Vật Lý Trị Liệu – Phục Hồi Chức Năng

CN Cao Quốc Dũng

Vật Lý Trị Liệu – Phục Hồi Chức Năng

CN Cao Quốc Dũng

BỘ MÔN VẬT LÝ TRỊ LIỆU – PHỤC HỒI CHỨC NĂNG

KỸ THUẬT

TẬP VẬN ĐỘNG ĐỀ KHÁNG

CN Cao Quốc Dũng

0966.75.2565

0909.77.1959

ptcaodung@gmail.com

​

Vật Lý Trị Liệu – Phục Hồi Chức Năng

CN Cao Quốc Dũng

1. Trình bày được những nguyên tắc cơ bản trong tập luyện có đề kháng
2. Trình bày đúng, đủ tác dụng và công dụng của tập luyện có đề kháng
3. Chọn đúng tư thế khởi đầu để đạt hiệu quả của cử động
4. Thực hiện đúng kỹ thuật đề kháng bằng tay ở mỗi bài tập
5. Thực hiện được các kỹ thuật đề kháng bằng tạ, bằng túi cát và bằng lò xo

Vật Lý Trị Liệu – Phục Hồi Chức Năng

CN Cao Quốc Dũng

Vật Lý Trị Liệu – Phục Hồi Chức Năng

CN Cao Quốc Dũng

Vật Lý Trị Liệu – Phục Hồi Chức Năng

CN Cao Quốc Dũng

• Tư thế khởi đầu
• Cử động mẫu
• Sự ổn định
• Sự kéo dãn

​

• Lực cản
• Tính chất của cử động
• Sự lặp lại cử động
• Sự hợp tác của người bệnh

​

Vật Lý Trị Liệu – Phục Hồi Chức Năng

CN Cao Quốc Dũng

1. Tư thế khởi đầu: Cần chọn tư thế nào cho thoải mái, vững chắc để NB hợp tác và tập trung hết sự chú ý vào cử độngvà có sự gắng sức để vượt qua sự đề kháng.

2. Cử động mẫu: Cần hướng dẫn rõ ràng cho NB làm cử động mẫu để họ làm động tác với hết tầm độ và co cơ tối đa.

​

Vật Lý Trị Liệu – Phục Hồi Chức Năng

CN Cao Quốc Dũng

Vật Lý Trị Liệu – Phục Hồi Chức Năng

CN Cao Quốc Dũng

3. Ổn định: Cần ổn định nơi cơ có điểm gốc để tăng hiệu năng cho cơ đó. Có thể thực hiện sự ổn định bằng cách sử dụng những cơ hợp lực hay bằng tay KTV, dây đai,……

4. Kéo dãn: Nên bắt đầu bằng sự kéo dãn cơ thể tạo ra sự kéo dãn, do đó kích thích cho cơ co mạnh.

​

Vật Lý Trị Liệu – Phục Hồi Chức Năng

CN Cao Quốc Dũng

5. Lực cản:

Có thể dùng nhiều phương tiện: tay KTV, trọng lượng, lò xo. Phải đặt lực cản này sao cho áp lực tác dụng trên mặt da cùng phương với cử động.

Lực cản bằng tay có ưu điểm là có thể điều chỉnh cho đúng và thích hợp với lực cơ trong mọi trường hợp và trong mọi TVĐ nhưng có nhược điểm là không đo lường được.

​

Vật Lý Trị Liệu – Phục Hồi Chức Năng

CN Cao Quốc Dũng

Với lực cản cơ khí (tạ, lò xo) thì có thể đo lường được, do đó có thể ghi nhận được sự tiến trển của NB.

Cường độ lực cản thay đổi tùy theo mục đích trị liệu:

• Lực cản tối đa dùng gia tăng lực cơ.
• Lực cản nhẹ nhưng với số lần lặp lại nhiều hơn có hiệu quả gia tăng tính bền bỉ của cơ.

Vật Lý Trị Liệu – Phục Hồi Chức Năng

CN Cao Quốc Dũng

Vật Lý Trị Liệu – Phục Hồi Chức Năng

CN Cao Quốc Dũng

6. Tính chất của cử động: Cử động chủ yếu phải trơn tru nên đòi hỏi sự chú ý của NB. Tốc độ phải thích hợp với nhịp độ co cơ tối ưu của từng nhóm cơ. TVĐ phải đầy đủ nếu có thể làm được nhưng KTV có thể tác động lực cản để co cơ tĩnh ở bất cứ điểm nào của TVĐ.

Vật Lý Trị Liệu – Phục Hồi Chức Năng

CN Cao Quốc Dũng

7. Sự lặp lại cử động: Số lần lặp lại cử động không theo quy luật nào nhất định mà tùy thuộc vào bệnh và sức khỏe của NB cũng như mục đích trị liệu.

8. Sự hợp tác của NB: Đây là điều kiện rất quan trọng cho kết quả của sự trị liệu. Có thể kích thích sự hứng thú của NB bằng cách cho họ biết tiến triển của việc tập luyện qua các lần lượng giá định kỳ và dùng lời nói để khuyến khích.

Vật Lý Trị Liệu – Phục Hồi Chức Năng

CN Cao Quốc Dũng

Sự tập luyện có đề kháng có tác dụng gia tăng lực cơ hay tính bền bỉ của cơ tùy theo phương pháp tập.

Vật Lý Trị Liệu – Phục Hồi Chức Năng

CN Cao Quốc Dũng

1. Nếu dùng lực cản có cường độ tối đa, nghĩa là lực cản lớn nhất mà cơ có khả năng vượt qua, sự tập luyện có tác dụng gia tăng lực cơ. Phương pháp đó gọi là “Lực cản lớn, số lần lặp lại nhỏ”

Vật Lý Trị Liệu – Phục Hồi Chức Năng

CN Cao Quốc Dũng

2. Nếu dùng lực cản lớn, vừa phải để cơ có thể cử động nhiều lần thì sự tập luyện có tác dụng gia tăng tính bền bỉ của cơ. Phương pháp đó gọi là “Lực cản nhỏ, số lần lặp lại lớn”

Vật Lý Trị Liệu – Phục Hồi Chức Năng

CN Cao Quốc Dũng

1. Lực cản phải có cường độ vừa phải với khả năng của cơ:

- Đối với sự co cơ đẳng trương, lực cản chỉ được mạnh vừa đủ để gia tăng lực căng tối đa của cơ mà không ảnh hưởng tới khả năng điều hợp của cơ.

- Đối với co cơ đẳng trường, lực căng cơ tối đa của cơ phát triển khi lực cản vừa bằng khả năng giữ vững của cơ.

Vật Lý Trị Liệu – Phục Hồi Chức Năng

CN Cao Quốc Dũng

2. Lực cản phải thay đổi cường độ tùy theo từng phần của tầm hoạt động cơ. Những cơ mà tầm hoạt động lớn có lực không đồng nhất ở tất cả mọi tầm hoạt động.

Vật Lý Trị Liệu – Phục Hồi Chức Năng

CN Cao Quốc Dũng

VD: Các cơ gập khuỷu có lực căng lớn nhất ở THĐ ngoài vì ở trong trạng thái kéo dãn, nhưng chỉ có ưu thế khi cơ ở THĐ giữa, vì lúc đó góc kéo lớn nhất và kết quả là cơ có lực lớn nhất ở phần ngoài của THĐ giữa. Nói chung thì các cơ có lực lớn nhất ở phần của THĐ mà cơ thường được sử dụng, thí dụ THĐ ngoài của cơ gập vai, THĐ trong của cơ duỗi hông.

Vật Lý Trị Liệu – Phục Hồi Chức Năng

CN Cao Quốc Dũng

Khi làm đề kháng bằng tay, KTV có thể sử dụng sức đẩy của 2 chân và trọng lượng thân thể. Lực cản này duy trì suốt TVĐ và được thay đổi tùy theo sự thay đổi của lực cơ trong những phần khác nhau của TVĐ.

Vật Lý Trị Liệu – Phục Hồi Chức Năng

CN Cao Quốc Dũng

1. Lực cản do KTV:

Bàn tay của KTV được đặt trên mặt da của NB về phía cử động Để tránh phí sức và đảm bảo một áp lực trơn đều, thế đứng của KTV phải đứng trong đường của cử động, nhờ đó KTV có thể dùng sức của 2 chân và trọng lượng thân thể. Lực cản được duy trì suốt TVĐ và được thay đổi tùy theo sự thay đổi của lực cơ trong những phần khác nhau của TVĐ.

Vật Lý Trị Liệu – Phục Hồi Chức Năng

CN Cao Quốc Dũng

Vật Lý Trị Liệu – Phục Hồi Chức Năng

CN Cao Quốc Dũng

2. Lực cản do NB:

NB có thể chống lại sự cử động của chính họ bằng chi mạnh hay bằng trọng lượng của thân thể.

Vật Lý Trị Liệu – Phục Hồi Chức Năng

CN Cao Quốc Dũng

Vật Lý Trị Liệu – Phục Hồi Chức Năng

CN Cao Quốc Dũng

3. Lực cản bằng trọng lượng:

Dụng cụ thường được dùng nhiều nhất là túi cát, tạ. Lực cản phải được đặt để tác động theo phương của trọng lực. Tác dụng của nó được tăng dần khi được di chuyển đến đường giữa của thân thể người.

Vật Lý Trị Liệu – Phục Hồi Chức Năng

CN Cao Quốc Dũng

Vật Lý Trị Liệu – Phục Hồi Chức Năng

CN Cao Quốc Dũng

4. Lực cản bằng trọng lượng của ròng rọc:

Ròng rọc có tác dụng đổi phương tác động của trọng lượng nên NB không bị bắt buộc hoạt động chống trọng lực.

Vật Lý Trị Liệu – Phục Hồi Chức Năng

CN Cao Quốc Dũng

5. Lực cản bằng lò xo và các chất đàn hồi khác:

Sức đề kháng tăng dần khi lò xo bị kéo dãn hay áp lại. Khi sử dụng lò xo cần nhớ rằng lò xo bị kéo dãn có năng lượng rất lớn và có thể làm gây tai nạn khi co lại.

Các chất đàn hồi khác như cao su cũng có tác dụng giống lò xo nhưng không bền bằng.

Vật Lý Trị Liệu – Phục Hồi Chức Năng

CN Cao Quốc Dũng

Vật Lý Trị Liệu – Phục Hồi Chức Năng

CN Cao Quốc Dũng

6. Lực cản do các chất dẻo: Sáp, cát ướt thường được dùng để tập luyện cơ bàn tay.

7. Lực cản do nước

Lực cản do nước gia tăng cùng với tốc độ và diện tích vùng thân thể di chuyển trong nước. Ngoài ra khi làm cử động theo chiều từ trên xuống dưới thì lực cản được tăng thêm bởi sức cản của nước.

Vật Lý Trị Liệu – Phục Hồi Chức Năng

CN Cao Quốc Dũng

Vật Lý Trị Liệu – Phục Hồi Chức Năng

CN Cao Quốc Dũng

• Khi sức mạnh cơ gia tăng thì phải tăng lực cản một lượng tương xứng.
• Có 4 cách chính để gia tăng lực cản và có thể dùng riêng hay kết hợp nhiều cách với nhau.

Vật Lý Trị Liệu – Phục Hồi Chức Năng

CN Cao Quốc Dũng

1. Gia tăng trọng lượng tạ:

Khi trọng lượng tạ gia tăng mà điểm đặt không thay đổi thì lực cản gia tăng 1 lượng tương xứng.

Mức gia tăng tùy thuộc nhóm cơ, mức độ phục hồi của cơ và thời gian giữa hai lần gia tăng.

Vật Lý Trị Liệu – Phục Hồi Chức Năng

CN Cao Quốc Dũng

2. Gia tăng tay đòn của lực cản:

Khi tay đòn gia tăng thì Momen của lực cản gia tăng theo công thức:

Momen = Lực cản x tay đòn

Vật Lý Trị Liệu – Phục Hồi Chức Năng

CN Cao Quốc Dũng

2. Gia tăng tay đòn của lực cản:

Khi tay đòn gia tăng thì Momen của lực cản gia tăng theo công thức:

Momen = Lực cản x tay đòn

Vật Lý Trị Liệu – Phục Hồi Chức Năng

CN Cao Quốc Dũng

3. Biến đổi tốc độ của cử động:

Sự co cơ có hiệu năng cao nhất khi được làm với tốc độ tối ưu hay tự nhiên. Tốc độ này thay đổi tùy theo hình thể và cấu tạo của cơ, lực cản và từng cá nhân.

Vật Lý Trị Liệu – Phục Hồi Chức Năng

CN Cao Quốc Dũng

3. Biến đổi tốc độ của cử động:

Khi co cơ hướng tâm thì sự tăng hay giảm tùy tốc độ tự nhiên làm tăng tác dụng của sự đề kháng.

Khi co cơ ly tâm thì cả động càng chậm tác dụng đề kháng sẽ càng lớn.

Vật Lý Trị Liệu – Phục Hồi Chức Năng

CN Cao Quốc Dũng

4. Gia tăng thời gian bài tập:

Khi hoạt động chống lực cản, cơ nóng lên và tăng hiệu năng và làm cho tác dụng lực cản giảm bớt và bài tập có vẻ dễ hơn. Tuy nhiên, một lúc sau, sự mệt mỏi của cơ làm giảm hiệu năng co cơ và NB thấy sức đề kháng như lớn hơn.

Vật Lý Trị Liệu – Phục Hồi Chức Năng

CN Cao Quốc Dũng