2 of 22

Δημόκριτος (460 π.Χ.- 370 π.Χ)�

Η ύλη αποτελείται από άτομα, δηλαδή από μικροσκοπικά σωματίδια που δεν τέμνονται σε μικρότερα.
Η ύλη αποτελείται μόνο από άτομα και κενό
Τα άτομα είναι αναλλοίωτα

Η ατομική θεωρία έμεινε στην αφάνεια περίπου 2000 χρόνια…

3 of 22

John Dalton, 1766-1844�Επανέφερε στο προσκήνιο την ατομική θεωρία στηρίζοντάς την με πειραματικά δεδομένα

Η ύλη αποτελείται από άτομα που δεν διαιρούνται κι είναι αναλλοίωτα
Όλα τα άτομα ενός στοιχείου έχουν την ίδια μάζα και τις ίδιες ιδιότητες
Οι ενώσεις σχηματίζονται από τον συνδυασμό δύο ή περισσοτέρων ατόμων.
Μια χημική αντίδραση είναι μια ανακατανομή των ατόμων των ενώσεων που συμμετέχουν σε αυτή.

4 of 22

Η θεωρία του Dalton, παρότι σε κάποια σημεία της έχει αναθεωρηθεί και εμπλουτιστεί, παραμένει ακόμα στη βάση της σύγχρονης χημείας.

5 of 22

ΣΧΗΜΑ & ΜΕΓΕΘΟΣ ΑΤΟΜΩΝ

Τι μέγεθος έχουν τα άτομα;

Τα άτομα είναι πάρα πολύ μικρά και δε μπορούμε να τα δούμε με τα μάτια μας.
Στο κεφάλι μιας καρφίτσας μπορούν να χωρέσουν 5 εκατομμύρια εκατομμύρια άτομα υδρογόνου (5⋅10¹²)

Τι σχήμα έχουν τα άτομα;

Ο Dalton τα φαντάστηκε και τα αναπαρέστησε σα μικρές σφαίρες.
Η άποψη αυτή ενισχύεται από τα σύγχρονα πειραματικά δεδομένα.

6 of 22

Μπορούμε να δούμε τα άτομα;

Μπορούμε να δούμε μόνο κάποια μεγάλα άτομα με ειδικά μικροσκόπια.

7 of 22

Πόσα διαφορετικά άτομα υπάρχουν στη φύση;

Περίπου 100…..

Κι όμως δημιουργούν τόση μεγάλη ποικιλία χημικών ενώσεων γύρω μας

8 of 22

Πως τα αναπαριστούμε τα άτομα;

Με σφαιρίδια διαφορετικού μεγέθους και χρώματος.
Στο άτομο κάθε στοιχείου αποδίδουμε και ένα σύμβολο.

Η C N O S Cl

Φυσικά και δεν έχουν χρώμα τα άτομα, απλώς να αναπαριστούμε με αυτό τον τρόπο

9 of 22

Τα άτομα ενώνονται μεταξύ τους και σχηματίζουν μόρια.

ΜΟΡΙΑ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ

ΜΟΡΙΑ ΕΝΩΣΕΩΝ

Υδρογόνο

Οξυγόνο

Διοξείδιο του άνθρακα

Νερό

10 of 22

Στο Α δοχείο έχουμε μόρια χημικών ενώσεων και στο Β χημικών στοιχείων

11 of 22

22/9/2010

Ε.Παπαευσταθίου-Μ.Σβορώνου

13 of 22

Υπάρχουν και τα ιόντα

Τα ιόντα είναι θετικά (κατιόντα) ή αρνητικά (ανιόντα) φορτισμένα άτομα… Όλα αυτά τα ιόντα υπάρχουν στο νερό :

14 of 22

Πώς όμως προκύπτουν τα ιόντα ;

Για να εξηγήσουμε τα ιόντα πρέπει να θυμηθούμε τη δομή του ατόμου

15 of 22

Τα άτομα αποτελούνται από:

Πρωτόνια (p) 🡪 θετικά φορτισμένα σωματίδια
Νετρόνια (n) 🡪 σωματίδια με μάζα παραπλήσια των πρωτονίων αλλά χωρίς φορτίο (neutral = ουδέτερο).
Ηλεκτρόνια (e^-) 🡪 είναι αρνητικά φορτισμένο σωματίδιο με μάζα πολύ μικρότερη των πρωτονίων και νετρονίων

Βρίσκονται μακριά από τον πυρήνα

ΠΥΡΗΝΑΣ

Τι εικόνα έχουμε σήμερα για τα άτομα;

16 of 22

Πυρήνας:

Είναι θετικά φορτισμένος
Σε αυτόν περιέχεται όλη σχεδόν η μάζα του ατόμου.

Ηλεκτρόνια:

Έχουν μάζα ~2000 φορές μικρότερη των p και n.
Περιστρέφονται γύρω από τον πυρήνα σε ΠΟΛΥ μεγάλη απόσταση από αυτόν.

17 of 22

Γιατί τα άτομα είναι ηλεκτρικά ουδέτερα ; 🡪

Ο αριθμός των πρωτονίων είναι ίσος με τον αριθμό των ηλεκτρονίων.

Δύο πρωτόνια βρίσκονται στον πυρήνα.

Δύο ηλεκτρόνια περιστρέφονται γύρω από τον πυρήνα.

18 of 22

ΑΤΟΜΙΚΟΣ ΑΡΙΘΜΟΣ (Ζ):

Ο αριθμός των πρωτονίων που περιέχουν τα άτομα ενός στοιχείου.

ΜΑΖΙΚΟΣ ΑΡΙΘΜΟΣ (Α):

Ο αριθμός των πρωτονίων και νετρονίων που περιέχουν τα άτομα ενός στοιχείου.

Ο ΑΤΟΜΙΚΟΣ ΑΡΙΘΜΟΣ ΑΠΟΤΕΛΕΙ ΤΗΝ «ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ» ΤΟΥ ΣΤΟΙΧΕΙΟΥ.

Ο αριθμός των νετρονίων ενός στοιχείου συμβολίζεται με Ν και είναι ίσος με τη διαφορά A-Z.

N = A - Z

19 of 22

Κάτω από ορισμένες συνθήκες, τα άτομα μπορούν να πάρουν ή να χάσουν ηλεκτρόνια, σχηματίζοντας ΙΟΝΤΑ.

ΙΟΝΤΑ

Το ιόν που εικονίζεται είναι ανιόν ή κατιόν;

ΑΝΙΟΝΤΑ (-) Τα άτομα παίρνουν ηλεκτρόνια

ΚΑΤΟΝΤΑ (+) Τα άτομα χάνουν ηλεκτρόνια

20 of 22

απείρως μικρά σωματίδια

συγκροτείται από

φορτισμένα άτομα

(μονοατομικά ιόντα,Ca²⁺,S^2-)

ή φορτισμένα συγκροτήματα ατόμων (πολυατομικά ιόντα, NH₄⁺)

είναι

τα μικρότερα σωματίδια ενός Στοιχείου, που μπορούν να πάρουν μέρος στο σχηματισμό Χημικών Ενώσεων

άτομα

ιόντα

που ονομάζονται

τα μικρότερα κομμάτια ενός Στοιχείου ή Χημικής Ένωσης

που μπορούν να υπάρξουν ελεύθερα, διατηρώντας τις ιδιότητες της ύλης από την οποία προέρχονται

που είναι

ατομικότητα στοιχείου είναι ο αριθμός που δείχνει πόσα άτομα του στοιχείου συγκροτούν το μόριο του στοιχείου

ατομικότητα= 2

κάθε

σώμα

μόρια

συγκροτούν

Διατομικό στοιχείο

Κρύσταλλος ΝαCl

2 άτομα υδρογόνου (άσπρα)

και 1 άτομο οξυγόνου (κόκκινο)

σχηματίζουν το μόριο του νερού

2 άτομα οξυγόνου σχηματίζουν το μόριο του οξυγόνου

21 of 22

Δομή ατόμου

Μαζικός αριθμός(Α): ο αριθμός πρωτονίων και νετρονίων του πυρήνα

Ατομικός αριθμός(Ζ) : ο αριθμός πρωτονίων του πυρήνα

Φορτίο:

+ το άτομο έχει χάσει ηλεκτρόνια

- το άτομο έχει πάρει ηλεκτρόνια

Σύμβολο του στοιχείου

Ισότοπα ονομάζονται τα άτομα που έχουν τον ίδιο ατομικό αλλά διαφορετικό μαζικό αριθμό

πρωτόνιο

φορτίο +1

νετρόνιο

φορτίο 0

ηλεκτρόνιο

φορτίο -1

πρώτιο, δευτέριο, τρίτιο

1 πρωτόνιο

0,1 ή 2 νετρόνια

1 of 22