�Ε Ν Ο Τ Η Τ Α 8�Η εξέλιξη της ελληνικής επανάστασης �(1821-1827)�

Μπακάλης Κώστας

history-logotexnia.blogspot.com

1

2

3

• ΑΣΚΗΣΗ: α) Το χειμώνα του 1819–1820 Έλληνες από διάφορα μέρη και με διαφορετικά επαγγέλματα παίρνουν θέση για την Επανάσταση. β) Εξηγήστε για ποιους λόγους ο καθένας από τους παρακάτω είναι με την επανάσταση ή όχι. Πηγή: http://museduc.gr/docs/Istoria/C/LAI_K03_K04.pdf

4

Α. Για ποιους λόγους ήταν ευνοϊκή η συγκυρία στη Νότια Ελλάδα για την επιτυχία της Επανάστασης;

Οι προϋποθέσεις για την επιτυχία της ελληνικής επανάστασης ήταν σαφώς καλύτερες στο νότιο ελλαδικό χώρο,

1. όπου οι ελληνικοί πληθυσμοί ήταν πυκνότεροι και η παρουσία οθωμανικού στρατού δεν ήταν ιδιαίτερα ισχυρή,
2. ενώ τη δεδομένη στιγμή (1820-1822) μεγάλο μέρος των οθωμανικών δυνάμεων ήταν απασχολημένο στον πόλεμο εναντίον του Αλή πασά της Ηπείρου.
3. Ακόμη, εδώ πολυάριθμοι Φιλικοί προετοίμαζαν και ανέμεναν τον ξεσηκωμό,
4. υπήρχαν ένοπλα σώματα Ελλήνων (κλέφτες), ελληνικά εμπορικά σκάφη, που τότε ήταν εφοδιασμένα με κανόνια,
5. ενώ πολλοί Έλληνες διέθεταν σημαντική εμπειρία ένοπλων συγκρούσεων
• τόσο στην ξηρά
• (στρατιώτες στις ένοπλες δυνάμεις του Αλή πασά
• και στον αγγλικό στρατό των Επτανήσων)
• όσο και στη θάλασσα
• (ναύτες στο τουρκικό πολεμικό ναυτικό,
• αλλά και σε εμπορικά πλοία
• που είτε συγκρούονταν με πειρατές
• είτε ασκούσαν πειρατεία).
6. Επιπλέον, τα ορεινά εδάφη της Πελοποννήσου και της Στερεάς διευκόλυναν τον κλεφτοπόλεμο.

5

Για ποιους λόγους ήταν ευνοϊκή η συγκυρία στη Νότια Ελλάδα για την επιτυχία της Επανάστασης;

Οι προϋποθέσεις για την επιτυχία της ελληνικής επανάστασης ήταν σαφώς καλύτερες στο νότιο ελλαδικό χώρο,

1. όπου οι ελληνικοί πληθυσμοί ήταν πυκνότεροι και η παρουσία οθωμανικού στρατού δεν ήταν ιδιαίτερα ισχυρή,
2. ενώ τη δεδομένη στιγμή (1820-1822) μεγάλο μέρος των οθωμανικών δυνάμεων ήταν απασχολημένο στον πόλεμο εναντίον του Αλή πασά της Ηπείρου.
3. Ακόμη, εδώ πολυάριθμοι Φιλικοί προετοίμαζαν και ανέμεναν τον ξεσηκωμό,
4. υπήρχαν ένοπλα σώματα Ελλήνων (κλέφτες), ελληνικά εμπορικά σκάφη, που τότε ήταν εφοδιασμένα με κανόνια,
5. ενώ πολλοί Έλληνες διέθεταν σημαντική εμπειρία ένοπλων συγκρούσεων
• τόσο στην ξηρά
• (στρατιώτες στις ένοπλες δυνάμεις του Αλή πασά
• και στον αγγλικό στρατό των Επτανήσων)
• όσο και στη θάλασσα
• (ναύτες στο τουρκικό πολεμικό ναυτικό,
• αλλά και σε εμπορικά πλοία
• που είτε συγκρούονταν με πειρατές
• είτε ασκούσαν πειρατεία).
6. Επιπλέον, τα ορεινά εδάφη της Πελοποννήσου και της Στερεάς διευκόλυναν τον κλεφτοπόλεμο.

6

Παρατηρήστε το χάρτη και καταγράψτε όλες τις επαναστατικές εστίες.

​

• Σε ποιες νομίζετε πως οι πιθανότητες επικράτησης ήταν μικρές και για ποιο λόγο;
• Σε ποιες πως μπορούσε να εδραιωθεί;

7

2. Σε ποιες περιοχές εκδηλώθηκαν σταδιακά επαναστατικές εστίες; Πού και γιατί κατεστάλησαν ή εδραιώθηκαν;

​

Επαναστατικές εστίες. Επαναστάσεις ξέσπασαν τον Μάρτιο του 1821

• σε διάφορα σημεία της Πελοποννήσου και στη συνέχεια στη Στερεά Ελλάδα,
• στην Κρήτη, στα νησιά του Αιγαίου, στη Θεσσαλία, στην Ήπειρο, στη Μακεδονία και στη Θράκη.
• Επαναστατικές κινήσεις έγιναν, επίσης, στην Κύπρο και στη Μ. Ασία.

​

ΚΑΤΑΣΤΟΛΗ: Γρήγορα, ωστόσο, φάνηκε ότι η απελευθέρωση μιας τόσο μεγάλης περιοχής ξεπερνούσε τις δυνατότητες του ελληνισμού.

Ειδικά στη Θεσσαλία

και στη Μακεδονία, 🡪 που είναι σε μεγάλο βαθμό πεδινές,

καθώς και στη Θράκη, στην Κύπρο και στη Μ. Ασία, 🡪 όπου ήταν εύκολο να φτάσει γρήγορα τουρκικός στρατός, η καταστολή ήταν άμεση.

​

ΕΔΡΑΙΩΣΗ:Τελικά, η επανάσταση εδραιώθηκε:

• στην Πελοπόννησο,
• στη Στερεά Ελλάδα
• και σε ορισμένα νησιά του Αιγαίου.
• Οι δυνάμεις των επαναστατών αποτελούνταν από αγωνιστές που ακολουθούσαν κάποιον οπλαρχηγό δίχως να υπάρχει κεντρική ηγεσία.

8

2. Σε ποιες περιοχές εκδηλώθηκαν σταδιακά επαναστατικές εστίες; Πού και γιατί κατεστάλησαν ή εδραιώθηκαν;

​

Επαναστατικές εστίες. Επαναστάσεις ξέσπασαν τον Μάρτιο του 1821

• σε διάφορα σημεία της Πελοποννήσου και στη συνέχεια στη Στερεά Ελλάδα,
• στην Κρήτη, στα νησιά του Αιγαίου, στη Θεσσαλία, στην Ήπειρο, στη Μακεδονία και στη Θράκη.
• Επαναστατικές κινήσεις έγιναν, επίσης, στην Κύπρο και στη Μ. Ασία.

​

ΚΑΤΑΣΤΟΛΗ: Γρήγορα, ωστόσο, φάνηκε ότι η απελευθέρωση μιας τόσο μεγάλης περιοχής ξεπερνούσε τις δυνατότητες του ελληνισμού.

Ειδικά στη Θεσσαλία

και στη Μακεδονία, 🡪 που είναι σε μεγάλο βαθμό πεδινές,

καθώς και στη Θράκη, στην Κύπρο και στη Μ. Ασία, 🡪 όπου ήταν εύκολο να φτάσει γρήγορα τουρκικός στρατός, η καταστολή ήταν άμεση.

​

ΕΔΡΑΙΩΣΗ:Τελικά, η επανάσταση εδραιώθηκε:

• στην Πελοπόννησο,
• στη Στερεά Ελλάδα
• και σε ορισμένα νησιά του Αιγαίου.
• Οι δυνάμεις των επαναστατών αποτελούνταν από αγωνιστές που ακολουθούσαν κάποιον οπλαρχηγό δίχως να υπάρχει κεντρική ηγεσία.

9

► Τους αναγνωρίζετε;

10

3. Να αναφέρετε τους πρωταγωνιστές της επανάστασης, σε στεριά και θάλασσα, άνδρες και γυναίκες.

Οι πρωταγωνιστές Από τους χιλιάδες Έλληνες που συμμετείχαν στην επανάσταση ξεχώρισαν, χάρη στις στρατιωτικές ηγετικές τους ικανότητες,

11

3. Να αναφέρετε τους πρωταγωνιστές της επανάστασης, σε στεριά και θάλασσα, άνδρες και γυναίκες.

Οι πρωταγωνιστές Από τους χιλιάδες Έλληνες που συμμετείχαν στην επανάσταση ξεχώρισαν, χάρη στις στρατιωτικές ηγετικές τους ικανότητες,

Θόδωρος Κολοκοτρώνης

12

Τα επιτεύγματά του:

Γεώργιος Καραϊσκάκης

13

• Γενικός αρχηγός του Επαναστατικού στρατοπέδου το 1826-1827.
• Νίκη στην Αράχωβα.
• Στρατόπεδο Πειραιά: το μεγαλύτερο στράτευμα της Επανάστασης.

Τρία τα χαρακτηριστικά του:

1. η φιλάσθενος φύση του(πάσχει από φυματίωση),
2. η έξη του προς την αχαλίνωτη βωμολοχία,
3. η υψηλή νοημοσύνη, η οξύνοια, η σπιρτάδα του.

​

- Δεν διστάζει να μπει στη φωτιά της μάχης …

14

◄ Σημαία Μιαούλη

Γράμμα στον κύριο Γκάτσο.

Το πιστό σκυλί της Ιθάκης στα πόδια σου κλαίει�Και η καλή, παλιά Περσεφόνη τραγούδια σου λέει�Η φωτιά πληγή που σε καίει ,δε λέει να γιάνει�Το πικρό το όνειρο φταίει του αδελφού Μακρυγιάννη�Πόσο ακόμα ραγιάδες η Κρήτη κι η Μάνη�Σκοτεινές μαυροφόρες, μανάδες

στου Οδυσσέα το χάνι.

Στίχοι Γιώργος Ανδρέου

◄ Χαρακτικό με τον Κωνσταντίνο Κανάρη (μεταξύ των ετών 1828–1831). Ο Κανάρης (1793 ή 1795–1877) γεννήθηκε στα Ψαρά. Συμμετείχε σε πολλές επιχειρήσεις στη θάλασσα. Από τις πιο σημαντικές ήταν η ανατίναξη της ναυαρχίδας του οθωμανικού στόλου στο λιμάνι της Χίου, ως αντίποινα για την καταστροφή του νησιού από τον οθωμανικό στρατό.

15

Αναζητήστε πληροφορίες για λιγότερο γνωστές μορφές του Αγώνα.

Ο Αντώνης Οικονόμου ξεσηκώνει του Υδραίους. Δολοφονήθηκε από τους κοτσαμπάσηδες.

Μπολιβάρ!

Είσαι του Ρήγα Φεραίου παιδί,

του Αντωνίου Οικονόμου

– που τόσο άδικα τον σφάξαν –

και του Πασβαντζόγλου αδελφός…

Νίκος Εγγονόπουλος

▲ Ιω. Δυοβουνιώτης

▲ Γ. Δράκος

◄Παρατηρήστε τις φυσιογνωμίες των αγωνιστών.

16

Αρχικά, οι επαναστάτες περιόρισαν τους Τούρκους στα κατά τόπους φρούρια.

• Παράλληλα, καταλήφθηκαν από τους Έλληνες πόλεις της Πελοποννήσου, όπως η Καλαμάτα και η Πάτρα.

​

Οι οθωμανικές αρχές απάντησαν με σκληρά αντίποινα σε βάρος Ελλήνων αμάχων

• στην Κωνσταντινούπολη, στη Σμύρνη, στη Θράκη, στην Κύπρο και αλλού.
• Στη διάρκειά τους απαγχονίστηκε ο πατριάρχης Γρηγόριος Ε΄ (10 Απριλίου 1821).

​

Η επανάσταση, ωστόσο, δεν κάμφθηκε.

• Τουρκικά στρατεύματα που μετέβαιναν στην Πελοπόννησο για να την καταπνίξουν συνάντησαν ισχυρή και γενναία αντίσταση σε διάφορα σημεία της Στερεάς Ελλάδας (Αλαμάνα, Γραβιά, Βασιλικά και αλλού) από τις δυνάμεις οπλαρχηγών όπως ο Αθανάσιος Διάκος και ο Οδυσσέας Ανδρούτσος.
• Σε μια από αυτές τις μάχες σκοτώθηκε πολεμώντας και ο επίσκοπος Σαλώνων Ησαΐας.

​

Την ίδια στιγμή ενισχύονταν οι ελληνικές θέσεις στην Πελοπόννησο.

• Γεγονός-σταθμός υπήρξε η άλωση της Τριπολιτσάς (23 Σεπτεμβρίου 1821), διοικητικού κέντρου της Πελοποννήσου, από δυνάμεις με επικεφαλής τον Θ. Κολοκοτρώνη.

4. Η φάση των επιτυχιών (1821-1824)

1821

17

Αρχικά, οι επαναστάτες περιόρισαν τους Τούρκους στα κατά τόπους φρούρια.

• Παράλληλα, καταλήφθηκαν από τους Έλληνες πόλεις της Πελοποννήσου, όπως η Καλαμάτα και η Πάτρα.

​

Οι οθωμανικές αρχές απάντησαν με σκληρά αντίποινα σε βάρος Ελλήνων αμάχων

• στην Κωνσταντινούπολη, στη Σμύρνη, στη Θράκη, στην Κύπρο και αλλού.
• Στη διάρκειά τους απαγχονίστηκε ο πατριάρχης Γρηγόριος Ε΄ (10 Απριλίου 1821).

​

Η επανάσταση, ωστόσο, δεν κάμφθηκε.

• Τουρκικά στρατεύματα που μετέβαιναν στην Πελοπόννησο για να την καταπνίξουν συνάντησαν ισχυρή και γενναία αντίσταση σε διάφορα σημεία της Στερεάς Ελλάδας (Αλαμάνα, Γραβιά, Βασιλικά και αλλού) από τις δυνάμεις οπλαρχηγών όπως ο Αθανάσιος Διάκος και ο Οδυσσέας Ανδρούτσος.
• Σε μια από αυτές τις μάχες σκοτώθηκε πολεμώντας και ο επίσκοπος Σαλώνων Ησαΐας.

​

Την ίδια στιγμή ενισχύονταν οι ελληνικές θέσεις στην Πελοπόννησο.

• Γεγονός-σταθμός υπήρξε η άλωση της Τριπολιτσάς (23 Σεπτεμβρίου 1821), διοικητικού κέντρου της Πελοποννήσου, από δυνάμεις με επικεφαλής τον Θ. Κολοκοτρώνη.

4. Η φάση των επιτυχιών (1821-1824)

1821

► Απαγχονισμός Πατριάρχη Γρηγορίου Ε΄(Απρίλης 1821)

18

19

► Πορτρέτο του καπετάνιου της Λιβαδειάς Αθανάσιου Διάκου. Ο Διάκος οχυρώθηκε τον Απρίλη του 1821 στη γέφυρα της Αλαμάνας για να αντιμετωπίσει τον οθωμανικό στρατό, που με αρχηγό τον Ομέρ Βρυώνη κατευθυνόταν στο νότιο ελλαδικό χώρο. Τελικά όμως νικήθηκε, πιάστηκε αιχμάλωτος και εκτελέστηκε μαρτυρικά.

▲ Εντοπίστε στο Χάρτη τις τοποθεσίες που δόθηκαν μάχες στη Ρούμελη στον πρώτο χρόνο της επανάστασης.

20

21

Παράλληλα, στη θάλασσα οι ελληνικές δυνάμεις

1. παρεμπόδιζαν τις κινήσεις του τουρκικού στόλου,
2. υποστήριζαν τις χερσαίες δυνάμεις
3. και συμμετείχαν σε πολιορκίες παραλιακών φρουρίων.

►Η πυρπόληση του τουρκικού δίκροτου στο λιμάνι της Ερεσσού από τον Δ. Παπανικολή, έργο του Βολανάκη

22

Οι Τούρκοι, θέλοντας να σπείρουν τον πανικό, κατέλαβαν τη Χίο (Πάσχα 1822)

• και κατέσφαξαν τον ελληνικό πληθυσμό της (23.000 νεκροί και 47.000 αιχμάλωτοι),
• γεγονός που προκάλεσε μεγάλη συγκίνηση στην Ευρώπη.
• Σε απάντηση, ο Κ. Κανάρης και οι άνδρες του ανατίναξαν, λίγο αργότερα, την τουρκική ναυαρχίδα στο λιμάνι της Χίου.

​

​

Συγχρόνως, ελληνικές δυνάμεις, υπό την ηγεσία του Θ. Κολοκοτρώνη,

• διέλυσαν στα Δερβενάκια της Αργολίδας (25-28 Ιουλίου 1822) τη στρατιά του Δράμαλη που είχε φτάσει στην Πελοπόννησο με σκοπό την ανακατάληψη της Τριπολιτσάς.

1822

23

Οι Τούρκοι, θέλοντας να σπείρουν τον πανικό, κατέλαβαν τη Χίο (Πάσχα 1822)

• και κατέσφαξαν τον ελληνικό πληθυσμό της (23.000 νεκροί και 47.000 αιχμάλωτοι),
• γεγονός που προκάλεσε μεγάλη συγκίνηση στην Ευρώπη.
• Σε απάντηση, ο Κ. Κανάρης και οι άνδρες του ανατίναξαν, λίγο αργότερα, την τουρκική ναυαρχίδα στο λιμάνι της Χίου.

​

​

Συγχρόνως, ελληνικές δυνάμεις, υπό την ηγεσία του Θ. Κολοκοτρώνη,

• διέλυσαν στα Δερβενάκια της Αργολίδας (25-28 Ιουλίου 1822) τη στρατιά του Δράμαλη που είχε φτάσει στην Πελοπόννησο με σκοπό την ανακατάληψη της Τριπολιτσάς.

1822

24

◄ 2 Απριλίου 1822 Καταστροφή της Χίου, Ευγένιος Ντελακρουά

▲Πίνακας (1896) του ζωγράφου Κωνσταντίνου Βολανάκη(1837–1907) με τη ναυαρχίδα του οθωμανικού στόλου στη Χίο το 1822 να ανατινάζεται από τον Κωνσταντίνο Κανάρη. Η ανατίναξη έγινε ως αντίποινα (εκδίκηση) για την καταστροφή του νησιού από τα οθωμανικά στρατεύματα. Βλέπουμε το πυρπολικό που ανατινάζεται και μεταδίδει τη φωτιά στο οθωμανικό πλοίο.

25

Οι οθωμανικές εκστρατείες και οι κύριες διαδρομές τους (1821–1825)

◄ Ο Μαχμούτ πασάς της Λάρισας ή Δράμαλης, λιθογραφία του Boggi.

26

► Ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης στις 26-28 Ιουλίου 1822 αποδεκατίζει στα Δερβενάκια τη στρατιά του Δράμαλη.

27

► Βουλή Ελλήνων:

Ο Μάρκος Μπότσαρης επιτίθεται στο στρατόπεδο των Τούρκων στο Καρπενήσι.

1823

Το 1823 σκοτώθηκε, πολεμώντας λίγο έξω από το Καρπενήσι, ο Μάρκος Μπότσαρης.

28

Το 1824 ο σουλτάνος ήρθε σε συμφωνία με τον ηγεμόνα της Αιγύπτου Μοχάμετ Άλι, προσφέροντάς του, σε περίπτωση καταστολής της επανάστασης,

• την Κρήτη και την Πελοπόννησο.

​

Πράγματι, αιγυπτιακός στρατός

• κατέπνιξε την επανάσταση στην Κρήτη
• και κατέστρεψε την Κάσο,
• ενώ τουρκικές δυνάμεις έκαναν το ίδιο στα Ψαρά.

​

Η ελληνική απάντηση δόθηκε στη ναυμαχία του Γέροντα (29 Αυγούστου 1824), στην οποία ελληνικές ναυτικές δυνάμεις με επικεφαλής τον Α. Μιαούλη κατάφεραν ισχυρό χτύπημα στον τουρκοαιγυπτιακό στόλο.

1824

◄ Πίνακας του Γάλλου ζωγράφου Λουί-Σαρλς Κουντέ (1840). Ο Μεχμέτ Αλή ανήκε στους Οθωμανούς αξιωματούχους που εκμεταλλεύτηκαν την αδύναμη κεντρική διοίκηση στην Οθωμανική Αυτοκρατορία και δημιούργησαν αυτόνομα κράτη. Ίδρυσε μια δυναστεία που κυβέρνησε την Αίγυπτο μέχρι το 1952.

◄ Ο Ιμπραήμ-πασάς (1798-1848).

◄ Καταστροφή των Ψαρών

29

Το 1824 ο σουλτάνος ήρθε σε συμφωνία με τον ηγεμόνα της Αιγύπτου Μοχάμετ Άλι, προσφέροντάς του, σε περίπτωση καταστολής της επανάστασης,

• την Κρήτη και την Πελοπόννησο.

​

Πράγματι, αιγυπτιακός στρατός

• κατέπνιξε την επανάσταση στην Κρήτη
• και κατέστρεψε την Κάσο,
• ενώ τουρκικές δυνάμεις έκαναν το ίδιο στα Ψαρά.

​

Η ελληνική απάντηση δόθηκε στη ναυμαχία του Γέροντα (29 Αυγούστου 1824), στην οποία ελληνικές ναυτικές δυνάμεις με επικεφαλής τον Α. Μιαούλη κατάφεραν ισχυρό χτύπημα στον τουρκοαιγυπτιακό στόλο.

1824

◄ Πίνακας του Γάλλου ζωγράφου Λουί-Σαρλς Κουντέ (1840). Ο Μεχμέτ Αλή ανήκε στους Οθωμανούς αξιωματούχους που εκμεταλλεύτηκαν την αδύναμη κεντρική διοίκηση στην Οθωμανική Αυτοκρατορία και δημιούργησαν αυτόνομα κράτη. Ίδρυσε μια δυναστεία που κυβέρνησε την Αίγυπτο μέχρι το 1952.

◄ Ο Ιμπραήμ-πασάς (1798-1848).

◄ Καταστροφή των Ψαρών

30

► Παρατηρώ το χάρτη και αναφέρω τις σημαντικές στρατιωτικές επιχειρήσεις του Αγώνα.

31

Στις αρχές του 1825 ο Ιμπραήμ, θετός γιος του Μοχάμετ Άλι της Αιγύπτου, αποβιβάστηκε στην Πελοπόννησο επικεφαλής ενός καλά οργανωμένου τακτικού στρατού.

• Χωρίς σοβαρή αντίσταση από τις ελληνικές δυνάμεις, που ήταν καταπονημένες από τον εμφύλιο πόλεμο ανακατέλαβε μεγάλο τμήμα της Πελοποννήσου.
• Η ηρωική προσπάθεια του Παπαφλέσσα να τον σταματήσει (μάχη στο Μανιάκι, 20 Μαΐου 1825) δεν είχε αποτέλεσμα.
• Μόνο στους Μύλους, περιοχή κοντά στο Άργος, οι Δημήτριος Yψηλάντης, Κωνσταντίνος Μαυρομιχάλης και Μακρυγιάννης κατάφεραν να πλήξουν τις δυνάμεις του Ιμπραήμ (13 Ιουνίου 1825).

5. Η φάση της στρατιωτικής κάμψης (1824-1827)

32

Στις αρχές του 1825 ο Ιμπραήμ, θετός γιος του Μοχάμετ Άλι της Αιγύπτου, αποβιβάστηκε στην Πελοπόννησο επικεφαλής ενός καλά οργανωμένου τακτικού στρατού.

• Χωρίς σοβαρή αντίσταση από τις ελληνικές δυνάμεις, που ήταν καταπονημένες από τον εμφύλιο πόλεμο ανακατέλαβε μεγάλο τμήμα της Πελοποννήσου.
• Η ηρωική προσπάθεια του Παπαφλέσσα να τον σταματήσει (μάχη στο Μανιάκι, 20 Μαΐου 1825) δεν είχε αποτέλεσμα.
• Μόνο στους Μύλους, περιοχή κοντά στο Άργος, οι Δημήτριος Yψηλάντης, Κωνσταντίνος Μαυρομιχάλης και Μακρυγιάννης κατάφεραν να πλήξουν τις δυνάμεις του Ιμπραήμ (13 Ιουνίου 1825).

5. Η φάση της στρατιωτικής κάμψης (1824-1827)

33

Παράλληλα, τουρκικές και αιγυπτιακές δυνάμεις είχαν αρχίσει την πολιορκία του Μεσολογγίου (Απρίλιος 1825-Απρίλιος 1826), η οποία τερματίστηκε τη νύχτα της 10ης προς την 11η Απριλίου 1826 με την ηρωική έξοδο των πολιορκημένων Ελλήνων, που κατέληξε σε σφαγή, γεγονός που προκάλεσε τεράστια συγκίνηση σε ολόκληρη την Ευρώπη.

Πολιορκία του Μεσολογγίου (1825-1826)

1. Τουρκοαιγυπτιακός στόλος

2. Τουρκοαιγυπτιακά στρατεύματα

3. Το Μεσολόγγι

4. Το νησάκι Κλείσοβα

5. Ελληνικά στρατεύματα

6. Τουρκικά κανόνια

▲ Πολιορκία του Μεσολογγίου (1825-1826) Πίνακας του Π. Ζωγράφου σε σκέψεις Ι. Μακρυγιάννη (1836-1839)

34

▲Η ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΜΕΤΑΛΗΨΗ ΤΩΝ ΜΕΣΟΛΟΓΓΙΤΩΝ

▲E. de Lunsac

Σκηνή από την Έξοδο του Μεσολογγίου

35

Η επανάσταση κινδύνευε άμεσα να καμφθεί. Μόνο στη Στερεά Ελλάδα δυνάμεις με επικεφαλής τον Γεώργιο Καραϊσκάκη, μία από τις σημαντικότερες στρατιωτικές φυσιογνωμίες του Αγώνα, πραγματοποιούσαν ακόμη επιχειρήσεις.

• Ενώ, όμως, οι Έλληνες μάχονταν κατά τουρκικών δυνάμεων που πολιορκούσαν την Ακρόπολη της Αθήνας, ο Καραϊσκάκης σκοτώθηκε (23 Απριλίου 1827).
• Ο θάνατός του και η κατάληψη της Ακρόπολης, λίγο μετά, από τους Τούρκους ενίσχυσαν την αίσθηση ότι η επανάσταση έσβηνε.

Γεώργιος Καραϊσκάκης (1826 -1827)

◄ 24 Νοεμβρίου 1826, Αράχοβα,

Νίκη Καραϊσκάκη δίνει πνοή στην Επανάσταση

36

Η επανάσταση κινδύνευε άμεσα να καμφθεί. Μόνο στη Στερεά Ελλάδα δυνάμεις με επικεφαλής τον Γεώργιο Καραϊσκάκη, μία από τις σημαντικότερες στρατιωτικές φυσιογνωμίες του Αγώνα, πραγματοποιούσαν ακόμη επιχειρήσεις.

• Ενώ, όμως, οι Έλληνες μάχονταν κατά τουρκικών δυνάμεων που πολιορκούσαν την Ακρόπολη της Αθήνας, ο Καραϊσκάκης σκοτώθηκε (23 Απριλίου 1827).
• Ο θάνατός του και η κατάληψη της Ακρόπολης, λίγο μετά, από τους Τούρκους ενίσχυσαν την αίσθηση ότι η επανάσταση έσβηνε.

Γεώργιος Καραϊσκάκης (1826 -1827)

◄ 24 Νοεμβρίου 1826, Αράχοβα,

Νίκη Καραϊσκάκη δίνει πνοή στην Επανάσταση

37

▲ Η άφιξη του Καραϊσκάκη στο Φάληρο, Κωνσταντίνος Βολονάκης

38

► Οι Δυνάμεις (Αγγλία, Γαλλία και Ρωσία), παρακινημένες από δικούς τους λόγους, αποφάσισαν (Συνθήκη του Λονδίνου, 6 Ιουλίου 1827) την ειρήνευση και τη δημιουργία ελληνικού κράτους. Ήταν μια απόφαση που άλλαξε ουσιαστικά τα δεδομένα του ελληνικού ζητήματος. Η επανάσταση, ωστόσο, δεν είχε ακόμη τελειώσει.

39

Σύνθημα Αντίστασης στους τοίχους της κατεχόμενης Αθήνας το 1941-1944