2 of 13

બીહેવિઅર શુ છે?

બીહેવિઅર એ વ્યક્તિની એવી પ્રક્રિયા, વર્તણૂંક કે ટેવ છે ...

જે જાણે અથવા અજાણે થતી હોય
જે રોજ-બરોજના વ્યવહારમા પુનરાવર્તિત થતી હોય
જેના ઉપર (1) વ્યક્તિના અંદરના પરિબળો, અને/અથવા (2) વ્યક્તિની બહારના પરિબળો મોટો ભાગ ભજવતા હોય છે.

3 of 13

HEALTH-BEHAVIOUR : �� વ્યક્તિનું પોતાનું કે કોઈ સમુદાયનું એવું બિહેવિયર કે જેના કારણે વ્યક્તિના આરોગ્ય ઉપર સીધી કે આડકતરી અસર થાય અને સમાજમા આરોગ્ય સંબંધિત સમસ્યાઓ ઉભી થવાની શક્યતા રહે�

Health Care Seeking Behavior
Adherence to Prescribed Medical treatment
Adherence to Health Care Services
Smoking
Substance Use
Healthy Diet
Physical Activity
Healthy Life style

4 of 13

“ બીહેવિઅર“ ના પરિબળો

ગેર-માન્યતાઓ
અંધશ્રધ્ધા
સામાજિક રીતરિવાજ
કૌટુંબિક પરિબળો
પીઅર ગ્રુપનો પ્રભાવ
સ્થાનિક સંસ્ક્રુત્તિ અને પ્રથાઓ
પ્રભાવશાળી વ્યક્તિ/ સમુદાયનું વર્ચસ્વ
વિષયને લગતું અપૂરતું જ્ઞાન
વ્યક્તિગત પરિબળો : ડર, લાગણી,જુનો અનુભવ,આકર્ષણ,મોટીવેશન,પ્રશંસા, વલણ(Attitude),ઈરાદો( Intension )
“ VALUE ”

5 of 13

“બિહેવિયર ચેન્જ” : STEP BY STEP

Step 1: જિલ્લા/તાલુકા કક્ષાએ આરોગ્યને લગતા “ પ્રાયોરીટી- ઇન્ડીકેટર” નક્કી કરવા
Step 2: indicator મુજબ વિસ્તાર નક્કી કરવો
Step 3: વિસ્તાર- વાઈજ હેલ્થ બીહેવિઅર સર્વેલન્સ પ્લાન (HBSP) બનાવવો
Step 4: બીહેવિઅર ને લગતા પરીબળો નક્કી કરવા
Step 5: પરીબળો મુજબ બીહેવિઅર ચેન્જ ઇન્ટર-વેન્સન પ્લાન(BCIP) બનાવવો
Step 6: આયોજીત સમય મર્યાદા મુજબ સમીક્ષા કરવી

6 of 13

હેલ્થ બીહેવિઅર સર્વેલન્સ પ્લાન (HBSP)

જિલ્લા/તાલુકા કક્ષાના પ્રાયોરીટી ઈન્ડિકેટર નક્કી કરો
તે મુજબ વિસ્તાર/ગામ ની વિગતો તૈયાર કરો
પ્રાયોરીટી ઈન્ડિકેટર મુજબ ટારગેટ ઓડીયન્સ નક્કી કરો
સર્વેલન્સ દરમ્યાન વ્યક્તિ/ગૃપ પાસેથી કારણો જાણો
જાણવા મળેલ કારણો મુજબ બીહેવિયરના પરિબળો નક્કી કરો

7 of 13

બીહેવિઅર ચેન્જ ઇન્ટર-વેન્સન પ્લાન(BCIP)

ટાર્ગેટ ઓડીઅન્સ નક્કી કરો
વ્યક્તિ પોતે
Peer / પ્રભાવશાળી ગૃપ
Family
સમુદાય

પ્રવૃત્તિઓ નક્કી કરો
કોમ્યુનીકેશન
કાઉન્સેલીંગ
મોટીવેશન
અવેરનેસ campaign
સ્થાનિક વ્યક્તિઓ/ સંસ્થાઓની ભાગીદારી

8 of 13

બીહેવીઅર ચેન્જ ઇન્ટરવેન્સન

ટાર્ગેટેડ એપ્રોચ :
ફેમિલિઅલ એપ્રોચ :
સોસિઅલ એપ્રોચ :
પીયર ગ્રુપ એપ્રોચ
મોટીવેસનલ એપ્રોચ
ફીઅર એપ્રોચ

ગેરમાન્યતા,અંધશ્રદ્ધા

સાચી હકીકતથી માહિતગાર કરવા

કૌટુમ્બિક ,સામાજિક પરિબળો

પ્રભાવશાળી વ્યક્તિઓનું કાઉંસેલીંગ,માર્ગદર્શન

વિષયને લગતું અપૂરતું જ્ઞાન

કાઉન્સેલીંગ,વર્કશોપ,અવેરેનેસ કેમ્પઈન

ડર, લાગણી

કારણ જાણી ઉપાય બતાવવા(કાઉંસેલીંગ)

9 of 13

પોઝીટીવ હેલ્થ બીહેવીયર પ્રેક્ટીસ

ફીલ્ડ કક્ષાએ અપનાવવા જેવી એવી સામાન્ય-પ્રેક્ટીસ કે જેને રોજ બરોજની રૂટીન કામગીરી સાથે જોડી ,સંલગ્ન સ્ટાફ દ્વારા જરૂરી ફોલો અપ કરી,સુચિત સમયગાળા બાદ સમિક્ષા કરતાં પ્રાયોરીટી ઇન્ડીકેટર્સમા સીધો કે આડકતરી રીતે સુધારો હાંસલ થાય.

ઉદાહરણ : કોવીડ એપ્રોપ્રીએટ બીહેવિઅર

મેલેરિયા અટકાયતી પગલાંના ભાગરૂપે, સંવેદનશીલ વિસ્તારમા ગઢી,ટાંકા,પાણીના સ્ત્રોતો ઢાંકીને રાખવા
EIBF ( Early Initiation Breast feeding) માટે, ડિલીવરી પોઈંટ ખાતે અગાઉથી સમજણ આપી ફેમિલી મેમ્બરને પ્રસૂતિ સમયે તૈયાર રાખવા
વોટ્સ એપ ગ્રુપના માધ્યમથી વિસ્તારમાં થતી તમામ ડિલિવરીની માહિતી એક થી બે કલાકમાં મળી રહે તેવી પ્રેક્ટિસ શરૂ કરવી

10 of 13

બીહેવિયર ચેન્જ : પ્રવૃત્તિઓ

(૧) માસ મીડીયા કોમ્યુનિકેશન

ટીવી,રેડિયો ,ન્યઝ પેપર જાહેરાત

(૨) મીડ મીડિયા કોમ્યુનિકેશન

શેરી નાટક, રેલી,ફેરણી
ધાર્મિક સ્થળોએ પ્રચાર
વિવિધ દિવસોની ઉજવણી
સ્થાનિક કક્ષાએ પ્રદર્શન ગોઠવવું
માઇક પ્રચાર

(૩) ઇન્ટર-પર્સન કોમ્યુનકેશન :

ગૃહ મુલાકાત દ્દરમ્યાન સમજૂતી, પત્રિકા વિતરણ
Counselling ( વ્યક્તિ/ગૃપ,facility/Home based)
પ્રભાવશાળી વ્યક્તિઓ સાથે ચર્ચા,સાસુ વહુ મીટીંગ
ટ્રેનીંગ,સમીક્ષા મીટીંગ

11 of 13

I.T અને ઈલેક્ટ્રોનિક માધ્યમોનો ઉપયોગ
સોશિયલ મીડિયા
Bulk SMS
OTT platform
વિડિયો મેસેજ
કોલર ટ્યુંન
વેબસાઇટ દ્વારા માહિતી

12 of 13

રીપોર્ટીગ ફોર્મેટ

તાલુકો	Indicator should be Strengthen			વિસ્તાર	કેટલા વ્યક્તિની મુલાકાત કરેલ?	તે પૈકી વર્તણૂકને લગતા કયા કારણો જોવા મળેલ?
	Indicator -1	Indicator -2	Indicator -3			વિષયને લગતી અપૂરતિ માહિતિ અને જ્ઞાન	સામાજિક પરિબળો social norms, પ્રથા,રૂઢિચુસ્તતા, ગેર માન્યતા)	કૌટુંબિક કારણો ભૂતકાળના અનુભવ,મર્યાદા, dominancy)	Rewards : પ્રશંસા સારો-ખરાબ અનુભવ	Emotion (ડર,લાગણી)	પિયર ગ્રુપનો પ્રભાવ	અંગત કારણો Attitude,subjective norm)	અન્ય (Specify)

તા લુ કો	વિસ્તાર	Priority indicator	ધ્યાને આવેલ આરોગ્ય સમસ્યા	શરુ કરેલ SBCC પ્રેકટીસ	એ માટે નક્કી કરેલ પ્રવ્રુતિઓ	સમયગાળો

HBSP

BCIP

1 of 13