Miren Zubia

1

Segurtasun eta erosotasun sistemak ibilgailuetan (EMSE)

UD4 Segurtasun pasiboa� Sarrera: Segurtasun kategoriak�

​

2

UD4 Segurtasun pasiboa� Sarrera: Talka ohikoenak�

​

3

UD4 Segurtasun pasiboa� a) Airbag-a� b) Tenkagailuak

​

​

4

UD4 Segurtasun pasiboa�a)�

​

​

5

UD4 Segurtasun pasiboa�b)�

​

​

​

6

​

​

7

1. Segurtasuna automobilean: airbag-a      
2. Airbag sistemaren osagaiak
3. Airbag-a urratsez urrats aktibatzen
4. Segurtasun arauak
5. Autodiagnosia

​

​

​

​

UD4 Segurtasun pasiboa (airbag-a)�

UD4 Segurtasun pasiboa (airbag-a)�

​

​

8

• Istripua izanez gero, buruan edo toraxean gerta litezkeen lesio larriak saihesteko sistema da airbag-a

​

• Airbag-a segurtasun pasiborako gailua da

​

• Airezko poltsa edo koltxoi batzuetan oinarritzen da; gidariaren aurrean (bolantean) eta albokoaren aurrean (aginte-mahaian) kokatzen dira. Zenbait ibilgailutan beste zenbait poltsa jartzen dira esaterako eserlekuen alboetan edo bidaiari-lekuaren pilareetan.

1- Segurtasuna automobilean

UD4 Segurtasun pasiboa (airbag-a)�

​

​

9

• Airbag-aren helburua: ibilgailuak izan ditzakeen talketan bidaiarien lesioak saihestea edo murriztea: aurrez aurreko talka, albokoa eta iraulketa
• Istripua izanez gero, airbaga segundo-milarenetan aktibatzen, kitzikatzen eta puzten da. Kontrol-unitate batek sistemaren aktibazioa kudeatzen duelarik
• Airbag-a faktore hauen arabera aktibatzen da: talkaren tamaina, bidaiariaren eserlekua beteta izatea, segurtasun-gerrikoa jartzea, gidariaren eserlekuaren kokapena, etc.

1- Segurtasuna automobilean

UD4 Segurtasun pasiboa (airbag-a)�

​

​

10

Identifikatzen al dituzu automobil batean dauden

airbag MOTA desberdinak?

UD4 Segurtasun pasiboa (airbag-a)�

​

​

11

1- Segurtasuna automobilean

Airbag motak:

• Aurrez aurrekoak
• Albokoa
• Atzekoak
• Airbag de cortina
• Belaunetakoa
• De peatones

​

​

UD4 Segurtasun pasiboa (airbag-a)�

​

​

12

1- Segurtasuna automobilean

Airbag motak:

• Aurrez aurrekoak
• Albokoa
• Atzekoak
• Airbag de cortina
• Belaunetakoa
• De peatones

​

​

UD4 Segurtasun pasiboa (airbag-a)�

​

​

13

2- Sistemaren osagaien

irudikapen eskematikoa

UD4 Segurtasun pasiboa (airbag-a)�

​

-Gas sorgailua aire-poltsaren azpian kokatua dago. Segundo-ehunen soil batean aire-koltxoiak puzten dira. Baina nola?

​

14

2- Sistemaren osagaiak: Gas-sorgailua

• Aktibatzaileak suhartze-bulkada elektrikoa eragiten du; orduan, gas-sorgailu bateko pastilla fulminanteak pizten dira.

​

• Ondorioz, sorgailu horretan dagoen erregai solidoa ere pizten da. Erregai horrek eztanda egiten du segundo-milaren gutxien ondoren

​

• Erregaiak aire-kuxina puzteko gasak sortzen ditu. Segundo-hamarren bat ingururen ondoren, gasak ihes egiten du kuxinak aldeetan dituen arteketatik, eta hustu egiten da.

​

UD4 Segurtasun pasiboa (airbag-a)�

​

• Aire-poltsa poliamidaz eginda dago.
• Aire-poltsak bi ihesbide ditu atzealdean, gasa modu uniformean atera ahal izateko
• 45 litro inguru biltegira ditzake (bolumen hori desberdina da fabrikatzaileen arabera)

​

15

2- Sistemaren osagaiak: Gidariaren aldeko aire poltsa

UD4 Segurtasun pasiboa (airbag-a)�

• Malguki horrek konexio elektrikoa ezartzen du kontrol-unitatearen eta bolantearen gidari-moduluaren artean.
• Karkasa batean bildua dago, eta bolantearen atzealdeari lotua torloju batzuen bitartez.
• Elkarren artean isolatutako bi pista eroalek osatzen dute malguki kiribila, bolantea biratzean edozein posiziotan egonik ere, jarraitutasun elektrikoa ziurtatzen dutenak.

​

​

16

2- Sistemaren osagaiak: Malguki kiribila

UD4 Segurtasun pasiboa (airbag-a)�

• Gidariaren moduluaren ia osagai berdinak dauzka, eta aginte-mahaian doa.

​

​

17

2- Sistemaren osagaiak: Albokoaren modulua

• Albokoaren airbagaren modulua gorputzetik aparteago dago gidariarena baino, eta horregatik geroxeago aktibatu behar da.
• Bi poltsak gutxi gorabehera aldi berean betetzen direnez, piztea 10 milisegundo geroago egiten da.

​

​

UD4 Segurtasun pasiboa (airbag-a)�

• Aire-poltsa eta gas-sorgailua —tutu-formakoak— babes-estalkiaren atzean jartzen dira. Aurreko kasuan bezalaxe, airbaga detonatzean poltsa airez betetzen da.

​

​

18

2- Sistemaren osagaiak: Albokoaren aldeko aire-poltsa

• Aire-poltsa horrek handiagoa da, 75 litro ingurukoa, aginte-mahaiaren eta albo- koaren arteko tartea handiagoa delako

​

UD4 Segurtasun pasiboa (airbag-a)�

• Gas-sorgailuak aktibatzea komeni den edo ez erabakitzen du sentsoreek bidalitako informazioaren baitan.
• Oro har, bidaiari-lekuaren erdian eta aurrean kokatzen da, nahiz eta kokapena fabrikatzailearen araberakoa izan.
• Karrozeriari tinko eutsita egoten da, termikoki isolatua eta ustekabean gerta daitezkeen manipulazioetatik babestua.
• Muntaketa mota horrek talka fidagarritasunez detektatzea ahalbidetzen du.
• Moduluetatik gertu egonik, konexio-kableen sarea errazten du.

​

​

19

2- Sistemaren osagaiak: Kontrol-unitatea

UD4 Segurtasun pasiboa (airbag-a)�

Kontrol-unitateak dituen elementuak:

​

• Inpaktu-kaptadore bat, dezelerazio jakin baten eraginpean egonik seinale elektrikoa transmititzen duena.
• Dezelerazio-kaptadore bat. Segurtasun-elementu bat da, dezelerazioaren balio zehatza zehazten duena. Hala, gas-sorgailua behar ez denean piztea saihesten da.
• Metagailudun tentsio-transformadorea, moduluetarako elikadura egonkortua ziurtatzen duena, inpaktuaren eraginez sistema tentsiorik gabe geratzen den kasuetarako.
• Autodiagnosi-sistema bat.
•  Mikroprozesadore bat, inpaktu-kaptadoreak sortutako seinalea anplifikatu eta prozesatzen duena.

​

​

20

2- Sistemaren osagaiak: Kontrol-unitatea

UD4 Segurtasun pasiboa (airbag-a)�

• Seinale-argi bat da, gidariari sistema nola dagoen ohartarazten diona.
• Kontrol-unitateak talka bat detektatzean, lekukoa pizten da.
• Sistemak biltegiratutako matxura posibleak egiaztatzean, matxurarik balego eta konpontzen ez bada, lekuko-argiak piztuta jarraituko du.

​

​

​

21

2- Sistemaren osagaiak: Matxuren lekukoa

UD4 Segurtasun pasiboa (airbag-a)�

• Albokoaren eserlekuan doan presio-sentsore baten bitartez detektatzen da plazaren okupazioa.
• Albokoaren eserlekuan kokatzeaz gain, atzealdeko plazetako aulkietan ere egon daiteke (fabrikatzaileak instalatutako airbag kopuruaren arabera)

​

​

22

2- Sistemaren osagaiak: Okupatutako plazaren sentsorea

• Xafla fin bat da eta eserlekua okupatzen duena ohar ez dadin aulkiaren aparraren artean jartzen da.

​

• Plazak hutsik daudenean, kontrol-unitateak seinale elektriko bat jasoko du airbag horien funtzionamendua desaktibatzeko.

​

​

UD4 Segurtasun pasiboa (airbag-a)�

​

​

23

3- Airbag-aren aktibazioa

• Aurrealdeko airbagak beharrezkoa denean bakarrik jardun behar du. Noiz ez du jardun behar edo noiz ez da aktibatzen???

​

-Egoera txarrean dagoen zoru baten gainean

-15 cm-tik beherako espaloi baten aurkako aurretiko talka

-Aurretiko talka arin baten ondorioz (20 km/h-tik beherako abiadura)

-60°-tik gorako angeluko talka zeihar baten ondorioz

​

​

UD4 Segurtasun pasiboa (airbag-a)�

​

​

24

3- Airbag-aren aktibazio kronologikoa

• Talka izanez gero, airbaga oso denbora gutxian aktibatu, kitzikatu eta puzten da. Sekuentzia:

​

-Ibilgailuaren aurretiko talka detektatuko du.

Karga leherkor txiki bat piztuko du, fulminanteak piztu eta nitrogenoa sorrarazten duen konposatu kimikoa erreko duelarik.

-Inpaktuaren ondorioz sistema elikadura elektrikorik gabe geratzen bada, energia pixka bat gordeko du aktibatzeko.

-Segundo-ehunen soil batean aire-koltxoiak puztuko ditu.

-Koltxoiak azkar hustuko ditu, gidariak mugigarritasuna eta ikuspena berreskura ditzan.

​

​

25ms: Espoleta aktibatzen da

30ms: Gidariaren airbaga puzten hasten da

40ms: Albokoaren airbagaren espoleta aktibatzen da

54ms: Gidariaren airbaga erabat puztuta eta gidariak talka airbagarekin

66ms: Albokoaren airbaga erabat puztuta eta albokoak talka airbagarekin

84ms: Gidaria airbagean murgilduta bolantetik urrundu

98ms: Albokoa airbagean murgilduta bolantetik urrundu

150ms: Prozesua amaitu eta airbaga ustuta geratzen da

​

UD4 Segurtasun pasiboa (airbag-a)�

​

​

25

3- Airbag-aren aktibazio kronologikoa

-Aire-koltxoiak puztearen sekuentzia denborak kontutan hartuta:

​

​

​

25ms: Espoleta aktibatzen da

30ms: Gidariaren airbaga puzten hasten da

40ms: Albokoaren airbagaren espoleta aktibatzen da

54ms: Gidariaren airbaga erabat puztuta eta gidariak talka airbagarekin

66ms: Albokoaren airbaga erabat puztuta eta albokoak talka airbagarekin

84ms: Gidaria airbagean murgilduta bolantetik urrundu

98ms: Albokoa airbagean murgilduta bolantetik urrundu

150ms: Prozesua amaitu eta airbaga ustuta geratzen da

​

UD4 Segurtasun pasiboa (airbag-a)�

​

​

26

3- Airbag-aren aktibazio kronologikoa: sekuentzia

UD4 Segurtasun pasiboa (airbag-a)�

​

​

27

• Airbag-moduluek lehergailuei buruzko lege-arauak bete behar dituzte. Izan ere, elementu piroteknikoak biltzen dituztenez, elementu horien erabilerak, biltegiratzeak eta garraioak araututa egon behar dute.

4- Segurtasun arauak

UD4 Segurtasun pasiboa (airbag-a)�

​

​

28

• Bateriaren bi terminalen borneak kendu behar ditugu,

sisteman edozein manipulazio egin aurretik.

• Airbag moduluen konektoreetan ez da neurketarik egin behar polimetroa erabiliz, polimetroak barnean bateria bat izaki, nahi gabe aktiba litekeelako.
• Guztiz debekatuta dago sistemaren osagaien barne-manipulazioa.
• Airbagaren modulua erori edo hondatuz gero, ez da berriz ere erabiliko, inondik inora.
• Airbag modulu bat desmuntatzen bada, toki seguruan babestuko da estalkia gora begira duela, nahi gabe aktibatuz gero istripurik ez izateko.
• Istripu baten ondorioz airbaga lehertu den ibilgailuetan, kontrol-unitatea, kaltetutako moduluak eta aktibazio-mekanismo guztiak berritu behar dira.

​

​

​

4- Segurtasun arauak

UD4 Segurtasun pasiboa (airbag-a)�

​

​

29

• Edozein modulu deuseztatu aurretik, kontrolpean leherrarazi behar da.

​

• Lehertu den airbag-modulu bat manipulatu behar badugu, eskularru bereziak, maskara eta babes-betaurrekoak jantziko ditugu narritadurak edo erredurak saihesteko.

​

• Eztandaren ostean pixka bat itxarongo dugu moduluan eskutan hartu baino lehen.

​

• Moduluak urarekin eta bero-iturriekin kontaktuan egon daitezen saihestuko dugu.

​

• Fabrikatzaileak airbagaren funtzionamendua bermatzen du 10 urtean gutxi gorabehera, modeloaren arabera.

​

​

​

4- Segurtasun arauak

UD4 Segurtasun pasiboa (airbag-a)�

​

​

30

Airbagaren kontrol-unitateak autodiagnosi-funtzioa dauka, baita matxura-memoria iraunkorra ere. Funtzio horiek elikadura-tentsioa deskonektatzean martxan jarraitzen dute.

​

Kontrol-unitateko autodiagnosi-sistema:

5- Autodiagonosia

• Pizte-sistema konektatzean, zirkuitu elektronikoen, kableen erresistentziaren, tiro-espoletaren, sentsoreen eta bateria-tentsioaren funtzionamendua kontrolatzen du kontrol-unitatearen autodiagnosi-sistemak.
• Ondoren, kontrola egiten jarraitzen du, momentu oro.
• Matxura izanez gero, gidariari ohartaraziko dio matxuren lekukoarekin bitartez.
• Detektatutako hutsegite eta matxurak memoria iraunkor batean biltegiratzen dira.

​

UD4 Segurtasun pasiboa (airbag-a)�

​

​

31

• Airbagak eta tenkagailuek (jarraian landuko den gaia) kontrol-unitatea partekatzen dute normalean.

​

• Bi sistema horiek egiaztatzeko, diagnosirako terminal edo ekipo espezifikoak erabiltzen dira irudian ikusten dugun konektore unibertsalari lotuak.

​

5- Autodiagonosia

UD4 Segurtasun pasiboa�b)�

​

​

​

32

​

​

33

1. Segurtasun-uhal konbentzionala     
2. Tenkagailu motak
3. Matxurak eta egiaztapenak
4. Segurtasun arauak

​

​

​

​

UD4 Segurtasun pasiboa (tenkagailua)�

UD4 Segurtasun pasiboa

​

​

34

Elektude

UD4 Segurtasun pasiboa (tenkagailuak)�

• Uhalak gorputzaren aurreranzko desplazamenduan jarduten du gorputzari eserlekuaren kontra tinko eutsiz eta dezelerazioan gorputzaren inertzia murriztuz. Buru-euskarriak segurtasuna indartzen du.
• Eginkizuna: talka bat edo dezelerazio handi bat gertatzen denean, bidaiariak aurrerantz mugi daitezen galaraztea kalte fisikoak saihesteko (buruan eta toraxean bereziki).

35

Segurtasun uhalak

UD4 Segurtasun pasiboa (tenkagailuak)�

• Uhal konbentzional bat zinta luze batez osatua dago, oso ehun-gai gogor batez egina da eta txirrika batean kiribildua dago. Bi edo hiru ainguraketa-puntu eduki ditzake. Itxigailuak, eserlekuei edo karroze-riaren zoruari lotzen zaizkie.
• Uhalak, automatikoki biltzeko sistema dauka, kiribil-malguki batez osatua. Horri esker, zintak bidaiariaren gorputzaren gainean presio txiki bat eginez jarrai dezake, tenkatuta jarraitzen du eta automatikoki biltzen da erabiltzen ez denean.

36

1- Segurtasun uhal konbentzionala:

UD4 Segurtasun pasiboa (tenkagailuak)�

37

1- Segurtasun uhal konbentzionala:

• Blokeo-mekanismo bat ere badauka, txirrikaren muturrean kokatua.
• Blokeo-mekanismoaren behealdean, altzairuzko bola bat edo inertzia-sentsore bat dago, alboko bat- bateko edozein mugimendu edo edozein dezelerazio handi detektatu behar duena. Horrelakorik gertatzean, bola eserlekutik altxatzen da txirrikaren gurpil horzduna blokeatzeko.

​

​

​

​

​

• Zenbait fabrikatzailek etengailu txiki bat eransten dio itxigailuari, tresna-mahaian lekuko-argia pizten duena bidaiariak uhala lotuta ez badauka.

​

UD4 Segurtasun pasiboa (tenkagailuak)�

38

2- Tenkagailuak:

• Tenkatzaile piroteknikodun segurtasun-gerrikoekin, talka edo istripua izanez gero, bidaiarien babesa hobetzen da.
• Tenkatzaileak erreakzionatu egiten du, bai era mekanikoan zein piroteknikoan aktibatuta, eta segurtasun-gerrikoa automatikoki tenkatzen du 10 milisegundoren buruan

​

​

UD4 Segurtasun pasiboa (tenkagailuak)�

39

2- Tenkagailuak: motak

• Aktibazio mekanikoko tenkagailua
• Kable bidezko tenkagailua
• Bola-zirkulazio bidezko tenkagailua
• Wankel tenkagailua
• Aktibazio elektrikoko tenkagailua
• Presioaren aurkako sistema dutenak
• Garraiorako segurtasun-sistema dutenak

�

40

2- Tenkagailuak: motak

• Aktibazio mekanikoko tenkagailua: Kable bidezkoa
• Talka gertatzen den unean, E sentsoreak gorantz egiten du talkaren inertziaren eraginez eta G hortzetik askatzen da. Orduan, I malgukiak E palankari tira egiten dio aurrerantz, gogor, D kapsula jo arte eta horren ondorioz, karga piroteknikoak eztanda egiten du.
• Eztandarekin, H ganbera betetzen duen gasa askatzeaz gain, B pistoia gorantz bultzatzen du A zilindroaren barruan. Pistoi horrek tira egiten dio C altzairuzko kableari eta kable horrek, uhala biltzeko txirrikan eraginez, uhala 10-15 cm biltzea eragiten du, eta ondoren, blokeatu egiten du.

​

UD4 Segurtasun pasiboa (tenkagailuak)�

41

2- Tenkagailuak: motak

• Aktibazio mekanikoko tenkagailua: Bola-zirkulazio bidezkoa

�

UD4 Segurtasun pasiboa (tenkagailuak)�

42

2- Tenkagailuak: motak

• Aktibazio mekanikoko tenkagailua: Wankel

�

UD4 Segurtasun pasiboa (tenkagailuak)�

43

2- Tenkagailuak: motak

• Aktibazio elektrikoko tenkagailua

Detonagailu elektrikoa da alde nagusia, kontrol-unitatetik seinalea jasotzen duena karga leherkorra aktibatzeko.

Unitate horren barnean airbaga ere sartzen da normalean, eta bi elementu horiek batera jarduten dute.

�

UD4 Segurtasun pasiboa (tenkagailuak)�

44

2- Tenkagailuak: motak

• Presioaren aurkako sistema dutenak

​

�

UD4 Segurtasun pasiboa (tenkagailuak)�

45

2- Tenkagailuak: motak

• Garraiorako segurtasun-sistema

​

Sistema baliagarria da nahi izanez gero tenkagailua indargabetzeko, adibidez eserleku horretan haurtxo-aulki bat kokatzen bada.

Istripua izanez gero, aulkia uhalari eutsita geratuko da modu konbentzionalean, eta aktibazio pirotekniko batek haur txikiari kalte larriagoak eragitea saihestuko dugu uhalaren gehiegizko tentsioaren ekidinez.

�

46