1 of 25

Εργασία στα πλαίσια του μαθήματος της,�ΓΕΩΓΡΑΦΙΑΣ

Του μαθητή ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΣΟΥΠΙΟΥ με τίτλο

ΣΕΙΣΜΟΙ

Μάρτιος 2018

2 of 25

ΣΕΙΣΜΟΣ

Τι είναι ο σεισμός;
Τι είναι τα σεισμικά κύματα;
Τι είναι ρήγμα;
Από τι προκαλείται ο σεισμός;
Ποια είναι τα είδη σεισμών;
Ποιες είναι οι ενδείξεις και τα

πρόδρομα ενός σεισμού;

Ποιά είναι τα όργανα καταγραφής ενός σεισμού;
Πρόγνωση σεισμών.
Πως μπορούμε να προφυλαχτούμε;

3 of 25

Τι είναι σεισμός;

Σεισμός είναι η έντονη ανατάραξη στην επιφάνεια της Γης

εξαιτίας της μετακίνησης διαφόρων υλικών που υπάρχουν κάτω από αυτήν. Εμείς αισθανόμαστε έναν σεισμό από την κίνηση του εδάφους.

Σεισμός μπορεί να προκληθεί και σε άλλα ουράνια σώματα όπως

η Σελίνη, ο Άρης και ο Ήλιος ή και σε κάποιο άλλο άστρο ή πλανήτη.

Εκδηλώνεται συνήθως χωρίς σαφή προειδοποίηση, δεν μπορεί να αποτραπεί και παρά τη μικρή διάρκειά του, μπορεί να προκαλέσει μεγάλες υλικές ζημιές στις ανθρώπινες υποδομές με

επακόλουθα σοβαρούς τραυματισμούς και απώλειες ανθρώπινων ζωών.

4 of 25

Οι δονήσεις που αισθανόμαστε κατά τη διάρκεια ενός σεισμού είναι τα

κύματα που τον μεταφέρουν και ονομάζονται σεισμικά κύματα.

Υπάρχουν πολλά διαφορετικά είδη σεισμικών κυμάτων και όλα κινούνται με διαφορετικούς τρόπους.

ΣΕΙΣΜΙΚΑ ΚΥΜΑΤΑ

Κύματα χώρου

Κύματα επιφανείας

5 of 25

Πολλές φορές ,κατά τη διάρκεια ενός σεισμού, η επιφάνεια της Γης χωρίζεται και δημιουργεί "σπασίματα" τα οποία λέγονται ρήγματα. Υπάρχουν πολλά είδη ρηγμάτων˙ άλλα που το έδαφος κινείται προς τα κάτω και άλλα που το έδαφος κινείται προς τα πάνω.

ΣΕΙΣΜΙΚΑ ΡΗΓΜΑΤΑ

6 of 25

Από τι προκαλείται ο σεισμός ;

Ο σεισμός προκαλείται από συγκρούσεις. Ας φανταστούμε τη Γη σαν ένα μεγάλο παζλ. Όταν τα κομμάτια του μετακινούνται και συγκρούονται δημιουργείται σεισμός . Στην πραγματικότητα τα κομμάτια αυτά ονομάζονται τεκτονικές πλάκες .

Ανάλογα με το πόσο δυνατή είναι η σύγκρουση

η ένταση του σεισμού αυξάνεται (δυνατή σύγκρουση→ μεγάλος σεισμός )

Τεκτονικές πλάκες

7 of 25

Τα είδη σεισμών είναι 3:

3. ΕΓΚΑΤΑΚΡΗΜΣΙΓΕΝΕΙΣ ΣΕΙΣΜΟΙ

1. ΤΕΚΤΟΝΙΚΟΙ ΣΕΙΣΜΟΙ

2. ΗΦΑΙΣΤΕΙΟΓΕΝΕΙΣ ΣΕΙΣΜΟΙ

8 of 25

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΤΕΡΑ:

1.ΤΕΚΤΟΝΙΚΟΙ ΣΕΙΣΜΟΙ:

Οι τεκτονικοί σεισμοί δημιουργούνται όταν οι τεκτονικές πλάκες συγκρούονται μεταξύ τους και προκαλούν δονήσεις στο έδαφος. Οι σεισμοί αυτοί έχουν συνήθως μεγάλο βάθος και η εστία τους μπορεί να βρίσκεται σε βάθος ακόμα και 700 k m από την επιφάνεια της Γης. Είναι οι μεγάλοι σεισμοί που πραγματοποιούνται στον πλανήτη μας και καλύπτουν το 90% των σεισμικών δονήσεων σε όλο τον κόσμο.

2. ΗΦΑΙΣΤΕΙΟΓΕΝΕΙΣ ΣΕΙΣΜΟΙ

Οι ηφαιστειογενείς σεισμοί προηγούνται των ηφαιστειακών εκρήξεων ή και τις συνοδεύουν. Η αιτία που τους προκαλεί πιστεύεται ότι είναι η απελευθέρωση των αερίων του μάγματος το οποίο τροφοδοτεί τα ηφαίστεια μέσα από τους πόρους ή τις ρωγμές που φτάνουν έως και την επιφάνεια της Γης. Καλύπτουν το 7% του συνολικού αριθμού των σεισμών.

3. ΕΓΚΑΤΑΚΡΥΜΣΙΓΕΝΕΙΣ ΣΕΙΣΜΟΙ

Οι σεισμοί αυτοί πραγματοποιούνται από την πτώση μεγάλων πετρωμάτων πάνω στη Γη λόγω της βαρύτητας. Τα πετρώματα αυτά είναι συνήθως οροφές διαφόρων σπηλαίων που πέφτουν και τους προκαλούν. Οι σεισμοί αυτοί έχουν μικρό μέγεθος και διαρκούν τόσο χρονικό διάστημα όσο απαιτείται για την πτώση των πετρωμάτων.

9 of 25

ΟΙ ΣΕΙΣΜΟΙ ΚΑΤΗΓΟΡΙΟΠΟΙΟΥΝΤΑΙ ΚΑΙ ΑΝΑΛΟΓΑ ΜΕ ΤΟ ΒΑΘΟΣ ΤΟΥΣ

1. Επιφανειακοί ή σεισμοί μικρού βάθους (0-30km)

2. Σεισμοί ενδιάμεσου βάθους (30-70km)

3. Σεισμοί μεγάλου βάθους (άνω των 70km)

10 of 25

Ποιες είναι οι ενδείξεις ενός σεισμού;

Πολλές φορές η φύση μας προειδοποιεί για τα καιρικά

φαινόμενα τα οποία πρόκειται να ακολουθήσουν και το μόνο

που έχουμε να κάνουμε είναι να παρατηρήσουμε τις αλλαγές.

Για παράδειγμα τα ζώα έχουν πολύ καλό ένστικτο και νιώθουν

ένα σεισμό που καταφθάνει…

Τα τζιτζίκια (όταν είναι καλοκαίρι) σταματούν ξαφνικά να τραγουδούν.
Τα έντομα και τα φίδια τα οποία ζουν κάτω από τη Γη βγαίνουν ξαφνικά στην

επιφάνεια.

Τα κουνούπια (όταν είναι καλοκαίρι) σταματούν να τσιμπούν.
Οι γάτες τρέχουν να κρυφτούν και οι σκύλοι γαβγίζουν ξαφνικά και όλοι μαζί.
Τα πουλιά πετούν από τη θέση τους και φεύγουν όλα μαζί.
Τα ψάρια κολυμπούν πολύ κοντά στην επιφάνεια του νερού και πολλά πηδούν

συνέχεια πάνω από αυτήν.

Οι μέλισσες και οι σφήκες βγαίνουν ξαφνικά έξω από τι ς φωλιές τους.

11 of 25

«Πρώτοι οι Ρωμαίοι ανέφεραν ότι τα θαλασσοπούλια σταματούν να πετούν πριν από έναν σεισμό, ενώ πολλές ιστορικές μαρτυρίες αναφέρουν ότι, πριν γίνει κάποιος μεγάλος σεισμός, τα φίδια και τα διάφορα άλλα ερπετά εγκαταλείπουν τις φωλιές τους και πολλά νυχτόβια ζώα εμφανίζονται την ημέρα.
Οι Ινδιάνοι αναφέρουν ότι οι κροκόδειλοι βγάζουν παράξενες κραυγές λίγο πριν γίνει ένας σεισμός, ενώ παρόμοια συμπεριφορά παρατηρείται και στα κατοικίδια ζώα. Για παράδειγμα, λέγεται ότι, αν τα άλογα αρνούνται να μπουν στο στάβλο και τα σκυλιά γαυγίζουν μονότονα, τότε υπάρχει μεγάλη πιθανότητα να γίνει σεισμός».
Επίσης, έχει λεχθεί πως "μετά τον μεγάλο σεισμό της Haicheng του 1975 αναφέρθηκαν συνολικά χιλιάδες περιπτώσεις παράξενης συμπεριφοράς των ζώων. Για παράδειγμα, οι γάτες και τα σκυλιά μετέφεραν τα νεογνά τους έξω από τα σπίτια, τα ποντίκια και τα φίδια εγκατέλειπαν τις φωλιές τους και τα γουρούνια ξεφώνιζαν παράξενα."

12 of 25

Ανάμεσα στους σεισμούς, τους οποίους είχαμε καταφέρει να προγνώσουμε μέσω της παρατήρησης της συμπεριφοράς των ζώων, ήταν αυτός της Ιταλίας τον Μάιο του 1976 και αυτός της Καλαμάτας τον Σεπτέμβριο του 1986. Στην Ιταλία, ο σεισμός ήταν της τάξης των 6,7 R, και αυτό που παρατηρήθηκε ήταν πως δύο με τρεις ώρες πριν τον σεισμό οι γάτες εγκατέλειψαν τα σπίτια, ενώ οι ποντικοί βγήκαν έξω από τις φωλιές τους. Στην περίπτωση της Ελλάδας, μία ημέρα πριν παρατηρήθηκε πως τα σκυλιά γαύγιζαν έντονα και ανήσυχα.

Μερικά λεπτά πριν από τον καταστροφικό σεισμό της Νάπολης το 1805, πρόβατα, σκυλιά και κατσίκια έβγαζαν παράξενους ήχους.

Ένα κοπάδι άλογα λύθηκε από το στάβλο και κάλπασε μακριά πανικόβλητο πριν από το σεισμό του 1906 στο Σαν Φρανσίσκο. �
Παρατηρήσεις στην Ιαπωνία που αναφέρουν ότι το γατόψαρο πηδάει έξω από το νερό πριν από κάποια σεισμική δόνηση είναι τόσο κοινές στην περιοχή, που κάποτε πίστευαν ότι "οι σεισμοί γίνονταν επειδή τα γατόψαρα χτυπούν μανιασμένα το νερό σε υπόγεια ποτάμια«

ΠΡΟΔΡΟΜΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ

13 of 25

Το έτος 550 π.X ,στη Σπάρτη , μια αλεπού μπαίνει μεσημέρι μέσα σε ένα γυμναστήριο γεμάτο κόσμο. Ο Αναξίμανδρος που βρισκόταν στην Σπάρτη , σύμφωνα με τον Στράβωνα, εξήγησε το γεγονός και προέβλεψε μεγάλο σεισμό. Λίγο καιρό αργότερα η πόλη ισοπεδώνεται από μια ισχυρή δόνηση.

Το 1920 εκατοντάδες ζώα στη Μαρτινίκα εγκατέλειψαν ξαφνικά τις φωλιές και τους στάβλους και άρχισαν να κατευθύνονται προς τη θάλασσα. Πολλά μπήκαν στο νερό και πνίγηκαν. �Οι κάτοικοι κατάλαβαν ότι κάτι περίεργο επρόκειτο να συμβεί. Η σκέψη τους πήγε στο ηφαίστειο που απειλούσε τον τόπο τους, αλλά πολλοί βιάστηκαν να κάνουν λόγο για προλήψεις και δεισιδαιμονίες. Οι σεισμογράφοι της περιοχής δεν έδειχναν τίποτε. Και όμως, τρεις ημέρες αργότερα το ηφαίστειο εξερράγη και 30.000 άτομα έχασαν τη ζωή τους!

ΠΡΟΔΡΟΜΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ

14 of 25

Φυσικά υπάρχουν και μεταβολές στις φυσικές ιδιότητες του χώρου όπου πρόκειται να γίνει ο σεισμός όπως:

Μεταβολές στην στάθμη και θερμοκρασία του υπόγειου νερού. Πριν από τον καταστροφικό σεισμό του 1933 τα νερά στις πηγές του νησιού, εξαφανίστηκαν πριν τη σεισμική δόνηση. Πολλές φορές έχει αναφερθεί σαφής αύξηση της θερμοκρασίας , της παροχής του νερού καθώς και της ποσότητας των εξερχόμενων αερίων σε Θερμά λουτρά. Στοιχειώδης παρακολούθηση των Θερμών πηγών (Μπάνια) όσο και των άλλων πηγών μπορεί να αποδειχθεί σωτήρια για τους μιας περιοχής. Η μέθοδος αυτή χρησιμοποιείται ευρέως στην Ισλανδία.

Μεταβολές στο θαλάσσιο νερό όπως η απόσυρση ή εφόρμηση του, που παρατηρήθηκαν σε παράκτιες περιοχές πριν από μερικούς σεισμούς μπορεί να σώσει ζωές. Όταν ο σεισμογόνος χώρος είναι παραθαλάσσιος όπως π.χ. ο δικός μας Δίαυλος Κω-Νισύρου θα έχουμε σίγουρα παραμόρφωση του σεισμογόνου χώρου πριν από την γένεση ενός σεισμού

15 of 25

Φαινόμενα Θορύβων , θεωρούνται από τα πλέον αξιόπιστα σήματα. Μπορούν να παρατηρηθούν λίγες ώρες μέχρι αρκετές μέρες πριν από τους σεισμούς. Το ακουστικό φαινόμενο οφείλεται σε πολύ μικρούς σεισμούς που θέτουν σε ταλάντωση τον αέρα στην εστία τους. Πολλές φορές είναι απαραίτητο να χρησιμοποιηθούν φορητοί σεισμογράφοι για τον εντοπισμό της πηγής των θορύβων.
Μεταβολή στην ένταση του ηλεκτρικού πεδίου πριν από την γένεση σεισμών που οφείλονται στην αύξηση της περιεκτικότητας σε νερό των πετρωμάτων.
Ελάττωση της ταχύτητας των P κυμάτων λόγω της αύξησης της περιεκτικότητας σε νερό των πετρωμάτων.
Αύξηση του αριθμού των προσεισμών λόγω μικροδιαρρήξεων
Αύξηση της εκπομπής του ραδονίου δια μέσου των διαρρήξεων που συντελούνται στον φλοιό της Γης.
Αλλαγές κλίσεων επιφάνειας της γης λόγω της διαστολής που προκαλείται γύρω από την εστία.
Συμπεριφορά των ζώων η οποία χαρακτηρίζεται σαν ασυνήθιστη. Οφείλεται κυρίως στα τοξικά αέρια τα οποία απελευθερώνονται στο σεισμογόνο χώρο κατά το πρώιμο στάδιο γένεσης ενός σεισμού.

16 of 25

ΟΡΓΑΝΑ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗΣ ΣΕΙΣΜΩΝ

Τα όργανα καταγραφής των σεισμικών δονήσεων είναι :

Τα σεισμοσκόπια

Είναι όργανα που απλά σημειώνουν την γένεση των σεισμών και αναγράφουν την κίνηση πάνω σε αιθαλωμένη ή μη πλάκα ή χαρτί.

17 of 25

Τα σεισμόμετρα

Είναι όργανα που γράφουν με σημαντική ακρίβεια τις σεισμικές κινήσεις. Η βασική διαφορά μεταξύ σεισμομέτρου και σεισμογράφου είναι ότι το σεισμόμετρο διαθέτει συσκευή με την οποία επιτυγχάνεται απόσβεση της αιώρησης του εκκρεμούς και έτσι είναι δυνατή η πιστότερη αναγραφή της σεισμικής κίνησης. Οι αναγραφές των σεισμομέτρων λέγονται σεισμογράμματα.

18 of 25

Οι σεισμογράφοι

Ο σεισμογράφος είναι μια συσκευή που μετρά την κίνηση της γης και αποτελείται από έναν αισθητήρα, ο οποίος εντοπίζει την κίνηση του εδάφους και ονομάζεται σεισμόμετρο, και από ένα σύστημα καταγραφής των δεδομένων.

19 of 25

ΠΡΟΓΝΩΣΗ ΣΕΙΣΜΩΝ

Με τον όρο πρόγνωση συγκεκριμένου σεισμού εννοούμε :

Τη γνώση του χώρου γένεσης,
του χρόνου γένεσης και
του μεγέθους του.

Όταν ο χρόνος γένεσης του αναμενόμενου σεισμού υπολογίζεται με ακρίβεια :

Λίγων δεκαετιών (π.χ., 30 ετών), η πρόγνωση θεωρείται μακροπρόθεσμη .
Αρκετών μηνών ή λίγων ετών ( π.χ., 3 ετών), η πρόγνωση θεωρείται μεσοπρόθεσμη .
Λίγων ημερών ή εβδομάδων ( π.χ., 10 ημερών), η πρόγνωση θεωρείται βραχυπρόθεσμη .

20 of 25

ΠΩΣ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΠΡΟΦΥΛΑΚΤΩ ΑΠΟ ΕΝΑ ΣΕΙΣΜΟ:

Σε αυτές τις περιπτώσεις η πρόληψη είναι άκρως

σημαντική και πολύ χρήσιμη:

Για να αρχίσετε την προετοιμασία θα χρειαστείτε ένα κουτί πρώτων βοηθειών με

όλα τα απαραίτητα και ένα τρόπο που θα μπορείτε να επικοινωνήσετε με την οικογένειά σας.

Στο κουτί καλό είναι να υπάρχει μια σφυρίχτρα, φακός και νερό σε περίπτωση εγκλωβισμού .

21 of 25

Τα ράφια ,οι ντουλάπες αλλά και άλλα βαριά έπιπλα θα πρέπει πάντα να είναι στερεωμένα με ασφάλεια στον τοίχο.

22 of 25

Τα μεγάλα ή βαριά αντικείμενα θα πρέπει να είναι στα χαμηλότερα ράφια. Τα εύθραυστα αντικείμενα που έχουν φόβο να σπάσουν σε μικρότερα κομμάτια τα τοποθετούμε σε χαμηλότερα ράφια και ακόμα καλύτερα κλειδωμένα σε αυτά.

23 of 25

Εντοπίστε ασφαλή σημεία σε κάθε δωμάτιο κάτω από ένα γερό τραπέζι ή μια κάσα πόρτας.

Φτιάξτε ένα πλάνο με την οικογένειά σας σε περίπτωση σεισμού ,ώστε να μην υπάρξει

πανικός και να ορίσετε τις θέσεις σας από πριν.

24 of 25

Σε κάθε περίπτωση η πρόγνωση ενός επικείμενου σεισμού αλλά και η σωστή προετοιμασία σε θέματα ασφάλειας μπορεί να σώσει πολλές ζωές και για αυτό το λόγο δίνεται ιδιαίτερη σημασία στα πρόδρομα σημάδια που προαναφέρθηκαν αλλά και στην ενημέρωση του πληθυσμού στην αντιμετώπιση μιας τέτοιας κατάστασης.