

แนวทางแก้ไข

-การทำเกษตรแบบอินทรีย์ ลดการใช้ปุ๋ยเคมี ลดการไถหน้าดิน

-การเพาะปลูกแบบขั้นบันไดบนพื้นที่ลาดชัน เพื่อชะลอการไหลของน้ำ

-การปรับปรุงดิน โดยใช้ปุ๋ยพืชสด เช่น ปอเทือง ถั่วพร้า

7 of 26

จากมนุษย์ เช่น การบุกรุกป่าต้นน้ำ การปล่อยน้ำเสียหรือทิ้งขยะลงสู่แหล่งน้ำ

จากธรรมชาติ เช่น การเกิดอุทกภัย หรือภัยแล้งจากฝนทิ้งช่วง

วิกฤติเกี่ยวกับทรัพยากรน้ำ

ความเสื่อมโทรมของทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม

สาเหตุการเกิด

ผลกระทบ

แนวทางแก้ไข

แหล่งน้ำเน่าเสีย

ผลผลิตตกต่ำ

ปัญหาสุขภาพอนามัย

ผลิตน้ำจืดจากน้ำทะเล

โรงงานบำบัดน้ำเสีย

สร้างแหล่งกักเก็บน้ำ

สคริปต์สำหรับครู

สาเหตุ ของวิกฤติเกี่ยวกับทรัพยากรน้ำ ที่สำคัญ ดังนี้

สาเหตุจากมนุษย์ ได้แก่ การบุกรุกป่าต้นน้ำ ทำให้เกิดน้ำป่าไหลหลาก การทิ้งขยะและน้ำเสียลงสู่แหล่งน้ำ การใช้สารเคมีในภาคเกษตรกรรมและอุตสาหกรรมที่ปนเปื้อนลงสู่แหล่งน้ำ รวมถึงการใช้น้ำอย่างไม่ประหยัด

สาเหตุจากธรรมชาติ ได้แก่ การเกิดอุทกภัยจากฝนตกหนัก หรือการเกิดภัยแล้งเนื่องจากฝนทิ้งช่วงเป็นเวลานาน

ผลกระทบ

-ผลผลิตทางการเกษตรและอุตสาหกรรมลดลง เกิดความยากจน

-น้ำเน่าเสีย ส่งกลิ่นเหม็น และเป็นแหล่งแพร่ระบาดของเชื้อโรค

-การขาดน้ำส่งผลต่อปัญหาสุขภาพอนามัย การจัดการคุณภาพชีวิต และเกิดความขัดแย้งในการใช้น้ำ

แนวทางแก้ไข

-จัดหาแหล่งกักเก็บน้ำ เช่น เขื่อนฮูเวอร์ ซึ่งเป็นแหล่งกักเก็บน้ำที่มีปริมาตรมากที่สุดในสหรัฐอเมริกา

-การจัดระบบจ่ายน้ำที่มีประสิทธิภาพ เพื่อให้เกิดความทั่วถึง และเพิ่มผลผลิตทางการเกษตร

-การพัฒนาเทคโนโลยีมาช่วยในการจัดการน้ำ เช่น โรงงานซอเร็กเป็นแหล่งผลิตน้ำจืดจากน้ำทะเล หรือ "DC Water" โรงบำบัดน้ำเสีย ในกรุงวอชิงตัน

8 of 26

วิกฤติเกี่ยวกับทรัพยากรป่าไม้และสัตว์ป่า

ความเสื่อมโทรมของทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม

จากมนุษย์ เช่น การตัดไม้ทำลายป่า การบุกรุกที่อยู่อาศัยของสัตว์ป่า และการสร้างสาธารณูปโภค

จากธรรมชาติ เช่น การเกิดไฟป่าในฤดูแล้ง แผ่นดินไหว และภูเขาไฟระเบิด

สาเหตุการเกิด

ผลกระทบ

แนวทางแก้ไข

พืชและสัตว์สูญพันธุ์

สัตว์ป่าสูญเสียแหล่งที่อยู่

ภาวะโลกร้อน เนื่องจากป่าไม้ถูกทำลาย

รณรงค์ปลูกป่า

เพาะพันธุ์สัตว์ป่า

กำหนดพื้นที่ป่าอนุรักษ์

สคริปต์สำหรับครู

สาเหตุ ของวิกฤติเกี่ยวกับทรัพยากรป่าไม้และสัตว์ป่า ที่สำคัญ ดังนี้

สาเหตุจากมนุษย์ ได้แก่ การตัดไม้ทำลายป่าและบุกรุกที่อยู่อาศัยของสัตว์ป่า การสร้างสาธารณูปโภค เช่น ถนน เขื่อน รวมถึงการเผาป่า เพื่อขยายพื้นที่ทางการเกษตร

สาเหตุจากธรรมชาติ ได้แก่ ภัยพิบัติทางธรรมชาติ เช่น ไฟป่า และภูเขาไฟระเบิด

ผลกระทบ

-พืชและสัตว์หลายชนิดสูญพันธุ์หรือเสี่ยงต่อการสูญพันธุ์

-เกิดภาวะโลกร้อน เนื่องจากป่าไม้ที่เป็นแหล่งดูดซับแก๊สคาร์บอนไดออกไซด์ที่สำคัญของโลกมีพื้นที่ลดลง

แนวทางแก้ไข

-รณรงค์และให้ความร่วมมือในการปลูกป่า เพื่อทดแทนพื้นที่ป่าไม้ที่เสียไป

-การเพาะพันธุ์สัตว์ป่า โดยสร้างศูนย์ช่วยเหลือและเพาะพันธุ์สัตว์ป่า เช่น ศูนย์วิจัยและเพาะพันธุ์หมีแพนด้า ในเมืองเฉิงตู ประเทศจีน

-การกำหนดพื้นที่ป่าอนุรักษ์ เพื่อไม่ให้เกิดการบุกรุก เช่น เขตอุทยานแห่งชาติ Great Smoky Mountains National Park ในสหรัฐอเมริกา

9 of 26

การใช้พลังงานอย่างฟุ่มเฟือย เช่นทรัพยากรประเภท น้ำมัน ถ่านหิน แก๊สธรรมชาติ

การผลิตพลังงานที่ส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม เช่น การทำเหมืองแร่ถ่านหิน เกิดฝุ่นละอองในอากาศ

วิกฤติเกี่ยวกับทรัพยากรแร่และพลังงาน

ความเสื่อมโทรมของทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม

สาเหตุการเกิด

ผลกระทบ

แนวทางแก้ไข

ภาวะโลกร้อน

ปัญหาสุขภาพ

มลพิษต่อสิ่งแวดล้อม

พลังงานน้ำ

พลังงานลม,แสงอาทิตย์

พลังงานจากคลื่นทะเล

สคริปต์สำหรับครู

สาเหตุ ของวิกฤติเกี่ยวกับทรัพยากรแร่และพลังงาน ที่สำคัญ ดังนี้

- การใช้พลังงานอย่างฟุ่มเฟือย โดยเฉพาะการใช้พลังงานเชื้อเพลิง เช่น น้ำมัน ถ่านหิน ซึ่งเป็นทรัพยากรที่ไม่สามารถสร้างทดแทนได้

- ปัญหาการผลิตพลังงานที่ส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม และส่งผลเสียต่อสุขภาพของมนุษย์

ผลกระทบ

-เกิดมลพิษต่อสิ่งแวดล้อม เช่น มลพิษทางอากาศ แหล่งน้ำเน่าเสีย ดินเสื่อมโทรม และภาวะโลกร้อน

-ส่งผลกระทบต่อสุขภาพร่างกายของมนุษย์ โดยเฉพาะโรคที่เกี่ยวข้องกับระบบทางเดินหายใจ

แนวทางแก้ไข

- ใช้พลังงานทดแทน ที่เป็นพลังงานสะอาด และเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม เช่น พลังงานลม พลังงานแสงอาทิตย์ พลังงานน้ำ พลังงานคลื่น และพลังงานความร้อนใต้พิภพ

10 of 26

วิกฤติเกี่ยวกับขยะและของเสียอันตราย

ความเสื่อมโทรมของทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม

การเพิ่มขึ้นของจำนวนประชากรโลก ความต้องการใช้สินค้า และการผลิตสินค้าจึงมากขึ้น

การเก็บและทำลาย หรือนำขยะไปใช้ประโยชน์ไม่มีประสิทธิภาพ ทำให้มีขยะตกค้าง

สาเหตุการเกิด

ผลกระทบ

แนวทางแก้ไข

มลพิษจากการเผาขยะ

แหล่งน้ำเน่าเสีย

แหล่งแพร่กระจายเชื้อโรค

คัดแยกขยะ

รีไซเคิลขยะ

ใช้ผลิตภัณฑ์ฉลากเขียว

สคริปต์สำหรับครู

สาเหตุ ของวิกฤติเกี่ยวกับขยะและของเสียอันตรายที่สำคัญ ดังนี้

- การเพิ่มขึ้นของจำนวนประชากรโลก จึงมีความต้องการใช้สินค้ามากขึ้น สินค้าจึงถูกผลิตมากขึ้น เพื่อรองรับความต้องการ

- กระบวนการเก็บ และทำลาย รวมถึงการนำไปรีไซเคิล ยังขาดประสิทธิภาพ ทำให้มีขยะตกค้าง และเกิดปัญหามลพิษ

ผลกระทบ

-เกิดมลพิษต่อสิ่งแวดล้อม อากาศเป็นพิษ น้ำเน่าเสีย ดินปนเปื้อนสารเคมี และเป็นแหล่งแพร่กระจายเชื้อโรค

-ขยะของเสียอันตราย สามารถปนเปื้อนในสิ่งแวดล้อม และเมื่อเข้าสู่ร่างกายมนุษย์จะทำให้เกิดอันตราย

แนวทางแก้ไข

- คัดแยกประเภทขยะก่อนทิ้ง เพื่อให้ง่ายต่อการนำไปกำจัด

- นำขยะมารีไซเคิล เพื่อหมุนเวียนนำกลับมาใช้ใหม่

11 of 26

การเปลี่ยนแปลงความหลากหลายทางชีวภาพ

สคริปต์สำหรับครู

สิ่งมีชีวิตเป็นส่วนหนึ่งของระบบนิเวศ เมื่อระบบนิเวศถูกทำลายจนเสียสมดุล จึงส่งผลให้ความหลากหลายทางชีวภาพลดลงอย่างรวดเร็ว
จากแผนที่แสดงพื้นที่ที่มีการสูญเสียความหลากหลายทางชีวภาพ ส่วนใหญ่เกิดในพื้นที่ที่มีการตัดไม้ทำลายป่าเป็นจำนวนมาก ส่งผลให้เกิดการสูญเสียความกลากหลายทางชีวภาพเช่นการลดจำนวนลงช้างสุมาตรา แรดสุมาตรา จนเสี่ยงต่อการสูญพันธุ์

12 of 26

ปัจจัยที่ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงความหลากหลายทางชีวภาพ

การเปลี่ยนแปลงความหลากหลายทางชีวภาพ

การใช้ทรัพยากรธรรมชาติ

อย่างสิ้นเปลือง

การเกิดมลพิษต่อสิ่งแวดล้อม

การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ

การเพิ่มของจำนวนประชากร

และการกระจายตัวของประชากร

ความก้าวหน้าทางเทคโนโลยี

สคริปต์สำหรับครู

ปัจจัยที่ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงความหลากหลายทางชีวภาพ

การเพิ่มจำนวนประชากรและการกระจายตัวของประชากร ทำให้เกิดการรุกล้ำเข้าไปในพื้นที่ที่มีความหลากหลายทางชีวภาพ จึงส่งผลกระทบต่อความสมดุลของระบบนิเวศ
การเปลี่ยนแปลงทางสภาพภูมิอากาศของโลก ส่งผลต่อการเจริญเติบโตของสิ่งมีชีวิต ทำให้สิ่งมีชีวิตบางชนิดสูญพันธุ์
การใช้ทรัพยากรธรรมชาติอย่างสิ้นเปลือง โดยใช้เพื่อการดำรงชีวิตและเพื่อผลประโยชน์ทางการค้า
การเกิดมลพิษต่อสิ่งแวดล้อม เช่น การปล่อยของเสียจากโรงงานอุตสาหกรรม การทิ้งขยะมูลฝอยลงแม่น้ำลำคลอง การปล่อยควันพิษ เป็นต้น ซึ่งก่อให้เกิดมลพิษและส่งผลต่อภาวะโลกร้อน
ความก้าวหน้าทางเทคโนโลยีชีวภาพ ด้านการตัดต่อหน่วยพันธุกรรม หรือพันธุวิศวกรรม ซึ่งส่งผลให้เกิดการสูญเสียความหลากหลายทางชีวภาพ

13 of 26

การพัฒนาที่ยั่งยืน

มาตรการป้องกันและแก้ไขปัญหาทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม

ข้อมูลเพิ่มเติม - https://www.un.or.th/globalgoals/th/

คือ การพัฒนาทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม

โดยคำนึงถึงความเสียหาย มีการป้องกันปัญหาที่ก่อให้

เกิดความเสียหายกับสิ่งแวดล้อมให้น้อยที่สุด โดยคำนึง

ถึงความต้องการพื้นฐานของประชากรภายในประเทศ

การพัฒนาที่ยั่งยืน

สคริปต์สำหรับครู

“เป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน” ที่ประชาคมโลกตกลงร่วมกัน เพื่อใช้เป็นกรอบในการดำเนินงานด้านการพัฒนา ในระยะเวลา 15 ปี มีด้วยกัน 17 ข้อ

ขจัดความยากจน ขจัดความยากจนทุกรูปแบบ ทุกสถานที่
ขจัดความหิวโหย ขจัดความหิวโหย บรรลุความมั่นคงทางอาหาร ส่งเสริมเกษตรกรรมอย่างยั่งยืน
การมีสุขภาพและความเป็นอยู่ที่ดี รับรองการมีสุขภาพและความเป็นอยู่ที่ดีของทุกคนในทุกช่วงอายุ
การศึกษาที่เท่าเทียม รับรองการศึกษาที่เท่าเทียมและทั่วถึง ส่งเสริมการเรียนรู้ตลอดชีวิตแก่ทุกคน
ความเท่าเทียมทางเพศ บรรลุความเท่าเทียมทางเพศ พัฒนาบทบาทสตรีและเด็กผู้หญิง
การจัดการน้ำและสุขาภิบาล รับรองการมีน้ำใช้ การจัดการน้ำและสุขาภิบาลที่ยั่งยืน
พลังงานสะอาดที่ทุกคนเข้าถึงได้ รับรองการมีพลังงานที่ทุกคนเข้าถึงได้ เชื่อถือได้ ยั่งยืนทันสมัย
การจ้างงานที่มีคุณค่าและการเติบโตทางเศรษฐกิจ ส่งเสริมการเติบโตทางเศรษฐกิจที่ต่อเนื่องครอบคลุมและยั่งยืน การจ้างงานที่มีคุณค่า
อุตสาหกรรม นวัตกรรม โครงสร้างพื้นฐาน พัฒนาโครงสร้างพื้นฐานที่พร้อมรับการเปลี่ยนแปลง ส่งเสริมการปรับตัวให้เป็นอุตสาหกรรมอย่างยั่งยืนและทั่วถึง และสนับสนุนนวัตกรรม
ลดความเหลื่อมล้ำ ลดความเหลื่อมล้ำทั้งภายในและระหว่างประเทศ
เมืองและถิ่นฐานมนุษย์อย่างยั่งยืน ทำให้เมืองและการตั้งถิ่นฐานของมนุษย์มีความปลอดภัย ทั่วถึง พร้อมรับการเปลี่ยนแปลงและพัฒนาอย่างยั่งยืน
แผนการบริโภคและการผลิตที่ยั่งยืน รับรองแผนการบริโภคและการผลิตที่ยั่งยืน
การรับมือการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ดำเนินมาตรการเร่งด่วนเพื่อรับมือกับการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศและผลกระทบ
การใช้ประโยชน์จากมหาสมุทรและทรัพยากรทางทะเล อนุรักษ์และใช้ประโยชน์จากมหาสมุทรและทรัพยากรทางทะเลเพื่อการพัฒนาอย่างยั่งยืน
การใช้ประโยชน์จากระบบนิเวศทางบก ปกป้อง ฟื้นฟู และส่งเสริมการใช้ประโยชน์จากระบบนิเวศทางบกอย่างยั่งยืน
สังคมสงบสุข ยุติธรรม ไม่แบ่งแยก ส่งเสริมสังคมสงบสุข ยุติธรรม ไม่แบ่งแยก เพื่อการพัฒนาอย่างยั่งยืน
ความร่วมมือเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน สร้างพลังแห่งการเป็นหุ้นส่วนความร่วมมือระดับสากลต่อการพัฒนาที่ยั่งยืน

14 of 26

ฉลากรับรองผลิตภัณฑ์ที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม

พัฒนาสินค้าและบริการที่ปลอดภัย

ต่อสิ่งแวดล้อมและการใช้งาน

ส่งเสริมการซื้อสินค้าและบริการ

ที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม

เสริมสร้างความตระหนักและกระตุ้น

การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการผลิต�และการบริโภค

ใช้เทคโนโลยีที่มีมาตรฐาน

ด้านสิ่งแวดล้อมและลดการปล่อยมลพิษ

ใช้ทรัพยากรอย่างมีประสิทธิภาพ

และสามารนำกลับมาใช้ใหม่

มีระบบบริหารงานด้านสิ่งแวดล้อม

และติดตามประเมินผลการดำเนินงาน

อย่างสม่ำเสมอ

ลดการสูญเสียอาหารจากขบวนการผลิต

ส่งเสริมให้เกิดการตลาดที่ยั่งยืน

และเป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม

การผลิตและการบริโภคที่ยั่งยืน

15 of 26

ตัวอย่างอุทยาน

ตัวอย่างเขตป่าสงวน

กฎหมายและนโยบายด้านทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมของไทย

อุทยานแห่งชาติเขาใหญ่

อุทยานแห่งแรกของไทย

อุทยานแห่งชาติแก่งกระจาน

อุทยานที่กว้างใหญ่ที่สุด

อุทยานแห่งชาติ

บูโด - สุไหงปาดี

อุทยานที่อุดมสมบูรณ์ที่สุด

พระราชบัญญัติอุทยานแห่งชาติ พ.ศ. 2504

เขตป่าสงวนป่าเบตง

เขตป่าสงวนป่าน้ำแม่คำ

ป่าน้ำแม่สลอง และป่าน้ำ

แม่จันฝั่งซ้าย

เขตป่าสงวนป่าดงหนอง

ตอ และป่าดงสีชมพู

เขตป่าสงวนป่าสมิง

เขตป่าสงวนป่าคลอง

ระเวิง-เขาสมเส็ด

เขตป่าสงวนป่าวังใหญ่

และป่าแม่น้ำน้อย

พระราชบัญญัติป่าสงวนแห่งชาติ พ.ศ. 2507

พระราชบัญญัติอุทยานแห่งชาติ พ.ศ. 2504

เป็นกฎหมายเพื่อคุ้มครองรักษาทรัพยากรธรรมชาติที่มีอยู่ ให้คงอยู่ในสภาพธรรมชาติเดิม โดยไม่ให้ให้ถูกทำลายหรือเปลี่ยนแปลงไปเพื่อประโยชน์ของรัฐและประชาชน

ข้อปฏิบัติ

ห้ามครอบครองที่ดิน รวมถึงสิ่งก่อสร้าง
ห้ามนำสัตว์ออกจากอุทยาน
ห้ามนำเครื่องมือล่าสัตว์ จับสัตว์เข้าไป เว้นแต่ได้รบอนุญาต
ห้ามเก็บ นำออก หรือทำให้เป็นอันตรายหรือเสื่อมสภาพแก่ กล้วยไม้ น้ำผึ้ง ครั่ง ถ่านไม้ เปลือกไม้ หรือมูลค้างคาว
ห้ามเปลี่ยนแปลงเส้นทางน้ำ หรือทำให้น้ำในลำธารเหือดแห้ง

พระราชบัญญัติป่าสงวนแห่ง พ.ศ. 2507

เป็นกฎหมายที่มีแนวคิดในการอนุรักษ์ป่าสงวน คือ การสงวนและรักษาไว้ซึ่งทรัพยากรป่าไม้ เพื่อประโยชน์ในการพัฒนาเศรษฐกิจอย่างยั่งยืน มีประสิทธิภาพ และสามารถใช้ประโยชน์ได้นานที่สุด

ข้อปฏิบัติ

ห้ามเข้ายึดถือ ครอบครอง หรืออาศัยในพื้นที่เขตป่าสงวน
ห้ามทำไม้ การตัด ขุด หรือชักลากไม้ที่มีอยู่ในป่าออกมาจากป่าสงวนแห่งชาติ รวมทั้งการเก็บหาของป่า ยกเว้นได้รับอนุญาต
ในกรณีพื้นที่ป่าเสื่อมโทรม กรมป่าไม้สามารถอนุญาติให้ประชาชนหรือภาคเอกชนเข้ามาทำกินหรือปลูกป่าไม้ทดแทนได้ โดยไม่สามารถถือครองเอกสารสิทธิ์หรือสิทธิครอบครองได้

**สรุปข้อแตกต่างระหว่าง 2 พระราชบัญญัติ**

พื้นที่อุทยานแห่งชาติ ไม่สามารถเข้าไปใช้ทรัพยากรป่าไม้เพื่อการเศรษฐกิจ แต่ พื้นที่ป่าสงวนแห่งชาติสามารถพัฒนาและใช้ประโยชน์จากป่าในเชิงเศรษฐกิจได้แต่ต้องได้รับอนุญาต

16 of 26

กฎหมายเกี่ยวกับการสงวนและคุ้มครองสัตว์ป่า

สัตว์ป่าสงวน

มี ๑๕ ชนิด เป็นสัตว์ป่าที่หายาก

และกำลังจะสูญพันธุ์

สัตว์ป่าที่ขึ้นบัญชีเพิ่มเติม

วาฬบรูด้า

เต่ามะเฟือง

วาฬโอมูระ

ฉลามวาฬ

นกแต้วแล้วท้องดำ

กระซู่

ละองหรือละมั่ง

พะยูน

นกกระเรียน

เก้งหม้อ

กวางผา

ควายป่า

สมเสร็จ

แมวลายหินอ่อน

กูปรี

แรด

เลียงผา

สมัน

นกเจ้าฟ้าหญิงสิรินธร

ตามพระราชบัญญัติสงวนและคุ้มครองสัตว์ป่า พ.ศ. ๒๕๓๕�(แก้ไขเพิ่มเติมฉบับที่ ๓ พ.ศ. ๒๕๕๗) สัตว์ป่า หมายถึง สัตว์ทุกชนิด

สัตว์บก สัตว์น้ำ สัตว์ปีก แมลงหรือแมง

17 of 26

บทบาทขององค์กรและการประสานความร่วมมือในไทยและต่างประเทศ

หน่วยงานและองค์กรด้านสิ่งแวดล้อม

กรมส่งเสริมคุณภาพสิ่งแวดล้อม

กรมควบคุมมลพิษ

สำนักงานนโยบายและแผน�ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม

มูลนิธิโลกสีเขียว

มูลนิธิสืบนาคะเสถียร

กรีนพีซ

มูลนิธิคุ้มครองสัตว์ป่าโลก

สคริปต์สำหรับครู

หน่วยงานด้านสิ่งแวดล้อมของไทย

กรมส่งเสริมคุณภาพสิ่งแวดล้อม สร้างความยั่งยืนให้แก่ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม พัฒนาประชาชนให้มีจิตสำนึก ร่วมรักษา ฟื้นฟูและใช้ประโยชน์จากสิ่งแวดล้อมอย่างรู้คุณค่าและยั่งยืน
กรมควบคุมมลพิษ ควบคุม ป้องกันและแก้ไขปัญหาสิ่งแวดล้อมอันเนื่องมาจากภาวะมลพิษ โดยสนับสนุนให้ประชาชนมีส่วนร่วมในการจัดการมลพิษ
สำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม การกำหนดนโยบายและแผนการส่งเสริมและรักษาคุณภาพสิ่งแวด ล้อม โดยเสนอแนะนโยบายและแผนการอนุรักษ์และบริหารจัดการทรัพยากรธรรมชาติและสิ่ง แวดล้อม รวมทั้งสนับสนุนการจัดการเพื่อนำไปสู่การปฏิบัติอย่างเป็นรูปธรรม ตลอดจนติดตามตรวจสอบ มาตรการเงื่อนไข ผลกระทบสิ่งแวดล้อมตามรายงานการวิเคราะห์ผลกระทบสิ่งแวดล้อม เพื่อสร้างความเข้มแข็งด้านเศรษฐกิจของประเทศ และสนับสนุนการพัฒนาที่ยั่งยืนและคุณภาพชีวิตที่ดี

องค์กรพัฒนาเอกชนด้านสิ่งแวดล้อมของไทย

มูลนิธิโลกสีเขียว จัดทำสื่อสิ่งพิมพ์ให้ความรู้ด้านสิ่งแวดล้อมและข่าวสารความเคลื่อนไหวด้านสิ่งแวดล้อมแก่สาธารณชน
มูลนิธิสืบนาคะเสถียร ส่งเสริมสนับสนุนประชาชน ให้ตระหนักถึงความสำคัญของการอนุรักษ์ป่าไม้และสัตว์ป่า

องค์กรสิ่งแวดล้อมโลก

กรีนพีซ อนุรักษ์สิ่งแวดล้อมโลก
มูลนิธิคุ้มครองสัตว์ป่าโลก ดำเนินการด้านการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม โดยให้ความสำคัญกับกระบวนการสิ่งแวดล้อม

18 of 26

การประสานความร่วมมือทางด้านสิ่งแวดล้อมระหว่างประเทศ

อนุสัญญาไซเตส

อนุสัญญาสหประชาชาติว่าด้วยการ

เปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ

อนุสัญญาว่าด้วยการอนุรักษ์พื้นที่ชุ่มน้ำ

อนุสัญญาเซิล

อนุสัญญาว่าด้วยความ

หลากหลายทางชีวภาพ

สคริปต์สำหรับครู

อนุสัญญาว่าด้วยการค้าระหว่างประเทศซึ่งชนิดสัตว์ป่าและพืชป่าที่ใกล้สูญพันธุ์ (อนุสัญญาไซเตส, CITES)

เพื่อควบคุมการค้าสัตว์ป่าและพืชป่าที่ใกล้สูญพันธุ์ รวมถึงผลิตภัณฑ์จากสัตว์ป่าและพืชป่า โดยมีโครงข่ายทั่วโลกเพื่อควบคุมการสร้างระบบการออกใบอนุญาตในการนำเข้าหรือส่งออก

2. อนุสัญญาสหประชาชาติว่าด้วยการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ (UNFCC)

เพื่อป้องกันการคุกคามที่เป็นอันตรายของมนุษย์ต่อระบบภูมิอากาศ โดยควบคุมความเข้มข้นของแก๊สเรือนกระจกที่เกิดขึ้นโดยมนุษย์ให้อยู่ในระดับที่ไม่ก่อให้เกิดอันตราย

3. อนุสัญญาว่าด้วยการอนุรักษ์พื้นที่ชุ่มน้ำ

เพื่ออนุรักษ์และฟื้นฟูพื้นที่ชุ่มน้ำทั่วโลกอย่างยั่งยืน เนื่องจากเป็นแหล่งที่มีความหลากหลายทางนิเวศวิทยาและเป็นที่อยู่อาศัยของนกน้ำ

4. อนุสัญญาบาเซิลว่าด้วยการควบคุมการเคลื่อนย้ายข้ามแดนของของเสียอันตรายและการกำจัด

เพื่อคุ้มครองสุขภาพอนามัยของมนุษย์และสิ่งแวดล้อมจากของเสียอันตรายและป้องกันอันตรายต่อสิ่งแวดล้อมในประเทศกำลังพัฒนา

5. อนุสัญญาว่าด้วยความหลากหลายทางชีวภาพ (CBD)

เพื่อให้รัฐบาลทุกประเทศพัฒนาประเทศโดยไม่ละเลยการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม

19 of 26

การจัดการทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม

หลักการจัดการทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม

การควบคุมจำนวนประชากร

การส่งเสริมคุณภาพประชากร

การสำรวจแหล่งทรัพยากรเพิ่ม

การป้องกันรักษา

การใช้ทรัพยากรให้ถูกประเภท

การปรับปรุงคุณภาพทรัพยากร

การใช้ทรัพยากรทดแทน

การนำมาใช้ใหม่

สคริปต์สำหรับครู

หลักการจัดการทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม

การควบคุมจำนวนประชากร รัฐบาลควรมีนโยบายในการลดอัตราการเพิ่มของประชากร จัดตั้งโครงการวางแผนครอบครัว
การส่งเสริมคุณภาพประชากร ให้มีความรู้ ความเข้าใจ มีจิตสำนึกและตระหนักถึงความสำคัญและความจำเป็นของการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม
การสำรวจแหล่งทรัพยากรเพิ่ม สิ่งทดแทนการใช้ทรัพยากร การคิดค้นกรรมวิธีขยายพันธุ์พืชและสัตว์เพื่อเพิ่มปริมาณ
การป้องกันรักษา เพื่อไม่ให้ทรัพยากรที่มีอยู่เสื่อมโทรม ร่อยหรอลง
การใช้ทรัพยากรให้ถูกประเภท การใช้ทรัพยากรที่มีอยู่ให้คุ้มค่าและเกิดประโยชน์สูงสุด
การปรับปรุงคุณภาพทรัพยากร การฟื้นฟูทรัพยากรที่เสื่อมโทรมหรือถูกทำลายให้กลับมามีคุณภาพ
การใช้ทรัพยากรทดแทนกัน การใช้ทรีพยากรที่มีมากหรือเกิดขึ้นใหม่มาทดแทนทรัพยากรเดิมที่ค่อย ๆ หายาก ลดลง และมีราคาแพง
การนำมาใช้ใหม่ การนำทรัพยากรมาใช้ใหม่ เช่น พลาสติก กระดาษ ขวดแก้ว

21 of 26

รถยนต์พลังงานไฟฟ้า ประเทศญี่ปุ่น

เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าทุ่งใหญ่นเรศวร

ประเทศไทย

โรงงานไฟฟ้าโซลาร์เซลล์แบบลอยน้ำ

ประเทศจีน

โครงการอนุรักษ์เสือโคร่งเบงกอล

ประเทศอินเดีย

ทวีปเอเชีย

แนวทางในการอนุรักษ์ทรัพยากรฯ ในภูมิภาคต่าง ๆ ของโลก

22 of 26

แนวปะการัง เกรตแบร์ริเออร์รีฟ

ประเทศออสเตรเลีย

พื้นที่อนุรักษ์สัตว์น้ำ หมู่เกาะเคอร์มาเดก

ประเทศนิวซีแลนด์

การรณรงค์ใช้พลังงานแสงอาทิตย์

รัฐนิวเซาท์เวลส์

โครงการ Earth Hour ปิดไฟลดโลกร้อน

เมืองซิดนีย์

ทวีปออสเตรเลีย

แนวทางในการอนุรักษ์ทรัพยากรฯ ในภูมิภาคต่าง ๆ ของโลก

23 of 26

อุทยานแห่งชาติมาไซมารา

ประเทศเคนยา

อุทยานแห่งชาติอิโตชา

ประเทศนามิเบีย

เขื่อนอัสวาน แก้ปัญหาภัยแล้ง

ประเทศอียิปต์

ปลูกต้นไม้ ป้องกันทะเลทรายขยายตัว

ประเทศแคเมอรูน

ทวีปแอฟริกา

แนวทางในการอนุรักษ์ทรัพยากรฯ ในภูมิภาคต่าง ๆ ของโลก

24 of 26

สนับสนุนการใช้ และส่งออกกังหันลม

ประเทศเนเธอร์แลนด์

รถไฟเชื้อเพลิงไฮโจนเจน ปลอดสารพิษ

ประเทศเยอรมนี

ระบบจัดการขยะที่มีประสิทธิภาพ

เมืองเอสกิลส์ทูนา ประเทศสวีเดน

โครงการอนุรักษ์ป่า bergwald project

ประเทศสวิตเซอร์แลนด์

ทวีปยุโรป

แนวทางในการอนุรักษ์ทรัพยากรฯ ในภูมิภาคต่าง ๆ ของโลก

25 of 26

อุทยานแห่งชาติแจสเปอร์

ประเทศแคนาดา

โครงการสะพานเชื่อมป่า

สำหรับลิงในประเทศบราซิล

ยกสถานะไบซันซึ่งใกล้สูญพันธุ์

ให้เป็นสัตว์ประจำชาติสหรัฐอเมริกา

โครงการ Amazon Project

เพื่อปกป้องป่าแอมะซอน ในประเทศเปรู

ทวีปแอฟริกา

แนวทางในการอนุรักษ์ทรัพยากรฯ ในภูมิภาคต่าง ๆ ของโลก

26 of 26

Reject ปฏิเสธการใช้

Reuse �การนำของใช้แล้วกลับมาใช้ใหม่

Reduce การลดการใช้

Repair �การซ่อมแซมฟื้นฟู

Recycle

การนำไปผลิตชิ้นใหม่

Recovery

การถนอมรักษา

Renewal การเสริมแต่งของเก่า

หลัก

ความเสื่อมโทรมของทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม

หลัก 7R

สคริปต์สำหรับครู

ปัญหาสิ่งแวดล้อมเป็นปัญหาระดับโลก ดังนั้นในการแก้ปัญหาจึงต้องอาศัยความร่วมมือจากประชาชนทุกคน โดยใช้หลัก 7 R ดังนี้

R1 : Reject คือการปฏิเสธการใช้บรรจุภัณฑ์ที่สร้างมลพิษ เช่นกล่องโฟม ถุงพลาสติก

R2 : Reuse เป็นการนำกระดาษ แก้ว โลหะและพลาสติก และสิ่งของอื่นๆ ที่ยังใช้ประโยชน์ได้กลับมาใช้คุ้มค่าที่สุด

R3 : Reduce : ลดการบริโภคทรัพยากรต่างๆ ลง เช่นลดการใช้ถุงพลาสติก ลดการใช้น้ำมันโดยการใช้รถประจำทาง

R4 : Repair : การซ่อมแซมฟื้นฟู เช่นการซ่อมแซมสิ่งของเครื่องใช้ต่างๆ ให้สามารถใช้งานได้ต่อ

R5 : Recycle : เป็นการนำของที่ใช้งานไม่ได้แล้ว ไปผ่านกระบวนการแปรรูปให้เป็นวัตถุดิบตั้งต้นใหม่ เช่น ถุงพลาสติก ขวดแก้ว

R6 : Recovery : เป็นการเก็บรักษาสิ่งของเครื่องใช้ต่างๆ ให้อยู่ในสภาพที่ดี สามารถใช้งานได้นาน

R7 : Renewal : การนำของใช้ที่เก่าแล้วมาทำการตกแต่งใหม่ เช่น การตกแต่งกระเป๋า หรือเอาเสื้อผ้าเก่ามาตัดเย็บใหม่ ห้าสวยงามขึ้น

1 of 26

2 of 26

3 of 26

4 of 26

5 of 26

6 of 26

7 of 26

8 of 26

9 of 26

10 of 26

11 of 26

12 of 26

13 of 26

14 of 26

15 of 26

16 of 26

17 of 26

18 of 26

19 of 26

20 of 26

21 of 26

22 of 26

23 of 26

24 of 26

25 of 26

26 of 26