Βαδίζοντας το μονοπάτι της δημοκρατίας

​

​

​

​

Ρέθυμνο 19.3.2025

Δημήτριος Αλεξάκης,

ΕΔΙΠ, Τμήμα Κοινωνιολογίας, Παν/μιο Κρήτης

Καλλιέργεια της �δημοκρατικής πολιτειότητας

• Αγωγή του Πολίτη

​

• Καλλιέργεια ενός ενεργού πολίτη

​

• Νέο Πρόγραμμα Σπουδών

Δράσεις Ενεργού Πολίτη

Δημοκρατική εκπαίδευση �σε μετά-δημοκρατικά καθεστώτα

• Άνοδος του αυταρχισμού, της ξενοφοβίας, του ρατσισμού
• Υποβάθμιση δικαιωμάτων και δημοκρατικών θεσμών
• Έντονος αυταρχισμός και στην εκπαίδευση
• Το πλαίσιο ορίζει τους περιορισμούς, όπως και την αναγκαιότητα της δημοκρατικής εκπαίδευσης

Νέο Πρόγραμμα Σπουδών

• Δράσεις ενεργού πολίτη

​

• Υιοθετεί τις πτυχές της βιώσιμης ανάπτυξης

​

• Τέμνει κάθετα όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης

Δομές

δημοκρατικής οργάνωσης

του σχολείου

Οι τρεις διαστάσεις της πολιτειότητας

1. Η επίσημη σχέση του ατόμου με το κράτος (νομικό status)

​

• Η αίσθηση του ανήκειν: Οι συναισθηματικοί δεσμοί που αναπτύσσει το άτομο με την κοινότητα και το κράτος
• Το ζήτημα του εθνοκεντρισμού και του αποκλεισμού του άλλου

​

3. Η συμμετοχή του ατόμου στη δημόσια σφαίρα και στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων

(Osler & Starkey 2005)

Ποιόν πολίτη θέλουμε να καλλιεργήσουμε;

Westheimer & Kahne (2004)

Οι ικανότητες �του πολίτη

Eurydice 2017

Το Μαθητικό Συμβούλιο

από την παιδαγωγική Freinet

Το Μαθητικό Συμβούλιο �στο Νηπιαγωγείο

Μαθητικό Συμβούλιο στο Νηπιαγωγείο

Μερικά από τα θέματα

1. Να στολίσουμε το Χριστουγεννιάτικο δέντρο (ΚΝΑ)
2. Τι να πάρουμε με τον κουμπαρά μας; (Εκπαιδευτικός)
3. Τι κάνουμε όταν δύο φίλοι θέλουν το ίδιο παιχνίδι (ΑΝ - εκπαιδευτικός)
4. Να φέρουμε ποδήλατα στο σχολείο; (ΑΝ - ΑΝ)
5. Να φέρουμε μπάλα στο σχολείο; (ΑΝ – ΑΠ)
6. Να βάψουμε με χρώμα μαυροπίνακα έναν τοίχο της αυλής; (Το ΜΣ του Τμ. 2).

Βασικά Ευρήματα

• Στα παιδιά αρέσει το ΜΣ και θέλουν να συνεχιστεί και στο δημοτικό
• Συμμετείχαν πιο ενεργά τα νήπια και τα αγόρια
• Τα παιδιά με μαθησιακές δυσκολίες ή δυσκολίες στην ελληνική γλώσσα συμμετείχαν στο ΜΣ
• Τα παιδιά βελτίωσαν τις επικοινωνιακές τους δεξιότητες (τήρηση κανόνων διαλόγου, επιχειρηματολογία)
• Τα παιδιά χρησιμοποίησαν το ΜΣ ως εργαλείο για ζητήματα που τους απασχόλησαν.
• Το ΜΣ έδωσε τη δυνατότητα στα παιδιά να συμμετέχουν στην οργάνωση του σχολικού χώρου και του σχολικού χρόνου
• Η εξουσία του εκπαιδευτικού συνεχές ζήτημα
• Το ΜΣ προσέφερε ευκαιρίες για σύνδεση με την κοινότητα

​

​

Πώς θα το διαχειριζόσουν εσύ;

Σενάρια από το Μαθητικό Συμβούλιο

Παιχνίδια - Όπλα

Υπάρχουν κανόνες του σχολείου τους οποίους το Μαθητικό Συμβούλιο δεν μπορεί να αλλάξει ή να παραβιάσει

​

Συνταγματικοί Κανόνες

Τα όρια δικαιοδοσίας ενός σώματος λήψης αποφάσεων

​

• Ο υπεύθυνος πολίτης

Αγορά - γάτας

• Το Μαθητικό Συμβούλιο προσκαλεί ένα μέλος φιλοζωικής οργάνωσης για να τους ενημερώσει για το αν είναι εφικτό να υιοθετήσουν μια γάτα
• Σύνδεση με την κοινότητα
• Υπεύθυνος πολίτης: δρω με σεβασμό απέναντι στα ζώα
• Ενεργός πολίτης: ενεργώ ατομικά και συλλογικά για τη φροντίδα των ζώων

​

Κούκλες ή Playmobile

• Η εκπαιδευτικός προσπάθησε να ικανοποιήσει και τις δύο προτάσεις, ώστε όλα τα παιδιά να είναι ευχαριστημένα:
• Με μια ομάδα εργασίας βρήκε παραπάνω κούκλες για τα κορίτσια
• Με μια 2^η ομάδα εργασίας αγόρασε playmobil αστυνομία, η οποία να περιέχει και γυναικείες φιγούρες
• Άλλος δρόμος:
• Γιατί οι κούκλες είναι κοριτσίστικο και η αστυνομία αγορίστικο παιχνίδι;
• Κριτική εξέταση έμφυλων στερεοτύπων Πολίτης προσανατολισμένος στη δικαιοσύνη

Ποδήλατα στο σχολείο;

• Εκφράζονται οι ανησυχίες στο Μαθητικό συμβούλιο
• Το Μαθητικό Συμβούλιο αποφασίζει τρόπους διαχείρισης των προβλημάτων
• Υποχρεωτικό κράνος
• Δανείζουμε σε όποιον δεν έχει
• Δεν κάνουμε αγώνες

​

• Τα παιδιά δρουν με κοινωνικά υπεύθυνο τρόπο.
• Τα παιδιά συνεργάζονται