SỞ GD – ĐT QUẢNG NAM�TRƯỜNG THPT PHAN CHÂU TRINH

TỔ VẬT LÍ

Tổng hợp và phân tích lực. Cân bằng lực

Bài 13:

Các tàu lai dắt hệ thống ống ngầm trong quá trình xây dựng hầm Thủ Thiêm, TP Hồ Chí Minh.

Tổng hợp lực là phép thay thế các lực tác dụng đồng thời vào cùng một vật bằng một lực có tác dụng giống hệt như các lực ấy.

• Lực thay thế này gọi là hợp lực.

• Về mặt toán học, ta có thể tìm hợp lực bằng phép cộng vectơ

Tại sao lực đẩy của người bố trong Hình có tác dụng như lực đẩy của hai anh em?

VD: về tổng hợp lực

1. Nêu cách xác định độ lớn và chiều của hợp lực trong hai trường hợp:

1. Vật chịu tác dụng của hai lực cùng phương, cùng chiều

1. Tổng hợp hai lực cùng phương

2. Nêu quy tắc tổng hợp hai lực cùng phương.

b) Vật chịu tác dụng của hai lực cùng phương, ngược chiều

2. Tổng hợp hai lực đồng quy – Quy tắc hình bình hành (HBH)

Tổng hợp lực theo quy tắc hình bình hành

2. Giả sử lực kéo của mỗi tàu kéo đều có độ lớn bằng 8 000 N và góc giữa hai dây cáp bằng 30⁰.

1. Biểu diễn các lực kéo của mỗi tàu và hợp lực tác dụng vào tàu hàng
2. Tính độ lớn của hợp lực của hai lực kéo.
3. Xác định phương và chiều của hợp lực.
4. Nếu góc giữa hai dây cáp bằng 90⁰ thì hợp lực của hai lực kéo có phương, chiều và độ lớn như thế nào?

30⁰

Xét trường hợp vật đứng yên dưới tác dụng của nhiều lực.

Khi đó tổng hợp các lực tác dụng lên vật bằng 0 → Các lực tác dụng lên vật là các lực cân bằng và vật ở trạng thái cân bằng.

1. Các lực cân bằng

Quan sát quyển sách đang nằm yên trên mặt bàn.

1. Có những lực nào tác dụng lên quyển sách?
2. Các lực này có cân bằng không? Vì sao?

• Khi hợp lực của các lực khác 0 thì các lực này không cân bằng.

2. Các lực không cân bằng

Ví dụ: Một ô tô chịu một lực F₁ = 400 N hướng về phía trước và một lực F₂ = 300 N hướng về phía sau.

Hợp lực tác dụng lên ô tô có độ lớn bằng 100 N hướng về phía trước làm thay đổi vận tốc của xe.

• Hợp lực hay các lực không cân bằng này làm thay đổi vận tốc của vật

Quan sát mỗi cặp tình huống ở Hình.

1. Tình huống nào có hợp lực khác 0?
2. Mô tả sự thay đổi vận tốc (độ lớn, hướng) của mỗi vật (nếu có).

1. Quy tắc

x

y

• Thường phân tích một lực thành hai lực thành phần vuông góc với nhau để lực thành phần này không có tác dụng nào theo phương của lực thành phần kia

Phân tích lực là thay thế một lực bằng các lực thành phần có tác dụng giống hệt lực đó

• Phân tích lực là phép làm ngược lại với tổng hợp lực nhưng chỉ được áp dụng vào trường hợp riêng nêu trên.

2. Chú ý

Chỉ khi xác định được một lực có tác dụng theo hai phương vuông nào thì mới phân tích lực theo hai phương vuông góc đó

3. Ví dụ

• Một mặt nó ép vật vào mặt phẳng nghiêng

• Mặt khác nó kéo vật trượt theo mặt phẳng nghiêng xuống dưới.

Một vật được giữ yên trên một mặt phẳng nghiêng nhẵn bởi một lò xo.

1. Có những lực nào tác dụng lên vật?
2. Phân tích trọng lực tác dụng lên vật thành hai lực thành phần và nêu rõ tác dụng của hai lực này.

​

Mời bạn xem thêm tài liệu: https://giaoan.link

Kênh youtube chia sẻ kiến thức: https://youtube.com/netmediacctv

THANKS!