วิทยาการคำนวณ ม.1

บทที่ 5 ข้อมูลและการประมวลผล

คลิกเพื่อเข้าสู่บทเรียน

ข้อมูล

การรวบรวมข้อมูล

การประมวลผลข้อมูล

การสร้างทางเลือกเพื่อตัดสินใจ

ซอฟต์แวร์จัดการกับข้อมูล

เมนูหลัก

คำชี้แจง

ผู้จัดทำ

1. ให้นักเรียนศึกษาบทเรียน

2. ให้นักเรียนทำแบบทดสอบหลังเรียนทั้งหมด 10 ข้อ 10 คะแนน

คำชี้แจง

1

ข้อมูล

2

จุดประสงค์การเรียนรู้

1. นักเรียนสามารถเลือกข้อมูลและออกแบบวิธีการ การรวบรวมข้อมูลได้

2. นักเรียนสามารถรวบรวมข้อมูลจากแหล่งข้อมูลต่าง ๆ ได้

3. นักเรียนสามารถประมวลผลข้อมูล ออกแบบทางเลือก และประเมินทางเลือกในการแก้ปัญหา หรือตัดสินใจ

4. นักเรียนสามารถใช้ซอฟต์แวร์ในการจัดการกับข้อมูล และนำเสนอข้อมูลได้อย่างเหมาะสม

3

ทบทวนความรู้ก่อนเรียน

ข้อมูลคือข้อเท็จจริงที่แสดงสถานะหรือเหตุการณ์ต่างๆ ถูกต้องหรือไม่ ?

4

ทบทวนความรู้ก่อนเรียน

การคำนวณระยะทางจากบ้านมาโรงเรียนเป็นการประมวลผลอย่างหนึ่งถูกต้องหรือไม่ ?

5

ทบทวนความรู้ก่อนเรียน

การบันทึกรายการรับจ่ายในครอบครัวเป็นการเก็บรวบรวมข้อมูลถูกต้องหรือไม่ ?

6

ข้อมูล (data)

ข้อมูล (data) หมายถึง ความจริงที่อยู่ในรูปของตัวเลข ข้อความ ภาพ เสียง ข้อสังเกตที่รวบรวมมาจากเหตุการณ์หรือสิ่งใดสิ่งหนึ่ง

ข้อมูล ประกอบด้วย

• ข้อมูลเชิงปริมาณ (quantitative data) อยู่ในรูปของตัวเลข เช่น จำนวนเสือโคร่งอินโดจีนในประเทศไทย
• ข้อมูลเชิงคุณภาพ (qualitative data) อยู่ในรูปข้อความ อธิบายความหมาย บรรยายความคิดเห็น ความรู้สึก บทสัมภาษณ์

7

แหล่งข้อมูล

แหล่งข้อมูล เป็นแหล่งกำเนิดของข้อมูล หรือแหล่งรวบรวมข้อมูล แบ่งตามลักษณะของการได้มา ดังนี้

ข้อมูลปฐมภูมิ (primary data) คือ ข้อมูลที่ได้จากแหล่งกำเนิดข้อมูลหรือจุดเริ่มต้นของข้อมูล เช่น ข้อมูลจากการทดลอง

ข้อมูลทุติยภูมิ (secondary data) คือ ข้อมูลที่ไม่ได้มาจากแหล่งกำเนิดโดยตรง มาจากการอ้างอิงข้อมูลปฐมภูมิ เช่น บทความ เอกสารต่าง ๆ

8

แหล่งข้อมูล

ส่วนใหญ่นักเรียนจะใช้ข้อมูลทุติยภูมิ เพราะเป็นข้อมูลที่รวบรวมมาแล้ว สืบค้นได้ง่าย แต่สิ่งสำคัญในการที่จะใช้ข้อมูลทุติยภูมิคือ การตรวจสอบความถูกต้องและแหล่งที่มาอย่างละเอียด เพราะข้อมูลเหล่านี้ถูกส่งต่อกันมาอาจทำให้มีความคลาดเคลื่อน หรือถูกบิดเบือน

1

การรวบรวมข้อมูล

2

การรวบรวมข้อมูล

ข้อมูลแต่ละอย่างอาจต้องใช้วิธีการรวบรวมข้อมูลที่แตกต่างกันไป วิธีการรวบรวมข้อมูล เช่น

อาจเป็นการสัมภาษณ์โดยตรงหรือทางอ้อม เช่น โทรศัพท์ สื่อสังคมออนไลน์ เป็นคำถามปลายเปิด ตรงประเด็น ชัดเจน

3

การรวบรวมข้อมูล

ทำโดยสร้างแบบสำรวจที่กำหนดคำถามเพื่อค้นหาข้อมูล หรือความเห็นที่ต้องการ เช่น สำรวจความพึงพอใจของการบริหารงานของสภานักเรียน

เป็นวิธีที่ง่ายสุด ใช้สำหรับรวบรวมข้อมูลจากเหตุการณ์ เช่น สังเกตพฤติกรรมของนักเรียน ระหว่างรับประทานอาหาร

4

การรวบรวมข้อมูล

เป็นการรวบรวมข้อมูลจากการทดลอง หรือทดสอบที่มีการควบคุมปัจจัยบางประการ เช่น การบันทึกผลการเจริญเติบโตของถั่วงอกเมื่อมีแสงแดดและไม่มีแสงแดด

รวบรวมข้อมูลจากเอกสาร รายงาน บทความ หรือแบบฟอร์มสำหรับรวบรวมข้อมูล เช่น แบบบันทึกการเข้าเรียนของนักเรียน

การทดลอง (experiment)

การทบทวนเอกสาร (document/literature review)

5

การรวบรวมข้อมูล

เป็นการรวบรวมข้อมูลด้วยการสำรวจจากประชากรเกี่ยวกับเรื่องที่กำหนด

การสำมะโน (census)

6

เครื่องมือที่ใช้

ในการเก็บรวบรวมข้อมูล

เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูล เช่น แบบสำรวจ แบบสัมภาษณ์ แบบสอบถาม แบบสังเกต อาจใช้แอปพลิเคชัน หรือสื่อสังคมออนไลน์ เพื่อลดภาระการจัดเก็บ ลดข้อผิดพลาด และช่วยทำให้สะดวกรวดเร็ว โดยต้องอ้างอิงแหล่งข้อมูลเพื่อยืนยันว่ามาจากแหล่งที่น่าเชื่อถือ

7

สิ่งที่ต้องคำนึง

ในการรวบรวมข้อมูล

ความถูกต้อง (accuracy) เช่น คะแนนสอบของนักเรียนทุกคนต้องถูกต้อง

ความทันสมัย (timeliness) เช่น ข้อมูลสิ้นสุดวันส่งงาน ควรเป็นวันที่ในอนาคต ไม่ใช่วันที่ผ่านมาแล้ว

ความเกี่ยวข้อง (relevance) เช่น ข้อมูลที่ใช้ประกอบการเดินทางไปเที่ยว อาจประกอบด้วย แหล่งท่องเที่ยว เวลาเปิด-ปิด ระยะทาง วิธีการเดินทาง สภาพภูมิอากาศ

8

ตัวอย่างที่ 5.1

การรวบรวมและตรวจสอบ

ความถูกต้องของข้อมูล

สถานการณ์ ในงานกีฬาสีของโรงเรียน นักเรียนแต่ละห้องต้องส่งนักกีฬาเพื่อแข่งขันกีฬา 3 ประเภท

9

ตัวอย่างที่ 5.1

การรวบรวมและตรวจสอบความถูกต้องของข้อมูล

1.วิเคราะห์ความต้องการและจัดทำเครื่องมือในการรวบรวมข้อมูล

พิจารณาความต้องการในการรวบรวมข้อมูล เลือกและจัดทำเครื่องมือในการรวบรวมข้อมูล จากสถานการณ์นักเรียนต้องเลือกกีฬาที่ตรงกับความต้องการของเพื่อนในห้องจำนวน 3 ประเภท

นักเรียนจึงวางแผนสำรวจความต้องการของเพื่อนโดยจัดทำเครื่องมือในการสำรวจหรือการสัมภาษณ์ เช่น นักเรียนอาจ

ออกแบบ แบบสัมภาษณ์ได้ตามลักษณะแบบที่ 1 หรือ

แบบที่ 2 หรือแบบสำรวจตามแบบที่ 3 ดังนี้

10

ตัวอย่างที่ 5.1

การรวบรวมและตรวจสอบความถูกต้องของข้อมูล

แบบที่ 1 นักเรียนวางแผนสัมภาษณ์เพื่อนเป็นรายบุคคลและต้องการคำตอบที่หลากหลายจึงออกแบบตารางในการเก็บข้อมูลดังนี้

11

ตัวอย่างที่ 5.1

การรวบรวมและตรวจสอบความถูกต้องของข้อมูล

แบบที่ 2 นักเรียนวางแผนว่าจะสัมภาษณ์เพื่อนเป็นรายบุคคลแต่ต้องการกำหนดคำตอบเบื้องต้น โดยพิจารณาจากกีฬาที่เพื่อนในห้องสามารถเล่นได้ 5 ประเภท จึงออกแบบตารางในการเก็บข้อมูลดังนี้

12

ตัวอย่างที่ 5.1

การรวบรวมและตรวจสอบความถูกต้องของข้อมูล

แบบที่ 3 นักเรียนวางแผนให้เพื่อนแต่ละคนส่งคำตอบมาให้ และต้องการกำหนดคำตอบเป็นกีฬา 5 ประเภทเท่านั้น นักเรียนจึงออกแบบฟอร์มการสำรวจดังตัวอย่างต่อไปนี้

แบบสำรวจกีฬาที่ต้องการส่งเข้าแข่งขัน

โปรดเขียนเครื่อง หน้าช่องว่างประเภทกีฬาที่คุณต้องการส่ง

เข้าแข่งขันมากที่สุด เลือกเพียง 3 คำตอบ

​

______บาสเก็ตบอล

______ปิงปอง

______วอลเลย์บอล

______ว่ายน้ำ

______ฟุตบอล

​

13

ตัวอย่างที่ 5.1

การรวบรวมและตรวจสอบความถูกต้องของข้อมูล

2.การเตรียมข้อมูลก่อนการประมวลผล

1) ตรวจสอบความถูกต้องของข้อมูล

เมื่อนักเรียนรวบรวมข้อมูลแล้ว จำเป็นต้องมีการตรวจสอบความถูกต้องของข้อมูล ข้อมูลที่จัดเก็บต้องมีความน่าเชื่อถือ หากข้อมูลมีความผิดพลาดจะทำให้ผลลัพธ์จากการประมวลผลผิดพลาดตามไปด้วย นักเรียนตรวจสอบได้จากอะไรบ้าง เบื้องต้นอาจพิจารณารายละเอียดข้อมูลที่รวบรวมมาได้ว่าเป็นสิ่งเดียวกันกับประเด็นที่รวบรวมหรือไม่ เช่น ต้องการข้อมูลกีฬาที่ต้องการให้มีการจัดแข่งขัน แต่ข้อมูลที่เก็บรวบรวมมาได้เป็นชื่อนักกีฬา หากตรวจพบต้องแก้ไขให้ถูกต้อง

14

ตัวอย่างที่ 5.1

การรวบรวมและตรวจสอบความถูกต้องของข้อมูล

เช่น สมมติว่านักเรียนใช้เครื่องมือสัมภาษณ์แบบที่ 1 แล้วเก็บข้อมูลได้ดังตารางต่อไปนี้

แบบเก็บข้อมูลที่นักเรียนได้มาจากการสัมภาษณ์

15

ตัวอย่างที่ 5.1

การรวบรวมและตรวจสอบความถูกต้องของข้อมูล

สังเกตข้อมูลที่ได้จากการสัมภาษณ์ จะเห็นว่าข้อมูลเพื่อนคนที่ 2 กีฬาที่ต้องการให้มีการจัดแข่งขัน ช่องที่ 2 ถูกบันทึกเป็นฟุตปอง ซึ่งอาจเกิดความผิดพลาดในการจดบันทึกโดยข้อมูลส่วนนี้จะนำไปใช้ในการประมวลผลไม่ได้ ดังนั้นต้องตัดรายการนี้ออกจากการประมวลผลได้ดังตารางต่อไปนี้

16

ตัวอย่างที่ 5.1

การรวบรวมและตรวจสอบความถูกต้องของข้อมูล

จากเครื่องมือสัมภาษณ์ในแบบที่ 2 และเครื่องมือสำรวจแบบที่ 3 ถ้านักเรียนพิจารณาจะเห็นว่า ข้อผิดพลาดที่อาจเกิดขึ้นคือ คำตอบของเพื่อนที่ได้อาจมีมากกว่า 3 คำตอบ แต่ถ้านักเรียนทำแบบสำรวจออนไลน์ โปรแกรมจะสามารถช่วยป้องกันไม่ให้ผู้ตอบเลือกเกิน 3 คำตอบได้

17

ตัวอย่างที่ 5.1

การรวบรวมและตรวจสอบความถูกต้องของข้อมูล

2) ปรับรูปแบบข้อมูล

ข้อมูลที่มีการรวบรวมมานั้นอาจมีหลากหลายรูปแบบที่แตกต่างกันไป ทำให้เกิดความผิดพลาดในการประมวลผล ดังนั้นจึงควรมีการเตรียมข้อมูลให้อยู่ในรูปแบบเดียวกันเพื่อให้ได้ผลลัพธ์ที่ถูกต้อ

18

ตัวอย่างที่ 5.1

การรวบรวมและตรวจสอบความถูกต้องของข้อมูล

สมมติข้อมูลที่นักเรียนได้มาจากการสัมภาษณ์แบบที่ 1 มีดังนี้

จากตารางจะเห็นว่าเพื่อนลำดับที่ 1 ประเภทกีฬาที่ต้องการคือ บอล ซึ่งผู้จดบันทึกอาจจะบันทึกแบบย่อที่หมายถึงฟุตบอล ถ้านำข้อมูลนี้ไปประมวลผล อาจจะได้ผลลัพธ์ที่ผิดพลาด ดังนั้นต้องเปลี่ยนให้เป็นข้อมูลให้เป็นคำเดียวกันกับข้อมูลที่มีอยู่ก่อนนำไปประมวลผล ในที่นี้จะเปลี่ยนคำว่าบอลเป็นฟุตบอลดังตารางต่อไปนี้

19

ตัวอย่างที่ 5.1

การรวบรวมและตรวจสอบความถูกต้องของข้อมูล

เปลี่ยนคำว่าบอลเป็นฟุตบอล

20

กิจกรรมที่ 5.1

1. นักเรียนต้องการเก็บข้อมูลเพื่อนในห้องไว้เพื่อติดต่อ นักเรียนจะเก็บข้อมูลใดบ้าง ?

2. สมมตินักเรียนบันทึกบัญชีรายรับรายจ่ายประจำวันของตนเอง ในที่นี้มีข้อมูลอยู่เพียง 2 วัน และให้นักเรียนพิจารณาข้อมูลในบัญชีรายรับรายจ่ายประจำวันในตาราง ว่ามีข้อมูลส่วนใดบ้างที่ผิดพลาดและสามารถแก้ไขให้ถูกต้องได้หรือไม่ อย่างไร ? ดังตารางต่อไปนี้

21

กิจกรรมที่ 5.1

22

กิจกรรมที่ 5.1

23

กิจกรรมที่ 5.1

3. ให้นักเรียนสำรวจข้อมูลพื้นฐานของเพื่อนในห้อง ดังนี้

ให้นักเรียนพิจารณาข้อมูลที่รวบรวมมาได้ว่ามีข้อมูลใดที่เป็นไปไม่ได้เพราะเหตุใด

1

การประมวลผลข้อมูล

2

การประมวลผลข้อมูล

การประมวลผลข้อมูล (data processing) หมายถึง กระบวนการที่กระทำกับข้อมูลที่รวบรวมไว้เพื่อให้ได้ข้อมูล หรือสารสนเทศที่อยู่ในรูปที่ต้องการ การประมวลผลมีอยู่ 2 แบบ ดังนี้

1. การประมวลผลด้วยมือ

ใช้กระดาษ ปากกา และแรงคนในการดำเนินการ

3

การประมวลผลข้อมูล

2.การประมวลผลด้วยเครื่องมือ

ใช้เครื่องมือช่วยทุนแรง เช่น เครื่องพิมพ์ดีด

เครื่องคิดเลข เครื่องนับธนบัตร

ปัจจุบันนิยมประมวลผลด้วยเครื่องอิเล็กทรอนิกส์ เช่น คอมพิวเตอร์ สมาร์ตโฟน

4

การประมวลผลข้อมูล

การประมวลผลด้วยคอมพิวเตอร์ เรียกข้อมูลที่นำเข้าว่า ข้อมูลเข้า (input) เรียกสิ่งที่ประมวลผลว่า (process) ข้อมูลออกหรือผลลัพธ์ (output)

ข้อมูลเข้า

(Input)

ประมวลผล

(Process)

ข้อมูลออก(Output)

กระบวนการประมวลผลข้อมูล

5

วิธีการประมวลผล

นำข้อมูลที่มีอยู่แล้วมาคำนวณ ตามข้อกำหนด เช่น คำนวณอายุปัจจุบันจากปีเกิด

เป็นการจัดข้อมูลให้อยู่ในลำดับที่เหมาะสม เช่น การเรียงเลขประจำตัวตามลำดับรายชื่อนักเรียน

การคำนวณ (computation)

การเรียงลำดับ (sort)

6

วิธีการประมวลผล

การจัดกลุ่ม การแยกประเภท การตีความ

เป็นการสรุปใจความสำคัญ ให้เหลือเฉพาะประเด็นหลัก

เป็นการนำเสนอผลลัพธ์ที่ได้ในรูปแบบต่าง ๆ เช่น เล่มรายงานหรือไฟล์ ป้ายนิเทศก์ อินโฟกราฟิก

การรายงาน (reporting)

การวิเคราะห์ (analysis)

การสรุป (summation)

7

ตัวอย่างที่ 5.2

การสำรวจกีฬาที่ต้องการส่งเข้าร่วมแข่งขันจากตัวอย่างที่ 5.1 นักเรียนใช้วิธีในการประมวลผลโดยการนับจำนวนการตอบของนักเรียนในห้อง เกี่ยวกับประเภทกีฬาที่ต้องการส่งเข้าแข่งขัน มีผู้ให้สัมภาษณ์ทั้งหมด 50 คน โดยประมวลผลข้อมูลแล้วได้ดังนี้ ฟุตบอล 50 คนวอลเลย์บอล 40 คน บาสเกตบอล 20 คนว่ายน้ำ 20 คน ปิงปอง 16 คน ข้อมูลใช้ไม่ได้ 4 คน

8

กิจกรรมที่ 5.2

1. ถ้าครอบครัวของนักเรียนต้องการเดินทางไปพักผ่อนชายทะเลในช่วงวันหยุดยาว 3 วันโดยมีงบประมาณจำกัดจำนวนหนึ่ง ให้นักเรียนสืบค้นข้อมูลและอธิบายวิธีการเลือกที่พักและวิธีเดินทาง

9

กิจกรรมที่ 5.2

2. ให้ทดลองใช้ซอฟต์แวร์หรือบริการบนอินเทอร์เน็ตในการทำงานต่อไปนี้

2.1 บันทึกข้อมูลต่อไปนี้โดยบันทึกแต่ละวันในสัปดาห์ที่ผ่านมา

• รายการอาหารและราคาที่รับประทานในแต่ละวัน
• วิชาที่มีการบ้านในแต่ละวัน
• จำนวนชั่วโมงที่ใช้โทรศัพท์มือถือคอมพิวเตอร์
• กีฬาที่เล่นและเวลาที่ใช้ในการเล่นแต่ละครั้ง
• เวลาอ่านหนังสือ
• ช่วยเหลืองานบ้านอะไรบ้างและใช้เวลาแต่ละครั้งเท่าใด

10

กิจกรรมที่ 5.2

2.2 นำข้อมูลที่บันทึกไว้ในข้อ 2.1 มาประมวลผลโดยใช้ซอฟต์แวร์ประมวลผล (ให้ใช้สูตรคำนวณ) ดังรายการต่อไปนี้

• รายการอาหารที่รับประทานบ่อยที่สุด
• รายการอาหารที่มีราคาแพงที่สุด
• รายการอาหารที่รับประทานบ่อยที่สุดและมีราคาสูงที่สุด
• จำนวนเงินที่จ่ายค่าอาหารไปในหนึ่งสัปดาห์
• วิชาที่มีการบ้านมากที่สุดในหนึ่งสัปดาห์ที่ผ่านมาและจำนวนครั้งที่แต่ละวิชาให้การบ้าน

11

กิจกรรมที่ 5.2

• ในหนึ่งสัปดาห์นักเรียนใช้โทรศัพท์มือถือหรือคอมพิวเตอร์เป็นเวลากี่ชั่วโมงและเฉลี่ยวันละกี่ชั่วโมง
• ในหนึ่งสัปดาห์นักเรียนเล่นกีฬาใดบ่อยที่สุดและเฉลี่ยวันละกี่ชั่วโมง
• งานบ้านใดที่ใช้เวลามากที่สุด
• จำนวนครั้งที่ทำงานบ้านแต่ละชนิด
• เวลารวมทั้งหมดในการอ่านหนังสือ

12

การประมวลผลข้อมูล

ผลลัพธ์ที่ได้จากการประมวลผลข้อมูล อาจเป็นข้อมูลเชิงปริมาณหรือเชิงคุณภาพก็ได้ จากตัวอย่างที่ 5.2 ผลลัพธ์เป็นข้อมูลเชิงปริมาณ สามารถนำเสนอในรูปแบบต่างๆ เช่น ตาราง แผนภูมิ แผนภาพ แผนผัง infographics เพื่อสื่อสารกับผู้อื่นได้อย่างน่าสนใจ สำหรับ

ผลลัพธ์ในเชิงคุณภาพ อาจนำเสนอในรูปแบบ

เอกสาร รายงานสรุปหรือคลิปวีดิทัศน์

13

การประมวลผลข้อมูล

ตัวอย่างที่ 5.3 จากข้อมูลในตัวอย่างที่ 5.2 สามารถนำเสนอข้อมูลได้เป็นแผนภูมิแท่งดังนี้

1

การสร้างทางเลือกเพื่อตัดสินใจ

2

การสร้างทางเลือก

เพื่อตัดสินใจ

การดำเนินชีวิต ทุกคนมีการรวบรวมข้อมูลอัตโนมัติตลอดเวลา เมื่อต้องตัดสินใจ จะมีการนำข้อมูลเหล่านั้นมาใช้ เช่น ขณะขับรถจักรยานอยู่บนถนน สังเกตสิ่งต่าง ๆ เป็นการวบรวมข้อมูล และนำข้อมูลนั้นมาตัดสินใจเพื่อเกิดสิ่งใดสิ่งหนึ่ง เช่น เมื่อมีหลุม ตัดสินใจหลบ หยุดรถ หรือขี่ลงไปในหลุมหากไม่ลึกมาก

​

3

การสร้างทางเลือก

เพื่อตัดสินใจ

การตัดสินใจจะเกิดขึ้นมีหลายทางเลือก แต่ละทางเลือกนำไปสู่ผลลัพธ์ที่เหมือนหรือแตกต่างกัน ขั้นตอนตัดสินใจ มีดังนี้

1.กำหนดเป้าหมายของการตัดสินใจ

2.รวบรวมข้อมูลและความรู้ที่เกี่ยวข้องที่เพียงพอต่อการตัดสินใจ

3.กำหนดทางเลือกทั้งหมดที่เป็นไปได้

4.ประเมินทุกทางเลือก โดยวิเคราะห์เชิงตรรกะเชื่อมโยงระหว่างทางเลือกและผลลัพธ์ สอดคล้องกับเป้าหมาย

5.ตัดสินใจเลือกทางเลือกที่เหมาะสมที่สุด

4

ชวนคิด

1. ถ้าถูกสุนัขวิ่งไล่ นักเรียนจะทำอย่างไรให้บอกมา 3 วิธี

2. จากข้อ 1 นักเรียนจะตัดสินใจเลือกวิธีใดเพราะเหตุใด

5

ตัวอย่างที่ 5.4

จากตัวอย่างที่ 5.2 จะเห็นว่านักเรียนมีเป้าหมายที่จะเลือกกีฬาที่จะส่งแข่งขัน โดยจะเลือกจากลำดับที่สูงสุด 3 ลำดับแรก พบว่าลำดับที่ 3 และ 4 มีคะแนนเท่ากัน จึงกำหนดทางเลือกได้เป็น 2 แบบดังนี้

• ทางเลือกที่ 1 ฟุตบอล วอลเลย์บอล บาสเกตบอล
• ทางเลือกที่ 2 ฟุตบอล วอลเลย์บอล ว่ายน้ำ

6

ตัวอย่างที่ 5.4

จากทางเลือกทั้ง 2 แบบนักเรียนจะเลือกแบบใด ประเด็นใดบ้างที่ช่วยตัดสินใจในการเลือกคำตอบที่ดีและเหมาะสมที่สุด สมมตินักเรียนได้รับข้อมูลเพิ่มเติมว่า

1. การแข่งขันกีฬาครั้งนี้มีผู้สนับสนุนชุดกีฬาห้องละ 1,700 บาท ซึ่งนักเรียนหาข้อมูลพบว่า เสื้อกีฬาราคาตัวละ 75 บาท ชุดว่ายน้ำราคาชุดละ 375 บาท ทำให้นักเรียนคิดว่าประเด็นที่จะนำมาพิจารณาเพิ่มเติมคือ สามารถซื้อชุดกีฬาเพียงพอกับจำนวนผู้เล่นแต่ละครั้ง

7

ตัวอย่างที่ 5.4

2. เพื่อนในห้องเสนอว่าถ้าต้องการได้ถ้วยรางวัลกีฬารวม ควรเลือกกีฬาประเภททีมเพราะหากได้รับเหรียญทองจะได้แต้มสะสม 10 แต้ม เหรียญเงิน 8 แต้ม และเหรียญทองแดง 6 แต้ม ซึ่งสูงกว่ากีฬาที่แข่งประเภทเดี่ยวโดยเหรียญทองจะได้แต้มสะสม 8 แต้มเหรียญเงิน 6 แต้ม และเหรียญทองแดง 4 แต้ม ซึ่งกีฬาว่ายน้ำจะมีการ

แข่งขันประเภทเดี่ยวเท่านั้น

8

ตัวอย่างที่ 5.4

จากประเด็นข้างต้นนักเรียนจึงต้องประเมินผลทางเลือกทั้ง 2 ทางเลือก เพื่อให้ได้ทางเลือกที่ดีที่สุดในการส่งกีฬาแข่งขัน เริ่มจากการกำหนดประเด็นในการพิจารณาในที่นี้กำหนดไว้ 2 ประเด็นคือ อยู่ในงบประมาณชุดกีฬาที่มีผู้สนับสนุน และแต้มสะสมถ้วยกีฬารวมมากที่สุดที่เป็นไปได้ แล้วกำหนดคะแนนเต็มในที่นี้คือ 10 คะแนน และให้คะแนนความสำคัญของแต่ละประเด็นเท่ากัน จึงกำหนดคะแนนเต็มแต่ละประเด็นเป็น 5 คะแนน ตัวอย่างการให้คะแนนมีดังนี้

9

ตัวอย่างที่ 5.4

เกณฑ์ให้คะแนน ประเด็น "อยู่ในงบประมาณ"

5 หมายถึง อยู่ในงบประมาณ

1 หมายถึง เกินงบประมาณ

เกณฑ์ให้คะแนน ประเด็น "แต้มสะสมถ้วยกีฬา

รวมสูงที่สุดที่เป็นได้"

5 หมายถึง ได้แต้มสะสมสูงที่สุดที่เป็นไปได้ 29-30 แต้ม

4 หมายถึง ได้แต้มสะสมสูงที่สุดที่เป็นไปได้ 27-28 แต้ม

3 หมายถึง ได้แต้มสะสมสูงที่สุดที่เป็นไปได้ 25-26 แต้ม

2 หมายถึง ได้แต้มสะสมสูงที่สุดที่เป็นไปได้ 23-24 แต้ม

1 หมายถึง ได้แต้มสะสมสูงที่สุดที่เป็นไปได้

ต่ำกว่า 23 แต้ม

10

ตัวอย่างที่ 5.4

สังเกตว่า ทั้ง 2 ประเด็นที่นำมาพิจารณานั้น ประเด็นแรก ทั้ง 2 ทางเลือกได้คะแนนเต็ม 5 เท่ากัน เนื่องจากค่าชุดกีฬาที่ใช้อยู่ในงบประมาณเป็นดังนี้

11

ตัวอย่างที่ 5.4

สำหรับประเด็นที่ 2 แต้มสะสมสูงสุดที่เป็นไปได้ของทางเลือกที่ 1 คือ 30 แต้ม (มาจากการได้เหรียญทองกีฬาทั้ง 3 ประเภทซึ่งเป็นประเภททีมทั้งหมดจะได้แต้มสะสม 3×10 =30) และแต้มสะสมสูงสุดที่เป็นไปได้ ของทางเลือกที่ 2 คือ 28 แต้ม (มาจากการได้เหรียญทองกีฬาทั้ง 3 ประเภท ซึ่งเป็นประเภททีม 2 รายการและประเภทเดี่ยว 1 รายการจะได้แต้มสะสม 2×10+8=28) ดังนั้นคะแนนที่ให้แต่ละทางเลือกจึงเป็น 5 และ 4 ตามลำดับ

สรุปแล้วนักเรียนเลือกส่งกีฬา 3 ประเภทตามทางเลือกที่ 1 เนื่องจากมี

คะแนนรวมมากกว่าทางเลือกที่ 2

12

กิจกรรม 5.3

1. นักเรียนมีเงิน 50 บาทและต้องการรับประทานอาหารกลางวันซึ่งประกอบด้วยอาหารหลักและขนมหวาน

ให้นักเรียนออกแบบรายการอาหาร 3 เมนูยกตัวอย่างเช่น

1) ก๋วยเตี๋ยวน้ำตก (25 บาท) +ลอดช่อง (10 บาท)

2) ข้าวคลุกกะปิ (35 บาท) +ไอศกรีม (10 บาท)

3) ข้าวไข่เจียว (20 บาท) + เต้าฮวยฟรุตสลัด( 25 บาท)

13

กิจกรรม 5.3

2. จากรายการอาหารที่นักเรียนออกแบบไว้ในข้อ 1 ให้นักเรียนพิจารณาว่าจะเลือกรับประทานอาหารรายการใดเพราะเหตุใด

โดยเริ่มจากการกำหนดประเด็นในการพิจารณาและเกณฑ์การให้คะแนน

1

ซอฟต์แวร์

จัดการกับข้อมูล

2

ซอฟต์แวร์

จัดการกับข้อมูล

ปัจจุบันมีผู้ให้บริการซอฟต์แวร์บนคลาวด์ (cloud-based service) เราสามารถใช้ซอฟต์แวร์เหล่านี้เป็นเครื่องมือในการจัดการกับข้อมูล ตั้งแต่การรวบรวม ประมวผล และนำเสนอข้อมูล เช่น

3

ซอฟต์แวร์

จัดการกับข้อมูล

1. ซอฟต์แวร์ประมวลคำ (word processor) ใช้สำหรับสร้าง แก้ไข และจัดรูปแบบเอกสาร เช่น Google Docs, Microsoft Words

4

ซอฟต์แวร์

จัดการกับข้อมูล

2. ซอฟต์แวร์สร้างฟอร์ม (form) สำหรับสร้างแบบสำรวจ/แบบสอบถาม เช่น Google Forms

5

ซอฟต์แวร์

จัดการกับข้อมูล

3. ซอฟต์แวร์ตารางทำงาน (spreadsheet) ใช้สำหรับสร้างและแก้ไขตารางทำงาน รวมทั้งการประมวลผลข้อมูลในตาราง เช่น Google Sheets, Microsoft Excel

6

ซอฟต์แวร์

จัดการกับข้อมูล

4. ซอฟต์แวร์นำเสนองาน (presentation) ใช้สร้าง แก้ไข ตกแต่งแฟ้มนำเสนองาน ใส่ตารางข้อมูล แผนภูมิ รูปภาพ รูปวาด วิดีทัศน์ เช่น Google Slides, Microsoft PowerPoint

7

ซอฟต์แวร์

จัดการกับข้อมูล

5. ซอฟต์แวร์สร้างผังความคิด (concept map) ใช้สร้าง แก้ไข ตกแต่ง ผังความคิด เช่น Mindmup.com เก็บไว้ใน Google Drive

8

กิจกรรมที่ 5.4

ให้นักเรียนค้นหาเครื่องมือหรือบริการออนไลน์อื่นๆ ที่มีการใช้งานร่วมกันว่ามีบริการใดบ้างที่ไม่ซ้ำกับที่กล่าวมา

9

กิจกรรมท้ายบท

1.บุคคลที่ประกอบอาชีพต่อไปนี้ จะต้องมีการตัดสินใจเรื่องใดบ้าง แต่ละเรื่องมีทางเลือกใดบ้างและส่งผลอย่างไร

ชาวนา

10

กิจกรรมท้ายบท

ครู

ดูภาพยนต์

11

กิจกรรมท้ายบท

2. ให้นักเรียนจับคู่และปฏิบัติดังนี้

1. นักเรียนคนที่ 1 กำหนดสถานการณ์ที่ต้องมีการตัดสินใจ
2. นักเรียนคนที่ 2 กำหนดทางเลือกต่างๆ
3. นักเรียนคนที่ 1 ตัดสินใจเลือกทางเลือกที่เหมาะสมที่สุด

ผู้จัดทำ

นางสาว…………………………………

ตำแหน่ง …………………………

โรงเรียน…………………………………..