IRAKASLE FUNTZIOA

EGOERAK ANTOLATZEARI DAGOKIONEZ,...

Egoerak antolatzea ertz desberdinetatik ikusiko dugu, izan ere, egoera desberdinak behar dituzte ikasle desberdinek ikaskuntza ezberdinak eta modu ezberdinean garatu ahal izateko. Beraz, egoerak antolatzeari dagokionez, ondokoak azpimarratuko dira:

• Eguneroko egoerak antolatzea dagokigu, bai ikuspegi makrotik eta baita ikuspegi mikrotik ere. Lehenengoaren kasuan, ikasleei ziurtasuna emango dien horri buruz ari naiz, ikasleek ezagutuko duten egoeren bilduma hori, egunero eskolara datozenez, eguneroko dinamikaren berri izango duten neurrian. Horrek antolaketa bat eskatzen du, eta komenigarria da ikasleek hori ezagutzea eta horretan ibiltzen jakitea. Beraz, hasierako baldintza hori betetzeko bidea lantzea ere badagokigu. Egoera mikroak, berriz, egoera didaktiko ezberdinak dira. Ikas prozesu anitzak ahalbidetuko dituzten egoerak izango dira, eta momentu ezberdin1ºetan erabiliko ditugu helburu ezberdinak betetzeko eta ikasle ezberdinekin. Egoera batzuk egokiak izango dira ikasle batzuentzat eta desegokiak beste batzuentzat, ondorioz, egoera mikroen multzo zabal eta anitza izatea inportantea da, alfabetatze prozesu edo ikaskuntza prozesu ezberdinak ahalbidetzeko modukoak.
• Egoera antolatzea da, ordea, ikaslearen egoera kognitibo, sozial eta emozionala antolatzea ere. Bakoitzak behar dituen orekak lortzeko ahalegin nekaezinean aritzea dagokigu, ikasle guztiak ikasteko eta aurrera egiteko moduko egoeran izan artean. Egoera hauek, noski, ez dira oso egonkorrak, eta ez da gainera beti komenigarria egonkortasun luze horretan mantentzea. Desorekak oreka berriekin egonkortzen dira, beraz, desoreka garapen prozesu baten aukera ezin hobea da, beraz, egoera orekatu eta desorekatuak sortzea ere inportantea izango da.
• Egoera antolatzea da, baita ere norbere lan egiteko moduari dagokiona antolatzea. Bere egunerokoaren planifiziorako beharrezko dituenak antolatzea, prestatzea. Irakasle bakoitzak laguntzen dioten tresnak aurkitu behar ditu planifikaziorako, ebaluaziorako, proiektuen diseinurako, helburu orokorrak eta espezifikoak zehazteko, jarduerak, abileziak eta konpetentziak lotzeko.
• Egoerak antolatzea deituko diogu ikerketa lana egiteari ere. Ikertzea, esperimentatzea eta hobekuntza modu jarraian bilatzea ikaste eta irakasle prozesuetan sakonduz, analizatuz eta lanketako inplikazio didaktikoak ebatziz.

INTERAKZIOAK ANTOLATZEARI DAGOKIONEZ...

Ezbairik gabe, interakzioak dira ikasteko iturriak, ikaskuntzak eta ondorioz alfabetatuta egotea eragingo duten elementu, aldagai inportanteenak. Ondorioz, interakzioak antolatzea izango da irakasleon funtziorik funtsezkoena:

• Pertsonen arteko interakzioak izango dira ondo pentsatu beharreko lehen elementuak. Ikasleen artekoak, ikasle eta irakasleen artekoak, ikasle eta eskolaz kanpokoak diren pertsonen artekoak, eta abar luze bat izango da kontuan izan beharrekoa alor honetan. Badakigu, eta askotan aipatu dugu honez gero, pertsona izaki soziala dela, eta horren ondorioz, ikaste prozesuak interakzioen bidez, besteekiko interakzioen bidez ematen dira kasurik gehienetan. Aldi berean, garapenaren arlo asko eta asko jendarte horren baitakoak dira, bai kontzeptualizazio neurrian, bai ezagutza eta baloreen antolaketa eta eskemetan ere. Beraz, interakzio horiek arretaz zaindu beharko ditugu, tartekatu, txandakatu, aniztasunez jokatu, ikasle bakoitzari gehien laguntzen dion interakzio mota identifikatu …
• Ikaskuntzarekiko interakzioaren antolaketa ere funtsezkoa izango da, eta ondorioz, antolaketa eta prestaketa lanak oinarrizkoak izango dira emaitza onak lortze aldera. Funtzionaltasuna eta ikasi beharrekiko aniztasuna ezinbestekoa da. Kontzeptu, jarduera edo egin beharrak funtzio ezberdinekin erabiltzeak ikas prozesuen eraginkortasuna ahalbidetuko du kasurik gehienetan, inklusioari bidea irekiz, eta ikasleen garapen prozesua ahalbidetuz.
• Ikasleak Eskola Txikietara integratzen direnean beste sistema batzuetatik datoz. Oinarrizkoa da horretan begirada sistemikoa izatea, eskola sistema bat da eta horretan integratzen da ikaslea, baina, baditu bere bizitzan beste sistema batzuk ere, oso garrantzitsuak direnak bere garapenerako eta irakasle garen aldetik ezagutzeko ardura geurea da. Hauek, gutxienez, identifikatu eta horiekiko interakzioak ere antolatu beharko ditugu:
• Familia, etxea. Oinarrizkoa da familiarekiko interakzioan lan egitea. Irakasleok ardura hori dugu geure gain, familiarekiko edo etxearekiko komunikazio fluxua eraginkortasunaz maneiatzea eta aprobetxatzea, nagusiki, haurraren garapen prozesuan lagungarriak izango zaizkigun oinarrizko elementu eta aldagaiak identifikatzeko, baina, aldi berean, baita kolaboraziorako bideak urratzeko ere.
• Lagunartea, herria. Kasurik gehienetan Eskola Txikietara datozen haurrek bizi duten beste sistema sozial bat da lagunartea edo herria. Oso garrantzitsua da horrekiko interakzioaz gogoeta egitea, bai, irakasleok egin behar dugun interakzioa, eta baita, guk antolatutakoetan sistema horrek izan behar duen presentzia eta garrantzia. Bestalde, ez da ahaztu behar, lagunarteak eta herriak ikasleen oinarri kulturaletan sustatu ditzakeen edo horrene raginpean barneratzen diren ohitura eta kulturaren oinarriak oso aldagai inportanteak bihurtu daitezkeela. Beraz horri ere arreta berezia jartzea gure funtzioa da.

​

ESPAZIOA ANTOLATZEARI DAGOKIONEZ...

Espazioen prestaketa da irakaslearen funtzio ezberdinak bildu ditzakeen beste multzo inportante bat. Aurreko saioetan landu dugun moduan, ikasguneak era askotakoak izan daitezke, eta horietako batzuk prestatu daitezke eta beste batzuk prestatuta daude, beraz, erabiltzea besterik ez da geratzen. Horri begira, gutxienez ondoko funtzioak azpimarratu nahiko nituzke:

• Barneko espazio fisikoak egituratzea, antolatzea, beharrak identifikatzeko ebaluazio bat egitea eta ondorioz berriz egitura posibleak aurkeztea. Horretan sortzen da, noski, ikasteko egoerak sor ditzaketen espazio makroak eta mikroak sortzeko funtzioak, espazio horrekin lortu nahi denerako materialik onenak identifikatzea eta aukeratzea, ordena zaintzea eta espazio horren antolaketa mantentzea … Espazioa, aurreko saioan landu genuenez, oso aldagai inportantea da garapenerako, beraz, horren prestaketa gure ardura da.
• Espazio digitalen inguruan gogoeta egitea ere inportantea da, izan ere, horren antolaketa ere geroz eta garrantzitsuagoa bihurtzen ari den honetan, beharrezkoa da horrekiko ardura ere geure gain hartzea, bestela inork ez baitu egingo, eta horrek bere ondorioak izango ditu.
• Ikasle bakoitzaren ikasteko erabiltzen duen ingurune pertsonalizatua prestatzeko arduran inplikatzen bagara ere, lortuko ditugun emaitzak positiboak izango dira ikasleentzat. Lagundu egin behar diegu ikasleen ikasteko erabiltzen dituzten elementu ezberdinak biltzen, antolatzen, egituratzen, eta azken finean, ikaste eta garapen prozesurako ahalik eta modurik probetxugarrienean erabiltzen. Horixe izango da norberaren ikas eremu pertsonalizatua antolatzen laguntzea, kudeatzeko oinarriak berarekin batera lantzea.
• Kanpo espazioak diren modukoak dira eta horrela hartu behar ditugu ikas prozesuak ahalbidetzeko. Ondorioz, aurrez esan dudan moduan, kasu hauetan prestaketa dagokigu, pentsatzea, diseinatzea, aurreikuspena egitea eta planifikazio proposamen bat izatea ikasgune bihurtu daitekeen espazio hori ahalik eta ondoren aprobetxatzeko. Horretan irakasleok adi egon behar dugu, kuriositatez eta inplikazioz jokatu behar dugu, bai eskola kokatzen den herria ezagutzeko, eta noski, herri horretan izango ditugun aukerak identifikatzeko.

​

​

DENBORA ANTOLATZEARI DAGOKIONEZ

Denborak antolatzea da, behar bada, irakasle batek izan dezakeen funtziorik konplexuena, izan ere, denboraren bi kontzeptu nahasten dira etengabe, ikasteko eta garapenerako behar den denbora eta denbora arautua, markatua, segunduz segundu neurtua. Bi horien arteko oreka aurkitzea oso egiteko konplexua dela esatea ez da ezer berria esatea, baina, argi izan behar dugu, ikas garapen prozesu gehienak aldagai honekin erabat baldintzatuta daudela. Honen harira, beraz, antolatu beharreko denboren inguruko gogoeta batzuk partekatuko ditut zuekin:

• Ikas taldearen denborak antolatzea dagokio irakasleari. Talde osoarenak esan nahi dut. Zertan jardungo diren eta zenbat denboraz, zein helbururekin, zein egituratan. Etengabeko behaketarekin denbora horrek ajusteak egitea, beharretara ondo egokitzea oso inportantea izango da.
• Aldi berean, ikas talde hori osatzen duten banakakoen denboraz ere gogoeta egin beharko da. Norberak dituen tempoak errespetatzeko aniztasunez jokatu behar da, eta ondorioz, aukerak eman behar dira norbere denbora horiek ahalik eta ondoen aprobetxatzeko. Gainera, ikas prozesuek duten denbora propioa ere ondo zaindu behar da, arreta jarri behar dugu horretan, eta ikasle bakoitzaren denborak identifikatzeko ahalegina egiteak emaitza onak emango dizkigu, ikasleen garapen prozesuari lagunduko baitie.
• Norbere denborak antolatzeko ardura ere badu irakasleak, noski. Denbora propioak antolatzea ere oso inportantea izango da, neurri batean ikasleen garapenari, zeharkako modu batean bada ere, eragingo diolako. Beraz, prestaketarako dituen denborak, interakzioetarako dituen denborak, ebaluazioarako dituen denborak, idazteko eta gogoetarako dituen denborak ondo antolatzeko ahaleginak merezi du, eta denbora hori ondo antolatzeari denbora eskaini behar diogu.

FUNTZIOTIK...PRAKTIKARA

Behin irakasleak izan ditzakeen funtzioen inguruko gogoeta horiek partekatu ostean, funtzioen sailkapen eredu hori aurkeztu ostean, praktikarekin uztartzeko ahalegin bat egingo dugu.

Praktika horren lerroburu nagusiak: irakaslearen rol ezberdinak.

Azpimarratutako funtzioak betetzeko, irakasleok, momentu ezberdinetan rol ezberdinetan jokatu behar dugu, modu desberdinetan aktuatu behar dugu, beraz, jarraian, esanguratsuenak iruditzen zaizkigunak zerrendatuko ditugu:

​

HELDU ALFABETIZATUAREN ROLA: HITZ GAKOAK

Curriculuma ikuspegi zabal zein konkretutik, azal zein sakonetik. Curriculumaren inguruko ikupegiaren definizioa: eduki eta etapa/zikloko minimoetatik haratago… konpetentzien garapenaren continuum baten ikuspegia.

​

Curriculumaren barnean biltzen diren alfabetizazio ezberdinen kontzeptualizazioa:

Zer da hizkuntzetan alfabetizatzea? zer da zientzietan alfabetizatzea? zer da arteetan alfabetizatzea? Sakonean aztertzeko gaia, curriculumaren mamiaz gogoeta egitera eramango gaituena, betiere gure ezaugarri propioei lotuta: adin aniztasunean, txikitasunean eta bertakotik abiatuz, gertuko ingurunean.

​

Curriculumaren azterketa sakona: oinarrizko ezinbestekoak eta oinarrizko desiragarrien arteko

​

Curriculumaren antolaketa tailerretan nola egiten dugu...

​

​

​

Hitz gakoak: curriculuma, oinarrizko konpetentziak, alfabetizazioak, denboraren kontzeptua ikas prozesuetan.

​

HELDU BEHATZAILAREN ROLA

• Ikasleen garapenaren erregistro on bat osatzea ezinbesteko zeregina da irakasleontzat. Gaur egun, gainera, oso tresna digital onak ditugu horretarako, ondo ordenatzeko, guztia eskura izateko eta ondo konektatuta dauden erregistroak sortu ahal izateko.
• Beharren analisia egitea, eta ez bereziena, beharren analisia.
• Eskola konpentsatorioaren ideian sakontzea ikasleekin ditugun konpromisoei lotutako oinarrizko baldintzetako bat da. Ikasleen esperientzien xehetasunik ahalik eta gehienak ezagutzea lagungarria izango zaigu behar duen hori, komeni zaion hori, gustatzen zaion hori, etxean jaso ez duen hori … eskolan eskaini ahal izateko. Honetan, gainera, aniztasuna gehigarri oso inportante bat da, arlo guztietan bezalaxe, izan ere, jatorri ezberdinetako ikasleak izatearen ondorioz, asko eta asko izan daitezke ikasle horien uste, ohitura, sinesmen eta oinarri etikoak. Horien identifikazioan lana egitea inportantea da irakasle funtziorako.

​

ARRETA PERTSONALIZATUA EMATEAREN ROLA

• Ikasleen ezagutza onaren garratzia. Ez da aski nor den jakitea, nola izena duen jakitea. Beharrezkoa dugu bere izaera, bere identitatea ezagutzea, eta horrekin nola lan egin dezakegun etengabean ikertzea. Horren eraginpean etorriko da gure jokabideetan eurekin dugun errespetuaren neurria ere, orduan eta gehiago ezagutu, orduan eta errespetu gehiagorekin jokatzeko aukera izango dugu, errespetu gehiagoz jokatzera behartuta sentituko gara, bakoitzarentzat egokiena zer den jakin ahal izango baitugu. Hau lortzea, ikasle asko diren kasuetan, zaila da, baina, gure eskoletan abantaila handia dugu honekin, aukera daukagu ikasle guztiak ondo ezagutzeko, beraz, aukera izango dugu guzti guztiekin errespetuz jokatzeko.

​

• Tutore izatearen funtzioa benetakotzea, azpimarratzea. Ikasleen tutore gara, ikasle guztien tutore, euren gidari, pista emale, laguntzaile … Ikaste eremuak zabalduz doaz, ikasteko aukerak zabalduz, beraz, eremu horietan maneiatzeko estrategiak ematea ere gure gidaritza lan horren zati garrantzitsuenetako bat izango da, hori da tutorizazioa, laguntza, gidaritza … Tutorizazioaren atalik garrantzitsuena, eraginkorrena, esanguratsuena ikasleen entzutetik abiatuko da. Aditu egin behar diegu, esateko dutena kontatzeko aukera eman, euren sentipen, emozio, kezka, beldur, eta abarri tokia eman. Horren ondoren, noski, erabakiak bateratu behar dira, elkarrizketan adostu, eta martxan jarri. Tutorizazioa modu indibidualizatuan egitea eta modu kolektiboan egitea, bi estiloak lantzea gomendatu nahi dizuet, banakakoa eta taldekoa, hain zuzen ere.

​

TALDE DINAMIZATZAILE ROLA

• Ikasleen motibazioaren eragile inportanteenetako bat irakaslea dela azaltzen duten ikerketak asko dira, eta ondorioz, euren ikaste prozesuan eragingarri inportanteenetakoak izan gaitezke. Beraz, entusiasmoa kutsatzeko ahaleginean zentratu behar dugu, ikasleengan konfiantza jarriz, ikasleak entzuteko enpatia landuz, euren beharrak ulertuz eta onartuz, eta prestutasun osoa erakutsiz eurei laguntzeko.
• Ikasteko estiloen identifikazioa oso inportantea da, eta horretaz ikertzea gure zereginetako bat dela uste dut nik: nola ikasten dute haurrek? zein pentsamenduren baitan antolatzen dituzte euren ideiak? barne eskemen egituren konexioak zer nolako antolaketa dute? …
• Elkarlana sortu behar dugu, kooperazioa eta kolaborazioa ahalbidetu. Hori gure ardura da, gure funtzioa, jokatu behar dugu rolaren parte. Ezinbestekoa da konpetibitatea sustatzen den egitura guztiak baztertzea, behintzat hori egiten ikasi artean, eta hori egiteko helburuz jartzen garenean, argi izan behar dugu inor ez dela beste inor baino hobea edo gehiago. Horrek gainera, ikasleen gogoetan bizitza bat sortzen du: ez dago ezer tristeagorik eskola bizitza ezerezean bezalaxe pasatzea baino. Eskola bizitza da, eta bizitza elkarbizitza da, beraz, hori ahalbidetzea da gure ardura.
• Ikasteko taldeak sortzea, ikastaldeak sortzea, ikastalde kooperatiboak sortzea.

​

IRAKASLE FUNTZIOA: GAKOAK

• Komunikazio argi eta eraginkorraren garrantzia.
• Entzuten jakitearen garrantzia: irekia izatea, erantzun zehatz baten esperoan izan gabe. Zalantzak errronka bihurtzearen garrantzia.
• Transmititzen jakitearen garrantzia.
• Ikasleen garapen faseen ezagutu eta errespetatzearen garrantzia.
• Malgutasunaren garrantzia: erroreen onarpena (besteena/gure propioak).
• Espazio, denbora eta materialak beste begirada batekin antolatzeko ausardiaren garrantzia.
• Material aukeraketa: testu, eskolako materialak,...kalitatearen eta aurkezpenaren garrantzia.
• Oinarri metodologiko eta ikuspegi pedagogikoen ezagutzaren garrantzia.
• Galdera onak egiten jakitearen garrantzia.
• Norbere eskolako oinarri pedagogikoen ezagutzaren garrantzia
• Denboraren garrantzia: ikaslearekiko, ezagutzaren eraikuntza prozesuarekiko, antolaketarekiko,...
• Hizkuntzetan eta bere didaktikan trebatuta egotearen garrantzia: hizkuntzaren trasbersalitatearen garrantzia.
• Curriculumaren ezagutzaren garrantzia: azterketa eta baheketaren garrantzia eta metodologiarekin duen lotura.
• Segurtasun eta babes emailea: ikaslearengan AUTOESTIMA garatzen lagunduko duena.
• Eredu izatearen garrantzia.
• Egoera didaktikoen antolatzaile izatearen garrantzia. Hizkuntza konpetentziari dagokionez, hauek zerrendatu dira:

AHOZKOTASUNARI DAGOKIONEZ: eredu izatea, ahozkotasuna lantzeko egoera ezberdinak antolatzea (naturalak, estrategiak sustatzekoak, diskurtsoak eratzekoak,...)

IRAKURKETA- IDAZKETARI DAGOKIONEZ: idaztera bultzatuko duten egoerak antolatzea, testu tipologien ezaugarriak ezagutzea, borradore eta errebisioaren inportantziaz jabetzea, literatura eta testuekin etengabeko kontaktua duena, ahoz gorako saioen garrantziaz jabetzen dena, plazer/jolasetik abiatzen dena,...