Φυσικά - Ερευνώ κι Ανακαλύπτω
Ουρανία Γκικοπούλου
Εκπαιδευτικός ΠΕ70,
Post-Doc, PhD, MSc, MEdu ΕΚΠΑ
«Προσεγγίσεις για ένα Πολυδιάστατο Σχολείο», Εκπαιδευτήρια Γεωργίου Ζώη, 19-6-2023
ΑΠΣ Φ.Ε.
Φυσικές Επιστήμες στο Δημοτικό
Φυσικές Επιστήμες στο Δημοτικό
Φ.Ε.
Διερευνητική μάθηση
πειραματικές διαδικασίες
επιστημονική ορολογία
απόκτηση γνώσεων
ενίσχυση δεξιοτήτων
καλλιέργεια στάσεων
σύνδεση με τεχνολογία
Δυσκολίες κατανόησης επιστημονικών
εξηγήσεων για τα φαινόμενα
Τι δυσκολεύει τη διδασκαλία;
… έρευνες
(Piaget 1974; Osborne & Cosgrove 1983; Beveridge 1985; Stavy & Stachel 1985; Smith, Carey & Wiser 1985; Nussbaum 1985; Driver et al. 1994; Κουκά 2000; Snir, Smith & Raz 2003, Smith 2007; Wiser & Smith 2008, 2012; Gikopoulou & Vosniadou 2012, 2013)
Δυσκολίες κατανόησης επιστημονικών
εξηγήσεων για τα φαινόμενα
Αρχικές
ιδέες
Επιστημικές
πεποιθήσεις
Τι δυσκολεύει τη διδασκαλία;
Όροι όπως «alternative conceptions», «commonsense knowledge», «mental representations», «alternative frameworks», «children's science», «schemes of thought», «misconceptions», «private science» … έχουν τιτλοφορήσει κατά καιρούς την ίδια ιδέα ότι:
Οι μαθητές δεν έρχονται στο μάθημα των φυσικών επιστημών χωρίς άποψη για τα φαινόμενα που θα μελετηθούν!
ή
Τα παιδιά δεν είναι άγραφος χάρτης!
Αρχικές ιδέες μαθητών
Αρχικές ιδέες μαθητών
Αποτελούν προσωπικό δημιούργημα κάθε μαθητή και είναι αποτελεσματικές
Η κατανόηση των επιστημονικών εννοιών απαιτεί την αναδόμηση των ιδεών αυτών («αλλαγή θεωρίας»)
Ο μαθητής πρέπει να πειστεί ότι η νέα θεωρία είναι πιο αποτελεσματική από τη δική του
… δυσκολία
Δεν αλλάζουν εύκολα
(συνθετικά μοντέλα)
βασίζονται στην κοινή λογική
εκφράζουν απλοϊκές πεποιθήσεις
βασίζονται στις καθημερινές εμπειρίες
δίνουν εξηγήσεις
διαφέρουν από τις επιστημονικές
Παραδείγματα συνθετικών μοντέλων
Γη δίσκος
Γη ορθογώνιο
Σφαίρα
Κοίλη σφαίρα
Διπλή Γη
Παραδείγματα συνθετικών μοντέλων
Σε μία έρευνα στο Ηνωμένο Βασίλειο ζητήθηκε από μαθητές ηλικίας 4-11 χρόνων να ζωγραφίσουν έναν επιστήμονα. Η έρευνα έδειξε την ύπαρξη ενός στερεότυπου που υποδηλώνει την αποξένωση που αισθάνονται τα παιδιά από την έννοια «επιστημονικός». Άσπρες φόρμες, γυαλιά και πλήθος οργάνων να τον περιστοιχίζουν είναι η συνήθης αντίληψη για τον επιστήμονα.
Επιστημικές πεποιθήσεις μαθητών
Πεποιθήσεις για τη γνώση και τη διαδικασία απόκτησης της γνώσης, τους επιστήμονες, την επιστήμη …
Επιστημικές πεποιθήσεις μαθητών
(Hofer & Pintrich, 1997; Schommer,1997; Burr & Hofer, 2002; Carey & Smith, 1993)
η φυσική και τα πειράματα γίνονται στα εργαστήρια
φυσική αποκομμένη από την καθημερινή ζωή
η γνώση θεωρείται βέβαιη, τα πράγματα είναι όπως φαίνονται
τα φαινόμενα δεν χρειάζονται ερμηνείες– αυθεντία δασκάλου (έλλειψη κριτικής σκέψης)
οι θεωρίες δεν αλλάζουν
επιφανειακή κατανόηση, δυσκολία διαχείρισης μη συμβατών πληροφοριών
Δυσκολίες κατανόησης επιστημονικών
εξηγήσεων για τα φαινόμενα
Αρχικές
ιδέες
Επιστημικές
πεποιθήσεις
Η επιστημονική, εκπαιδευτική μέθοδος με διερεύνηση
παρατήρησης και προβληματισμού
διατύπωσης υποθέσεων
πειραματισμού
εξαγωγής συμπερασμάτων και
γενικεύσεών τους σε άλλα φαινόμενα ή εφαρμογές
Οι Μαθητές ακολουθούν μια διαδικασία:
Η επιστημονική, εκπαιδευτική μέθοδος με διερεύνηση
Έναυσμα ενδιαφέροντος
Διατύπωση υποθέσεων
Πειραματισμός (απλά υλικά)
Συμπεράσματα
Ερμηνείες, γενίκευση
Η επιστημονική σωματιδιακή θεωρία για την ύλη είναι μία από τις πιο σημαντικές σύγχρονες θεωρίες
Το Εκπαιδευτικό Πρότυπο του μικροκόσμου
Το πρότυπο του μικροκόσμου είναι ένα πολύτιμο εργαλείο για την κατανόηση των επιστημονικών εννοιών και μπορεί να προωθήσει τη διαδικασία της εννοιολογικής αλλαγής.
Αναλογίες που εισάγουν την ιδέα της ύλης ως αποτελούμενης από σωματίδια
Πώς μπορεί να γίνει ομαλά η εισαγωγή
του μοντέλου του μικροκόσμου ;
Αναλογίες που εισάγουν την ιδέα της ύλης ως αποτελούμενης από σωματίδια
Πώς μπορεί να γίνει ομαλά η εισαγωγή
του μοντέλου του μικροκόσμου ;
Αναλογίες που εισάγουν την ιδέα της συγκρότησης της ύλης από λίγα σωματίδια
Πώς μπορεί να γίνει ομαλά η εισαγωγή
του μοντέλου του μικροκόσμου ;
Αναλογίες που εισάγουν την ιδέα της συγκρότησης της ύλης από λίγα σωματίδια
Πώς μπορεί να γίνει ομαλά η εισαγωγή
του μοντέλου του μικροκόσμου ;
Διαδοχικές μεγεθύνσεις αντικειμένων απεικονίζοντας το εσωτερικό τους
Πώς μπορεί να γίνει ομαλά η εισαγωγή
του μοντέλου του μικροκόσμου ;
Απεικόνιση μακροσκοπικής και μικροσκοπικής άποψης
Τετράδιο Εργασιών
Πώς μπορεί να γίνει ομαλά η εισαγωγή
του μοντέλου του μικροκόσμου ;
Στατικά στιγμιότυπα του μικροκόσμου
Βιβλίο Μαθητή
Πώς μπορεί να γίνει ομαλά η εισαγωγή
του μοντέλου του μικροκόσμου ;
Δυναμικές προσομοιώσεις του μικροκόσμου
Πώς μπορεί να γίνει ομαλά η εισαγωγή
του μοντέλου του μικροκόσμου ;
Τα σχολικά εγχειρίδια
ΤΕΤΡΑΔΙΟ ΕΡΓΑΣΙΩΝ | ΒΙΒΛΙΟ ΜΑΘΗΤΗ | ΒΙΒΛΙΟ ΔΑΣΚΑΛΟΥ |
Μεθοδολογικός και
Διαθεματικός Σχεδιασμός
Τετράδιο Εργασιών
Βιβλίο Μαθητή
Έναυσμα
Ενδιαφέροντος
Διατύπωση Υποθέσεων
Πειραματισμός
Διατύπωση Συμπερασμάτων
Εφαρμογές / Γενίκευση
Τετράδιο Εργασιών
(«Φύλλα Εργασίας»)
Εισαγωγικό ερέθισμα
Διατύπωση υποθέσεων
Πειραματική
αντιμετώπιση
Τετράδιο Εργασιών
(«Φύλλα Εργασίας»)
Εξαγωγή συμπεράσματος
Εφαρμογές,
Εμπέδωση
Βιβλίο μαθητή
Βιβλίο μαθητή
Στοιχεία από την ιστορία των επιστημών
Βιβλίο μαθητή
Ερεθίσματα από την ελληνική και την παγκόσμια ιστορία
Βιβλίο μαθητή
Γλωσσικές αναφορές – λογοτεχνικά αποσπάσματα
Βιβλίο μαθητή
Μύθοι σχετικοί με τα φαινόμενα που μελετήθηκαν
Βιβλίο μαθητή
Μικρόκοσμος
Βιβλίο μαθητή
Oδηγίες για περαιτέρω πειραματισμό και κατασκευές
Βιβλίο μαθητή
Γλωσσάρι – Με μια ματιά
Βιβλίο δασκάλου
Συνοπτική
και αναλυτική
παρουσίαση κεφαλαίου
Βιβλίο δασκάλου
Συνήθεις γνωστικές δυσκολίες
Διδακτικοί στόχοι
Αναλυτικές διδακτικές κατευθύνσεις
(Διάρκεια ενότητας)
Λεξιλόγιο
Όργανα & υλικά
Ενδεικτικές απαντήσεις
Βιβλίο δασκάλου
Τα νέα Προγράμματα Σπουδών
Φυσικών Δημοτικού
Φιλοσοφία Εκπόνησης των νέων Π.Σ.
Βασικές θεματικές ενότητες
Σύγχρονη επιστήμη
Ένθετα κείμενα
Διαθεματική προσέγγιση
Μοντέλο μικρόκοσμου
Ψηφιακό υλικό
Ομοιότητες τρέχοντος και νέου Π.Σ.
ο αποδεικτικός πειραματισμός παίζει βασικό ρόλο στην εκπαιδευτική διαδικασία
ο πειραματισμός γίνεται με απλά υλικά που οι μαθητές φέρνουν από το σπίτι τους
κέντρο της εκπαιδευτικής διαδικασίας είναι ο μαθητής
προωθείται η ομαδοσυνεργατική διδασκαλία
διαθεματική προσέγγιση
Διαφορές νέου Π.Σ.
Βασική αρχή είναι η ύπαρξη Θεματικών Πεδίων κοινών για όλες τις βαθμίδες εκπαίδευσης
Η κατανομή των θεματικών ενοτήτων λαμβάνει υπόψη τα φυσικά μεγέθη που πρέπει να προηγηθούν ως προαπαιτούμενα
Εισάγεται το διδακτικό εργαλείο των ένθετων κειμένων ως συμπληρωματικό υλικό (στο ίδιο βιβλίο)
Προσπάθεια να ληφθούν υπόψη οι προσταγές της σύγχρονης επιστήμης (π.χ. Ενέργεια-Ύλη)
Διασύνδεση των ενοτήτων με ψηφιακό υλικό με δυνατότητα ενημέρωσης
Νέο Πρόγραμμα Σπουδών
Προσπάθεια για περιορισμό της ύλης
(πρόβλεψη για 75 διδακτικές ώρες ανά τάξη/25 βδομάδες)
Περιορισμός των ενοτήτων με θεωρητικά κείμενα, έμφαση στον πειραματισμό
Προτάσεις για ιδιοκατασκευές και
διεπιστημονικές προσεγγίσεις (STEM)
Υλικό με δυνατότητα συνεχούς ανανέωσης
Ένταξη των ψηφιακών εργαλείων παράλληλα
με το έντυπο εγχειρίδιο – Ένα βιβλίο
Εισαγωγή «νέων» ενότητων
(πχ. κλιματική κρίση, διάστημα, θέματα υγιεινής κά)
Τάξη Ε΄
ΥΛΙΚΑ ΣΩΜΑΤΑ
ΜΙΓΜΑΤΑ
ΕΝΕΡΓΕΙΑ
ΘΕΡΜΟΤΗΤΑ
ΜΗΧΑΝΙΚΗ
ΠΕΠΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ
ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΣ
ΦΩΣ
ΗΧΟΣ
ΘΕΡΜΟΤΗΤΑ
ΕΜΒΙΑ - ΑΒΙΑ
ΦΥΤΑ
ΖΩΑ
ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ
ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΣΜΟΣ
ΜΕΤΑΔΟΤΙΚΕΣ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ
ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ
ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ
ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ
ΦΩΣ
ΕΝΕΡΓΕΙΑ
ΟΞΕΑ – ΒΑΣΕΙΣ - ΑΛΑΤΑ
Τάξη Στ΄
Θεματικές Ενότητες
ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΥΛΗ
ΘΕΡΜΟΤΗΤΑ- ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ
ΜΟΡΙΑ ΚΑΙ ΚΥΤΤΑΡΑ - ΖΩΗ - ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ (Φωτοσύνθεση, Αναπνευστικό, Καρδιά)
ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ – ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ (Επίδραση ανθρώπου, κρίση βιοποικιλότητας)
ΠΕΔΙΑ ΚΑΙ ΚΥΜΑΤΑ – ΦΩΣ
ΠΕΔΙΑ ΚΑΙ ΚΥΜΑΤΑ - ΗΧΟΣ
ΔΥΝΑΜΕΙΣ – ΚΙΝΗΣΕΙΣ
ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΣΜΟΣ
ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΦΥΣΙΚΗ – ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (Ηλιακό σύστημα
Η Γη από το Διάστημα, Άρης)
ΟΞΕΑ – ΒΑΣΕΙΣ – ΑΛΑΤΑ
ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ – ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ
ΜΟΡΙΑ ΚΑΙ ΚΥΤΤΑΡΑ – ΖΩΗ – ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ (Αναπαραγωγικό, Εφηβεία, Ανάπτυξη εμβρύου, Πρόληψη κι αντιμετώπιση ασθενειών)
Τάξη Ε΄
Τάξη Στ΄
Θεματικές Ενότητες νέου Π.Σ.
Εργαστήριο
«Πειράματα Φυσικής με απλά υλικά»
Υλικά Σώματα
μάζα, όγκος, πυκνότητα
όγκος
μάζα
προσαρμογή υλικών
ιδιοκατασκευή με κρεμάστρα
Υλικά Σώματα
μάζα, όγκος, πυκνότητα
πυκνότητα
κέτσαπ
γάλα
υγρό πιάτων
λάδι
οινόπνευμα
στήλη πυκνότητας
Υλικά Σώματα + Δυνάμεις 🡪 Βάρος
Πείραμα 1
Παιχνίδια ισορροπίας!
Πείραμα 2
Ο δύτης του Καρτέσιου!
Καλαμάκι με σωστή ποσότητα πλαστελίνης
Παιχνίδι
Η ανατρεπόμενη σβούρα!
Πείραμα 3
Μίγματα - Χρωματογραφία
Μηχανική - Δυνάμεις
Δυνάμεις με επαφή -Δυνάμεις από απόσταση
Πώς μετράμε τη δύναμη
Τριβή
Πίεση
Πείραμα 4
Το «ελικοπτεράκι»
Πείραμα 5
Κατασκευή Hovercraft ή … νικώντας τις τριβές με αέρα
Σε μια εκπομπή στην τηλεόραση που δοκίμασαν να διαχωρίσουν δύο τηλεφωνικούς καταλόγους αναγκάστηκαν να χρησιμοποιήσουν 2 τανκς!
Πείραμα 6
Τα βιβλία «κολλάνε» (τριβή)
μία πινέζα
πολλές πινέζες
Πείραμα 7 – Παιχνίδι
Ο Φακίρης! (πίεση)
Πείραμα 8 (ατμοσφαιρική πίεση)
Το χαρτάκι δεν μπαίνει στο μπουκάλι …
Μόλις φυσήξουμε, το χαρτάκι πετάγεται προς τα έξω. Όταν φυσάμε δυνατά ο όγκος του αέρα μέσα στο μπουκάλι μεγαλώνει και αποκτά μεγαλύτερη πίεση. Έτσι πετάγεται προς τα έξω μαζί με το χαρτάκι.
Πείραμα
Πιάσε το κέρμα χωρίς να βραχείς…
Πείραμα
Το νερό δεν πέφτει …
Ενέργεια
Παιχνίδια (Ενέργεια)
Συσκευή ανακύκλισης – Εκκρεμές του Νεύτωνα
Θερμότητα
Πείραμα 9 (θερμότητα)
Ο έλικας και τα φιδάκια της θερμότητας …
Ηλεκτρισμός
Πείραμα 10
Στατικός ηλεκτρισμός
Πείραμα 11 – Παιχνίδι
Φωτεινός παντογνώστης
Ηλεκτρομαγνητισμός
Πείραμα 12 – Παιχνίδι με μαγνήτες
Αυτοκινητόδρομος
Ήχος
Πείραμα 13
Η ζάχαρη χορεύει!
Το μπαστούνι της βροχής
Ποτηρο-τηλέφωνο
Πείραμα 14 - Παιχνίδια
Κατασκευή μουσικών παιχνιδιών
Φως
Πείραμα 15
Μεταίσθημα
Πείραμα 16
Κινούμενα σχέδια - Φυλλοσκόπιο
Πείραμα 17
Το τυφλό σημείο του ματιού
Κλείστε με το δεξί χέρι το δεξί μάτι σας. Κρατείστε με το αριστερό σας χέρι το χαρτί σε απόσταση περίπου 30 εκατοστών και κοιτάτε σταθερά με το αριστερό σας μάτι το πορτοκάλι. Παρόλο που κοιτάτε το πορτοκάλι, το μάτι σας αντιλαμβάνεται φυσικά και την ύπαρξη του μήλου. Πλησιάστε τώρα σιγά σιγά το χαρτί προς το μάτι σας, κοιτώντας πάντα σταθερά το πορτοκάλι. Παρατηρούμε ότι καθώς πλησιάζουμε το χαρτί, υπάρχει κάποια θέση που το μάτι μας «χάνει» εντελώς το μήλο. Είναι σαν να μην υπάρχει.
Μπορείτε να επαναλάβετε το πείραμα με το άλλο χέρι και το άλλο μάτι, αλλά τώρα θα κοιτάτε το μήλο και θα «χάσετε» το πορτοκάλι.
Το μήλο βρέθηκε στο λεγόμενο «τυφλό σημείο» του ματιού. Υπάρχει δηλαδή μια ορισμένη γωνία στο πλάι που το μάτι μας δε βλέπει. Αυτό δεν το καταλαβαίνουμε στην καθημερινή μας ζωή, γιατί χρησιμοποιούμε και τα δύο μάτια και γιατί αυτή η «τυφλή» περιοχή είναι ιδιαίτερα μικρή.
Πείραμα 18 – Παιχνίδι
Σπιράλ ψευδαίσθηση
Αφού κοιτάξουμε το περιστρεφόμενο σπιράλ για μερικά δευτερόλεπτα, τα μάτια μας βλέπουν κίνηση εκεί που δεν υπάρχει. Η κίνηση αυτή είναι προς την αντίθετη κατεύθυνση απ΄ό,τι το σπιράλ!
Πείραμα 19
Κατασκευή γυαλιών για 3D (στερεοσκοπική) όραση
Για εικόνες και ταινίες με την τεχνική του κόκκινου -μπλε
ταινίες 3D (στερεοσκοπική) όραση
Ψηφιακό Σχολείο (διαδραστικά βιβλία) http://ebooks.edu.gr
Φωτόδεντρο http://photodentro.edu.gr/lor/
Πανεπιστήμιο Αθηνών ΠΤΔΕ http://micro-kosmos.uoa.gr
Εκπαιδευτική Τηλεόραση www.edutv.gr
Ευρωπαϊκός Οργανισμός Διαστήματος-ESA http://www.esa.int/esaKIDSen/
Διεθνής Οργανισμός Διαστήματος – NASA https://www.nasa.gov/
NASA for students https://www.nasa.gov/audience/forstudents/index.html
NASA kid’s club https://www.nasa.gov/kidsclub/index.html
Πειράματα Φυσικής με απλά υλικά (Τίνα Νάντσου) http://tinanantsou.blogspot.gr
Toys from trash http://www.arvindguptatoys.com/toys-from-trash.php
9ο Δημοτικό Ρεθύμνου http://9dim-rethymn.reth.sch.gr/contents_gr/scilab/experiments.htm
Πρόσθετο υλικό
Εκπαιδευτική τηλεόραση
Επεισόδια: Με τον μικρόκοσμο εξηγώ …
… τη Θερμότητα και τη Θερμοκρασία
… την Εξάτμιση, το Βρασμό και την Υγροποίηση
… την Τήξη και την Πήξη
… τις ανανεώσιμες αποθήκες ενέργειας
… τις δυνάμεις
Εκπαιδευτική τηλεόραση
www.edutv.gr
Πρόσθετο υλικό
E’ τάξη
Υλικά Σώματα |
Τα σωματίδια που συνθέτουν το μικρόκοσμο http://photodentro.edu.gr/v/item/video/8522/637 |
Κλίμακα μεγεθών http://photodentro.edu.gr/v/item/ds/8521/1656 |
Στήλη πυκνότητας υγρών με 7 στρώσεις http://efepereth.wikidot.com/7-layers-liquids-density |
Ζαχαρονεροστήλες πυκνότητας http://efepereth.wikidot.com/sugarwater-density-layers |
Ενέργεια |
Βαρίδια και ελατήρια http://phet.colorado.edu/sims/mass-spring-lab/mass-spring-lab_el.html |
Η ενέργεια και οι μετατροπές της http://photodentro.edu.gr/v/item/ds/8521/8464 |
Ενέργεια: μορφές και μετατροπές https://phet.colorado.edu/el/simulation/legacy/energy-forms-and-changes |
Παιχνίδια που πηγαινοέρχονται ... http://efepereth.wikidot.com/rolling-back-toys |
Πεπτικό Σύστημα |
Το βρωμοδοντάκι http://photodentro.edu.gr/v/item/ds/8521/4909 |
Για τις συνθετικές εργασίες που προτείνονται στην ενότητα αυτή, οι μαθητές/τριες μπορούν να βρουν υλικό και από το διαδραστικό βιβλίο του μαθητή: http://ebooks.edu.gr/modules/ebook/show.php/DSDIM-E107/559/3671,15945/ |
E’ τάξη
E’ τάξη
Φως |
|
Πρίσματα και ανάλυση του φωτός http://photodentro.edu.gr/v/item/ds/8521/8465 |
|
| |
Ένα περισκόπιο http://micro-kosmos.uoa.gr/gr/software/yliko/periscopio.pdf | |
Ο παράξενος κουμπαράς http://micro-kosmos.uoa.gr/gr/software/yliko/paraxenos_koumparas.pdf | |
Ήχος |
|
Ηχητικά Κύματα: http://phet.colorado.edu/sims/sound/sound_el.jnlp |
|
Ο ήχος είναι κύμα: http://photodentro.edu.gr/v/item/ds/8521/8461 |
|
| |
Εννοιολογικός Χάρτης: http://photodentro.edu.gr/v/item/ds/8521/8458 |
|
Το μπαστούνι της βροχής http://micro-kosmos.uoa.gr/gr/software/yliko/rainstick.pdf | |
Διδακτικό ψηφιακό σενάριο «Οι ήχοι τόσο γνωστοί και τόσο άγνωστοι»: http://aesop.iep.edu.gr/node/7077 |
|
Στ’ τάξη
Μηχανική |
Βαρίδια και ελατήρια http://phet.colorado.edu/sims/mass-spring-lab/mass-spring-lab_el.html (δραστηριότητα προτείνεται και στην Ε΄τάξη με διαφορετική προσέγγιση) |
Προτείνεται να οργανωθεί ένα παιχνίδι ρόλων και επιχειρηματολογίας για το αν «Χρειάζεται ή όχι η τριβή γύρω μας;» ή μια δραματοποίησης «Ένας κόσμος χωρίς τριβή». |
Ατμοσφαιρική πίεση: το ποτήρι, το κερί και το νερό: http://photodentro.edu.gr/v/item/video/8522/959 |
Η πίεση υπάρχει, οι δυνάμεις ασκούνται http://micro-kosmos.uoa.gr/gr/software/yliko/piesi_dynami.pdf |
Νικώντας τις τριβές με λιπαντικά http://micro-kosmos.uoa.gr/gr/software/yliko/trivi.pdf |
Νικώντας τις τριβές με αέρα http://micro-kosmos.uoa.gr/gr/software/yliko/hovercaft.pdf |
Παιχνίδια ισορροπίας http://micro-kosmos.uoa.gr/gr/software/yliko/paixnidia_isorropias.pdf |
Εννοιολογικός Χάρτης: http://photodentro.edu.gr/v/item/ds/8521/8459 Προτείνεται η δημιουργία ενός εννοιολογικού χάρτη στην τάξη ως ομαδική επαναληπτική εργασία στην τάξη με χρήση υπολογιστή, προβολέα και διαδραστικού πίνακα. Ο παραπάνω μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως δείγμα |
Στ’ τάξη
Ενέργεια |
Βαρίδια και ελατήρια http://phet.colorado.edu/sims/mass-spring-lab/mass-spring-lab_el.html |
Με το μικρόΚοσμο εξηγώ … τις Ανανεώσιμες Αποθήκες Ενέργειας http://photodentro.edu.gr/v/item/video/8522/671 |
Κατασκευή ηλιακών φούρνων με πολλά σχέδια ... http://efepereth.wikidot.com/solar-cookers |
Θερμότητα |
Μεταφορά θερμότητας με αγωγή http://photodentro.edu.gr/v/item/ds/8521/8583 |
Μεταφορά θερμότητας με αγωγή http://photodentro.edu.gr/v/item/video/8522/970 |
Ο έλικας της θερμότητας http://micro-kosmos.uoa.gr/gr/software/yliko/elikas_thermotitas.pdf |
Ηλιακός Θερμοσίφωνας http://micro-kosmos.uoa.gr/gr/software/yliko/iliakos.pdf |
Ηλιακός θερμοσίφωνας με το λάστιχο στο συλλέκτη σε σχήμα σερπαντίνας http://efepereth.wikidot.com/serpentine-solar-water-heater |
Απλός ηλιακός συλλέκτης στην πράξη http://efepereth.wikidot.com/solar-collector |
Στ’ τάξη
Έμβια – Άβια |
Λειτουργίες της Ζωής: http://photodentro.edu.gr/v/item/ds/8521/4682 |
Χαρακτηριστικά της Ζωής: http://photodentro.edu.gr/v/item/ds/8521/4687 |
Ηλεκτρομαγνητισμός |
Μαγνήτης και Πυξίδα: https://phet.colorado.edu/el/simulation/legacy/magnet-and-compass |
Μαγνήτες και Ηλεκτρομαγνήτες: https://phet.colorado.edu/el/simulation/legacy/magnets-and-electromagnets |
Το ηλεκτρικό κουδούνι: http://photodentro.edu.gr/v/item/ds/8521/8572 |
Ηλεκτρικός κινητήρας: http://micro-kosmos.uoa.gr/gr/software/yliko/kinitiras.pdf |
Ηλεκτρική γεννήτρια: http://micro-kosmos.uoa.gr/gr/software/yliko/gennitria.pdf |
Στ’ τάξη
Φως |
Διάθλαση φωτός: https://phet.colorado.edu/el/simulation/bending-light (μόνο η λειτουργία της ακτίνας και οι ενότητες «Εισαγωγή» και «Πρίσματα» |
Διδακτικό ψηφιακό σενάριο: «Ουράνιο Τόξο» http://aesop.iep.edu.gr/node/15438 (εφόσον υπάρχει χρόνος) |
Το ανθρώπινο μάτι, η μυωπία και η πρεσβυωπία http://photodentro.edu.gr/v/item/ds/8521/6176 |
Έγχρωμη όραση: https://phet.colorado.edu/el/simulation/color-vision |
Κινούμενα σχέδια http://micro-kosmos.uoa.gr/gr/software/yliko/kinoumena_sxedia.pdf |
Κατασκευή γυαλιών για να βλέπουμε τρισδιάστατες εικόνες http://efepereth.wikidot.com/3d-glasses |
Ο δίσκος του Νεύτωνα, ο αυθεντικός http://efepereth.wikidot.com/newton-disk |
Κινούμενα σχέδια με σκίτσα πάνω σε καλαμάκια |
Οφθαλμαπάτες http://photodentro.edu.gr/v/item/ds/8521/8582 |
Οξέα – Βάσεις - Άλατα |
Μια ημέρα χωρίς χημεία http://photodentro.edu.gr/v/item/ds/8521/591 (προτείνεται ως εισαγωγικό ένθετο προβληματισμού και συζήτησης για το ρόλο της χημείας στη ζωή μας) |
Οξέα, βάσεις και άλατα σαν εικόνες στο μαυροπίνακα |
Παιχνίδι με τα οξέα τις βάσεις και τα άλατα http://photodentro.edu.gr/v/item/ds/8521/1533 |
Με μια ματιά … τα Οξέα, οι Βάσεις, τα Άλατα http://photodentro.edu.gr/v/item/ds/8521/2397 |
Σταυρόλεξο Οξέων – Βάσεων – Αλάτων http://photodentro.edu.gr/v/item/ds/8521/1434 |
Στ’ τάξη
Αναπνευστικό Σύστημα |
Τα όργανα του αναπνευστικού συστήματος http://photodentro.edu.gr/v/item/ds/8521/4914 |
Αναπνοή στον άνθρωπο – Η πορεία του αέρα http://photodentro.edu.gr/v/item/ds/8521/4911 |
Αναπνευστικό Σύστημα – «Μαγικά τετράγωνα» http://photodentro.edu.gr/v/item/ds/8521/4913 |
Αναπνευστικό Σύστημα – Κρυπτόλεξο http://photodentro.edu.gr/v/item/ds/8521/4915 |
Κυκλοφορικό Σύστημα |
Ο Ρυθμός της καρδιάς http://photodentro.edu.gr/v/item/ds/8521/4120 |
Πως είναι η καρδιά» στη θέση «Καρδιά» http://photodentro.edu.gr/v/item/ds/8521/4930 |
Ο καρδιακός Παλμός» http://photodentro.edu.gr/v/item/ds/8521/4127 |
Μεταδοτικές Ασθένειες |
Δικτυακός τόπος με εκπαιδευτικό υλικό για τα μικρόβια http://www.e-bug.eu/ |
Η ενότητα μαζί με το Αναπνευστικό Σύστημα προσφέρονται για την δημιουργία σύντομων διερευνητικών σχεδίων εργασίας από τους/τις μαθητές/τριες, χωρισμένους σε ομάδες, επικεντρώνοντας σε θέματα αγωγής υγείας |
Μετάδοση Ασθενειών http://photodentro.edu.gr/v/item/ds/8521/4884 |
Πρόληψη και αντιμετώπιση μικροοργανισμών http://photodentro.edu.gr/v/item/ds/8521/4921 |
Αναπαραγωγικό Σύστημα |
Το Αναπαραγωγικό σύστημα της γυναίκας http://photodentro.edu.gr/v/item/ds/8521/4867 |
Το Αναπαραγωγικό σύστημα του άντρα» http://photodentro.edu.gr/v/item/ds/8521/4869 |
Η Πορεία του ωαρίου» http://photodentro.edu.gr/v/item/ds/8521/4865 |
Αποστολάκης Εμ., Κορόζη Β., Παναγοπούλου Ελ., Πετρέα Κ., Σάββας Στ., Καλκάνης Γ.Θ. (2001). «Ερευνώ και Ανακαλύπτω», εγχειρίδια Ε’ και Στ' Δημοτικού, Υπουργείο Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων, Παιδαγωγικό Ινστιτούτο, Οργανισμός Εκδόσεως Διδακτικών Βιβλίων, Αθήνα.
Αποστολάκης Εμ., Παναγοπούλου Ελ., Σάββας Στ., Τσαγλιώτης Νεκτ., Μακρή Βεατρ., Πανταζής Γιώργ., Πετρέα Κυρ., Σωτηρίου Σοφ., Τόλιας Βασ., Τσαγκογέωργα Αθ., Γεωργ. Θεοφ. Καλκάνης, (2006). "ΦΥΣΙΚΑ Ε΄και Σ’ Δημοτικού - Ερευνώ και Ανακαλύπτω" (Βιβλίο Μαθητή, Τετράδιο Εργασιών, Βιβλίο Δασκάλου), Υπουργείο Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων, Παιδαγωγικό Ινστιτούτο, ΟΕΔΒ, Αθήνα.
Bertrand Isabelle, (2003). «Παιχνίδια με τον αέρα», 100 αεροδυναμικά παιχνίδια, Ερευνητές
Καλκάνης Γ.Θ., Κωστόπουλος Δ.Ι., (1998). «Το Εργαστήριο Φυσικών για το Δάσκαλο», Αθήνα.
Καλκάνης Γ. Θ., (2010). "ΕκΠαιδευτικό ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ και ΕκΠαιδευτικές ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ", Ι. το Εργαστήριο.
Καλκάνης Γ.Θ., Γκικοπούλου Ο., Καπότης Ε., Γουσόπουλος Δ., Πατρινόπουλος Μ., Τσάκωνας Π., Δημητριάδης Π., Παπατσίμπα Λ., Μιτζήθρας Κ., Καπόγιαννης Α., Σωτηρόπουλος Δ.Ι., Πολίτης Σ., (2013). Βιβλίο "Η Φυσική με Πειράματα" Α' Γυμνασίου (Βιβλίο Μαθητή, Βιβλίο Εκπαιδευτικού), Υπουργείο Παιδείας, Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής, ΙΤΥΕ Διόφαντος, Αθήνα.
Παπαζήσης Κ., (1996). «Τα "έξυπνα" πειράματα», εκδόσεις Σαββάλας.
http://9dim-rethymn.reth.sch.gr/contents_gr/scilab/scilab.htm
Τίνα Νάντσου, Πειράματα Φυσικής με απλά υλικά http://tinanantsou.blogspot.gr
Toys from trash http://www.arvindguptatoys.com/toys-from-trash.php
Optical illusions https://en.wikipedia.org/wiki/Optical_illusion
Βιβλιογραφία