1 of 45

2 of 45

HAZIRLIK ÇALIŞMALARI

1. “Halk şairi” sözünden ne anlıyorsunuz? Sizde çağrıştırdıklarıyla ilgili sınıfta beyin fırtınası yapınız.

Halkın zevk ve anlayışı ile onun arı saf Türkçesiyle şiirler söyleyen saz eşliğinde eserlerini okuyan ozanlar gelmektedir.

3 of 45

2. Bildiğiniz halk şairlerinin adlarını sınıfta söyleyiniz.

4 of 45

3. Âşık Veysel’in bir şiirini kendi sazı ve sesinden sınıfta dinleyiniz. Şiirin içeriğini değerlendiriniz.

5 of 45

ŞAİRİ TANIYALIM

Âşık Veysel Şatıroğlu (1894-1973)�Sivas’ın Şarkışla ilçesine bağlı Sivrialan köyünde doğdu. Yedi yaşında gözlerini kaybetti. Babasının aldığı sazla oyalanırken dinlediği âşıklardan etkilenerek âşıklık geleneğine yöneldi. 1933 i ‘! yılında Ahmet Kutsi Tecer tarafından edebiyat dünyasına tanıtıldı. Lirik ve güçlü bir söyleyişe sahip j ] olan şiirleri bütün ülkede sevildi. Aşk, hasret, ayrılık, tasavvuf, insan, tabiat, memleket sevgisi ve birlik beraberlik temalarını işledi. Şiirleri “Dostlar Beni Hatırlasın” adlı kitapta toplanmıştır.

6 of 45

OKUMA ÇALIŞMASI

Aşağıdaki şiiri türüne ve içeriğine uygun bir ses tonuyla sesli okuyunuz. Çok beğendiğiniz bölümlerini ezberleyiniz.

7 of 45

KARA TOPRAK

8 of 45

9 of 45

10 of 45

11 of 45

12 of 45

13 of 45

14 of 45

KELİMELER

TAHMİNİM

SÖZLÜKTEKİ ANLAMI

SADIK

Benim sadık yârim kara topraktır

Dostluğu ve bağlılığı içten olan, birine ya da bir şeye içtenlikle bağlı bulunan.

15 of 45

KELİMELER

TAHMİNİM

SÖZLÜKTEKİ ANLAMI

BEYHÛDE

Beyhûde dolandım boşa yoruldum

Boş yere, boşuna, yok yere, gereksiz olarak.

16 of 45

KELİMELER

TAHMİNİM

SÖZLÜKTEKİ ANLAMI

VEFA

Ne bir vefa gördüm ne fayda buldum

Sevgiyi sürdürme, sevgi, dostluk bağlılığı

17 of 45

KELİMELER

TAHMİNİM

SÖZLÜKTEKİ ANLAMI

KIT VERMEK

Kazma ile döğmeyince kıt verdi

Verimli olmama, az verme

18 of 45

KELİMELER

TAHMİNİM

SÖZLÜKTEKİ ANLAMI

NESİL

Âdem’den bu deme neslim getirdi

Yaklaşık olarak 25–30 yıllık yaş kümelerini oluşturan bireyler öbeği, göbek

19 of 45

KELİMELER

TAHMİNİM

SÖZLÜKTEKİ ANLAMI

CÖMERT

Cömertlik toprağa verilmiş

Parasını, malını, elinde bulunanı esirgemeyen, her zaman her şeyini başkalarıyla paylaşan.

20 of 45

KELİMELER

TAHMİNİM

SÖZLÜKTEKİ ANLAMI

HAKİKAT

Hakikat ararsan açık bir nokta

Bir işin doğrusu, gerçek.

21 of 45

KELİMELER

TAHMİNİM

SÖZLÜKTEKİ ANLAMI

SIR

Her kim ki olursa bu sırra mazhar

Kimseye söylenmemesi, gizli tutulması gereken şey, giz.

22 of 45

KELİMELER

TAHMİNİM

SÖZLÜKTEKİ ANLAMI

MAZHAR OLMAK

Her kim ki olursa bu sırra mazhar

İyi bir şeye ermek, ulaşmak, kavuşmak

23 of 45

a. Yazı, alt alta sıralanan satırlardan oluşmuş.�b. Her satır büyük harfle başlamış.�c. Yazı, dörder satırlık (dizelik) bölümler hâlinde yazılmış.�ç. Her satırdaki hece sayısı birbirine eşit tutularak bir ahenk sağlanmış.�d. Satır sonlarında ses benzeşmelerine yer verilerek (sarıldım, topraktır, yoruldum, topraktır vb.) belli bir uyum sağlanmıştır.

2. ETKİNLİK

24 of 45

Okuyanda ve dinleyende yoğun duygular uyandıran, derin etkiler bırakan böyle yazılara…yazanlarına da…denir.

Okuyanda ve dinleyende yoğun duygular uyandıran, derin etkiler bırakan böyle yazılara şiir yazanlarına da şair denir.

25 of 45

Okuduğunuz metinde yukarıdaki özelliklerden hangilerine yer verilmiştir? Değerlendiriniz.

Okuduğum metinde yukarıda sayılan bütün özelliklere yer verilmiştir. Dizeler alt alta sıralanmıştır. Yazı dörder satırlık bölümler halinde verilmiştir.

26 of 45

Okuduğunuz şiiri şekil özellikleri yönünden değerlendiriniz. Okuduğunuz şiiri şekil özellikleri yönünden değerlendiriniz.

Okuduğum şiir dörtlükler halinde dizelerle yazılmıştır. Şiirin son dörtlüğünde şairin adı verilmiştir. Şiirin sonunda kafiyelere ve rediflere yer verilmiştir.

3. ETKİNLİK

27 of 45

Okuduğunuz şiirin konusunu ve ana duygusunu belirleyip yazınız.

4. ETKİNLİK

28 of 45

Konusu

Ana duygusu

 Şairin kara toprak ile ilgili düşünceleri dostluk üzerine yaşadığı tecrübeler

Ölümün kaçınılmaz olduğu hepimizin bir gün öleceği gerçeği

29 of 45

Metnin içeriğine yönelik aşağıdaki soruları cevaplayınız.

5. ETKİNLİK

30 of 45

1. Şiirin tekrarlanan dördüncü dizeleri şiire anlam ve ahenk yönünden nasıl bir katkı sağlıyor?

Şiirde ahenk bakımından bir uyum ve müzikalite sağlamaktadır. Anlam yönünden ise şairin vermek istediği duygunun okur tarafından sürekli öne tutulması amaçlanmıştır.

31 of 45

2. Şairin, toprağı kendine en sadık yâr olarak görmesinin sebebi nedir? Açıklayınız.

Çünkü bir gün öldüğünde kimse kalmayacak yanında, sadece kendisi ve üstüne örtülecek kara toprak kalacaktır.

32 of 45

3. Şair, toprağın maddi özellikleriyle ilgili hangi görüşlere yer veriyor?

Koyun verdi kuzu verdi süt verdi Yemek verdi ekmek verdi et verdi Kazma ile döğmeyince kıt verdi diyerek hem üstünde hem de altında biz canlılara verdiklerinden bahsetmiştir. Toprağın insanı doyurduğu üstünde yaşadığımız evleri yaptığımızdan bahsetmiştir.

33 of 45

4. Şair, dördüncü kıtada (dörtlükte) neyi dile getirmek istiyor?

Dördüncü kıtada insanoğlunun geçmişten bugününe yaptığı yolculuktan bahsetmiştir. Adem babamızdan beri bizlerin yaşam yeri olan toprağın nimetlerinden bahsedilmiştir.

34 of 45

5. “Cömertlik toprağa verilmiş Hak’tan” ve “Hakk’ın gizli hâzinesi toprakta” dizelerinden ne anlıyorsunuz?

Dünyadaki her şeyin Haktan yani yaratıcı olan Tanrı’dan verildiğini ve yeryüzünde var olan bütün hazinelerin sahibinin de yaratıcısının da yine Tanrı olduğunu anlatmıştır.

35 of 45

Okuduğunuz şiirden kişileştirme, tezat ve abartma söz sanatlarına örnekler bulup yazınız.

6. ETKİNLİK

36 of 45

Kişileştirme (Teşhis)

Sadık yarim kara topraktır derken toprak sevgili gibi kişileştirilmiştir.

Bana türlü meyve yedirdi derken de yine insan gibi sanki insana bir şey yedirdiğinden bahsedilmiştir.

Beni karşıladı gülünen derken de insan gibi kendisini karşıladığını anlatmıştır.

37 of 45

Karşıtlık (Tezat)

vermek almak /

sır hakikat bu kelimeler arasında anlam olarak tezatlık yani zıtlık vardır.

38 of 45

Abartma (Mübalağa)

Karnın yardım yine de beni karşıladı gülünen derken bir gül dikimi için kazılan yeri sanki bütün toprağın bağrı gibi abartmıştır şair.

39 of 45

Eklendiği kelimenin anlamını değiştirmeyen eklere çekim ekleri diyoruz.

7. ETKİNLİK

40 of 45

Aşağıdaki dizelerde çekim eki almış kelimelerin altını çizerek aldıkları çekim eklerini gösteriniz.

Nice güzellere bağlandım kaldım�Ne bir vefa gördüm ne fayda buldum�Her türlü isteğim topraktan aldım�Benim sadık yarim kara topraktır

güzel-ler-e: çoğul eki / gör-düm: zaman eki / toprak-tan: ayrılma durum eki / ben-im: iyelik eki

41 of 45

Cömertlik, dostluk, kardeşlik, paylaşma, güven” duygularından birini çağrıştıracak bir şiir yazınız. Şiirinize başlık koymayı unutmayınız.

7. ETKİNLİK

42 of 45

CÖMERT OL KAZAN

Cömert ol kazan ey insan�İnsanlar arasında olma ziyan�Aç elini yüreğini ne varsa�İnsan kazan dostluk kazan sevgi kazan

Cömert insan kolay mı olunur dünyada�Kimseler etmez yardım garibana�Cimrilik almış başını yerleşmiş her yana�Cömert ol insan ol faydalı ol insanlığa

43 of 45

ÖDEV

TEZAT, ABARTMA VE KİŞİLEŞTİRME SANATLARINDAN BEŞ ÖRNEK BULUP DEFTERİNİZE YAZINIZ.

44 of 45

SONRAKİ DERSE HAZIRLIK

Dostluk ve dostlukla ilgili atasözü, deyim, özdeyişler derleyiniz.

45 of 45

MEHMET POLAT