1 of 49

YAŞAMIMIZDAKİ ELEKTRİK

*

2 of 49

KONULAR

ELEKTRİKLENME

ELEKTRİK AKIMI

NEDİR?

SERİ VE PARALEL

BAĞLAMA

*

3 of 49

  1. ELEKTRİKLENME:�Sürtünme İle Elektriklenme

Saçlarımızı tararken, tarak tarak ile saçlarımız arasında sürtünme sonucu bir elektriklenme oluşur ve saçlarımızın bir kısmı tarak tarafından çekilir.

*

4 of 49

ATOMUN YAPISI

Atom, ortada bir çekirdek ve çevresinde dolanan elektronlardan oluşur.

Atomun çekirdeği proton ve nötronlardan oluşmuştur.

Çekirdekteki nötronlar yüksüz, protonlar ise pozitif (+) yüklüdür.

Çekirdek çevresinde dolanmakta olan elektronlar ise negatif (-) yüklüdür.

çekirdek

*

5 of 49

Nötr Cisim:

  • Bir maddeyi oluşturan atomların toplam pozitif ve negatif yük sayıları birbirine eşit ise bu tür cisimlere nötr cisim denir.
  • Temas sonucu bir cisimden başka bir cisme negatif yük geçişi olur.
  • Bunun sonucu olarak ta cisimlerin normal yük dengeleri bozulur.

+ - + - + - + - + - + - + -

- + - + - + - + - + - + - +

*

6 of 49

Örneğin: Yünlü kumaşa ebonit çubuk sürtülmesi

  • Başlangıçta her ikisi de nötr cisim olan yünlü kumaştan ebonit çubuğa negatif yük geçişi olur.
  • Böylelikle ebonit çubuktaki negatif yük miktarı pozitif yük miktarından fazla olacağından, çubuk negatif yükle yüklenir.
  • Yün kumaşta ise sahip olduğu pozitif yük miktarı negatif yük miktarından fazla olacağından, kumaş pozitif yüklenmiş olur.

*

7 of 49

1)BAŞLANGIÇTA HER İKİSİDE NÖTR HALDE

2)BİRBİRLERİNE SÜRTÜLDÜĞÜNDE

3)YÜNLÜ KUMAŞ POZİTİF,

PLASTİK BALON NEGATİF YÜKLENMİŞ OLUR

*

8 of 49

İpekli kumaşa cam çubuk sürtülmesi

  • Bu kez ise ise cam çubuktan ipekli kumaşa negatif yük geçişi gerçekleşir.
  • Böylelikle cam çubuk pozitif yüklenirken, ipekli kumaş negatif yükle yüklenir.
  • Buraya kadar cisimlerin temas etmelerini sağlayarak onlarda yük dengesizliği meydana getirdik.
  • Buna temas (dokunma) ile elektriklenme denir.

*

9 of 49

Aynı yükle yüklenmiş cisimler birbirini iter

*

10 of 49

Farklı cins elektrik yüklü cisimler birbirini çeker

+

_

*

11 of 49

ELEKTROSKOP

  • Bir cismin elektrik yüklü olup olmadığını, yüklü ise ne tür elektrikle yüklü olduğunu anlamamıza yarayan aletlere elektroskop denir.

Alüminyum Yapraklar

Metal Topuz

Havası alınmış

Cam fanus

Yalıtkan ayak

*

12 of 49

Cisim, elektroskoba yaklaştırıldığında, yapraklar açılıyorsa, cismin yükü elektroskopla aynıdır. Eğer yaprakların açıklığı azalıyorsa, cisimle elektroskop zıt yüklüdür.

​

*

13 of 49

Etki ile elektriklenme

  • Nötr bir elektroskoba negatif yüklü cisim yaklaştırıldığında;

_ _ _ _ _ _

Kapalı olan yapraklar açılır

*

14 of 49

Nötr bir elektroskoba pozitif yüklü cisim yaklaştırıldığında;

+ + + + + + + +

_

_

Kapalı olan yapraklar açılır.

*

15 of 49

Cisim ve elektroskop aynı cins yükle yüklenmiş ise;

  • Açık olan yapraklar daha fazla açılır.

+ + + + + + + +

+

+

+

+

+

+

+

+

+

+

+

+

+

+

*

16 of 49

Cisim ve elektroskop zıt yükle yüklenmiş ise;

  • Açık olan yapraklar kapanır.

+ + + + + + + +

_

_

_

_

_

_

_

_

_

_

_

_

+

+

+

+

*

17 of 49

Topraklama :

  • Yerküreyi çok büyük bir nötr cisim olarak düşünebiliriz. Elektriklenmiş cisimler toprakla temas ederlerse cisim ve toprak arasında yük alış verişine topraklama denir.

+

+

+

+

+

+

+

+

+

+

+

+

_

_

_

_

_

_

_

_

_

_

_

_

_

_

_

_

TOPRAKLANAN CİSİMLER NÖTR HALE GELİR.

*

18 of 49

  • Pozitif yüklü cisim topraklandığında; cisimden toprağa negatif (-) yük akar. Cisim nötr olur.
  • Negatif yüklü cisim topraklandığında; topraktan cisme negatif (-) yük akar. Cisim nötr olur.

Pozitif

Yüklü

cisim

Negatif

Yüklü

cisim

_

_

*

19 of 49

  • Nötr cisme pozitif yüklü çubuk yaklaştırılırsa;

_

+

+ + + + + + +

+

+

+

_

_

_

_

+

+ + + + + + +

+

+

+

_

_

_

*

20 of 49

_

+

+ + + + + + +

+

+

+

_

_

_

_

_

_

_

Şekildeki nötr cisme pozitif yüklü cisim yaklaştırıldığında, cisimdeki yükler kutuplaşır.

  • Cisim topraklandığında negatif yükler topraktan cisme geçer ve cisimdeki negatif yük sayısı pozitif yük sayısından fazla duruma gelir.
  • Topraklama kesildiğinde ise cisim artık negatif yüklenmiş olur.

*

21 of 49

Atmosferde Doğal Elektriklenme; Şimşek ve Yıldırım

Bulutları oluşturan su tanecikleri ve havadaki toz parçacıkları, rüzgâr nedeniyle sürtünme sonucu elektriklenir. Bulutların bir bölümü (–) yükle yüklenirken, bir bölümü (+) yükle yüklenir. Yüklü bulutlar birbirine yaklaştığında bir buluttan diğerine yük akışına şimşek denir.

_ _ _ _ _ _ _ _

_

_

+ + + + + + + +

*

22 of 49

Elektrikle yüklü bir bulut, yere yeterince yakınsa, bulut üzerindeki yükler etki ile yeryüzünü elektrikler. Bunun sonucunda yerle bulut arasında yük boşalması olur. Bu olaya yıldırım denir.

_

_

_

_

_

_

_

*

23 of 49

‘’ŞİMŞEK ÇAKAR�YILDIRIM DÜŞER’’

*

24 of 49

K artı M eksi

K eksi M artı

*

25 of 49

K eksi L artı

K artı L artı

K artı L eksi

K eksi L eksi

*

26 of 49

*

27 of 49

Bir elektrik devresi nelerden oluşur?

ELEKTRİK DEVRESİ

ÜRETEÇ

DEVREYE ELEKTRİK ENERJİSİ SAĞLAYAN

ÖRNEK:PİL , AKÜ, DİNAMO

DİRENÇ

ELEKTRİK AKIMINA KARŞI DİRENEN

YANİ ELEKTRİK GEÇTİĞİNDE ISINAN

İLETKENDİR.

ÖRNEK:AMPUL TELİ

İLETKEN TEL

DİRENCİ OLMAYAN

İYİ İLETKENLERDİR.(KABLOLAR).

ÜZERLERİNDEN AKIMN GEÇTİĞİNDE

ISI KAYBI OLMAZLAR.

​

*

28 of 49

2) Elektrik akımı nedir?

DİRENÇ

ANAHTAR

PİL

LAMBA

_

+

Pil elektrik yüklerine elektriksel bir kuvvet uygular. Bu kuvvet etkisiyle elektrik yükleri elektrik enerjisi kazanır ve bu enerji tel boyunca iletilir. Bu durum iletkendeki yükler arasında enerji aktarımına sebep olur.

*

29 of 49

DİRENÇ

ANAHTAR

PİL

LAMBA

_

+

Negatif yüklerin titreşim hareketinden kaynaklanan bu enerji aktarımına elektrik akımı denir.

Negatif yüklerin, titreşim hareketi sonucu sahip oldukları hareket enerjisini yanındaki negatif yüklerle etkileşerek tel boyunca iletmesi elektrik akımını oluşturur.

DEVREDEKİ AKIMIN YÖNÜ

*

30 of 49

DEVRE ELEMANLARI

PİL:Negatif yüklere enerji vererek iletken üzerinde sürekli enerji akışı sağlar.

AMPUL: İçindeki dirençle elektrik akımına direnç göstererek enerjinin bir kısmını harcar ve ışık saçar.

DİRENÇ: Elektrik akımının geçişine zorluk gösteren, elektrik enerjisinin harcandığı devre elemanıdır.

AÇIK

KAPALI

ANAHTAR: Devrede elektrik akımının geçişini kontrol etmek için kullanılan devre elemanıdır.

A

V

AMPERMETRE: Devrede dolaşan akımın şiddetini ölçen devre elemanıdır. Devreye seri bağlanır. Direnci çok azdır.

VOLTMETRE: Devredeki gerilimi ölçen devre elemanıdır. Devreye paralel bağlanır. Direnci çok fazladır.

*

31 of 49

Direnç: bir iletkenin elektrik akımına karşı gösterdiği zorluğa direnç denir. Direnç R ile gösterilir. Birimi Ohm (Ω) dur.

  • Bir iletkenin direnci nelere bağlıdır?
  • Bir iletkenin boyu uzadıkça,direncide artar.

2) Bir iletkenin kalınlığı büyüdükçe direnci azalır.

S

S

S

2S

L

L

L

2L

Direnci R

Direnci 2R

Direnci R

Direnci R/2

*

32 of 49

Eşdeğer direnç: iki veya fazla direncin oluşturduğu etkiyi tek başına oluşturan dirence eşdeğer direnç denir. Reş ile gösterilir.

1) Dirençlerin seri bağlanması: Reş = R1 + R2 + R3

2) Dirençlerin paralel bağlanması:

R1 R2 R3

R1

R2

R3

Reş R1 R2 R3

+

+

1 1 1 1

=

*

33 of 49

OHM KANUNU

V

I

X

R

R

R

I

I

I

R

V

V

X

V

*

34 of 49

6 Ω 6 Ω 6 Ω

V = 18 volt

A

I = ?

SORU: Yukarıdaki şekilde verilenlere göre devrede dolaşan akım kaç amperdir?

ÇÖZÜM: REŞ = 6 Ω + 6 Ω + 6 Ω = 18 Ω

​

I = I = = 1 A I = 1 A

18 volt

18 Ω

V

R

*

35 of 49

6 Ω

6 Ω

6 Ω

V = 18 volt

A

I = ?

SORU: Şekildeki devrede dolaşan akım kaç amperdir?

ÇÖZÜM:

Reş 6 Ω 6 Ω 6 Ω

+

+

1 1 1 1

=

=

3

6 Ω

Reş = 2 Ω

I = = = 9 A I = 9 A

V

R

18 volt

2 Ω

=

1

2Ω

*

36 of 49

ETKİNLİK

MADDELER

​

İLETKEN

​

YALITKAN

Porselen

​

​

Plastik

​

​

Metal

​

​

Tahta

​

​

Bakır levha

​

​

*

37 of 49

MADDELER

​

İLETKEN

​

YALITKAN

Porselen

​

​

Plastik

​

​

Metal

​

​

Tahta

​

​

Bakır levha

​

​

*

38 of 49

E

N

E

L

E

S

R

O

P

L

T

E

K

A

M

P

U

L

T

U

U

R

İ

Ğ

P

İ

L

İ

İ

Y

Z

L

P

L

A

S

T

İ

K

U

L

E

T

K

E

N

İ

L

E

S

U

T

N

E

K

T

E

L

İ

N

S

Y

A

L

I

T

K

A

N

O

U

A

B

A

K

I

R

Ş

I

M

R

I

R

A

T

H

A

N

A

İ

E

L

E

K

T

R

İ

K

Z

L

​

​

​

​

​

ELEKTRİK

AMPUL

ANAHTAR

İLETKEN

YALITKAN

TUZLU SU

PİL

LİMON SUYU

PLASTİK

BAKIR

PORSELEN

​

​

​

ANAHTAR

CÜMLE

*

39 of 49

DEĞERLENDİRME

  1. Aşağıdakilerden hangisi elektriği ileten maddelere verilen addır.

a)iletken b)yalıtkan c)pil d)ampul

​

  1. Elektriği iletmeyen maddelere …………… maddeler denir.
  2. Maddelerin elektrik iletimine karşı gösterdikleri zorluğa…………

denir.

  1. Devrede direncin değerini ayarlayan alete ………….. denir.
  2. Elektrik telleri elektrik enerjisini kolay iletmesi için …………. maddelerden yapılır.

yukarıdaki boşluklara aşagıdaki kavramları yerleştiriniz.

iletken,direnç,yalıtkan.reosta

*

40 of 49

Y

U

Z

U

N

L

U

K

A

P

L

Ç

N

E

R

İ

D

I

T

A

E

K

R

E

O

S

T

A

O

R

R

A

N

K

A

B

L

O

H

L

T

L

A

L

E

K

İ

N

M

A

E

R

C

İ

N

S

B

İ

Z

K

M

İ

K

E

S

İ

T

K

O

L

M

F

İ

L

A

M

E

N

R

I

H

Y

U

D

K

R

O

M

U

K

O

N

E

T

S

G

N

U

T

R

DİRENÇ

REOSTA

FİLAMEN

OHM

PARLAKLIK

CİNS

KESİT

UZUNLUK

KABLO

DUY

OHMMETRE

TUNGSTEN

NİKEL

KROM

​

​

ANAHTAR

CÜMLE

*

41 of 49

DÜŞÜNELİM?????????

Anneleriniz evlerde yemek yaparken neden metal degil de tahta

kaşık kullanırlar?

​

Annelerimizin yemek yaptığı tencere veya çay demlediği çaydan-

lıkların sapları metal değil de plastikle kaplıdır.

​

Evde lambaları açmaya yarayan düğmeler demirden yapılmış

olsaydı ne olurdu?

Evlerde tv, buzdolabı v.b makinelerin kabloları ve fişleri ne ile

kaplıdır ?Neden?

​

*

42 of 49

Hangi elektrik devresindeki ampul ışık verir?

B)

A)

C)

D)

*

43 of 49

Yandaki sembolik gösterimi verilen elektrik devresi hangisidir?

B)

A)

C)

D)

*

44 of 49

Konumuz bitmiştir. Teşekkürler…

*

45 of 49

Üzgünüm Cevabınız Yanlış..☹

SORUYA DÖN

KONUYA DÖN

*

46 of 49

Üzgünüm Cevabınız Yanlış..☹

SORUYA DÖN

KONUYA DÖN

*

47 of 49

Üzgünüm Cevabınız Yanlış..☹

SORUYA DÖN

KONUYA DÖN

*

48 of 49

Üzgünüm Cevabınız Yanlış..☹

SORUYA DÖN

KONUYA DÖN

*

49 of 49

TEBRİKLER CEVABINIZ DOGRU..☺

DEVAM

*