BỘ SÁCH GIÁO KHOA

SỬ DỤNG THỐNG NHẤT TOÀN QUỐC

LỚP 1

• Tác giả:GS.TS. Vũ Văn Hùng (Tổng Chủ biên)
• PGS.TS Nguyễn Thị Thấn (Chủ biên)
• Ths. Đào Thị Hồng
• Ths. Phương Hà Lan
• PGS.TS. Hoàng Quý Tỉnh

​

TỰ NHIÊN VÀ XÃ HỘI

NỘI DUNG TẬP HUẤN

1. Các phương pháp và hình thức tổ chức dạy học

2. Đánh giá kết quả giáo dục

3. Sử dụng sách giáo viên và sách hỗ trợ

​

CÁC HOẠT ĐỘNG TẬP HUẤN

HĐ1. Khám phá cách thức tổ chức dạy học

HĐ2. Tìm hiểu cách thức đánh giá trong dạy học môn TNXH 1

HĐ3. Tìm hiểu cách sử dụng sách giáo viên và sách bổ trợ

​

HĐ 1. Khám phá cách thức tổ chức dạy học

3. Đặc điểm, mục tiêu và cách tổ chức cho từng hoạt động học tập đó

2. Các giai đoạn trong một bài học

1. Hệ thống các phương pháp, hình thức, phương tiện dạy học môn TNXH

Nhiệm vụ: Đọc SGK và tìm hiểu:

​

Phương pháp, hình thức và phương tiện dạy học

Các đồ dùng, phương tiện được cấp

• Bộ sa bàn giáo dục giao thông; Gồm: 01 sa bàn ngã tư đường phố;04 cột đèn tín hiệu giao thông; Một số cột biển báo; Mô hình một số phương tiện giao thông.
• Các bộ tranh:
• Cơ thể người và các giác quan; Gồm 7 tờ tranh câm vẽ hình vẽ cơ thể bé trai, bé gái, mắt, tai, mũi, lưỡi, bàn tay.
• Những việc nên và không nên làm để phòng tránh tật cận thị học đường. Gồm 6 tờ tranh minh họa việc nên làm và không nên làm để phòng tránh tật cận thị học đường.
• Các việc cần làm để giữ vệ sinh cá nhân. Gồm 18 tờ tranh minh họa việc cần làm để giữ vệ sinh cá nhân: Rửa tay đúng cách, rửa mặt, đánh răng.
• Phòng tránh bị xâm hại. Gồm 2 tờ tranh minh họa về phòng tránh bị xâm hại.

​

Các đồ dùng tự làm hoặc sưu tầm:

• Tùy vào nội dung từng bài học, GV và HS cùng sưu tầm để làm phong phú nội dung học tập (VD: Bài Ngôi nhà của em; Cùng khám phá cảnh quan xung quanh, Con vật xung quanh em…)
• Vật thật là cây cối HS sưu tầm ở gia đình, địa phương phục vụ bài học: Cây xung quanh em.
• Đồ dùng tự làm: HS, GV làm một số biển báo GT để học bài An toàn trên đường

​

Cách sử dụng đồ dùng và PT dạy học

• Sử dụng đúng nguyên tắc.
• HS tìm tòi, khám phá thông qua quan sát 🡪 đồ dùng, phương tiện dạy học đóng vai trò là nguồn tri thức.
• Thông qua quan sát, ĐD & TBDH góp phần hình thành ở HS năng lực khám phá/ tìm hiểu và vận dụng những kiến thức đã học vào thực tiễn cuộc sống.
• Làm cho giờ học sôi nổi, hấp dẫn 🡪 tạo hứng thú cho HS trong học tập.

​

Giai đoạn khởi động là hoạt động khởi đầu của bài học, có vai trò tạo tâm thế cho HS vào bài học mới. Ngoài ra, giai đoạn này cũng có tác dụng kết nối các tri thức, kinh nghiệm đã có của HS với bài học mới.

Giai đoạn khởi động có thể là:

- HS hát bài hát; chơi trò chơi; HS động não trước một vấn đề liên quan với bài học,…

- Ví dụ: HS hát và vận động để vào bài học: (Link video: hát khởi động vào bài học)

​

.

Khởi động

Khởi động�Khung chữ màu

dưới tên bài học

Khám phá

Khái niệm

Ví dụ

Các HĐ học tập

Là giai đoạn HS được trải nghiệm, tương tác để khám phá ra kiến thức của bài học.

- Quan sát, thảo luận, hỏi đáp,…

- Ưu tiên để HS được khám phá kiến thức bằng trải nghiệm với nhiều giác quan từ nguồn tư liệu thực tế như: các sự vật, hiện tượng xung quanh rồi sau đó mới đến tranh ảnh, video,…

Quan sát ngoài thiên nhiên

- Trò chơi học tập

- Thực hành

- Nói, kể, vẽ,…

Trò chơi học tập

Khái niệm:

Các hoạt động học tập

Thực hành

Là giai đoạn giúp HS củng cố và đào sâu hoặc mở rộng kiến thức đã được khám phá.

Các hoạt động học tập

Ví dụ

Các hoạt động:

Là giai đoạn HS được áp dụng các kiến thức, kĩ năng đã khám phá và thực hành luyện tập vào: các tình huống tương tự; các tình huống mới; vận dụng vào cuộc sống.

• Thực hành giải quyết một bài tập thực tiễn.
• Tham gia vào các dự án học tập,…

Khái niệm:

Các hoạt động học tập

Ví dụ

Vận dụng

VD: Dự án học tập.

Bốn giai đoạn của một bài học

Tuy nhiên, nhiều khi cũng rất khó phân chia rạch ròi các giai đoạn nêu trên cũng như khó xác định hoạt động học tập nào chỉ thuộc một trong các giai đoạn đó. Trong dạy học, GV cần linh hoạt vận dụng để tổ chức học tập đảm bảo để các em được trải nghiệm, tương tác để khám phá, thực hành và vận dụng hiệu quả.

HĐ 2: Tìm hiểu cách đánh giá� trong dạy học môn TNXH 1

Các phẩm chất và năng lực chung nào cần hình thành cho HS?

Các năng lực đặc thù là gì?

Đánh giá KQHT môn TNXH theo hướng hình thành và phát triển năng lực cần tiến hành như thế nào?

Nhiệm vụ: Nghiên cứu để làm rõ các vấn đề sau:

3

1

2

3

Các phẩm chất và năng lực

Bồi dưỡng phẩm chất và hình thành NL

Các năng lực, phẩm chất nêu trên không được hình thành một cách riêng rẽ mà thông qua các hoạt động học tập với các hoạt động giáo dục năng động, đa dạng nhằm hướng đến các yêu cầu cần đạt của môn học được gợi ý trong sách, tạo cho HS có nhiều cơ hội tham gia các hoạt động học tập một cách tích cực và chủ động.

​

Hay nói cách khác, trong quá trình học tập, để hướng đến hình thành các năng lực môn học thì việc hình thành các phẩm chất và năng lực chung được tích hợp trong các hoạt động học tập.

​

1. Đảm bảo đánh giá các mặt: Các PC và NL chung; các NL đặc thù.

2. Đánh giá kết quả học tập chú ý trọng khả năng vận dụng kiến thức, kĩ năng.

5. Kết hợp đánh giá thường xuyên và đánh giá định kì, giữa định tính và định lượng, giữa đánh giá của GV với tự đánh giá và đánh giá đồng đẳng của HS.

3. Coi trọng việc đánh giá kĩ năng thực hành (tạo ra sản phẩm bằng cách viết, vẽ, cắt dán; thu thập thông tin,…).

6. Sử dụng các hình thức đánh giá khác nhau: Thông qua bài kiểm tra, các câu hỏi vấn đáp, quan sát (quan sát việc HS thực hành, thảo luận, học ngoài thiên nhiên, SP học tập, …)

Những nguyên tắc, yêu cầu đánh giá

4. Đảm bảo nguyên tắc khách quan, phân hóa.

Khi đánh giá thường xuyên, GV cần dựa vào một số căn cứ sau:

1. Sự tham gia của HS trong các giai đoạn học tập:

• Giai đoạn khởi động: Giai đoạn này thường có hoạt động để tạo tâm thế cho học sinh vào bài mới hoặc câu hỏi để kết nối vốn kiến thức của HS với kiến thức, kĩ năng, năng lực trong bài học mới 🡪 Sự tham gia của HS như thế nào là căn cứ để đánh giá.

VD: Bài 10: Cùng khám phá quang cảnh xung quanh: Em sống ở đâu? Em thích nhất cảnh nào nơi em sống?

Bài 22: Ăn, uống hàng ngày : Em biết những loại thức ăn, đồ uống nào giúp cho cơ thể khỏe mạnh?

Hướng dẫn đánh giá thường xuyên

• Các giai đoạn: Khám phá, thực hành, vận dụng:

Mức độ tham gia của HS vào các hoạt động của các giai đoạn này như:

- Quan sát, thảo luận,… để khám phá ra kiến thức của bài học,

- Nói, viết, vẽ, chơi trò chơi hay tạo ra sản phẩm học tập để thực hành củng cố các kiến thức đã được khám phá,

- Liên hệ với thực tế cuộc sống, xử lý tình huống cụ thể,… để vận dụng các kiến thức, kĩ năng đã học…

Hướng dẫn đánh giá thường xuyên

2. Mức độ chính xác của câu trả lời củng cố cuối tiết, bài. Đây là phần chốt lại kiến thức cốt lõi của mỗi tiết, bài học. Các câu hỏi với phần này nhằm xác nhận mức độ bền vững của kiến thức mà các em đã lĩnh hội được.

Ví dụ: Bài 15 tiết 2 (trang 63) HS có nêu được các bộ phận chính của cây không? Tiết 3 (trang 65) HS có nêu được các tác dụng của cây không?

3. Nhận thức của HS với tranh tổng kết ở mỗi bài học. Đây là tranh tổng hợp kiến thức, kĩ năng, thái độ là định hướng phát triển năng lực và phẩm chất qua bài học. Nhận thức của học sinh về tranh này là căn cứ quan trọng để đánh giá.

Ví dụ: Bài 15 (trang 65) HS có suy nghĩ là nên ăn nhiều rau và có ý thức ăn nhiều rau giống bạn Hoa không?

4. Sản phẩm học tập mà HS tạo ra sau bài học/chủ đề: tính cẩn thận, tính thẩm mĩ, sáng tạo,...

Hướng dẫn đánh giá thường xuyên

Bài tập: Đánh giá mức độ tham gia vào các giai đoạn trong bài học sau:

​

Bài 15: Cây xung quanh em

​

Hướng dẫn đánh giá thường xuyên

- Giai đoạn khám phá: HS quan sát và phát hiện ra bao nhiêu cây, có nêu được đặc điểm bên ngoài của cây không, hoàn thành phiếu quan sát ở mức độ nào,…? (tiết 1)

Hướng dẫn đánh giá thường xuyên

- Giai đoạn khám phá: HS quan sát và phát hiện ra bao nhiêu cây, có nêu được những bộ phận của cây qua quan sát không? Có chỉ được đâu là từng bộ phận đó? (tiết 2)

Hướng dẫn đánh giá thường xuyên

- Giai đoạn khám phá: HS quan sát hình và biết được các loại cây được trồng để làm gì? (tiết 3)

Hướng dẫn đánh giá thường xuyên

Hướng dẫn đánh giá thường xuyên

Giai đoạn thực hành: Cách HS tham gia trồng cây (tiết 1)

Hướng dẫn đánh giá thường xuyên

Giai đoạn thực hành: HS có chỉ và nói đúng tên các bộ phận của cây không (tiết 2)

Hướng dẫn đánh giá thường xuyên

Giai đoạn thực hành: HS có lựa chọn đúng các cây đã cho vào nhóm phù hợp không? (tiết 3)...

Hướng dẫn đánh giá thường xuyên

Giai đoạn vận dụng: HS có chỉ và nói đúng tên các bộ phận của các cây với các bộ phận khác biệt như ở trang 63 không (tiết 2)?

Hướng dẫn đánh giá thường xuyên

Bảng 3: Hướng dẫn đánh giá một bài học (Bài 15: Cây xung quanh em)

Ví dụ đánh giá Bài 1. Kể về gia đình

• HS đã nêu được các thành viên trong gia đình, một số việc làm ở nhà của các thành viên chưa ?.
• HS có biết tự giới thiệu về bản thân và các thành viên trong gia đình mình không?
• HS có nêu được những việc làm thể hiện quan tâm lẫn nhau của các thành viên trong gia đình không?
• HS có thực hiện một số việc làm phù hợp của bản thân để chia sẻ công việc nhà với bố, mẹ,… không?
• HS có thực hiện được cách ứng xử phù hợp với các thành viên trong gia đình mình không (lễ phép, chào hỏi,…)?
• HS có thực hiện việc thể hiện tình cảm với các thành viên trong gia đình không? (tặng hoa, quà,.. nói lời nói yêu thương)

HĐ 6: Tìm hiểu sách giáo viên và sách bổ trợ

Nghiên cứu SGV và chỉ ra:

- Cấu trúc chung của SGV.

- Định hướng dạy học môn học được thể hiện qua các hướng dẫn tổ chức các bài học TNXH.

- Các giai đoạn của mỗi bài học.

Tìm hiểu cấu trúc và vai trò của các sách bổ trợ.

Nhiệm vụ 2:

Cấu trúc sách giáo viên

Sử dụng sách giáo viên

Định hướng chung về phương pháp giáo dục môn Tự nhiên và Xã hội được nêu tại Chương trình tổng thể, đảm bảo được các yêu cầu:

4 giai đoạn của 1 bài học

• Theo quy định của Bộ GD và ĐT về 4 bước của một bài học (thông tư 33/2017/TT-BGDĐT):
• Mở bài
• Kiến thức mới
• Luyện tập
• Vận dụng
• Cấu trúc mỗi bài học trong SGV cũng gồm các bước tương tự: (1) Khởi động; (2) Khám phá, (3) thực hành và (4) vận dụng.
• Việc dạy học theo 4 bước trên đảm bảo giúp HS không chỉ khám phá ra kiến thức mà còn được thực hành củng cố và vận dụng kiến thức. Đây là các bước học tập để hướng tới hình thành các phẩm chất và năng lực cho HS.

Sử dụng sách giáo viên

• SGV được biên soạn theo hướng gợi ý để phát huy tối đa khả năng sáng tạo của GV. Song trong sách cũng có những chỉ dẫn cụ thể giúp GV hiểu rõ ý đồ của SGK. Ví dụ: gợi ý nội dung các hình, hướng dẫn việc chuẩn bị các đồ dùng, thiết bị dạy học,…
• SGV được biên soạn theo từng tiết. Mỗi bài học trong sách thường gồm nhiều tiết. Tuy nhiên, việc phân chia ranh giới các tiết trong một bài học trong SGK chỉ mang tính chất tương đối. Điều đó có nghĩa là: GV cần tùy thuộc vào tình hình thực tế của lớp học, môi trường địa phương, các điều kiện về cơ sở vật chất mà điều chỉnh ranh giới tiết học cho phù hợp.

​

Các sách bổ trợ, sách tham khảo

CT GDPT mới cấp Tiểu học quy định HS học 2 buổi/ngày.

Vở bài tập

Vở thực hành

Phiếu bài tập tuần

Tự nhiên và Xã hội 1

(Dành cho buổi học thứ hai)

Hướng dẫn đánh giá thường xuyên

Giai đoạn vận dụng: HS Có nói được ích lợi của một cây mà mình thích trồng không (tiết 3)?

Sách bổ trợ, sách tham khảo

• Các bài tập trong các tài liệu nhằm giúp HS lớp 1 thực hiện các hoạt động học tập độc lập và đa dạng trong các tiết Tự nhiên và Xã hội; rèn cho HS các kĩ năng học tập, thực hành, củng cố và khắc sâu kiến thức, đồng thời hình thành và phát triển năng lực môn học.
• Về nội dung, các tài liệu này được biên soạn theo nội dung cụ thể và yêu cầu cần đạt ở lớp 1 của Chương trình GDPT ban hành kèm theo thông tư 32/2018/TT -BGDĐT ngày 26 tháng 12 năm 2018 của Bộ trưởng Bộ GD và ĐT.

​

Hướng dẫn đánh giá thường xuyên

Giai đoạn vận dụng: HS Có nói được ích lợi của một cây mà mình thích trồng không (tiết 3)?

Sách bổ trợ, sách tham khảo

• Về cấu trúc, Phiếu bài tập tuần, Tự nhiên xã hội 1 (dành cho buổi học thứ hai) được biên soạn theo thứ tự từng tuần, tài liệu còn lại được biên soạn theo thứ tự từng bài.
• Về hình thức, yêu cầu của bài tập là các dạng:

- Nối hình vẽ (hoặc ô chữ) với hình vẽ (hoặc ô chữ) cho phù hợp.

- Viết chữ Đ hoặc S,... hoặc đánh dấu x vào ⬜ dưới hình vẽ thể hiện việc nên làm / không nên làm; đúng hoặc sai.

- Viết vào ô trống hoặc chỗ (…) những từ, cụm từ phù hợp.

- Vẽ, tô màu,…

Hướng dẫn đánh giá thường xuyên

Giai đoạn vận dụng: HS Có nói được ích lợi của một cây mà mình thích trồng không (tiết 3)?

Vở bài tập, sách tham khảo

• 01

Hỗ trợ GV và HS trong việc dạy, học môn Tự nhiên và xã hội. HS sẽ được luyện tập những kiến thức cơ bản của bài học, được tư duy ở mức độ rộng hơn, đặc biệt được vận dụng kiến thức của bài học vào thực tế. Với GV, thay vì phải tra cứu tài liệu chuẩn bị cho buổi học thứ hai, tài liệu hỗ trợ cho GV trong việc rèn luyện kiến thức kĩ năng và phát triển NL cho HS.

​

• 02

Tạo điều kiện cho phụ huynh giúp con em mình củng cố những kiến thức cốt lõi không thể thiếu được về khoa học tự nhiên và xã hội, làm hành trang cho cuộc sống của các em trong hiện tại cũng như tương lai.

​

03

Là tài liệu hỗ trợ cho HS lớp 1, vì thế ở những tuần đầu của năm học, khi HS chưa biết đọc, biết viết, vở bài tập và các tài liệu tham khảo ở dạng quan sát, lựa chọn đánh đấu,... để nhận biết nhiệm vụ của mình hoặc các yêu cầu cần thực hiện.

Hướng dẫn đánh giá thường xuyên

Giai đoạn vận dụng: HS Có nói được ích lợi của một cây mà mình thích trồng không (tiết 3)?

Vở bài tập, sách tham khảo

• 04

Để HS hiểu nhiệm vụ, GV cần hướng dẫn cho HS biết các em phải thực hiện nhiệm vụ theo yêu cầu của từng bài. Khi các em đã biết đọc, biết viết, GV cần nhắc các em đọc kĩ yêu cầu của các bài tập để các em làm bài chính xác. Vở BT và các tài liệu tham khảo được sử dụng ở cuối tiết học hoặc ở buổi học thứ hai và thời gian học tại nhà với mục đích rèn luyện cho HS các kĩ năng học tập, thực hành, củng cố và khắc sâu kiến thức.

​

• 05

Phiếu bài tập tuần gồm các câu hỏi, bài tập, yêu cầu hoạt động, những vấn đề để yêu cầu HS giải quyết, hoặc thực hiện kèm theo những hướng dẫn, gợi ý cách làm. Nó là cơ sở cho hoạt động mở rộng nhận thức. Phiếu bài tập tuần được sử dụng sau một tuần học tập.

06

Tác dụng hỗ trợ GV và HS trong việc dạy học môn Tự nhiên và Xã hội, nhằm giúp củng cố kiến thức, rèn luyện các kĩ năng học tập cũng như phát triển năng lực môn học.

Hướng dẫn đánh giá thường xuyên

Giai đoạn vận dụng: HS Có nói được ích lợi của một cây mà mình thích trồng không (tiết 3)?

- Sách được biên soạn công phu - là sản phẩm trí tuệ, tâm huyết và đầy trách nghiệm của ê kíp làm sách chuyên nghiệp.

- Bảo đảm chất lượng của SGK mới - SGK phát triển năng lực.

• Hấp dẫn với GV và HS; giúp GV dễ dạy, HS dễ học;
• Đảm bảo phù hợp với các vùng miền khác nhau.

Thay cho lời kết

​