ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΒΔΟΜΟ�1914-1918

Ενότητα 31

Τα αίτια, η έκρηξη και τα μέτωπα του

Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου

Μπακάλης Κώστας

history-logotexnia.blogspot.com

​

Α. ΤΑ ΑΙΤΙΑ

Α. ΤΑ ΑΙΤΙΑ�Η ταυτόχρονη δράση τριών παραγόντων:

1. Ιμπεριαλισμός
2. Εθνικισμός
3. Μιλιταρισμός

Α. ΤΑ ΑΙΤΙΑ. Αναλυτικά:

1. Ο ιμπεριαλισμός: η πολιτική επέκτασης των βιομηχανικά αναπτυγμένων χωρών σε βάρος άλλων. Συγκεκριμένα:

• επιθετική προσπάθεια αναπτυσσόμενης Γερμανίας να καλύψει ανάγκες της σε πρώτες ύλες, καύσιμα και αγορές, με την αναδιανομή παγκόσμιου πλούτου και αποικιών
• αντίδραση Βρετανίας και Γαλλίας, που έλεγχαν ήδη τις περισσότερες αποικίες.

Α. ΤΑ ΑΙΤΙΑ

2. Ο εθνικισμός: Εθνικά αισθήματα κυριαρχούν στους λαούς της Ευρώπης και καθορίζουν την πολιτική των κρατών. Οι πολιτικές αποφάσεις δεν αφορούν πρόσωπα, αλλά έθνη.

Α. ΤΑ ΑΙΤΙΑ

3. Ο μιλιταρισμός: ο υπερτονισμός των στρατιωτικών αξιών ενισχύεται διαρκώς.

• ανάπτυξη γερμανικής πολεμικής βιομηχανίας & στρατιωτική ενίσχυση Γερμανίας
• κι άλλες χώρες ενισχύουν τον εξοπλισμό τους
• τονίζεται η σημασία και η αξία του πολέμου για την επίλυση διεθνών διαφορών μεταξύ κρατών.

Β. ΟΙ ΣΥΜΜΑΧΙΕΣ

1. ΚΕΝΤΡΙΚΕΣ ΔΥΝΑΜΕΙΣ / ΤΡΙΠΛΗ ΣΥΜΜΑΧΙΑ: Γερμανία, Αυστροουγγαρία, Ιταλία
2. ΕΓΚΑΡΔΙΑ / ΤΡΙΠΛΗ ΣΥΝΕΝΝΟΗΣΗ (Entente Cordiale) ⇨ ΑΝΤΑΝΤ: Βρετανία, Γαλλία, Ρωσία

▲Οι σύμμαχοι της Εγκάρδιας Συνεννόησης

ΑΝΤΑΝΤ

Γ. Η ΑΦΟΡΜΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΗΡΥΞΗ ΤΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ

• Ιούλιος 1914, Σεράγεβο Βοσνίας: ένας Σέρβος εθνικιστής δολοφονεί τον διάδοχο του Αυστριακού θρόνου Φραγκίσκο Φερδινάνδο.
• Ρωσία & Γαλλία δηλώνουν συμπαράσταση στη Σερβία.
• Γερμανία στο πλευρό Αυστροουγγαρίας.
• 60 κηρύξεις πολέμων στα επόμενα 4 χρόνια.

Δ. ΤΑ ΜΕΤΩΠΑ

• Γερμανοί εισβάλουν στο Βέλγιο & κινούνται προς το Παρίσι ⇨ αποκρούονται από γαλλικό στρατό (Μάρνης).
• Βρετανία κηρύσσει πόλεμο στη Γερμανία.
• Δυτικό μέτωπο μεταξύ Γαλλίας – Γερμανίας, όπου σκάφθηκαν χιλιόμετρα χαρακωμάτων.
• Ρωσική προέλαση στην Αν. Πρωσία ανακόπηκε από γερμανικές δυνάμεις.
• Ανατολικό μέτωπο μεταξύ Ρωσίας– Πρωσίας.

• Το δυτικό μέτωπο

▲ Αναπαράσταση χαρακώματος. Οι στρατιώτες έπρεπε να στέκονται όρθιοι μέσα στη λάσπη και το νερό που μαζεύονταν στο χαράκωμα. Τα πόδια τους μούλιαζαν για ώρες στα βρομόνερα και πάθαιναν μολύνσεις. Οι ακρωτηριασμοί ήταν συχνοί.

▲ Αριστερά στρατιώτες που κάνουν επίθεση φορώντας μάσκες για τα αέρια και στα δεξιά δύο στρατιώτες και ένας γάιδαρος ► με μάσκες αερίων. Στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο χρησιμοποιήθηκαν για πρώτη φορά και από τους δύο αντίπαλους ασφυξιογόνα αέρια. Τα θύματά τους συχνά πέθαιναν.

► Νεκρός στρατιώτης στα συρματοπλέγματα που χώριζαν τα χαρακώματα στο δυτικό μέτωπο.

◄ John Nash, Oppy Wood, 1917

◄ Η Μάτα Χάρι (ψευδώνυμο της Ολλανδής χορεύτριας Μαργκερίτα Γκερτρούντα Μακλέοντ) το 1907. Στη διάρκεια του Α΄ Παγκόσμιου Πολέμου η Μάτα Χάρι έγινε κατάσκοπος των Γερμανών και μάθαινε μυστικά από Γάλλους αξιωματικούς. Τη συλλάβανε και την εκτέλεσαν το 1917. Το όνομά της έμεινε στην ιστορία.

Ε. ΣΥΜΜΑΧΙΕΣ & ΑΝΑΚΑΤΑΤΑΞΕΙΣ ΔΥΝΑΜΕΩΝ�1914-1915

​

• 1914: Οθωμανική Αυτοκρατορία στον πόλεμο στο πλευρό Κεντρικών Δυνάμεων
• 1915: Βουλγαρία συμμαχεί με Κεντρικές Δυνάμεις, που έτσι κυριαρχούν στα Βαλκάνια
• Φεβρ. 1915 Αντάντ επιχειρεί κατάληψη Στενών, αλλά αποκρούεται
• Οκτ. 1915 Αντάντ αποβιβάζει στρατό στη Θεσσαλονίκη
• Ελλάδα ουδέτερη ακόμη
• Ιταλία προσχωρεί στην Αντάντ (υποσχέσεις εδαφών)

​

ΣΤ. ΚΑΜΠΗ 1917

Ζ. 1918: ΠΡΟΣ ΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ

• Φθιν. 1918: Κεντρικές Δυνάμεις & σύμμαχοί τους συνθηκολογούν σταδιακά.
• Γερμανία: σοσιαλιστική επανάσταση ανατρέπει αυτοκράτορα Γουλιέλμο Β΄.
• Εξουσία στο σοσιαλδημοκρατικό κόμμα.

Η. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΟΛΕΜΟΥ

• 8.000.000 νεκροί
• 20.000.000 τραυματίες
• Τεράστιες υλικές καταστροφές
• Ευρώπη εξαντλημένη, αλλαγμένη