5 of 51

Şiddetli yağmurun yağması sadece bir TEHLİKE dir.

Bu şiddetli yağmur tehlikesi, bizler ve yaşadığımız çevre için RİSK oluşturur.

Önlem almazsak bu risk meydana geldiğinde bizler ve yaşadığımız çevre ZARAR GÖREBİLİR.

KAPASİTE, zarar görebilirliğin aksidir; afetlere karşı ne kadar hazır olursak kapasitemizi arttırmış, dolayısıyla tehlikenin riske dönüşme olasılığını azaltmış oluruz.

Tehlike, Risk, Zarar Görebilirlik, Kapasite

/ 50

Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı

Önerilen Süre: 2 dk. 30 sn.

Slayt animasyonu tıklayınca başlar, sessizdir.

Öncelikle sizlere sormak istiyorum:

Gündelik hayatımızda söz ederiz. “Onu yapma tehlikeli” veya “risk alıyorsun” deriz. Sizce tehlike ve risk arasında bir fark var mı? Yoksa ikisi de aynı anlama mı sahip? Bu konuda fikrini söylemek isteyen var mı?

Sizce afetler söz konusu olduğunda tehlikeli ve riskli olan durumlar nelerdir?

Eğitmen Notu: İlk soruyu sorup birkaç yorum alın ve ikinci soruyu sorun. Birkaç cevap daha alın. Siz de arada eklemeler yapın. Örneğin; «Risk bir olasılık değil mi?» veya «Farklı düşünen var mı?» gibi sorular sorun. Süre, 1-2 dakikayı geçmemelidir.

Şimdi afet yönetiminde ve afetlere hazırlıkta en sık karşılaşılan kavramlardan söz edeceğim. Bu kavramlar tehlike, risk, zarar görebilirlik ve kapasitedir. Bunları sizlere örnekle açıklayalım: Örneğin,

Tıklayın;

Şiddetli yağmurun yağması sadece bir TEHLİKE’dir.

Tıklayın;

Bu şiddetli yağmur tehlikesi, bizler ve yaşadığımız çevre için RİSK oluşturur.

Tıklayın;

Önlem almazsak bu risk meydana geldiğinde bizler ve yaşadığımız çevre ZARAR GÖREBİLİR.

Tıklayın;

KAPASİTE ise zarar görebilirliğin aksidir. Afetlere karşı ne kadar hazırlıklı olursak; kapasitemizi de o kadar arttırmış oluruz. Böylece tehlikenin riske dönüşme olasılığını de azaltmayı başarırız.

Yaşadığımız coğrafyada tehlikeleri yok edemeyiz (sıfıra indiremeyiz) ancak zarar görebilirliğimizi azaltabiliriz! Örneğin; İstanbul’u bekleyen deprem tehlikesini yok edemeyiz. Ancak zarar azaltma çalışmaları yaparak deprem sonrası zarar görebilirlik düzeyimizi düşürebiliriz. Burada önemle üzerinde durulması gereken nokta şudur: Afet riskini azaltan ya da artıran, toplumun zarar görebilirlik düzeyidir. Sizler bu eğitimle birlikte edindiğiniz bilgileri uygulamaya geçirdiğinizde afetlere karşı zarar görebilirlik düzeyinizi de azaltmış olacaksınız.

Peki afet nedir? Şimdi ona bakalım;

Bilgi Notu:

Tehlike (İng. hazard) Belirli bir zaman veya coğrafyada ortaya çıkarak yaşamı tehdit eden, toplumun sosyoekonomik düzen ve etkinliklerine, doğal çevreye, doğal, tarihi ve kültürel kaynaklara zarar verme potansiyeli olan doğa, teknoloji ya da insandan kaynaklanan fiziki olay ve olgu. Diğer bir deyişle tehlike; doğa, teknoloji veya insan kaynaklı olan ve fiziksel, ekonomik, sosyal kayıplara yol açabilecek tüm olayları ifade eder.

Risk (İng. risk) Bir olayın belirli koşul ve ortamlarda doğurabileceği can, mal, ekonomik ve çevresel gibi değerlerin kaybının gerçekleşme olasılığı. Diğer bir deyişle; “risk = potansiyel kayıplar” veya “risk = tehlike x hasar görebilirlik” tir. Sigortacılık ve mühendislikte kayıp olasılığı olarak de adlandırılır. Her zaman yok edilmesi mümkün olmayabilir. Ancak çeşitli tedbirlerle azaltılabilir veya göz ardı edici davranış ve kararlarla artabilir. Afetler açısından doğa olayları tehlike olarak nitelendirilir ancak insanların yatırımları ve yerleşmeleri tehlike kaynağına yakınlaştığında veya etki alanının içine girdiğinde riskten söz etmeye başlarız.

Zarar görebilirlik (İng. vulnerability) Farklı tür ve büyüklükteki tehlikeler karşısında, insanların ve yaşam çevrelerinin uğrayabileceği fiziksel, toplumsal, ekonomik veya çevresel zarar ve kayıpların ölçüsü. Bazı yayınlarda, savunmasızlık, kırılganlık, hassasiyet gibi terimlerle ifade edilmektedir.

Fiziksel zarar görebilirlik (İng. physical vulnerability) İnsan eliyle oluşturulmuş yapı, altyapı, çevre, tarım, sanayi, üretim vb. fiziksel unsurların zarar görebilirlikleri ile insan topluluklarının fiziksel kapasitelerini kapsar. Ölçülmesi veya sayısal hâle getirilmesi mümkündür.
Sosyal zarar görebilirlik (İng. social vulnerability) Bireylerin ve toplumun, psikolojik, sosyolojik ve demografik faktörler nedeniyle maruz kalabilecekleri, ölçülmesi güç ve hatta imkânsız olan, hasar veya zarar görebilirlilik derecesidir.
Ekonomik zarar görebilirlik (İng. economic vulnerability) Toplulukların ekonomik olarak yaşamlarını nasıl düzenledikleri, geçimlerini sağlama imkânları ile kapasitelerinin nasıl olduğu gibi faktörleri içermektedir.

Kapasite (İng. capacity) Afet yönetiminde, bireylerin, kurumların, insan topluluklarının ya da ülkelerin tehlikeleri ve yol açabilecekleri zararları algılama, tahmin etme, önleme veya zararlarını azaltma amacıyla önlem alma konusunda sahip olduğu güç ve kaynakların tümü.

6 of 51

Toplumun tamamı veya belli kesimleri için fiziksel, ekonomik ve sosyal kayıplar doğuran, normal hayatı ve insan faaliyetlerini durduran veya kesintiye uğratan, etkilenen toplumun baş etme kapasitesinin yeterli olmadığı doğa, teknoloji veya insan kaynaklı olaydır.

Afet bir olayın kendisi değil, doğurduğu sonuçtur.

Afet Nedir?

/ 50

Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı

Önerilen Süre: 1 dk.

Slayt animasyonu tıklayınca başlar, sessizdir.

Tıklayın;

Afet bir olayın kendisi değil, doğurduğu sonuçtur.

Slaytta da görüldüğü gibi bir afetin meydana gelmesinde iki temel faktör rol oynar. Birincisi bir tehlikenin olması, ikincisi ise bu tehlikenin doğuracağı olaydan dolayı riske girebilecek bir yerleşim yerinin, yatırımların ve kültürel varlıkların büyük zarar görmesidir. Özetle herhangi bir tehlike yerleşim alanı üzerinde meydana gelir, yüksek kayıplar doğurursa; afet olarak karşımıza çıkabilir. Yüksek zararlara neden olan kuraklık, küresel iklim değişikliği gibi afetler dışında kalan çoğu afetin 3 önemli ortak özelliği vardır;

Ani gelişirler.
Büyük bir bölgeyi etkilerler.
Gündelik hayat kesintiye uğrar. Altyapı ve ulaşım sistemleri ve acil durum servisleri yetersiz kalır.

Bilgi Notu 1:

Birleşmiş Milletler tarafından “Herhangi bir tehlikenin can, mal, çevre, ekonomi ve kültürel varlıklar üzerinde yarattığı kötü etkilerle baş etmeye yerel imkânların yetmediği durumlar” olarak tanımlanmaktadır.

Bilgi Notu 2:

Özellikle büyük yerleşim yerlerinde oluşabilecek deprem, yangın, sel ve toprak kayması gibi doğa olaylarının etkileri, önlem alınmadığı takdirde, sadece etkilediği alanı değil, sosyo-ekonomik açıdan çok daha geniş bir bölgeyi ve hatta tüm ülkeyi etkileyebilmektedir. Ancak deprem, fırtına, yanardağ patlaması gibi doğa olayları her zaman afet olarak tanımlanamaz. 1899 yılında Alaska’nın Yakutat Körfezi’nde meydana gelen 8.5 büyüklüğündeki deprem sadece şiddetli bir doğa olayı iken, 1999 Kocaeli ve Düzce-Kaynaşlı Depremleri, 2004 Sumatra Depremi ve 2008 Çin Depremi gibi doğa olayları can kayıplarının, yaralanmaların ve ekonomik kayıpların çok yüksek olması nedeniyle doğal afet olarak tanımlanmıştır. Marmara Denizi’nin ortasından geçen fay hattı bizler için doğal kaynaklı bir tehlikedir. Bu tehlikeyi görmezden gelerek yaşamaya devam edersek, evlerimizi depreme karşı dayanıklı inşa etmezsek zarar görme riskimiz artacağından dolayı bu tehlike bir afete dönüşebilir.

7 of 51

Ülkemizde Afet ve Acil Durum Oluşturabilecek Tehlikelerimiz

SEL ve TAŞKINLAR

ÇIĞ

ORMAN YANGINLARI

HEYELAN

/ 50

Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı

Önerilen Süre: 1 dk.

Slayt animasyonu otomatik başlar, sessizdir.

Doğa, teknolojik ya da insan kaynaklı afetler sonucunda ortaya çıkabilecek kayıp ve zararların, can, mal-mülk ve çevre açısından çok büyük boyutlarda olabileceği bilinmektedir. Komşu ülkeler başta olmak üzere dünyada yaşanabilecek ve bizi de etkileyebilecek durumlar mevcuttur, Örneğin, Çernobil Faciası (1986), 2011’de Japonya’da gerçekleşen Tohoku Depremi sonrası gerçekleşen Fukuşima Nükleer Santrali kazası, Suriye’deki iç savaşın etkileri gibi.

Bununla birlikte ülkemiz, başta depremler olmak üzere heyelan, sel, kaya düşmesi, çığ, yangın, teknolojik kazalar ve kuraklık gibi afetlere dönüşebilecek tehlikelerle de karşı karşıyadır. Meydana gelen afetler büyük ölçüde can ve mal kayıplarına, yaralanmalara, ekonomimizin etkilenmesine yol açmaktadır.

Tıklayın;

Yaşadığımız yerin afet tehlikelerini öğrenmeli, hazırlıklarımızı ona göre yapmalıyız. Bulunduğunuz yerin deprem tehlike değerini “https://tdth.afad.gov.tr” adresinden koordinat ve bilgilerini girerek öğrenebilirsiniz.

Eğitmen Notu: Bulunulan yerin, diğer tehlike değerlerinin e-devletten öğrenilmesi için AFAD Başkanlık bünyesinde çalışmalar hızla devam etmektedir. Eğitmen, eğitim öncesinde o ilin tehlike bilgilerine ulaşmalı ve bu bilgiyi katılımcılar ile paylaşmalıdır. İl AFAD tarafından bu bilgi kendisi ile paylaşılacaktır.

Bilgi Notu 1:

Doğa Tehlikeler: Deprem, Heyelan, Sel/Taşkın, Çığ, Salgın Hastalık, Kuraklık, Kasırga-Hortum, Tsunami, Volkanik Patlama, Kış Fırtınası

Teknoloji Kaynaklı Tehlikeler: Uçak Kazası, Baraj/Set Yıkılması, Tehlike Madde Yayılması, Enerji Kesintisi, Radyolojik Kirlenme, Tren Kazası , Büyük Yangınlar

İnsan Kaynaklı Tehlikeler: Sivil Ayaklanma, Siber Saldırı, Terörist Eylemler, Sabotaj

Bilgi Notu 2:

Sel: Ani ve aşırı yağışlar nedeniyle su kütleleri akarsu yataklarında, vadi yamaç ve tabanlarında, çukur alanlarda ve kıyılarda kontrolsüz bir biçimde akabilir ve yayılabilir.

Heyelan: Yerçekimi, eğim, su ve benzeri diğer kuvvetlerin etkisiyle zemin aşağı ve dışa doğru hareket edebilir.

Tsunami/Büyük Dalga: Marmara Denizi için deprem ve heyelan kaynaklı tsunamiler meydana gelebilir.

Yangınlar: Deprem ve tsunamilerden sonra gaz hatlarının hasar görmesi, elektrik kıvılcımları nedeniyle genelde yangınlar çıkabilir.

Teknolojik Kazalar: Sanayi tesisleri ve benzeri tesisler hasar gördüklerinde kimyasal, biyolojik, radyolojik, ve nükleer vb. benzeri tehlikeli maddeler çevreye saçılabilir.

Bilgi Notu 3:

Dünyanın İç Yapısı

Bundan 4,5 milyar yıl önce tamamen akkor bir halde olan dünyamız, oluştuğu andan bu zamana kadar soğuyarak katmanlı bir küre haline gelmiştir. Bu katmanlara dıştan içe doğru "kabuk", "manto" ve "çekirdek" adı verilir.

Derinlere doğru inildikçe sıcaklığı artan yerkürenin en iç kısmına "çekirdek" adı verilir. Yerkürenin manyetik alanının kaynağı olan çekirdek, fiziksel olarak iç çekirdek ve dış çekirdek olmak üzere iki kısma ayrılır. İç çekirdek katı, dış çekirdek ise sıvıdır.

Çekirdeğin üzerinde plastik davranış gösteren ve kısmen ergimiş kaya/magmadan oluşmuş "Manto" yer almaktadır. Mantonun içinde sıcaklık farklılıkları nedeniyle konveksiyon akımları meydana gelir. Konveksiyon akımları yoğun bir çorbanın kaynamasına benzetilebilir. Bu konveksiyon akımları Dünya'nın en üst katmanı olan kabuğu gererek, birbirine göre bağıl olarak hareket eden birtakım parçalara ayırır. Bu parçalara "levha" adı verilir.

Yerkabuğunun hareketli parçaları olan levhaların hareket etmesi, önemli fiziksel olaylar meydana getirir. Fay olarak bilinen büyük kırıklar birbiriyle sürtünen levha sınırlarında yer alır (Kuzey Anadolu Fay Zonu (KAFZ) gibi). Faylar levhaların sınırlarında bulunur. Deprem ve volkanik faaliyetler de bu bölgelerde gerçekleşir.

Faylar

Yerkabuğunun kırılarak hareket ettiği düzlemlere "fay" denir. Faylar, yerkabuğundaki kayaçların, levhaların hareketi sonucu oluşan kuvvetlere karşı koyamadığı zayıflık zonları boyunca oluşur. Uzunlukları santimetreden binlerce kilometreyi bulabilir. Depremler zayıflık zonu olan fay düzleminin her iki tarafında kalan blokların, bir diğerine göre hareket ederek yer değiştirmesiyle meydana gelir.

Faylar genellikle hareket yönlerine göre isimlendirilir. Daha çok yatay hareket sonucu meydana gelen faylara "doğrultu atımlı fay" denir. Fayın oluşturduğu iki ayrı blokun birbirlerine göreli olarak sağa veya sola hareketlerinden (örneğin KAFZ) de bahsedilebilir. Bunlar da sağ veya sol yönlü doğrultu atımlı faylara bir örnektir. Düşey hareketlerle meydana gelen faylara da "normal ya da ters fay" denir. Fayların çoğunda hem yatay, hem de düşey hareket bulunabilir.

Depremler

Deprem geniş anlamda yerkabuğunun hareketi sonucu oluşan titreşim veya sarsıntılara denir. Yer yüzeyi hareketsizmiş gibi görünse de sürekli yer değiştirir, yükselir, alçalır, kıvrılır, bükülür ve kırılır. Bu durum kayalar üzerinde büyük bir gerilim oluşturur. Milyonlarca yılı kapsayan geniş zaman aralıklarında bu gerilimle biriken enerji, kayaların en zayıf noktalarındaki faylanma denilen kırılmalarla aniden boşalır. Açığa çıkan enerji yerin içinde dalgalar halinde yayılır, geçtikleri ortamları (değiştirir) deforme eder ve yeryüzünü sarsar. Bu olay deprem olarak adlandırılır.

Depreme yer sarsıntısı, zelzele ya da sismik faaliyet de denir. Depremler kısa sürede meydana gelir ve geniş bir alanda hissedilebilir. Nerede ve ne zaman ortaya çıkacağı ise gün ve saat olarak bilinemez.

Depremi çoğu zaman, hafif yer sarsıntılarıyla anlarsınız. Tavanda asılı lambaların, bitkilerin sallandığını ya da raftaki nesnelerin hareketlendiğini fark edebilirsiniz. Bazen hafif bir gürleme sesi duyabilir ya da şiddetli bir sarsıntı hissedebilirsiniz. Deprem, çok kısa süre devam eden, yerden gelen uğultu ve gürültüyle birlikte yükselen bir sarsıntı ile kendini belli eder. Büyük bir depremden sonra daha hafif depremler de olur. Bunlara artçı depremler denir.

Artçı depremler, ana şoktan sonra ortalama 2-3 ay hatta 1 yıl kadar sürebilir. Ancak gün geçtikçe hem seyrekleşir, hem de büyüklükleri ve etkileri azalır. Ana şokta yıkılmayan ancak önemli hasar görmüş olan binalar bu artçı depremlerde yıkılabilir.

Depremin analizi için farklı ölçekler kullanılır. Büyüklük (magnitüd) depremin kaynağında açığa çıkan enerjinin ölçüsüdür. Bir depremin büyüklüğü ölçülebilir. Bu büyüklük genellikle Richter Ölçeği ile ifade edilir ve deprem sırasında açığa çıkan enerjinin ölçüsüne göre tanımlanır.

Richter Ölçeği'nde büyüklüğü 4,0 ve altında olan depremler genellikle hasara neden olmaz. Bu ölçekte 5,0 ve üzerindeki depremler hasara neden olabilir. Dünyada her yıl yaklaşık 3,5 milyon deprem meydana gelir. Bunların yalnızca 1 milyonu kaydedilebilir. İnsanlar tarafından hissedilebilen deprem sayısı ise yalnızca 50-60 bindir. Örneğin, dünyada ortalama olarak her yıl büyüklüğü 8 ya da daha üstünde olan 1-2 deprem olurken, yine her yıl büyüklüğü 3 ve altında olan 100 binden fazla deprem olmaktadır.

Depremin şiddeti ise insanlar, yapılar, çevre ve yeryüzü üzerindeki etkilerinin gözlenmesine dayalı olarak ölçülür. Depremlerin uzun yıllardır canlı ve cansız tüm varlıklar üzerinde gözlenen etkilerine dayanılarak hazırlanan "Şiddet Cetvelleri"ne göre başlıca 12 şiddet derecesi bulunmaktadır ve bu dereceler Romen rakamlarıyla gösterilmektedir. Örneğin 17 Ağustos 1999'da meydana gelen Marmara Depremi'nin büyüklüğü 7,4'tür. Hasarın en fazla olduğu yerlerde gözlenen şiddeti ise X (10) olarak belirlenmiştir.

Depremler meydana geldikleri yerlerde zaman zaman yangınlara, kimyasal serpintilere, tsunamiye veya deniz basmasına, heyelanlara, kaya düşmelerine de yol açabilir. Bu nedenle, depreme hazırlanırken diğer tehlikeleri de göz önüne almamız gerekir.

Sismik Dalgalar

Deprem sırasında açığa çıkan enerji, ses veya su dalgalarına benzeyen ve sismik dalgalar adı verilen dalgalarla yayılır. Bunlardan cisim dalgaları, P Dalgaları ve S Dalgaları olarak ikiye ayrılır.

Birincil (P) Dalgalar sıkıştırma/genişleme dalgalarıdır ve kaya taneciklerinin bir sarmal yay gibi öne arkaya titreşmelerine yol açar. P Dalgaları, en hızlı yayılan, bu yüzden deprem kayıt aletlerinde (sismograf) en önce görülen dalgalardır ve titreşim hareketleri yayılma doğrultusuyla aynıdır.

Daha yavaş yayılan S Dalgaları, kayıt aletlerinde ikincil olarak görülen ve titreşim hareketi yayılma doğrultusuna dik olan dalgalardır. S Dalgaları sıvı içinde yayılamaz.

Yüzey Dalgaları ise Cisim Dalgaları'na göre daha yavaş yayılır, ancak genlikleri daha büyüktür. Bunlar "Love" ve "Rayleigh" Dalgaları olarak adlandırılırlar. Yapılarda yıkıma yol açan, bu Yüzey Dalgaları ile S Dalgalarıdır.

Bilgi Notu 4: Deprem Tehlikesini Belirleyen Faktörler

Sarsıntının Süresi: Büyük bir fayın kırılması daha uzun sürer. Yapıların sarsılma süresi uzadıkça, hasar da büyür. Sarsıntıların süresi genelde 10 ila 90 saniye arasındadır.

Deprem Merkezinden Uzaklık: Merkezden uzaklaştıkça güç hızla azalır. İstanbul’da deprem Kocaeli’nden çok daha az hissedildi. Ancak Avcılar örneğinde olduğu gibi deprem dalgaları yer altında farklı yönlerde hareket ettikleri için deprem merkezinden uzak yerleri etkileyebilir.

Zemin/Yerin Cinsi: Sarsıntılar yumuşak, dolgu ve ıslak zeminlerde artarlar. Yaşadığınız yerin zemin cinsi bölgenizin genel jeolojik özelliklerinden daha önemli olduğu için yapıların zemin zemin etüdüne uygun olarak tasarlanması ve inşa edilmesi önemlidir. Yeri oluşturan kayaçların cinsi ile ilgili yer araştırmaları kanalı ile depremin bina üzerindeki etkisi önceden tahmin edilebilir.

Depremin Odak Derinliği: Depremler derinliklerine göre sığ, orta ve derin olarak sınıflandırılır. Depremden sonra açığa çıkan enerji sığ odaklı depremlerde derin odaklı depremlere göre daha hasar yapıcı sonuçlar doğurur. Türkiye’deki depremlerin çoğu sığ depremlerdir. Depremde enerjinin açığa çıktığı noktanın yeryüzünden en kısa uzaklığı depremin odak derinliği olarak adlandırılır.

Bilgi Notu 5: Deprem konusunda en çok merak edilenler:

“Deprem önceden tahmin edilebilir mi?”

Bugün için bilim, depremin nerede ve ne büyüklükte olacağının cevabını verebiliyor ama ne zaman olacağını söyleyemiyor. Bu nedenle sadece; bir olasılıktan söz edilebilir, kesin tarih verilemez. Depremden korunmanın yolu depremi önceden tahmin etmek değil, deprem öncesi alınacak önlemler ve deprem sırasında ve sonrasında yapılacak doğru davranışları öğrenmekle mümkündür.

“Erken Uyarı ne demektir?”

Bir büyük depremden iki büyük dalga yayılmaktadır. Birincisi P Dalgası ikincisi ise S Dalgası’dır. Esas yıkıcı olan ikinci dalga yani “S Dalgası”dır. Birinci dalga olan “P Dalgası” kayıt sistemine geldiği zaman bunun anlamı “yıkıcı olan ikinci dalga” yani “S Dalgası” geliyor demektir. Marmara’da beklenen olası depremde birinci dalga ile ikinci dalga arasında 2 veya 3 saniyelik bir zaman olacak bu da bize sadece yüksek gerilim - doğalgaz hatlarının, metroların, vb. kapatılması için imkan verecektir.

8 of 51

Çevremizde Afet ve Acil Durum Oluşturabilecek Tehlikelerimiz

/ 50

Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı

Önerilen Süre: 1 dk.

Slayt animasyonu otomatik başlar, sessizdir.

Marmara Bölgesi ve İstanbul’da afete dönüşebilecek tehlikelere baktığımızda, ülkemizdeki benzer tablo karşımıza çıkmaktadır. Marmara Bölgesi ve İstanbul’da deprem, sel, heyelan, tsunami, yangın ve teknolojik kazalar gibi tehlikeler görülmektedir. Bu tehlikelerin başında deprem tehlikesi gelmektedir.

Türkiye genelinden Marmara Bölgesi’ne ve İstanbul’a geldiğimizde ise yüksek sismik risk içeren bir coğrafyada bulunmakta olduğumuzu görmekteyiz. Tarihi kaynakların araştırılması sonucunda, bölgede MS 400 yılından sonra meydana gelmiş büyüklüğü 6,8 olan 42 deprem tespit edilmiştir. İstanbul halkı, bir çok küçük sarsıntının dışında 447, 542, 1296, 1509, 1719, 1766, 1894, 1912, 1935, 1963 ve 1999 yıllarında meydana gelen depremlerle korku dolu anlar yaşamıştır. Geçmişten günümüze kadar olan depremler ve bu depremler sonucu meydana gelen kayıplar, İstanbul’un depreme karşı güvenli hale getirilmesi için planlama çalışmaları yapma gerekliliğini ortaya çıkarmıştır.

Eğitmen Notu: Bulunulan yerin, diğer tehlike değerlerinin e-devletten öğrenilmesi için AFAD Başkanlık bünyesinde çalışmalar hızla devam etmektedir. Eğitmen, eğitim öncesinde o ilinin tehlike bilgilerine ulaşmalı ve bu bilgiyi katılımcılar ile paylaşmalıdır. İl AFAD tarafından bu bilgi kendisi ile paylaşılacaktır.

Bilgi Notu 1:

İlimiz; Yaşadığımız ilin maruz kaldığı doğal, teknolojik ve insan kaynaklı tehlikeler ve bunların oluşturması muhtemel risklerin neler olduğu güncel olarak takip edilmelidir.

İlçemiz ve Mahallemiz; Yaşadığımız çevredeki konut alanları, çalışma alanları, sosyal yaşam alanları ve yeşil alanlar, ulaşım-altyapı sistemlerindeki uygulamalar ile bunların kullanım biçimleri, yer seçimleri, yapı ve nüfus yoğunlukları, afetlere karşı dayanımları gibi unsurlar yaşam alanlarına bağlı riskleri oluşturur. Yaşam çevremizdeki söz konusu riskler ve bu riskleri artıran unsurlar afetlere karşı zarar görebilirliği ve buna bağlı can ve mal kayıplarını artırmaktadır.

Binalarımızda; içinde yaşadığımız yapıları taşıyan sistemlerinin ve binalar içine yerleştirdiğimiz pek çok nesne yanında iş yerlerinde, imalathanelerde ve depo alanlarında kullanılan pek çok cihaz ve eşyanın afetler sırasında insan hayatı için oluşturacağı riskler dikkate alınmalıdır.

Bilgi Notu 2:

Japonya Uluslararası İşbirliği Ajansı ve İstanbul Büyükşehir Belediyesi (IBB -JICA) öncülüğünde 17 Ağustos 1999 Izmit Depremi sonrası Marmara Denizi’nde Türk-Fransız jeolog ve jeofizikçiler ortak deniz araştırmaları yapmıştır. Bu araştırmalar kısmen sürmekle birlikte şu anda ortaya konan kanıtlara göre İzmit Körfezi çıkışından Kuzey Anadolu Fayı’nın bir kolu doğu-batı doğrultusunda uzanmakta ve Kuzey Marmara’yı boydan boya geçerek Mürefte-Saroz Körfezi yönüne gitmektedir. 200 km’ye ulaşan bu fayın harekete geçmesi durumunda oluşacak depremin büyüklüğünün M=7.7 olacağı tahmin edilmektedir. Bu tahminlerden biridir. İstanbul Deprem Master Planı’nda 200 km uzunluğundaki bu fayın farklı konumlarının kırılmasıyla üç farklı deprem olasılığı daha düşünülmüş ve her biri için senaryo depremi yaratılarak tahmin haritaları oluşturulmuştur. Olası bir İstanbul depreminin sonucunda yaklaşık 50 milyar dolara varacak maddi kayıp olacağı ve bunun Gayri Safi Milli Hasıla’mızın (GSMH) neredeyse %20’sini götüreceği tahmin edilmekle birlikte ülke kalkınmasına ciddi hasarlar vereceği öngörülmektedir. Deprem Master Planı’na göre, Marmara Denizi içinde 7.5 büyüklüğündeki bir depremde;

50-60 bin civarında ağır hasarlı bina
500-600 bin civarında evsiz aile
70-90 bin civarında can kaybı
120-130 bin civarında ağır yaralı
1000-2000 noktada su sızıntısı
30 bin servis noktasında doğalgaz sızıntısı
Elektrik kablolarının %3’ünde kopma
140 milyon ton enkaz oluşması beklenmektedir.
Ayrıca 1 milyon kişi için kurtarma operasyonu gerekecektir. 330 bin çadıra ihtiyaç olacaktır.
Yaklaşık 50 milyar dolar maddi kayıp yaşanacaktır.

2010 yılında Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı tarafından yaptırılan araştırma sonucuna göre ise:

115.000 ağır hasarlı bina
170.000 orta hasarlı bina
206.000 hafif hasarlı bina
32.000 can kaybı
81.000 ağır yaralı

oluşması beklenmektedir.

9 of 51

Afet Öncesi Hazırlıklar

/ 50

Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı

Önerilen Süre: 45 sn.

Slayt animasyonu otomatik başlar, sessizdir.

Yaşadığımız coğrafyada afetlere karşı, bilgi edinmeli, yapacaklarımızı planlamalı ve afetlerin olumsuz etkilerine karşı hazırlanmalıyız. Dünyanın hiçbir ülkesinde afetlerden hemen sonra, sağlık, itfaiye, arama kurtarma ekipleri gibi birimlerin tüm bireylere anında ulaşması mümkün değildir. Yaygın olarak bilindiği gibi, afetlerin ilk dakikalarında da herkes kendi başınadır; bizi sadece kendi hazırlığımız ve bilgimiz koruyacaktır. Bu nedenle afet sonrası «altın saatler» olarak adlandırılan ilk 72 saat için her bireyin hazır olması şarttır. İlk 72 saate hazırlık; afet yaşandıktan sonraki ilk 3 gün içerisinde yaşanabilecekler için hazırlık yapılması demektir.

Bilgi Notu:

Toplumsal yaşam kalitesinin yükselmesi için Afet Bilinci Kültürü;

Hayatın tüm alanlarında oluşmuş ve oluşabilecek tehlike ve risklerin farkında olmayı,
Gerekli tedbirleri alarak yaşamayı,
Bireysel ve toplumsal sorumluluk almayı,
Toplumsal güç birliği oluşturarak sorunun değil; çözümün bir parçası olmayı,
Yaşam çevresine duyarlı olmayı gerektirir.

10 of 51

Afet Öncesi Hazırlıklar

/ 50

Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı

Önerilen Süre: 45 sn.

Slayt animasyonu tıklayınca başlar, sessizdir.

Bu bölüme kadar, temel bilgi ve kavramlar başlığı altında; tehlike, risk, zarar görebilirlik ve kapasite kavramları, afetin tanımı, çevremizde oluşabilecek afet ve acil durum risklerimize değindik. Bu bölümden sonra afet ve acil durumların;

Tıklayın;

öncesinde,

Tıklayın;

sırasında ve

Tıklayın;

sonrasında için bizlerin ne zaman, nerede, nasıl davranacağını belirlemek ve bu durumlara karşı hazırlıklı olmak adına yerine getireceğimiz temel adımlardan bahsedelim.

Bu adımları gerçekleştirdiğimizde afet ve acil durumlara karşı hazırlıklı olunduğunda aile bireylerinin karşılaşabileceği zararlar ve zor durumlar en aza indirilebilir. “Yapılması gereken hazırlıkları yaptıktan sonra afetlerden korkmamak gerektiğini” bilerek, Afetlerle Birlikte Nasıl Yaşanır? sorusunun en güzel cevabını çevrenizdekilere bizler vereceğiz.

Tıklayın;

Öncelikle afet öncesinde için yapılması gereken hazırlıklara değinelim.

Bilgi Notu:

Afetlere hazırlıkta toplumun her kesiminin kendi sorumluluğunu üstlenmesi ve zaman kaybetmeden yapılması gerekenleri tamamlaması gereklidir. Bu konuda Devlet, bireyler, ve diğer kurumlar ile sivil toplum kuruluşları farklı rolleri alabilir ve birbirleri ile ortaklaşa çalışmalar yapabilirler.

Devlet:

Afete hazırlık ile ilgili ulusal politikalar üretmek
Bu politikaları uluslararası seviyeye taşımak
Bu politikaları sosyal ve ekonomik kalkınma planlarına dahil etmek
Bu politikaların uygulanabilirliğinin sağlanması için gerekli altyapıyı oluşturmak, denetlemek ve desteklemek

Belediyeler/Yerel yönetimler:

İl/ilçe düzeyinde afete hazırlık çalışmaları yürütmek
Toplumu afetlere hazırlık konusunda bilgilendirmek ve bilinçlendirmek
Kaçak yapılaşmayı engellemek
İlin/ilçenin afetlere müdahale kapasitesini artırmak

Özel sektör:

Afet acil durum planlarını hazırlamak
İş yerinde acil durum müdahale ekipleri oluşturmak
Çalışanlarını afetlere karşı bilinçlendirmek
Yapılan afete hazırlık çalışmalarına sponsorluk desteği vermek

Medya:

Afete hazırlık çalışmaları konusunda bilgi vermek
Halkın afet öncesinde, sırasında ve sonrasında doğru ve güvenilir bilgiye ulaşmasını sağlamak

Üniversiteler:

Toplumun afetlere hazırlığa olan ilgisini artırmak
Afetlere hazırlık ile ilgili ulusal ve uluslararası çalışmaları değerlendirmek
Toplumun tüm kesimleri ile hazırlık projeleri geliştirmek ve uygulamak
Toplum projelerine akademik destek vermek

Sivil Toplum Kuruluşları (STK):

Toplumun afetlere hazırlığa olan ilgisini artırmak
Halkı bilgilendirmek ve bilinçlendirmek
Ulusal ve uluslararası afete hazırlık çalışmalarını takip etmek
Devlet, belediye ve üniversiteler ile afete hazırlık çalışmaları konusunda işbirliği yapmak

Bireyler:

Eğitimler alarak bireysel hazırlıklar yapmak
Çevresindeki insanları bilgilendirmek
Devletin ve belediyelerin çalışmalarını takip etmek veya talep etmek
Devletin ve yerel yönetimlerin çalışmalarına destek vermek
Afetlere karşı toplumsal güç birliği sağlayabilmek

11 of 51

Tüm aile üyelerinin katılımı ile

(çocuklar da dahil olmak üzere) bir aile toplantısı yaparak, gerekli önlemleri vakit kaybetmeden alın.

Afet ve Acil Durum Aile Planı Hazırlığı

/ 50

Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı

Önerilen Süre: 1 dk. 15 sn.

Slayt animasyonu tıklayınca başlar, sessizdir.

Afet ve acil durumlara karşı hazırlıklı olmak için önceden plan yapmak, ailemizde kimlerin, ne zaman, nerede, nasıl davranacağını belirlemek çok önemlidir. Özetle, en az 3 günlük süreyi kapsayan Afet ve Acil Durum Aile Planı yapmanız gerekir.

Tıklayın;

Afet ve Acil Durum Aile Planı hazırlarken ilk olarak okul çağındaki çocuklar da dahil olmak üzere, tüm aile üyelerinin katılımı ile bir aile toplantısı yapılır. Buradaki amaç; Afet ve Acil Durum Aile Planı’nın tüm aile üyeleri tarafından kararlaştırılıp bilinmesini ve plana uygun hareket edilmesini sağlamaktır.

Eğitmen Notu: Katılımcılara, dağıtılan Afet ve Acil Durum Aile Planı kitapçığını hatırlatınız.

Kitapçık içinde belirtilen işleri ailenizle birlikte tamamladığınızda her işle ilgili "Yapıldı mı?" kutusuna bir çarpı işareti koyun. Aynı zamanda önemli aile bilgilerini de doldurmayı unutmayın.

Bilgi Notu:

Afet ve Acil Durum Aile Planı Kontrol Listesi

Çevremizde afet ve acil duruma yol açabilecek hususları öğrendik.
Mahalle ve yapı ölçeğinde ailemize risk yaratabilecek durumları öğrendik.
Evimiz içerisinde bize risk yaratabilecek eşyalarımızı “Tehlike Avı” yaparak belirledik ve yapısal olmayan riskleri önlemek için plan yaptık.
Afet anında bir arada değilsek evimizin içinde; evimiz ve mahallemizin dışında isek ailemizle buluşabileceğimiz buluşma yerlerini belirledik.
Afetlerde ihtiyaç duyabileceğimiz ve hayatımızı sürdürebileceğimiz ihtiyaçlar için gerekli malzemeleri toparlayıp, Afet ve Acil Durum Çantalarımızı hazırladık.
Önemli evraklarımızın, adreslerin ve telefon numaralarının birer kopyasını hazırladık. Bu kopyanın bir nüshasını bölge dışı bağlantı kişisine gönderdik. Bir nüshasını da afet ve acil durum çantamızda bulunduruyoruz.
Şehir içi ve dışından iki yakınımızı belirleyip, bu kişilerin telefonlarını ve adreslerini öğrendik ve afet sırasında tüm ev halkı o kişilerle iletişim kuracağını biliyor.
Afet ve acil durum sırasında yapmamız gereken doğru davranış şekillerini öğrendik ve her ay tatbik ederek bu davranışları tekrar ediyoruz.
Acil telefon numaralarını ne zaman ve nasıl arayacağımızı öğrendik.
Afet öncesi veya sonrasında çıkabilecek yangınlara karşı gerekli önlemleri aldık.
Aile üyeleri olarak yangın sırasında neler yapmamız gerektiğini öğrendik.
Afet öncesinde, sırasında ve sonrasında neler yapmamız gerektiğini öğrendik.
Tahliye konusunda yeterli bilgiye sahibiz/öğrendik.
Tahliye öncesi dikkat etmemiz gereken konuları öğrendik/biliyoruz.
Tahliye sırasında ne yapmamız gerektiğini biliyoruz.
İlk yardım konusunda basit bilgilere sahibiz ayrıca tüm aile üyelerinin en kısa zamanda sertifikalı ilk yardım eğitimi alması konusunda bir plan yaptık.
Hem evimizde hem de afet ve acil durum çantamızda bulundurmak üzere ilk yardım çantalarımızı hazırladık.
Afet sonrasındaki üç gün (ilk 72 saat) için su, barınma ve tuvalet ihtiyacımızı nasıl karşılayacağımızı planladık.
Komşularımızla ve muhtarımızla afetlerde nasıl yardımlaşabileceğimizi konuştuk. Bebeklere, yaşlı ve engellilere nasıl yardım edebileceğimizi öğrendik.
Yaşadığımız bölgede meydana gelebilecek deprem, sel, heyelan/kaya düşmesi, çığ vb. afetler öncesinde, sırasında ve sonrasında yapmamız gerekenleri göz önüne alarak Afet ve Acil Durum Aile Planı’mızı yaptık.

12 of 51

Afete dirençli yapılar, olası risklere karşı dayanımı yüksek olarak inşa edilmiş yapılardır.

Düzenli Bakım Gören

Farklı Bir Amaçla Kullanılmayan

Proje Dışı Tadilat Yapılmamış

Eğitimli İşçiler Tarafından Yapılan

Yönetmeliklere Göre Tasarlanmış

Mühendislik Hizmeti Almış

Yapı Türüne Uygun ve Doğru İnşa Edilmiş

Ruhsata / İskana Sahip

Afete Dirençli Yapılarda Yaşayın

/ 50

Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı

Önerilen Süre: 1 dk.

Slayt animasyonu tıklayınca başlar, sessizdir.

Yapının zarar görmesi veya yıkılmasına neden olabilecek, içinde yaşayanların can güvenliğini sağlayamayacak yapılar kentin ve o kentin insanlarının güvenliğini tehlikeye sokarlar. Afetlere dirençli yapılar, olası risklere dayanımı yüksek olarak inşa edilmiş yapılardır. Dirençli yapıların özelikleri aynı zamanda; Ev kiralarken ya da satın alırken nelere dikkat etmeliyiz? sorusunun cevabını da bizlere verecektir. Ev satın alırken ya da kiralarken;

Bulunduğu il/mahalle/parselde olası tüm afetlere uygun tasarlanmış
Mühendislik hizmeti almış
Geleneksel mimari örneği ise (ahşap, kagir, kerpiç, karma yapı) yapı türüne uygun ve doğru şekilde inşa edilmiş
Yönetmeliklerdeki dayanım koşullarına uyan
İnşa sonrası kullanım sırasında düzenli bakım görmekte
Yapılış amacından farklı bir amaç için kullanılmayan, kullanılıyorsa da proje ve hesapları buna uygun olarak tekrar yapılıp onaylanmış
Proje dışı tadilatlar yapılmamış

olması gibi hususlara dikkat edilmesi gerekir. Tüm bu maddelerin yanıtları belediyelerin ilgili birimlerinden alınabilir.

Eğitmen Notu: Her belediyenin yapılanma şekli farklı olduğundan belediyelerin ilgili birimlerinin adı verilememektedir. Bazı belediyelerde bu işleri İmar ve Şehircilik Müdürlüğü takip ederken bazı belediyelerde ise bu işler Fen İşleri Müdürlüğü’nün ya da bir başka müdürlüğün sorumluluğunda olabilmektedir. Konuya ilişkin en doğru bilgi doğrudan belediyenin kendisinden alınmalıdır.

Deprem Yönetmeliği konusunda daha detaylı bilgi için:

http://www.deprem.gov.tr/sarbis/DDK/DDK_WEB.htm

Bilgi Notu 1:

Aynı zamanda afete dirençli şehirlerde yaşamak demek;

Kent bütününde muhtemel afetlerin tespiti
Kenti oluşturan çalışma, konut, yeşil, açık alanlar, sağlık tesisleri, vb. gibi fonksiyonel alanların yer seçimlerinin afet risklerini azaltacak şekilde yapılması
Afet sonrası kamu kullanımı için gerekli boş alanların planlamada düşünülmesi, mevcut boş alanların korunması ve artırılmaya çalışılması
Mevcutta yapılaşmış olan riskli alanların Kentsel Dönüşüm çalışması ile daha az riskli alanlara taşınması (sanayi, ticaret merkezleri ve konut alanları) anlamına gelir.

Ülkemizde özellikle 2011’de yaşanan Van Depremlerinden sonra Kentsel Dönüşüm hız kazanmıştır.

Bilgi Notu 2:

Yapı elemanlarıyla ilgili olan riskleri kendi içinde ikiye ayırmak mümkündür:

Birincisi, taşıyıcı olmayan yapı elemanlarının hasar görmesi sonucu oluşabilecek risklerdir. Örneğin; bölme duvarların yıkılması, dökülmesi, devrilmesi, sıvaların dökülmesi, camların kırılması ve benzeri hasarlar nedeniyle oluşabilecek riskler sayılabilir. İkinci tür riskler, taşıyıcı yapı elemanlarının hasar görmesi durumunda oluşabilecek risklerdir. Bu tür risklerin gerçekleşmesi durumunda ortaya çıkacak zararlar çok daha büyük olabilir; hatta hasarın boyutu yapının tamamen göçmesine (yassı kadayıf şeklinde) kadar varabilir. Betonarme bir yapının taşıyıcı sistem elemanları (kolon, kiriş, perde, temel, döşeme) açısından güvenlik düzeyi ne kadar yüksek ise risk o kadar azdır. Ya da bunun tersi olarak, güvenlik düzeyi ne kadar düşükse maddi kayıp ve can kaybı riski o derece yüksektir.

Bilgi Notu 3:

Yerleşim Alanlarında Doğal Tehlike Kaynaklarına Bağlı Riskler

Yaşadığımız şehirleri oluşturan öğeler olan konut alanları, çalışma alanları, donatı alanları, yeşil alanlar, ulaşım, altyapı sistemleri ve bu alanlarda bulunan binaların hasar görebilirlik düzeyleri olası riskleri belirlemektedir. Zemin özellikleriyle uyumlu, imar ve mühendislik kurallarına uygun yapılaşmanın gerekliliğinin yanı sıra yaşam alanlarımızda ve kentsel çevremizde de birçok risk bulunmaktadır. Bu kapsamda, afetlere karşı hazırlık döneminde tüm bu risklerin birlikte değerlendirilmesi ve bu yönde tedbirlerin alınması gerekliliği ortadadır.

Yaşam alanları ve bu alanları oluşturan binalarda bulunan riskleri çeşitli faktörler artırabilmektedir. Afetlere karşı hazırlıklı olabilmek, öncelikle afet riskini artıran faktörleri tanımayı ve alınabilecek önlemlerle bu faktörleri olabildiğince en aza indirebilmeyi gerektirmektedir.

Yapısal (bina ölçeğinde) riskler: Bu riskleri, yapıların depreme karşı dayanım durumları, yapı denetimi ve ruhsat süreçlerine uygun şekilde inşa edilip edilmedikleri belirlemektedir.

Mevcut yaşam alanlarına bağlı riskler (ada/mahalle/şehir ölçeğinde): Bu riskleri, konut alanları, çalışma alanları, donatı ve yeşil alanlar, ulaşım-altyapı sistemlerinden oluşan yaşam alanlarının yer seçimleri, yoğunlukları, kullanım biçimleri ve depreme karşı dayanım durumları belirlemektedir. Yaşam alanlarındaki söz konusu riskler ve bu riskleri artıran faktörler afetlere karşı zarar görebilirliği ve buna bağlı can ve mal kayıplarını artırmaktadır.

Örnek 1: Afet anında yaralılara ilk müdahalenin yapılacağı sağlık tesislerinin yer seçimleri, hem deprem anında bu yapıların ayakta kalabilmesi hem de kolay erişimin sağlanabilmesi açısından önem taşımaktadır.

Örnek 2: Yanıcı ve patlayıcı madde kullanılan alanların yoğun yerleşmelerin içinde ya da yakınında yer alması, depremden sonra oluşabilecek yangınların, patlamalara ve daha büyük hasarlara dönüşmesine neden olabilir.

Örnek 3: Donatı alanları kapsamına giren kamu binalarının (eğitim ve dini tesisler) yanı sıra kültürel miras olarak adlandırılan yapıların hasar görmesi ya da yıkılması, bu yapıların acil durumlarda toplanma noktası ve sağlık merkezi olarak hizmet vermesini olumsuz yönde etkilemektedir.

Örnek 4: Yönetimsel kamu yapıları, deprem anında ve sonrasında ikincil tehlikelerin oluşmasını önleme ve eşgüdüm çalışmalarında kritik sorumlulukları bünyelerinde barındırmaktadır. Acil durumlarda ayakta kalması gereken yönetim birimleri, ihtiyaç duyulan hizmetin etkin bir şekilde dağıtılması, güvenliğin sağlanması ve gündelik yaşam standartlarının tekrar düzene girmesi konularında önemli bir role sahiptir.

Örnek 5: Sanayi tesisleri, deprem anında diğer arazi kullanım şekillerinden çok daha fazla zarara yol açma potansiyeline sahiptir. Özellikle kimyasal üretim yapan ve depolarında yanıcı-patlayıcı hammaddeler bulunduran fabrikalar ikincil tehlikelere yol açabilmektedir. Ekonomik açıdan bakıldığında, ticaret alanları gibi sanayi alanlarında da olası doğrudan kayıpların sonucunda oluşan dolaylı ekonomik kayıplar bölgenin ekonomik gücünü azaltabilmektedir.

Örnek 6: Altyapı sistemlerindeki (elektrik, su, doğalgaz ve kanalizasyon) olası hasar ve aksaklıklar gündelik ihtiyaçların karşılanmasını zorlaştırabileceği gibi, salgın hastalık gibi ciddi problemlerin ortaya çıkmasına neden olabilir.

Örnek 7: İletişim ve ulaşım altyapısı, afet durumlarında halkın bilgilendirilmesi ve gerekli yardım, makine ve teçhizatın sağlanmasında önem taşımaktadır.

Bilgi Notu 4:

Bir binanın inşa süreci ve hangi aşamalarında ruhsatlarının alındığı konusunda bilgi sahibi olmak önemlidir. Bunu bilen bilinçli kullanıcı afetler söz konusu olduğunda elinde hangi ruhsatın olmasının yaşadığı yapı için güvenlidir demek olduğunu da bilir. Yapım süresince belediyeden 3 iznin alınması gerekmektedir:

İnşaat ruhsatı: İnşaata başlayabilmek için arsanın bulunduğu belediyeden inşaat ruhsatı alınmalıdır.

Temel üstü ruhsatı: İnşaata başlanıp temeller bittikten sonra, subasman kotuna gelindiğinde temel üstü ruhsatı alınır. Belediye yetkilileri tarafından binanın projede belirtilen büyüklük sınırlarında yapılıp yapılmadığı kontrol edildikten sonra diğer katların çıkılabilmesi için temel üstü ruhsatı gereklidir.

Yapı kullanım(iskân) izni: İnşaatın tamamlanmasının ardından, inşaat kullanımı için son bir iznin daha alınması gerekir. Yapı denetim firmasının son kontrollerinden sonra bina sahibi ve mimarın ortak dilekçesiyle belediyeye iskân izni için başvurulur. Belediye yetkilileri son kontrolleri yaptıktan sonra, bina kullanımı su elektrik gibi hizmetlerin kullanılmasına imkân tanıyacak olan iskân iznini vermektedir.

Bilgi Notu 5:

Binalarda güvenlik düzeyinin düşük olmasının başlıca nedenlerine baktığımızda ise;

Kolon-kiriş birleşim bölgelerine sargı donatısının (etriye) doğru ve yeterli miktarda konmaması
Beton dayanımlarının çok düşük olması veya betonun yanık olması
Kolon kesitlerinin çok küçük olması
Binada yumuşak kat olması
Yapıların yürürlükteki mevzuatlara uygun olarak projelendirilmemesi ve/veya inşa edilmemesi gibi örnekler verebiliriz.

Bilgi Notu 6:

İçinde yaşadığınız, çalıştığınız binanın depreme dayanımını öğrenmeniz halinde riskinize yönelik tedbir alabilirsiniz. Yapınızın kontrolleri sonucunda:

Yapınız depreme dayanıklı yani sağlam çıkabilir.
Yapınız depreme dayanım açısından zayıf çıkabilir ve taşıyıcı sistemi kuvvetlendirilerek güçlendirilmesi gerekebilir. Güçlendirme projeleri için yetkili mühendislik büroları ile çalışınız.
Yapınız güçlendirilse de yönetmeliklerde istenen deprem dayanım limitlerine ulaşamayacak olabilir. Bu durumda yapıyı yıkıp yeniden inşa etmek gerekebilir.

Yapımızın deprem güvenliğini öğrenmek istiyorsak bağlı bulunduğumuz il/ilçe belediyesi ile görüşerek yetkili mühendislik firmalarına nasıl ulaşabileceğimizi öğrenmeliyiz (6306 Sayılı Kanun Kapsamında Riskli Yapıların Tespiti için Yetki Verilen Kurum ve Kuruluşları bağlı bulunduğunuz il/ilçe belediyelerinden veya T.C. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’na ait https://altyapi.csb.gov.tr/riskli-yapi-tespiti-ile-ilgili-kuruluslar/arama internet adresinden de öğrenebilirsiniz). Bu laboratuvar ya da firmalara yaşadığımız binaların zemin etüdünü yaptırarak bulundukları bölgenin emniyetini öğrenmeli ve deprem yönetmeliğine uygun olup olmadığını kontrol ettirmeliyiz.

Bilgi Notu 7:

Afete dirençli yapılaşma ile afete dirençli şehirler oluşturabiliriz. Afete dirençli şehirlerde yaşamak demek;

Kent bütününde muhtemel afetlerin tespiti,
Kenti oluşturan çalışma, konut, yeşil, açık alanlar, sağlık tesisleri, vb. gibi fonksiyonel alanların yer seçimlerinin afet risklerini azaltacak şekilde yapılması
Afet sonrası kamu kullanımı için gerekli boş alanların planlamada düşünülmesi, mevcut boş alanların korunması ve artırılmaya çalışılması
Mevcutta yapılaşmış olan riskli alanların Kentsel Dönüşüm çalışması ile daha az riskli alanlara taşınması (sanayi, ticaret merkezleri ve konut alanları) anlamına gelir.

Ülkemizde özellikle 2011’de yaşanan Van Depremlerinden sonra Kentsel Dönüşüm hız kazanmıştır.

Kentsel Dönüşüm; “Bir kentin dokusunu bozan sorunların giderilmesi”, bozulmaya veya hasara uğrayan kentsel alanın, ekonomik, toplumsal, fiziksel ve çevresel koşullarının kapsamlı ve bütünleşik yaklaşımlarla iyileştirilmesine yönelik strateji ve eylemlerin tümüdür. Kent bütünü dikkate alınarak yapılmalıdır.

Eğitim verilen il kentsel dönüşüm uygulamalarının yoğun olarak yapıldığı bir il ise katılımcılardan bu konuda sorular gelmesi muhtemeldir. Bu durumda sürenin kısıtlı olduğunu belirterek, eğitim sonunda bu konuda sohbet edebileceğinizi ifade edebilirsiniz. Gelen sorulara yönelik olarak yanıtlarınızda bilginiz var ise sadece bu bilgiyi, gerekli ise paylaşınız ve yorumdan kaçınınız. Kurumsal temsiliyetinizin gereklerini unutmayınız.

Bilgi Notu 8:

İstanbul’da; içlerinde yaşadığımız, çalıştığımız yapıların büyük bölümünün inşaat kalitesi olması gerekenin altındadır. Olası depremler karşısında büyük can ve mal kayıplarının önlenmesi için, deprem güvenliği yetersiz olan binaların güçlendirilmesi ya da yıkılıp yeniden inşa edilmesi gereklidir. Devlet çeşitli projelerle; yolları, okulları, hastaneleri, yurtları, kamu kurumlarını güçlendirmektedir. Kendi oturduğumuz konutların sorumluluğu ise bize aittir. Bu konuda devlet sadece kredilendirme ve teşvik çalışmaları yapabilmektedir. Yaşadığımız binaların güçlendirilmesi için biz de üzerimize düşen sorumlulukları yerine getirmeliyiz. Öte yandan belediyeler tarafından yürütülmekte olan “Kentsel Dönüşüm” projeleri takip edilmeli ve afetlerin yaratabileceği zararlar göz önünde bulundurularak fiziksel iyileştirme ve güvenli yapılaşmayı sağlayan “Kentsel Dönüşüm” projeleri desteklenmelidir.

Güçlendirme, bir binanın tümünün veya sadece bazı taşıyıcı sistem elemanlarının deprem güvenliğini gerekli düzeye çıkarmak için yapılan işlemlerdir.

Söz konusu bina bir deprem etkisi altında hasar görmüş veya deprem güvenliğinin daha yüksek bir düzeye çıkarılması hedefleniyor olabilir.

Yıkım ya da güçlendirme kararının alınmasında pek çok farklı faktör etkilidir. Özel bir sosyal, kültürel, tarihsel değeri bulunmayan yapılarda güçlendirme maliyeti eğer yıkım ve yeniden yapım maliyetinin yüzde 40'ını aşıyorsa, yıkım ve yeniden yapımın güçlendirmeye göre daha uygun olduğu sonucuna ulaşılabilir.

Mevcut yapılarda afet tehlikesine karşı güçlendirme yapılmasını kolaylaştırmak için Kat Mülkiyeti Kanunu'nda birtakım değişiklikler yapılmış ve toplu yapılara ilişkin özel hükümler getirilmiştir. Yapılan en temel değişiklikler şöyle sıralanabilir:

"Taşıyıcı sistemi oluşturan kiriş, kolon ve perde duvarlar ile taşıyıcı sitemin parçası diğer elemanlar" ana gayrimenkulün ortak yerleri sayılacak; yani taşıyıcı sistem elemanları kat maliklerinin ortak mülkiyet konusu olacaktır.
Ortak yerlerdeki onarım, inşaat, dış boya ve badana işleri eskiden bütün kat maliklerinin rızası alınarak yapılabilmekteyken, kanunun 19. maddesinde yapılan değişiklikle, bu tür onarımlar kat maliklerinin beşte dördünün yazılı izni alınarak yapılabilecektir.
Yine bu maddede yapılan değişiklikle, ortak yerlerdeki hasarların ana yapıya veya bağımsız bölümlere zarar verdiği, acilen onarılması gerektiği veya ana yapının güçlendirilmesinin zorunlu olduğu mahkemece tespit edildiğinde, projesine uygun onarım ve güçlendirme için maliklerin rızası aranmayacaktır.
20. maddede yapılan değişiklikle, ortak yerlerin onarım giderlerinin yanı sıra güçlendirme giderlerine de kat malikleri arsa payı oranında katılacaktır.

Binaların depremde hasar görmesi normaldir, fakat yassı kadayıf gibi tamamen yerle bir olması kabul edilemez bir durumdur (Yapılarda istenen deprem performansı; yasalar tarafından – 2007 Deprem Yönetmeliği - 50 yılda %10 oranında olması muhtemel depremler için deprem performansını binadan son canlı çıkana kadar binanın ayakta kalmasını sağlama (can güvenliği) hali olarak tanımlanmıştır).

2005 yılında yürürlüğe giren 5393 sayılı Belediye Kanunu, yerel hizmetlerin yönetiminde bütünlüğün sağlanması, kamu görev birliğinin oluşturulması, toplum yararının korunması, yerel gereksinimlerin sağlanması ve afete hazırlık/acil durum planının yaptırılması konusunda il özel idaresi yönetimini, belediyeleri ve köyleri yetkili kılmaktadır. Bu yasa kapsamında “Kentsel Dönüşüm” uygulamasına yer verilmektedir. Bu uygulama aracı afet zararlarının azaltılmasında, kamu yararı perspektifinin yerleştirilmesinde önemli bir uygulama aracı potansiyeli taşımaktadır. Kentsel dönüşüm, sosyal gelişim, ekonomik kalkınma, çevre koruma ve demokratik örgütlenme ile birlikte bütüncül bir yaklaşımla düşünülmelidir. Dönüşüm alanlarında, fiziksel değişim ile birlikte, alanın bağlamsal özelliklerine ve ihtiyaçlarına göre farklılaşan, sosyal ve ekonomik politikalar uygulanabilir. Bu süreç, genel anlamda istihdam olanakları sağlamalı, toplumsal güçlenmeyi desteklemeli, fiziksel iyileştirme ve güvenli yapılaşmayı sağlamalıdır.

13 of 51

Zorunlu Deprem Sigortası’na ek olarak;

Sigorta Yaptırın, Yaşam Alanlarınızı Güvence Altına Alın

/ 50

Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı

Önerilen Süre: 30 sn.

Slayt animasyonu tıklayınca başlar, sessizdir.

Kendinizi, ailenizi ve evinizi afetin yol açacağı ekonomik zararlardan korumak için alabileceğiniz en temel önlem evinizin sigortasını yaptırmaktır. Sigorta yaptırarak, depremde hasar gören veya yıkılan evlerinizin zararını karşılayabilirsiniz. Bu sayede hayatınız daha çabuk normale dönecektir. Zorunlu Deprem Sigortası’na ek olarak yangın, sel/taşkın, heyelan, hayat, sağlık ve geniş kapsamlı konut sigortalarını tercih edebilirsiniz.

Bilgi Notu:

Zorunlu Deprem Sigortası (ZDS): Binalarda depremin doğrudan neden olduğu maddi zararlar ile deprem nedeniyle ortaya çıkan yangın, infilak, dev dalga (tsunami) ve yer kayması sonucu oluşan maddi zararları teminat altına alan zorunlu sigortayı, ifade eder. ZDS hakkında bilmemiz gereken bazı bilgiler var;

Zorunlu Deprem Sigortası (ZDS) Neleri Kapsar?

Deprem
Depreme bağlı olarak meydana gelen yangınlar
Depreme bağlı olarak meydana gelen toprak kaymaları
Depreme bağlı olarak meydana gelen patlamalar
Temeller, ana duvarlar, bağımsız bölümleri ayıran ortak duvarlar, bahçe duvarları, tavan ve tabanlar, merdivenler, asansörler, sahanlıklar, koridorlar, çatılar, bacalar ve yapının benzer nitelikteki tamamlayıcı kısımlarında meydana gelen hasarların karşılanması ZDS kapsamındadır.

Zorunlu Deprem Sigortası (ZDS) Neleri Kapsamaz?

Enkaz kaldırma masrafları
Kar kaybı
İş durdurması
Kira mahrumiyeti
Alternatif ikametgah ve işyeri masrafları
Mali sorumluluklar ve dolaylı zararlar
Manevi tazminat talepleri
Her türlü taşınır mal, eşya ve benzerleri
Ölüm dahil olmak üzere tüm bedeni zararlar
Deprem sonucunda oluşan yangın, patlama ve toprak kayması dışında kalan hasarlar

Azami Teminat Limiti Ne Kadardır?

Zorunlu Deprem Sigortası'nda amaç, asgari bir miktarda standart bir teminat sunulmasıdır. Bu nedenle DASK, her yıl yapı maliyetlerindeki artışa paralel olarak belirlenen azami bir tutara kadar teminat vermektedir. DASK tarafından verilen azami teminat tutarı, 1 Ocak 2020 tarihinden itibaren bütün yapı tiplerinde 240 Bin TL olarak belirlenmiştir.

Azami teminat tutarının tespitinde mevcut yapı stokunun büyük bir kısmını oluşturan binaların yeniden inşa bedeli (arsa değeri hariç) dikkate alınmaktadır. Sigorta yaptıranların teminat tutarları (sigorta bedeli), bu azami teminat tutarını geçmemek üzere, meskenlerinin büyüklüğüne ve yapı tarzına göre belirlenmektedir. Eğer meskenin değeri DASK tarafından verilen teminat tutarını aşıyorsa sigortalı, aşan kısım için sigorta şirketlerinden isteğe bağlı olarak ek teminat alabilmektedir.

Sigorta primi tutarını 3 faktör belirlemektedir:

Binanın bulunduğu deprem risk bölgesi
Binanın yapı tarzı (çelik/betonarme karkas, yığma kagir, diğer)
Meskenin brüt yüzölçümü

Sigorta primi, yüksek riskli bölgelerde daha çok, düşük riskli bölgelerde daha az olacak şekilde belirlenmektedir.

634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu kapsamındaki apartman ve sitelerde, yönetici tarafından yaptırılan ve en az sekiz bağımsız bölümü içeren toplu sigortalarda, tarife fiyatları üzerinden % 20 oranında indirim yapılmaktadır.

ZDS kapsamında bulunan binalar aşağıda verilmiştir;

Tapuya kayıtlı ve özel mülkiyete tabi taşınmazlar üzerinde mesken olarak inşa edilmiş binalar
634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu kapsamındaki bağımsız bölümler
Bu binaların içinde yer alan ve ticarethane, büro ve benzeri amaçlarla kullanılan bağımsız bölümler
Doğal afetler nedeniyle devlet tarafından yaptırılan veya verilen krediyle yapılan meskenler

Yukarıdaki koşullara uyan, kat irtifakı tesis edilmiş binalar, tapuda henüz cins tashihi yapılmamış ve tapu kütüğünde vasfı "arsa vs." olarak görünen binalar, tapu tahsisi henüz yapılmamış kooperatif evleri için de Zorunlu Deprem Sigortası yaptırılması gerekmektedir. Henüz bağımsız tapusu olmayan meskenlerin sigortası, sigorta ettirenin beyanına dayanarak ve arsa tapusuna ait bilgilerle yapılabilmektedir.

Zorunlu Deprem Sigortası kapsamı dışında kalan binalar şunlardır:

Kamu kurum ve kuruluşlarına ait binalar,
Köy yerleşim alanlarında yapılan binalar,
Tamamı ticari ve sinai amaçlar için kullanılan binalar (iş hanı, iş merkezi, idari hizmet binaları, eğitim merkezi binaları vs.),
İnşaatı henüz tamamlanmamış binalar,
27 Aralık 1999 tarihinden sonra mesken olarak inşa edilmiş olan ancak ilgili mevzuat çerçevesinde inşaat ruhsatı bulunmayan bağımsız bölümler ve binalar,
Tapuya kayıtlı bulunmayan ve özel mülkiyete tabi olmayan arazi ve arsaların -hazine arazileri vb.- üzerine inşa edilmiş binalar.

Köy yerleşim alanlarında yapılan binalar için belediye denetiminin olmaması, buralarda yaşayanların genel olarak gelir düzeylerinin düşük olması ve bu aşamada bu alanlarda sigortanın sunumunun zorluğu gibi nedenlerle, sigorta yaptırma zorunluluğu bu yerler için öngörülmemiştir. Ancak, söz konusu yerlerde bulunan yapılar için istendiği takdirde «ihtiyari deprem sigortası» yaptırılması imkanı bulunmaktadır.

Benzer şekilde, ticari ve sınai amaçlar için kullanılan binalar da zorunluluk kapsamı dışında bulunmakla birlikte bunlar için ihtiyari deprem sigortası yaptırılması mümkün değildir.

Sigorta yaptırmak için gerekli bilgiler şunlardır:

Sigortalının adı, adresi, telefonu ve varsa cep telefonu
Sigortalının vergi kimlik numarası ve T.C. kimlik numarası
Sigortalanacak yerin açık adresi
Tapu bilgileri (ada, pafta, parsel, sayfa no) (mesken tapusu veya arsa tapusu)
Binanın inşa yılı (1975 ve öncesi, 1976-1996 arası, 1997-1999 arası, 2000 ve sonrası)
Binanın yapı tarzı (çelik/betonarme karkas, yığma kâgir, diğer)
Binanın toplam kat sayısı
Binanın hasar durumu (hasarsız, hafif hasarlı, orta hasarlı)
Meskenin (dairenin) brüt yüzölçümü (metrekare olarak)
Meskenin (dairenin) kullanım şekli (mesken, ticarethane, büro, diğer)

Hasar Bildirimi

Zorunlu Deprem Sigortası (ZDS) poliçeniz varsa deprem sonrası binanızda hasar oluşması durumunda, sigorta ettiren olarak mümkünse poliçe fotokopisi, tapu fotokopisi gibi hasar dosyası için gerekli olan evraklarla birlikte aşağıdaki hususları yerine getirmekle yükümlüsünüz:

Hasarın oluştuğu tarihten itibaren en geç 15 iş günü içinde DASK'a veya DASK'ın nam ve hesabına sözleşmeyi yapan sigorta şirketine bildirimde bulunmak
DASK görevlilerinin veya yetkili kıldığı kimselerin, hasara uğrayan binalara makul amaçlarla ve uygun şekillerde girmesine ve zararı azaltmaya yönelik girişimlerde bulunmasına izin vermek
DASK'ın isteği üzerine zarar miktarıyla delilleri saptamaya, rücu hakkının kullanılmasına yararlı ve sigorta ettiren için sağlanması mümkün bilgi ve belgeleri gecikmeden DASK'a vermek
Zararın tahmini miktarını belirtir yazılı bir bildirimi uygun bir süre içinde DASK'a veya yetkili kıldığı kimselere vermek
Sigortalı bina/yer üzerinde zorunlu deprem sigortası dışında, deprem teminatı bulunan başkaca sigorta sözleşmeleri varsa DASK'a bildirmek
Hasar olduğunda, (mümkün olduğu takdirde) 444 0 336 numaralı telefondan DASK Çağrı Merkezi’ne, DASK’ın internet sitesi (www.dask.gov.tr) veya ZDS poliçesini DASK adına düzenleyen sigorta şirketi veya acentesine bildirmek

Hasar durumunda DASK idaresine gönderilecek belge ve bilgiler ise şunlardır:

Hasar ihbarı bilgisi
Poliçe fotokopisi (mümkün olduğu takdirde)
Tapu belgesi fotokopisi (mümkün olduğu takdirde)
Eksperin hasar yerini kolayca bulabilmesi ve hasar tespitini yapabilmesi için hasar yerinin açık adresi
Sigortalı ile irtibat sağlanabilecek sabit telefon veya cep telefonu numarası
Ayrıca sigortalı binanın ZDS poliçesinin yanı sıra deprem teminatı bulunan başka bir sigorta poliçesi olduğu takdirde, diğer poliçenin varlığı da DASK'a bildirilmelidir. Deprem Sigortası limitini aşan bir hasar gerçekleştiğinde, limiti aşan kısım üzerinde kalan miktar söz konusu poliçe limitlerinden ödenecektir.

ZDS ile ilgili en çok merak edilenler:

1. Deprem sonrası evim hasar gördüğünde binanın yapım maliyeti haricindeki masrafı da karşılayabilmek için hem DASK’a hem de başka bir yere sigorta yaptırabilir miyim?

Aynı bina/bağımsız bölüm için birden çok Zorunlu Deprem Sigortası yaptırılamaz. Ancak, sigortası yapılan bağımsız bölüm veya binanın değeri belirlenen sigorta bedeli tutarının üzerinde ise bu tutarın üzerindeki kısım için Zorunlu Deprem Sigortası’nın yapılmış olması kaydıyla, sigorta şirketleri tarafından ihtiyari deprem sigortası yapılabilir. (Sigorta poliçesinin sağladığı güvence, evin tüm maliyetinin altında kalıyorsa, arta kalan bölümü için özel sigorta şirketleri tarafından düzenlenen deprem sigortasından ayrıca bir poliçe ile ek güvence satın alınabilir.)

2. DASK yıllık kaç taksit yapıyor?

Bu konu ile ilgili daha detaylı bilgi için http://www.dask.gov.tr adresi incelenebilir.

3. Deprem sonrası bir sürü bina hasar görecek. DASK (Doğal Afet Sigortaları Kurumu) benim hasarımı nasıl ödeyecek?

DASK, büyük hasarların aynı zamana gelme ihtimaline karşı, hasar ödemelerinde zorlanmamak için parayı dünyanın başka ülkelerindeki sigorta şirketlerine tekrar sigorta (reasürans ) ettirir. Böylelikle riski paylaşmış olur.

4. Kiracılar deprem sonrası karşılaşabilecekleri maddi zararları için nasıl önlem almalıdırlar?

DASK sadece konutun inşaat maliyetini karşılamaktadır. Kiracılar ise eşyalarını depreme karşı sigortalatarak maddi zararları için önlem alabilirler.

5. İnşa halindeki konutlar için Zorunlu Deprem Sigortası yaptırılabilir mi?

İnşaatı henüz bitmemiş konutlar için yapılmamaktadır.

6. Apartmanlarda ortak alanlar için teminat sunulmakta mıdır?

Zorunlu Deprem Sigortası ile binalardaki;

Temeller,
Taşıyıcı sistem,
Ana duvarlar,
Bağımsız bölümleri ayıran ortak duvarlar,
Tavan ve tabanlar,
Merdivenler, sahanlıklar, koridorlar,
Çatılar ve bacalar

Teminat altına alınmaktadır. Bunların dışındaki diğer ortak alanlar için ise sigorta şirketlerinden isteğe bağlı konut sigorta poliçesi teminat alınabilmektedir.

7. Zorunlu Deprem Sigortası’nı yaptırmayanlar nasıl denetlenmekte ve bunlara nasıl bir yaptırım uygulanmaktadır?

587 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uyarınca kamu kuruluşları, Zorunlu Deprem Sigortası’nın yaptırılmış ve priminin ödenmiş olduğu belgelenmedikçe bu sigortaya tabi binalarla ilgili tapu tescil işlemleri, su ve doğalgaz abonelik işlemleri dahil hiçbir işlem yapılmamaktadır.

8. Deprem bölgesinde olmayan binalarda ZDS zorunlu mudur?

Tüm bölgeler farklı derecelerde olmak şartıyla deprem bölgesine tabidir. Bu sebeple ZDS kapsamındadır.

9. Hangi durumlarda tazminat hakkı eksilir veya düşer?

Binanın ve her bir bağımsız bölümün projeye aykırı olarak ve taşıyıcı sistemi etkileyecek şekilde tadil edilmesine veya zayıflatılmasına neden olan yahut buna imkân veren malik veya intifa hakkı sahibi, meydana gelen zararın bu nedenle ortaya çıktığının veya arttığının tespit edilmesi durumunda bu tutar kadar tazminat alma hakkını kaybeder. Sigorta ettirenin, sigorta süresi içinde sigortalı meskende mevzuata aykırı değişiklik yapması halinde Doğal Afet Sigortaları Kurumu sözleşmeyi feshedebilir.

10. Tazminat bedeli ne zaman ödenir?

Tazminat miktarının yasa ve bu poliçe hükümlerine göre tespit edilmesinden sonra Doğal Afet Sigortaları Kurumu, sigorta bedelini aşmamak kaydıyla kesinleşmiş olan tazminat miktarını en geç takip eden bir ay içerisinde hak sahibine ödemek zorundadır.

14 of 51

Camlar

Raflarda Bulunan Eşyalar

Çerçeve ve Panolar

Avizeler

Dolaplar ve Ağır Eşyalar

Beyaz Eşyalar

Isıtıcılar ve Kombiler

Elektrikli Ekipmanlar

Elektronik Eşyalar

Evinizin İçindeki Riskleri Belirleyin

/ 50

Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı

Önerilen Süre: 30 sn.

Slayt animasyonu tıklayınca başlar, sessizdir.

Afet ve acil durumlarda karşı hazırlıklı olmanın en önemli adımlarından bir tanesi de yaşam alanlarımızda bizleri bekleyen risklerin belirlemesi ve azaltılmasıdır. Örneğin bir deprem sırasında;

Tıklayın;

Camlar

Tıklayın;

Raflarda Bulunan Eşyalar

Tıklayın;

Çerçeve ve Panolar

Tıklayın;

Avizeler

Tıklayın;

Dolaplar ve Ağır Eşyalar

Tıklayın;

Beyaz Eşyalar

Tıklayın;

Isıtıcılar ve Kombiler

Tıklayın;

Elektrikli Ekipmanlar

Tıklayın;

Elektronik Eşyalar

bizlere zarar verebilir. Binanın kendisi hasar görmemiş olsa bile evin içindeki eşyalar, cihazlar veya ekipmanlar yaralanmalara, can kayıplarına veya yangın gibi diğer istenmeyen sonuçlara neden olabilir. Evde, okulda, hastanede veya ofiste herhangi bir sarsıntıda devrilebilecek, düşüp kayabilecek ve kırılabilecek her şey bizim için risklidir.

15 of 51

Tespit Edin

Hangi eşyalar size zarar verebilir?

Risklerinizi Belirleyin, Karar verin

Tehlike Avı Formu

Kullanmadığınız, ender kullandığınız tehlikeli maddeleri veya eşyaları evinizde tutmayın

Kapı arkasındaki, halı, ütü masası veya dolaptaki ağır eşyaların yerlerini değiştirin

Yolunuzu kapatabilecek, üzerinize devrilebilecek eşyaları sabitleyin

Tehlike Avı Yapın; Evinizdeki Riskleri Azaltın

/ 50

Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı

Önerilen Süre: 2 dk.

Slayt animasyonu tıklayınca başlar, sessizdir.

Bu nedenle evimizde «Tehlike Avı» yapıp; risklerimizi azaltmalıyız. Çünkü ülkemizde depremlerdeki yaralanmaların en az yüzde 50'si ve ölümlerin ise yüzde 3'ü yapısal olmayan risklerden kaynaklanmaktadır. Bunlar eşyaların kullanımından doğan risklerdir. Yaşam alanlarımızda alınacak bazı basit tedbirlerle bu riskleri azaltmak mümkündür. Riskleri belirleyerek azaltmaya, yaşadığımız ve çalıştığımız mekânlarda Tehlike Avı yaparak başlamalıyız. Peki Tehlike Avı’nı nasıl yapacağız? Başlamadan önce şunu unutmamalıyız: Tehlike Avı çalışmasında tüm aile fertlerine düşen görevler olmalı ve ailenin en küçük bireyinin de bu çalışmaya katılımı sağlanmalıdır.

Tıklayın;

Sizinle paylaştığımız kitapçığın içerisinde örnek bir Tehlike Avı listesi göreceksiniz. Bu listeyi kullanarak;

Tehlikeleri Tespit Edin: Evimizdeki tehlikeler neler?

Riskleri Belirleyin: Bir sarsıntı olsa bana burada ne zarar verebilir?, Yatağımızın yanında duran gardırop devrilince üstümüze düşer mi?, Kütüphanemiz devrilince kime zarar verebilir?

Daha sonra;

Tıklayın;

Azaltın: Fazlalık eşyalarınızı ihtiyaç sahiplerine verin. Daha sonra kullanmak üzere sakladığınız boya, tiner vb. yanıcı maddeleri tutmayın. Çevreyi kirletmeyecek şekilde bertaraf edin.

Tıklayın;

Yerlerini değiştirin: Düşerek yolunuzu kapatabilecek eşyaların yerini değiştirin. Kapı arkasında halı, merdiven, ütü masası vb.

Tıklayın;

Sabitleyin: Eşyalarınızı sallantıya karşı sabitleyin!

Her gün yaşadığımız alanlara bu gözle baktığımızda çok farklı riskler belirleyebiliriz. Tehlike Avı yaparken güvenli yerleri de belirleyin. Böylece deprem sırasında durabileceğiniz yerlerin sayısını da arttırmış olursunuz. Deprem olması halinde her oda için neresinin daha güvenli olduğunu belirleyin ve bunu aile üyeleri ile paylaşın.

Bilgi Notu 1:

Deprem sonrası oluşabilecek tehlike ve riskler, atılabilecek birkaç adımla veya uzmanından alabileceğimiz teknik destekle azaltılabilir. Gelişmiş ülkelerde deprem öncesi yapılan küçük hazırlıklarla, yapısal olmayan elemanlardan kaynaklanan zararların azaltılabileceği görülmüştür.

Yapısal olmayan elemanlardan kaynaklanan tehlike ve risklerin azaltılması işlemine “Yapısal Olmayan Risklerin Azaltılması” (YORA) adını vermekteyiz. Bunun yapılabilmesi için, öncelikle risk kaynaklarının nasıl zarar verebileceğinin belirlenmesi ve olabilecek zarar durumunun deprem öncesinde iyileştirilmesi gerekir.

Yapısal olmayan eşyaların olası bir deprem sırasında zarar vermesini önlemek, yani riskleri en aza indirebilmek için bu tip eşyaların deprem sırasında nasıl devrildiğini, nasıl kaydığını, nasıl düştüğünü, nasıl kırıldığını bilmek ve bu doğrultuda iyileştirme yapmak gerekir.

Örneğin boyutları itibarıyla yüksekliği genişliğinden veya derinliğinden 1,5 kat daha fazla olan eşyalar ve üst kısmı alt kısmından daha ağır olan eşyalar kolayca devrilebilir. Kaygan bir zemin üzerinde bulunan ağır eşyalar kolayca kayar. Altı tekerlekli eşyalar kolayca yer değiştirir. Dışarıda duran kitaplar, marketteki raf üzerinde bulunan ürünler kolayca düşebilir.

Basit çivi veya vida ile tutturulmuş tablolar kolayca düşebilir.

Belirtilen risk kaynakları hakkında örnekleri çoğaltmak mümkündür. Burada önemli olan, risk kaynağının zarar nedeninin iyi bilinmesi ve ona göre çözüm üretilmesidir.

Yapısal olmayan eşyalardan kaynaklanan riskleri azaltmak için en etkili yol, zarar görebilecek eşyaları tekniğine uygun bir şekilde sabitlemektir. Bazen de eşyaların bir kısmının yerini değiştirmek, kalın perde kullanmak, günlük yaşantımızda az kullanılan, hacimli eşyaların konumunu değiştirmek, kullanılmayanları ev ortamının dışında değerlendirmek gibi ücretsiz yöntemler dahi olumlu adımlar olacaktır.

Bilgi Notu 2:

SEL/TAŞKIN

Sel riskine karşı nasıl hazırlanacağınızı ve korunacağınızı öğrenebileceğiniz eğitim programlarına katılın. İlk yardım vb. tamamlayıcı eğitimleri alın.
Sel konusundaki uyarıları meteoroloji radyosundan ve diğer kanallardan mutlaka takip edin. Gerektiğinde Meteoroloji Genel Müdürlüğü’nden telefonla bilgi alın.
Kısa süreli yoğun yağışların ani sele, uzun süreli yağışların ise taşkına neden olacağını unutmayın.
Gerektiğinde kullanmak üzere kum, kum torbaları, naylon, çivi, kontrplak, tahta vb. inşaat malzemelerini depolayın ve hazırda bir alet sandığı bulundurun.
Binanızda toprak seviyesi altında kalan bölümlerin rampa aşağıya olan giriş kısımlarında kum torbası vb. malzemelerle setler oluşturun.
Bir elektrikçi ile görüşerek elektrik prizlerinizi sel olasılığına karşı duvarda daha yüksek bir noktaya aldırın (Bu uyarı zemin ve bodrum katta evi olanlar içindir).

YANGIN

Evdeki duman algılama detektörleri, yangın uyarıcılar çalışır halde olmalıdır. Pilleri her yıl değiştiriniz.
Bozuk olan elektrik kablolarını ve elektrik bağlantı düzeneklerini değiştiriniz, kabloların sıkışmamış ve ezilmemiş olmasına dikkat ediniz.
Yanıp sönen ampulleri değiştiriniz. Elektrik kontaklarındaki hatalar evde çıkan yangınların olağan sebeplerindendir.
Televizyon üzerinde asla yanmakta olan mum bırakmayınız.
Televizyonun üzeri ve etrafı kapalı olmamalıdır..
Kibritleri ve çakmakları çocukların ulaşamayacağı yerlerde muhafaza ediniz.
Kahve makinesini ve tost makinesini kullanılmadığınız zaman fişlerini prizden çıkarınız.
Yanıcı maddeleri bodrum veya tavan arasında bırakmayınız.
Davlumbazlar, havalandırmalar ve filtreler yağdan arındırılmış ve temizlenmiş olmalıdır.
Merdiven boşluğunda, bodrumda veya tavan arasında çöp veya gazete tutmayınız. Kundaklanma riskine karşı geri dönüşüme gönderiniz.
Bodrum ve tavan arası kapıları kapalı olmalıdır.
Çöp odasında yangın çıkması durumunda merdiven boşluğunun dumanla dolmasını engellemek için çöp atma yerlerinin kapakları kapalı olmalıdır.
Balkon yada evinizin dışında, kazayla havai fişek isabet etmesi sonucunda yangın çıkması ihtimaline karşı buralarda eşya bırakmayınız.

16 of 51

Evimizin İçindeki Riskleri Azaltmak

/ 50

Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı

17 of 51

Acil durum telefon numaralarını aradığınızda;

Kim olduğunuzu ve hangi numaradan aradığınızı
Kesin yer ve adres bilgisini
Olayın tanımını
Olaydan etkilenenlerin durumunu ve sayısını

Acil Durum Telefon Numaralarını Öğrenin ve Öğretin

/ 50

Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı

Önerilen Süre: 1dk.

Afet ve acil durumlara karşı yapmamız gereken bir diğer hazırlık ise her an ihtiyaç duyabileceğimiz acil durum telefon numaralarını ve bu numaraların nasıl aranması gerektiğini öğrenmektir. Çocuklarımıza da mutlaka bu numaraları ve bu numaraların nasıl aranması gerektiğini öğretmeliyiz. Acil durum telefon numaralarına örnek olarak;

1-1-2 Acil Yardım (Ambulans)

1-1-0 İtfaiye

1-5-5 Polis

1-5-6 Jandarma

1-8-7 Doğal Gaz Arıza

1-7-7 Orman Yangını

1-1-4 Zehir Danışma

gösterebiliriz.

Eğitmen Notu: Acil Durum Telefon Numaraları’nı katılımcılarla paylaşırken lütfen rakamları tek tek söyleyiniz.

Acil Durum Telefon Numaralarını aradığınızda;

Kim olduğunuzu ve hangi numaradan aradığınızı
Kesin yer ve adres bilgisini
Olayın tanımını
Olaydan etkilenenlerin durumunu ve sayısını

mutlaka bildirin. Bu bilgileri paylaşmadan telefonu asla kapatmayın.

Acil durumlar olmadığı sürece Acil Durum Telefon Numaralarını gereksiz yere aramayın. Çocuklarınıza, acil durum telefon numaralarını gereksiz yere aranmaması gerektiğini öğretin. Bu numaraların gereksiz yere meşgul edilmesi o sırada gerçekten yardıma ihtiyaç duyan kişilere yardım edilmesini engellemektedir. Ayrıca aynı numaradan 3 kere asılsız ihbar alınması durumunda numara «kara listeye» alınmakta ve bir sonraki yardım taleplerine cevap verilmemektedir.

18 of 51

Özellikle başkent ve büyükşehirler dışında bir bölge dışı bağlantı kişisi (iletişim kişisi) belirleyin.
Sizi merak edecek bütün aile ve akrabalarınızın telefon numaralarını bu kişiye verin.
Aile ve akrabalarınıza da bu kişinin telefon numarasını verin; afet sonrası durumunuzu bölge dışı bağlantı kişisine kısa mesajla bildirin.

Merhaba Ahmet Abi,

Burada büyük bir

deprem oldu

Çok geçmiş

olsun :(

Şimdi neredesiniz?

Tamam

Haberleşelim

Şu anda iyiyiz

Toplanma alanımıza gidiyoruz

Akrabalarıma durumu bildir

Bölge Dışı Bağlantı - Şehir İçi Destek Kişisi Belirleyin

/ 50

Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı

Önerilen Süre: 1dk.

Slayt animasyonu tıklayınca başlar, sessizdir.

Afet sonrasında telefonların çalışmayacağı varsayılmalıdır. Kablo hattına bağlı telefonlar uzun süre çalışmayabilir. Cep telefonları, baz istasyonları zarar görmediği sürece muhtemelen çalışabilecek durumda olacaktır. Fakat aynı anda herkes cep telefonuyla yakınlarını aramaya başladığında kapasite aşılacak ve şebeke kilitlenecektir. Bu zamanlarda SMS kanalıyla afetten etkilenen bölgenin dışına ulaşmak daha kolay olabilir.

Tıklayın;

Bölge dışı bağlantı kişisini (iletişim kişisini), özellikle başkent ve büyükşehirler dışında yaşayan yakınlarımız arasından belirlemeliyiz. Bu kişiye bizi merak edecek bütün aile ve akrabalarımızın telefon numaralarını vermeliyiz. Tüm aile üyelerine, akrabalara ve bizi merak edecek olan kişilere de bu kişinin telefon numarasını vermeliyiz. Afet sonrası iyi olduğumuzu bölge dışı bağlantı kişisine yalnızca bir telefon konuşması veya mesaj atarak haber vermeliyiz. Bölge dışı bağlantı kişisi de bizden aldığı bilgileri; aile üyelerine, akrabalara ve bizi merak edecek olan kişilere ulaştırarak aramızdaki iletişimi sağlayacaktır.

Tıklayın;

Herhangi bir afet ve acil durum sonrasında şehir içinden destek ve yardım alınabilecek kişi veya kişilerin de önceden belirlenmesi önemlidir. Bu kişi akraba, arkadaş veya komşumuz olabilir. Ailemizde yaşlı, engelli, çocuk varsa evde olmadığımız ya da bu kişilere ulaşamayacağımız durumlar için şehir içi destek kişisinden onların kontrol edilmesini isteyebiliriz.

19 of 51

Afet ve Acil Durum Bilgi Kartı Hazırlayın

/ 50

Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı

Önerilen Süre: 1dk.

Afet ve Acil Durum Aile Planı’nı hazırlarken bir afet sırasında eğer çocuğunuz okulda ise afet sonrasında onu okuldan kimin alacağını da belirtmeniz gerekir. Ve bunun için çocuğunuzun her zaman yanında taşıyacağı bir bilgi kartı hazırlayınız.

Bu kartta; çocuğunuzu okuldan alacak kişinin adı-soyadı, telefonu ve fotoğrafı mutlaka yer almalı ve bu fotoğraf son 6 ayda çekilmiş olmalıdır. Bu kartın hazırlanma amacı; çocuk kaçırma, organ mafyası vb. riskleri önleyebilmektir.

Çocuğunuza bir deprem sonrasında onu almak üzere okula ulaşana kadar okuldan ayrılmaması gerektiğini tembih ediniz. Ayrıca tanımadığınız kişilerin yardım tekliflerini kabul etmemesi gerektiğini de hatırlatınız. Milli Eğitim Bakanlığı’nın uygulamaya koyduğu karar ile bundan sonra afetler ve acil durumlar sonrasında veliler okula gelmeden çocukların okuldan ayrılmalarına kesinlikle izin verilmemektedir.

Ayrıca sizlere materyal olarak dağıttığımız ve ekranda görmüş olduğunuz yetişkin acil durum bilgi kartını yanınızda taşımanız, olası bir afette ya da acil durumlarla karşı karşıya kaldığınızda uzman ekiplerin sizlere yardımcı olabilmelerini sağlayacaktır.

Eğitmen Notu: Katılımcılara, bu kartları tüm aile bireyleri için çoğaltıp sürekli güncelleyerek kullanmalarını öneriniz. Ayrıca bu kartı tanıdıklarına, iş arkadaşlarına, çocuklarının okulundaki görevlilere vermelerini öneriniz!

20 of 51

Ailenizde engelli, yaşlı, çocuk veya özel ihtiyaç sahipleri varsa onların özel malzemelerini unutmayın

72 saat süresince ihtiyaçlarınıza karar verin ve çantanızı hazırlayın

Mevsim şartlarına göre çantanızı 6 ayda bir güncelleyin

Çantanıza evcil hayvanlarınızın ihtiyaçları için de yer açın

Afet ve Acil Durum Çantanızı Hazırlayın

/ 50

Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı

Önerilen Süre: 1 dk. 15 sn.

Slayt animasyonu tıklayınca başlar, sessizdir.

Deprem veya başka afetlerden hemen sonra ihtiyaç duyabileceğimiz eşya ve malzemelerin bulunduğu afet ve acil durum çantanızı hazırlamalısınız.

Tıklayın;

72 saat süresince ihtiyacınız olanlara karar verin ve afet ve acil durum çantanızı hazırlayın. Bu çanta kolay ulaşılabilir bir yere konulmalıdır. Çantamızda;

Su (şişede ve günlük kişi başı ortalama 3 litre)
Gaz ve su tesisatlarını kapatmada (ihtiyaç varsa) kullanılacak araç-gereç
İş eldiveni ve koruyucu gözlük
Atıklar için ağır işlere uygun plastik torba, tente, yağmurluk, izole bant
Koli bandı vb.
Yedek dayanıklı pilleriyle birlikte portatif radyo
Yedek el feneri veya ışık çubukları
Paket ve konserve gıda (konserve açacağı)
Evcil hayvan gıdası, hayvan taşıma çantası/kutusu ve dizginleri
Rahat ve mevsimine uygun giyecek
Battaniye ve/veya uyku tulumu. Çantanıza çadırda koyabilirsiniz.
Önemli evrakların kayıtları (tapu, sigorta, banka hesabı vb.) bulunmalıdır.

Tıklayın;

Afet ve acil durum çantası hazırlanırken özel ihtiyaç sahipleri ve özel ilgi grupları da düşünülmelidir. Ailede engelli, küçük çocuk, bebek, yaşlı veya kronik hastalar varsa bu kişilerin özel ihtiyaçları göz önünde bulundurulmalıdır.

Tıklayın;

Afet ve acil durum çantanızı mevsim şartlarına göre çantanızı 6 ayda bir güncelleyin.

Tıklayın;

Evcil hayvanınız var ise, onun malzemelerini bu çantaya koymayı unutmayın.

Eğitmen Notu:

Afet ve acil durum çantası içerisine koyulacak;
Yiyecek, içecek, ilaç ve hijyenik malzemelerin son kullanma tarihlerine dikkat edin.
Giyecekleri seçerken mevsimleri dikkate alın.
Afet ve acil durum çantası içerisindeki tüm malzemeleri 6 ayda bir kontrol ederek yenileyin.
Başka bir Afet ve acil durum çantasını da (eğer varsa) arabanızda ve işyerinizde bulundurun.
Sel ve su basması ihtimaline karşı çantanızdaki tüm eşyaları su geçirmez poşetlere koyun.
Çocuk Aktivite Çantasına çocuklarınızın ihtiyaçlarını da koyabilirsiniz. Hafif olmasına özen gösterin.
Afet ve Acil Durum Bilgi Kartlarınızı çantalarınızda bulundurun.
Afet anında ilk kurtarılacak maddi ve manevi değeri yüksek evraklarınızı da afet ve acil durum çantasına koyabilirsiniz.
Afet ve acil durum çantası aile üyelerinin bildiği, kolay ulaşılabilir ve çıkışa en yakın bir noktaya konulabilir.

Kişi, kendi özel durumuna ve ihtiyaçlarına göre bu listeye eklemeler yapabilir. Ancak bu çantanın taşınacağı unutulmamalı ve ağırlığına dikkat edilmelidir.

Bilgi Notu 1:

Özel Gereksinim Sahibi Gruplar: Afetlerin yarattığı etkilerden daha fazla etkilendikleri bilinen gruplardır. Bu durumlarından dolayı daha hassas ve ilgi gerektiren gruplardır. Bunlar:

Kadınlar
Çocuklar
Engelliler
Yaşlılar

Özel İhtiyaç Sahipleri: Düzenli ve sürekli olarak kesintisiz ilaç, medikal bakım ve takip gerektiren bir rahatsızlığı olan kişilerdir.

Diyabet hastaları
Diyaliz hastaları
Yoğun bakım hastaları gibi

Bilgi Notu 2:

Afet ve acil durum çantasında bu kişiler için bulundurulması gereken özel malzemeler şöyle sıralanabilir:

Engelliler için; engelliliği ispatlayan belgeler, varsa engelli kimlik kartı, yedek protezler ve ilaçlar ve reçeteleri vb.

Küçük çocuk veya bebekler için; bebek maması, biberon, çocuk bezi, oyuncak ve çocuk aktivite çantası vb.

Yaşlılar için; tıbbi belgeler, yedek protezler ve ilaçlar ve reçeteleri vb.

Çocuk aktivite çantası;

Çocuk yaşadığı travmaları oyun sırasında, resim çizerken anlatabilir ve atlatabilirler.
Çocuğun oyalanması ebeveynler için zaman kazandırıcıdır.
Afet sonrası ortamı anlamlandırması için acil durum araçları (ambulans, itfaiye aracı vb.) ve bebek karakterlerin olduğu oyuncak setleri kullanılabilir.
Afet sonrası çocuklara çantalarını alarak evden çıkma görevi verebilirsiniz.

Bilgi Notu 3:

Ailede engelli, küçük çocuk, bebek, yaşlı veya kronik hastalar varsa bu kişilerin özel ihtiyaçları göz önünde bulundurulmalıdır. Afet ve acil durum çantasında bu kişiler için bulundurulması gereken özel malzemeler şöyle sıralanabilir:

Engellilik veya sağlık durumlarıyla ilgili yazılı açıklamalar.
Tıbbi uyarı etiketleri veya bilezikleri.
Tıbbi ekipman ve yardımcı cihazlar (ihtiyaca göre gözlük, işitme cihazı, katater, baston, değnek, akülü tekerlekli sandalye, aküyle çalışan teknolojik yardım cihazları gibi), bunların yedek pil/aküleri ve şarj cihazı.
Reçete sahibinin adı, dozu, kullanım periyodu, doktoru ve eczacısını da içerecek şekilde tedavilerinde kullanılan ilaçların listesi.
İlacınızın (mümkünse yedek ilaç, oksijen, insülin vb.) soğuk ortamda muhafaza edilmesi
gerekiyorsa, ilaçlarınızı buz kalıbı içinde veya bir soğutucu içinde saklanacağı yere ulaştırın.
Şehir içi veya şehir dışındaki destek ağı üyelerinin ve hizmet sağlayıcılarının acil durum iletişim bilgileri listesi.
Rehber hayvan için gıda, künye, aşı kartı, veteriner irtibat bilgisi.
Beyaz imdat bayrağı veya beyaz kıyafet, düdük, el feneri ve/veya lazer pointer.
Yerelde siz ve sizin durumunuzdakilere yardım eden sivil toplum kuruluşlarının listesi.
Söylediklerinizin (veya işitme engelli iseniz) anlaşılmaması durumunda yardım ekibiyle irtibat kurmak üzere kişisel lamine haberleşme tahtası ve kalemi.

Sorumlu olduğunuz tüm kişi (bebekler, yaşlılar, engelliler) ve canlılar (ev, kümes ve veya çiftlik hayvanları) için 3 günlük ihtiyaçlarını içeren hazırlıklarınızı tamamlayın.

Bilgi Notu 4:

İlkyardım kiti içeriği örnek liste:

(20) Yapışkanlı bandajlar, çeşitli ebatlar
(1) 5 "x 9" steril pansuman
(1) Uygun rulo gazlı bez bandaj
(2) Üçgen bandajlar
(2) 3 x 3 steril gazlı bez pedleri
(2) 4 x 4 steril gazlı bez pedleri
(1) Rulo 3 "yapışkan bandaj
(2) Antiseptik el bezleri veya susuz alkol bazlı el dezenfektanı
(6) Antiseptik mendiller
(2) Tıbbi sınıf büyük boy lateks eldiven
Yapışkan bant, 2 "genişlik
Anti bakteriyel merhem
Soğuk paket
Makas (küçük, kişisel)
Cımbız
Yüz siperi, CPR solunum aparatı
İlk yardım kitapçığı
Reçetesiz ve reçeteli ilaçlar

21 of 51

Önemli Evrakınızı Yedekleyin ve Bilgilerinizi Kaydedin

/ 50

Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı

Önerilen Süre: 1dk.

Afetten sonra bazı önemli evraklara ihtiyaç duyulacaktır. Özellikle yardım gelmeye başladığında hukuki sorunları önlemek için bazı belgelerin hazır olması gerekir. Belgelerin asıl veya fotokopileri su geçirmez bir poşet içerisinde afet ve acil durum çantasında saklanabilir ya da bölge dışındaki bir akrabaya gönderilebilir. Böylece afetten sonra bu belgeleri bulmak için zaman kaybedilmeyecek ve resmi işlemlerde kolaylık sağlanacaktır. Her bir aile üyesi için;

Ad - Soyad, T.C. Kimlik Numarası, Cep telefonu
Mesleki Bilgiler (meslek, işyeri adresi ve telefonu)
Okul Bilgileri (Okulun adı, adresi ve telefonu, okul müdürü ve sınıf öğretmeninin adı)
Sağlık Bilgileri (Kan grubu, aile hekimi adı/soyadı/telefonu, alerji bilgisi, düzenli kullanılan ilaçlar, vb.)
Ev adresi ve telefonu
ZDS poliçe numarası, ilgili acente telefon/faks numarası
Özel sağlık sigortası gibi sigortaların poliçe numarası, ilgili acente telefon/faks numarası
Pasaport numarası
Ehliyet numarası
Araç bilgileri (Plaka, ruhsat numarası, kasko poliçe numarası)
Evcil hayvanların evraklarını

su geçirmez bir poşet içinde Afet ve Acil Durum Çantası’na yerleştirin.

22 of 51

Tahliye Öncesine Yönelik Hazırlıklarınızı Yapın

/ 50

Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı

Önerilen Süre: 1 dk.

Slayt animasyonu tıklayınca başlar, sessizdir.

Evinizi gerektiğinde daha güvenli ve hızlı bir şekilde tahliye edebilmeniz için öncesinde bazı hazırlıklar yapmalısınız. Tahliyenin başarılı olması için;

Tıklayın;

Önce çıkış yolları üzerinde bulunan ve tahliyeyi engelleyecek olan eşyaları kaldırın.

Tıklayın;

Ailece tahliye planı yapmalısınız. Bu planda kaçış yolları, dışarıda toplanma noktası ve ilk kurtarılacak olan eşyalar da yer almalıdır. Bu planı asmayı da unutmayın.

Tıklayın;

Evinize ve (varsa) aracınıza ait anahtarları herkesin görüp ulaşabileceği yere asın.

Tıklayın;

Çıkış yoluna herkesin görebileceği ve karanlıkta yansıtıcı özeliği olan (fosforlu) çıkış işaretleri yerleştirin.

Tıklayın;

Tahliye olurken vaktiniz varsa yapmanız gereken şey yaşadığınız yerlerin tesisatlarının kapatılmasıdır. Evimizde bulunan elektrik, su, gaz gibi tüm tesisatların yerlerini ve açma kapama pozisyonlarını öğrenmeliyiz. Şalterlerin açık ya da kapalı yönleri için karanlıkta da gösterir fosforlu etiketleri kullanabilirsiniz. Ayrıca siz evde olmadığınızda tesisatın kapatılması görevi diğer aile fertlerinin olacaktır. Onların da tesisatların yerlerini bildiğinden ve açık kapalı pozisyonlarında şüpheye düşmediklerinden emin olmanız gerekecektir. Aile Afet Planınızı yaparken bunları konuşup yerlerini öğreniniz ve öğretiniz.

Tıklayın;

Her altı ayda bir tahliye tatbikatı yapılmalıdır. Düzenli tatbikatlar size tahliye sırasında hız ve güvenlik sağlayacaktır.

23 of 51

Toplanma Alanı

Tehlikeli bölgeden uzaklaşarak toplanabileceğimiz güvenli alanlardır.

Barınma Alanı

Barınma ihtiyacımızı gidermek için kullanacağımız

çadırkent - konteynerkent kurulacak alanlardır.

Toplanma ve Barınma Alanları

/ 50

Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı

Önerilen Süre: 1dk. 15 sn.

Slayt animasyonu tıklayınca başlar, sessizdir.

Olası bir afet ve acil durum sonrası aile fertleri ile buluşacağımız toplanma alanlarımızı öğrenmeliyiz.

Toplanma Alanları; afet ve acil durumlar sonrasında geçici barınma merkezleri hazır olana kadar geçecek süre içerisinde yaşanacak paniği önlemek ve sağlıklı bilgi alışverişini sağlamak amacıyla halkın tehlikeli bölgeden uzaklaşarak toplanabileceği güvenli alanlardır.

Tıklayın;

Evime En Yakın Toplanma Alanını Nasıl Öğrenebilirim?

Afet ve acil durum toplanma alanlarının yerleri, çeşitli kritere göre bağlı bulunduğu ilgili belediyeler tarafından belirlenmektedir. Bu alanlar, Türkiye Afet Müdahale Planı (TAMP) kapsamındaki 81 ilin İl Afet Müdahale Planı’nda belirtilmektedir. Acil durum toplanma alanları ile ilgili bilgi almak isteyen vatandaşlar e-Devlet sistemine (https://www.turkiye.gov.tr) giriş yaparak “Acil Toplanma Alanı Sorgulama” başlığından, ikametlerine en yakın toplanma alanının bilgilerini öğrenebilirler. Kendi toplanma alanınızı ve oraya nasıl ulaşacağınızı mutlaka öğren!. Ailenizle mahalle buluşma noktanız burası olmayabilir ancak sıcak aş, battaniye vb. yardımların dağıtımı bu noktalardan yapılacaktır.

Tıklayın;

Afet ve acil durum toplanma tabelalarının hangi kriterler çerçevesinde belirleneceği de detaylı bir şekilde anlatılmıştır. QR kodunun hemen yanında bulunan numaralar sırasıyla il trafik kodunu, ilçe kodunu, mahalle kodunu ve alan numarasını temsil etmektedir. Buna göre İstanbul’un Şişli ilçesinde yer alan bir afet ve acil durum toplanma tabelasındaki 3429 numarası il ve ilçeyi, 010 mahalleyi ve son olarak 01 ise bölgedeki alan numarasını anlatmaktadır. Tabela üzerindeki QR kodu yardımıyla alan bilgisi adres olarak paylaşılabilmektedir.

Ayrıca olası bir afet ve acil durum sonrası aile fertleri ile ev içerisinde buluşacağımız bir yer belirlemelisiniz. Bu buluşma yeri; çıkış yolu üzerinde, güvenli bir yer olmalıdır. Herhangi bir afet ve acil durumda tüm aile üyeleri ev içerisinde ise buluşulacak yer burası olacaktır. Hazırladığınız afet ve acil durum çantası, çocuk aktivite çantası bu buluşma noktasında durursa çıkarken almak kolay olacaktır.

Mahallenizin güvenli olmaması ya da oradaki buluşma yerine ulaşamıyor olmanız durumunda, mahalleniz dışında buluşacağınız bir yer belirleyin.

Tıklayın;

Toplanma alanı ile karıştırılabilen kavramlardan biri olan «barınma alanı» ise afetzedelerin barınma ihtiyaçlarını gidermek için çadırkent-konteynerkent kurulacak alanları tanımlanmaktadır.

Bilgi Notu 1:

Toplanma Alanları Diğer Kavramlarla Karıştırılıyor

Toplanma alanları, Türkiye Afet Müdahale Planı’nda (TAMP) yer alan diğer bazı kavramlarla karıştırılabilmektedir. Barınma alanı ve tahliye alanı kavramları, günlük hayatta toplanma alanı kavramı yerine yanlış şekilde kullanılmaktadır. Afet ve acil durum toplanma alanı, afet ve acil durumlar sonrasında geçici barınma merkezleri hazır olana kadar geçecek süre içerisinde paniği önlemek ve sağlıklı bilgi alışverişini sağlamak amacıyla halkın tehlikeli bölgeden uzaklaşarak toplanabileceği güvenli alanları ifade etmektedir. Yani bu alanlar, vatandaşların hızla bir araya gelmesi ve bir süre beklemesi için seçilmektedir. Buna göre İstanbul’da 2.864, Türkiye genelinde yaklaşık 15.984 toplanma alanı bulunmaktadır.

Toplanma alanı ile karıştırılabilen kavramlardan olan barınma alanı, afetzedelerin barınma ihtiyaçlarını gidermek için çadırkent-konteynerkent kurulacak alanları tanımlamaktadır. Karıştırılan bir diğer kavram olan «tahliye alanı» ise vatandaşların güvenli bir şekilde afet bölgesinden tahliye edileceği, ulaşım yollarına yakın ve toplanma alanlarına nazaran daha geniş alanları ifade etmektedir. Barınma alanı ve tahliye alanı, toplanma alanından farklı ihtiyaçları karşıladığı için toplanma alanından farklı ölçütlere göre belirleniyor.

Bilgi Notu 2:

Toplanma Alanları Nasıl Belirleniyor?

Her açık ya da boş alan, toplanma alanı olmaya uygun nitelik taşımamaktadır. Toplanma alanları belirlenirken çeşitli kriterler bir arada değerlendirilmektedir. Her bir kriterin önemi ağırlıklı olarak hesap ediliyor ve kriterleri karşılama durumuna göre o yerin toplanma alanı olup olamayacağı tespit ediliyor. Afet ve acil durum toplanma alanı tespit kriterlerini: Bölgedeki nüfus yoğunluğu, alanın ulaşım ve tahliye edilme kolaylığı, mümkün olduğunca engellilerin ve yaşlıların ulaşımına uygun olması, ikincil tehlikelerden uzaklığı, mümkün olduğunca engebesiz düz arazilerde yer alması, konut alanlarına yakın ancak yapısal ve yapısal olmayan unsurlardan etkilenmiyor olması, elektrik, su, tuvalet gibi temel ihtiyaçlar ve benzeri unsurların karşılanabileceği yapılara yakın olması oluşturmaktadır. Bu kriterleri ağırlıklı hesaplamaya uygun olarak karşılayan yerler, toplanma alanı olarak tespit edilmektedir.

�Bilgi Notu 3:

Toplanma Alanı Bilgisine Erişim İçin;

e-Devlet sistemine girin ve T.C. kimlik numaranızı yazın,
Ardından AFAD’ın sunduğu hizmetlerden Afet ve Acil Durum Toplanma Alanları’nı seçin,
İkamet ettiğiniz adrese en yakın toplanma alanını belirleyin,
Harita özelliğinden yararlanarak alanın yerini öğrenin,
Alanın adres ve koordinat bilgilerini kaydedin,
Afet ve Acil Durum Planınıza bu alanı ekleyin,
Alanı önceden görün ve alana gidiş için alternatif rotalar belirleyin,
Aile bireyleri ile bu alanı paylaşın, (alan bilgisi adres olarak paylaşılabileceği gibi alanda bulunan tabela üzerindeki karekod okutularak da paylaşılabilir.)
Afet ve acil durumlarda adresini paylaştığınız alanda buluşmayı kararlaştırın,
Alana giderken afet ve acil durum çantanızı alın,
Çantanızda bulunan pilli radyoyu çalıştırın,
Geçici barınma merkezleri oluşturulana kadar bu alanda bulunun.
Bu alanda tehlikelerden uzak olacağınızı ve doğru bilgilerin size ulaşacağını unutmayın,

24 of 51

Standart Malzeme
Güvenli Kullanım
Bakım ve Kontrol
Yangın Dedektörü
Taşınabilir Yangın Söndürme Cihazı
Eğitim

Planınızı Hazırlarken Yangın Risklerini Değerlendirin

/ 50

Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı

Önerilen Süre: 1 dk. 30 sn.

Slayt animasyonu tıklayınca başlar, sessizdir.

Ülkemizde çeşitli nedenlerle pek çok yangın çıkmakta, maddi ve manevi kayıpların yanında onlarca insanımız hayatını kaybetmektedir. Bu kayıpların yaşanmaması veya en aza indirilmesi için; herkes, “yangınlara karşı alınması gereken tedbirleri” ve “bir yangın karşısında yapılması gerekenleri” öğrenmelidir.

Elektrik kaynaklı yangınlar; kısa devre, kıvılcım, voltaj kaybı ve aşırı ısınma gibi nedenlerle gerçekleşmektedir. Bu olaylar, standart dışı malzeme kullanımı, yanlış tesisat kurulumu, elektrik hatlarına aşırı yüklenme, kontrol ve bakım eksikliği gibi diğer etmenlerle birleşince elektrik kaynaklı yangın riskleri doğurmaktadır.

Doğalgazın yangına neden olması için bir sızıntı olması ve bu sızan gazın tutuşması gerekmektedir. Gaz sızıntısının öncelikli nedenleri tesisat arızası, ocağın kendiliğinden sönmesi ve emniyetinin olmamasıdır. Sızan gaz yeterli seviyeye ulaştığında bir ateş kaynağı ile karşılaşırsa patlayabilir. Muhtemel ateş kaynakları, elektrik düğmeleri, sigara, çakmak veya el fenerleri olabilir. Evimizde veya yaşam alanlarımızda bizim için yangın riski oluşturabilecek diğer bir durum ise tüp gazlardır. Kaçak olarak imal edilmiş ve markasız standart dışı tüpler, tüpün uzman olmayan kişilerce doldurulması veya takılması, standart dışı şofben ve ocak kullanımı, kaçak kontrolünün yanlış yapılması gibi bir çok etken tüpgaz kaynaklı yangın riskleri oluşturmaktadır.

Yaşadığımız alanlarda ısınmak için kullandığımız ısıtıcıların ve sobaların, sarsıntıya karşı sabitlenmemesi, bacalarının, borularının, ısıtma sistemlerinin yıllık bakımlarının yapılmaması, sobaların temizlenmemesi ve hatalı baca inşası gibi birçok etken yangın riskine neden olmaktadır.

Petrol veya petrol ürünleri, benzin, tiner, gaz yağı, ispirto, boya gibi çoğu yanıcı sıvılar kendi başlarına ve/veya herhangi bir afet durumunda büyük riskler oluşturmaktadır. Aynı zamanda tuz ruhu, çamaşır suyu gibi aşındırıcı sıvılar veya zehirli maddeler de düşüp saçılma nedeniyle hem yanıcı hem de zehirli gaz çıkarma özellikleri nedeniyle ciddi riskler taşımaktadır.

Bir çok yangın insanların bilinçsiz ve özensiz davranışlarının sonucunda çıkmaktadır. Söndürülmeden yere atılan sigaralar, çocuklar tarafından kullanılan kibrit ve çakmaklar, son zamanlarda yaygın olarak kullanılan mumlar, ev hanımlarının mutfakta yemek veya kızartma yaparken dikkatsizliği sonucu yanan ocak üzerinde unutulmuş kızgın yağlar, özellikle çabuk alev alan yanıcı malzemelerin, ısı üreten soba, ütü, ocak vb. eşyaların çok yakınına bırakılması ve ateşe meraklı çocukların bilinçsiz davranışları çok ciddi yangın riskleri doğurmaktadır.

Bu yangın risklerine karşı önlemlerin alınması konusunda herkesin evinde uygulayabileceği basit tedbirler bulunmaktadır. Örneğin;

Tıklayın;

Standartlara uygun malzemelerin kullanılması
Elektrikli cihazların güvenli kullanımı
Bakım ve kontrol
Evimizde yangın detektörünün ve yangın tüpünün bulunması
Konuyla ilgili eğitimlere katılarak bilgilenmek

bu basit tedbirlerin konu başlıklarıdır.

Bilgi Notu: Soba Zehirlenmeleri

Soba zehirlenmelerinden yaşanan ölümler çok ciddi bir sorundur. Soba zehirlenmelerinin asıl nedeni genellikle bilinçsizliktir. Soba zehirlenmelerinde zehirlenmeye neden olan «karbonmonoksit» gazıdır. Bu gaz sadece sobalardan değil açık ateşin olduğu banyo, mutfak gibi yerlerde de bulunmaktadır.

Karbonmonoksit renksiz, kokusuz ve tatsız bir gazdır. Her türlü açık ateş kaynağında oluşabilmektedir. Doğalgaz dahil her türlü yakıt karbonmonoksit üretebilir ve karbonmonoksit zehirlenmesine neden olabilir. Karbonmonoksit açık ateşin kullanıldığı her ortamda bir miktar bulunur fakat aşırı miktarda bulunmasının nedeni açık ateş kullanımının olduğu soba, ocak veya şofben gibi aletlerin hatalı şekilde yapılmış veya kurulmuş olmasıdır. Havalandırma yetersizliği de zehirleyici miktarda karbonmonoksit gazı birikmesine neden olmaktadır.

Karbonmonoksit zehirlenmesinin en büyük göstergesi, kişinin nezle ve benzeri belirtiler yaşamasıdır. Akut zehirlenmelerde insanlar bu belirtileri farkedemeden ölebilmektedir. Fakat uzun süren kronik zehirlenmelerde bu belirtiler daha rahat görülebilir. Eğer evde herkes nezle belirtileri gösteriyor ve dışarıda bu belirtiler gözlenmiyorsa karbonmonoksit zehirlenmesinden şüphelenilmelidir.

25 of 51

Sel ve Taşkınlara Karşı; "Hazırlıklı Olun"

/ 50

Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı

Önerilen Süre: 1 dk.

Slayt animasyonu tıklayınca başlar, sessizdir.

Meteorolojik uyarılar sayesinde sel nedeniyle oluşabilecek can ve mal kayıplarını azaltmak mümkündür.

Sel ve taşkınlara karşı; «Hazırlıklı Olun!»

Sel/Taşkın Öncesinde:

Tıklayın;

Bulunduğunuz yerin sele maruz kalma riskini öğrenin. Sel yataklarına yerleşmemeye özen gösterin.
Sel riskine karşı nasıl hazırlanacağınızı ve korunacağınızı öğrenebileceğiniz eğitim programlarına katılın. İlk yardım vb. tamamlayıcı eğitimleri de alın.
Sel konusundaki uyarıları radyo ve TV'den mutlaka takip edin. Gerektiğinde meteorolojiden telefonla bilgi alın.
Kısa süreli yoğun yağışların ani sele, uzun süreli yağışların ise nehirlerin taşmasına neden olacağını unutmayın.
Sel sigortası yaptırın.
Afet ve Acil Durum Aile Planınızı hazırlarken sel riskini göz önünde bulundurun. Tahliye güzergâhını buna göre belirlemek gibi gerekli ek önlemleri alın.
Gerektiğinde kullanmak üzere kum, kum torbaları, naylon, çivi, kontrplak, tahta vb. inşaat malzemelerini depolayın ve bir alet sandığını hazır bulundurun.
Binanızda yer seviyesi altında kullanılan bölümlerin rampa aşağıya olan giriş kısımlarında kum torbası vb. malzemeyle setler oluşturun.
Özellikle mazgallar ve su tahliye sistemleri ile çatı giderlerinin temizliğini yapın; tıkanıklıkları giderin.
Suyun sürükleyerek zarar verebileceğini düşündüğünüz eşya ve makineleri mümkün olduğunca üst seviyelere çıkarın.

Bilgi Notu:

Bir nehir/dere yatağındaki mevcut su miktarının, havzaya normalden fazla yağmur yağması veya havzada mevcut kar örtüsünün erimesi sonucu hızla artması ve yatak çevresinde yaşayan canlılara, arazilere, mala, mülke zarar vermesi olayına "sel" denir.

Sel, akarsu yataklarında, vadi tabanlarında, yamaçlar boyunca düzensiz ve geçici sel yatakları içinde, kıyılarda ve şehirlerde görülmektedir. Yamaçların yukarı kesimlerinde yüzeysel olarak akan büyük su kütlesi genellikle daha aşağı seviyede kendisine bir yatak açarak yüzeysel akıştan çizgisel akışa geçmektedir. Açılan bu yataklara «sel yatağı» ya da «sel yarıntısı» denir. Bunlar bir bakıma ana sel ağının kollarıdır ve şiddetli yağışlarla oluşan sellerin de en büyük kaynağıdır. Sel yarıntılarının hem yamaçlarda hem de daha düz alanlarda açılabilmesi ve buralardan hızla akan suyun, bol miktarda yüzey malzemesi (toprak, bitki, kaya parçaları vb.) taşıması nedeniyle, sel suları daima bulanık ve çamur rengi görünümündedir.

Su Baskını: Selden sonra suyun yatağından taşarak çevredeki geniş düzlük ve çukur alanlara yayılmasına "su baskını" (taşkın) denir.

26 of 51

Heyelan Öncesinde

Kapı ve pencerelerde sıkışmalar
Borularda sızıntı, kırılma ve çatlaklar
Daha önce bölgede heyelan meydana gelmesi
Arazi veya yollarda çatlak, yarık veya açılmalar
Telefon direkleri, çitler ve ağaçlarda yer değiştirme, eğime ve yatmalar
Bina temelleri altında çatlama, yarılma veya ayrılmalar

/ 50

Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı

Önerilen Süre: 1 dk.

Heyelan; yüzeydeki malzemenin (kaya, toprak veya doğal zemin) yer çekimi etkisiyle bir düzlem boyunca yamaç aşağıya kayması sonucu oluşur. Riski azaltmak için heyelan öncesinde, heyelan belirtileri konusunda bilgi sahip olunmalıdır.

Heyelan belirtileri şöyledir:

Kapılar ve pencerelerde sıkışmaların gözlenmesi
Volkanik veya sismik faaliyet yaşanması
Yeraltı su borularında sızıntıların ve kanalizasyon kanallarında kırılma ve çatlakların oluşması
Daha önce o bölgede heyelan meydana gelmiş olması
Arazide veya yollarda çatlakların, yarıkların veya açılmaların oluşması
Olağandışı seslerin duyulması (ağaç çatlama sesleri, birbirine sürtünen kaya vb. cisimler)
Yoğun veya kesintisiz yağan yağmurlar
Tel veya ahşap çitlerde yer değiştirmelerin görülmesi
Telefon direklerinde, çitlerde ve ağaçlarda yamaç aşağı eğilme ve yatmaların gözlemlenmesi
Arazide daha önce olmayan, kaynak suların, suya doygun alanların ve su sızıntılarının oluşması
Bina temelleri altında çatlama, yarılma veya ayrılmaların gözlemlenmesi
Bina döşemelerinde ve duvarlarda sürekli genişleyen çatlakların oluşması

heyelan belirtileridir.

Bu belirtilerden herhangi biri veya birkaçı gözlemlendiğinde, öncelikle İl Afet ve Acil Durum Müdürlükleri, Belediye, Polis, İtfaiye gibi kurumları bilgilendirin. Yoğun ve kesintisiz yağan yağmurlar gibi çamur akıntısı riskinin yüksek olduğu durumlarda yetkili kurumların yapacağı duyuru ve anonsları takip edin.

Heyelan öncesinde;

Yaşadığınız bölgedeki heyelan riskleri hakkında bilgi edinin.
Heyelan riskine karşı nasıl hazırlanacağınızı ve korunacağınızı öğrenebileceğiniz eğitim programlarına katılın. İlk yardım vb. tamamlayıcı eğitimler alın.
Yeni yerleşim yeri olarak heyelan riski taşıyan bölgeleri seçmeyin.
Yaşadığınız bina için zemin etütlerini yaptırarak güvenlik seviyesini artırıcı önlemler alın.
Heyelan riskine karşı sigortanızı yaptırın.
Afet ve Acil Durum Aile Planınızı hazırlarken heyelan riskini göz önünde bulundurun.
Tahliye güzergâhını buna göre belirlemek gibi gerekli ek önlemleri alın.

Bilgi Notu:

Yaratmakta olduğu olumsuz etkilerden dolayı doğal tehlikeler arasında önemli bir yer tutan heyelanlar, etkin oldukları bölgedeki yerleşim yerlerinde can ve mal kayıplarına neden olmaktadır. Konutları, karayollarını, demiryollarını, bahçe ve ekili alanları da etkileyerek önemli ekonomik kayıplara yol açar.

Aşırı yağışlar, kayan malzemenin iç yapısı, depremler, volkanik patlama gibi olaylar heyelanın oluşumunda aktif rol oynasa da insanların yer yüzeyinde yaptığı değişiklikler, aşırı yapılaşma ve bitki örtüsünün tahribi gibi etmenler de heyelanın oluşmasına zemin hazırlayan faktörler arasında yer alır. Bununla birlikte heyelanların, yeryüzünde çok sık meydana gelen ve çok yaygın görülen kütle hareketlerinin bir çeşidi olduğu unutulmamalıdır.

Genel olarak heyelan terimiyle açıklanan kütle hareketleri hareketin türüne göre üçe ayrılır:

Kaymalar: Toprak, taş veya bunların karışımından oluşan malzemelerin yerçekimi etkisiyle belirli bir yüzey boyunca aşağıya doğru hissedilebilir bir şekilde hareket etmesidir. En sık görülen kütle hareketleri arasında yer almaktadır. Heyelanlar ve toprak kaymaları bu sınıfa girmektedir.

Düşme ve Devrilmeler: Genel olarak çeşitli faktörlerin etkisi sonucu kopan malzemenin aşağıya doğru (deniz ve göl kenarlarından, dik yamaçlardan, mağara tavanlarından, sivri dağ doruklarından vb.) hareket etmesi olarak tanımlanabilir. Düşme olayı içinde en çok zarar veren kütle hareketi “kaya düşmesi”dir.

Akmalar: Yüzeyde kayaların ayrışması sonucu oluşmuş ince taneli (kumlu, killi) zeminlerde, toprak ya da taş-toprak karışımından oluşan malzemede, su miktarının artması sonucunda gelişen harekettir. Bu durum, kurak bölgelerde kuru kum akmaları şeklinde de gözlenmektedir.

Ancak genelde ince taneli malzemelerin olduğu bölgelerde «çamur akmaları», çakıl ve moloz boyutundaki malzemelerin olduğu bölgelerde ise «moloz akmaları» şeklinde görülür. Akmalar yavaş veya hızlı gelişebilmektedir.

27 of 51

Çığ Öncesinde

/ 50

Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı

28 of 51

Afet Sırası İçin Yapılması Gereken Hazırlıklar

/ 50

Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı

29 of 51

Deprem Sırasında; Hedef Küçült, ÇÖK – KAPAN – TUTUN

/ 50

Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı

Önerilen Süre: 3 dk.

Uygulama Süresi: 1 dk.

Slayt animasyonu tıklayınca başlar, sessizdir.

Öncelikle depremin yani sarsıntı sırasında nasıl davranmanız gerektiğinden söz edelim.

Deprem süresince kendimizi korumak için ne yapacağımızı önceden planlamalıyız.

Tıklayın;

Sarsıntı başlar başlamaz ilk yapmamız gereken paniğe kapılmamaktır. İnsanlar deprem sırasında genellikle paniğe kapılıp, donup kalmakta ya da bilinçsizce kaçışmaktadır. Paniğe kapılmamak için deprem öncesi, sırası ve sonrasında yapılması ve yapılmaması gerekenleri öğrenmeli ve uygulamalıyız.

Tıklayın;

Eğer bina içerisindeysek depremi hissettiğimizde ayakta durmamalı, oradan oraya koşmanın, balkon ve merdivenlere yönelmenin asansöre binmenin ve pencere ve balkonlardan atlamanın size zarar vereceğini bilmelisiniz.

Peki deprem sırasında ne yapmamız gerekir bileniniz var mı?

Eğitmen Notu: Katılımcılar arasında ÇÖK-KAPAN-TUTUN hareketini bildiğini belirten varsa uygulamasını isteyebilir ve davranışının düzeltmeye ihtiyacı varsa düzelterek, kişi üzerinde de bir sonraki slaytın anlatımına geçebilirsiniz.

Tıklayın;

Bir deprem anında;

ÇÖKüp sağlam bir nesnenin yanında durun.

Tıklayın;

Özellikle sırtınız pencerelere dönük bir şekilde KAPANıp başınızı ve ensenizi düşen cisimlerden koruyun.

Tıklayın;

Sarsıntı sona erene kadar sallanan nesneyle beraber hareket edebilmek için TUTUNun. Bu sırada diğer kolunuzun üzerine yüzünüzü koyarak uçuşan cisimlerden gözlerinizi ve yüzünüzü koruyun.

Eğer deprem anında mutfaktaysanız ve yanan bir ocak varsa; Sarsıntı hissedilir hissedilmez önce ocaklardaki ateşi ve gazı kapatın sonra ÇÖK-KAPAN-TUTUN hareketini yapın. Eğer deprem anında mutfakta değilseniz ancak yanan bir ocak varsa; sarsıntı hissedilir hissedilmez önce ÇÖK-KAPAN-TUTUN pozisyonunu alın, sarsıntı geçtikten sonra ocaklardaki ateşi ve gazı kapatın.

Bir acil durum ya da afet sırasında bulunduğunuz yerde en uygun ÇÖK-KAPAN-TUTUN pozisyonunu alarak hedef küçültün. Tehlike geçinceye kadar aynı pozisyonda kalın.

Deprem anında doğru davranış şeklini hatırlayabilmek ve uygulayabilmek için mutlaka ve sürekli olarak tatbikat yapılması gerekir. Her artçı depremde de ÇÖK-KAPAN-TUTUN pozisyonunu almayı ihmal etmeyin.

Şimdi hep beraber yapalım!, (Eğitmen “DEPREM!!!” diye bağırarak katılımcıların çök-kapan-tutun hareketini yapmalarını sağlar ve herkes tekrar yerine oturduktan sonra devam eder)

Eğitmen Notu:

Uygulama: Katılımcılara ÇÖK-KAPAN-TUTUN Pozisyonu anlatılırken eğitmen bunu uygulamalı şekilde göstermelidir.

Burada ÇÖK’me iki diz yerde olacak şekilde uygulanmalı ve katılımcılara da özellikle dizlerini yere koymaları öğretilmelidir. Böylece savrulmalar azalacaktır.

KAPAN’ırken ise parmaklar birbirine kilitlenmemeli, bir el ensede bir el başta olacak şekilde uygulama gösterilmelidir.

Eğer bir el ile sağlam bir masa, vb. nesne ayağına TUTUN’uyorsak diğer elimiz ve kolumuzla da başımızı ve ensemizi nasıl koruduğumuz gösterilmelidir.

Bilgi Notu 1:

“Masanın yanında mı yoksa altında mı?

Eğer masa sağlam ayakları olan ağır bir mobilya ise altında da durulabilir. Ancak hafif ve kırılgan bir mobilya ise üzerine bir yük düşmesi durumunda sizi zarar görmekten koruyamayacağı için yanında durmayı tercih etmelisiniz. Etrafınızda çok fazla dökülen, düşen, parçalanan nesne var ise bunlardan korunmak için sağlam masa altına geçmeyi tercih ediniz. Binanızın sağlam olduğundan eminseniz (test yaptırdınızsa, yapı kullanım izni varsa) masa altına girerek çevrenizdeki yapısal olmayan nesnelerin size çarpmasına engel olabilirsiniz.

Bilgi Notu 2:

Deprem sırasında bulunduğunuz yere göre farklı davranış şekilleri uygulamanız gerekebilir. «Yat kapan tutun», «yat korun tutun», «çömel kapan tutun», «cenin pozisyonu» gibi pozisyonların hepsinde ortak yön hedef küçültmektir. Neden “çök-kapan-tutun öneriyorsunuz?” diye ısrar eden katılımcılar için: Hacim küçülttükten sonra nasıl durulması gerektiğinin çok da fark etmediğini, isterlerse cenin pozisyonu alarak da korunabileceklerini belirtiniz.

30 of 51

Hedef Küçült; ÇÖK – KAPAN – TUTUN

/ 50

Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı

31 of 51

Farklı Alanlarda; ÇÖK – KAPAN – TUTUN

Fiziksel Engelliler

Tedavi Gören Hastalar

Araçta

Açık Alanlar

Stadyum, Sinema Gibi Etkinlik Alanları

Ev, Okul, Ofis Gibi Kapalı Alanlar

/ 50

Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı

Önerilen Süre: 2 dk.

Slayt animasyonu tıklayınca başlar, sessizdir.

Deprem sırasında bulunduğunuz yere göre farklı davranış şekilleri uygulamanız gerekebilir.

Tıklayın;

Evler ve Ofisler: Deprem sırasında ev ve ofislerdeki davranışla ilgili genel yaklaşım; devrilebilecek ağır ve yüksek cisimlerden, kırılabilecek camlardan, ağır ayna, asılı bitki gibi düşerek zarar verebilecek cisimlerden uzak durmak ve tercihen daha önce belirlediğiniz emniyetli yerlerde “ÇÖK-KAPAN-TUTUN” hareketini yapmaktır.

Alışveriş merkezleri gibi kalabalık yerlerdeki önemli tehditlerden biri ilk anda oluşabilecek paniktir. Bulunduğunuz yerde kalın, panik halinde çıkışlara koşmayın. Üzerinize devrilebilecek raf vb. objeler ile devrilebilecek yüksek ve ağır cisimlerden uzak durun. Panik nedeniyle zarar görmeyeceğiniz bir yerdeyseniz “Çök – Kapan – Tutun” hareketini yapabilirsiniz, aksi takdirde en azından başınızı kapayın, ya da bulduğunuz bir cisimle başınızı örterek düşebilecek sıva, cam gibi malzemelerden korunun. Sarsıntı sırasında yangın için bulunan otomatik su püskürtücülerin ve yangın alarmlarının devreye girebileceğini aklınızda tutun. Kesinlikle asansörleri kullanmayın.

Tıklayın;

Sinema, Tiyatro, Stadyum, Dini İbadet Yerleri: Bu gibi kalabalık yerlerdeki önemli tehditlerden biri, ilk anda oluşabilecek paniktir. Deprem olduğunu anladığınız anda ilk yapılacak şey bulunduğunuz yerde kalmak, sarsıntı boyunca çıkışlara gitmeye çalışmamaktır. Ezilme riskinin (paniğin) olmaması halinde koltuk/ sıra önlerinde “ÇÖK-KAPAN-TUTUN” hareketini yapabilirsiniz. Panik nedeniyle ezilme riskinin olduğunu fark ettiğinizde, bulunduğunuz yerde durarak/oturarak başınızı koruyun.

Tıklayın;

Açık Alanlar (Dış Mekanlar): Dışarıda iseniz, binalardan, ağaçlardan, üst geçitlerden, köprülerden, elektrik direklerinden ve tellerinden uzak durun. Kaldırım ve bina kenarında bulunmanız halinde, yukarıdan düşebilecek kiremit, cam, tabela, sıva, mozaik, saksı gibi malzemelerden uzak durmaya çalışın. Açık bir noktada yere “ÇÖK-KAPAN” hareketini yaparak yukarıdan düşebilecek cisimlere karşı başınızı koruyun.

Tıklayın;

Fiziksel Engelliler: Bu durumdaki davranış, fiziksel engelin seviyesi ile ilgilidir. Örneğin; kendi başınıza hızla tekerlekli sandalyenizden ayrılıp hızla emniyetli bir yerde “ÇÖK-KAPAN-TUTUN” hareketini yapabilecek, daha sonra da kendi başınıza tekerlekli sandalyenize çıkabilecekseniz bu hareket önerilir. Bazı fiziksel engeller kişinin bu hareketleri yapmasına izin vermeyebilir. Bu durumda emniyetli bir yerde tekerlekli sandalyenin tekerlekleri kilitlenmeli, baş ve boyun bölgesi korunarak sarsıntının bitmesi beklenmelidir.

Tıklayın;

Ancak bazı özel koşullarda örneğin hastanede yatan bir hasta iseniz, “ÇÖK-KAPAN-TUTUN” hareketini yapamayabilirsiniz. Böyle bir durumda size zarar verebilecek nesnelerden korunmak için yastık ile yüzünüzü kapatıp, sakin bir şekilde sarsıntının geçmesini bekleyin.

Tıklayın;

Araç Kullanırken: Yolda seyir halindeyseniz yavaşça ve dikkatli bir şekilde aracınızı yolun kenarına çekin ve durun. Elektrik direk ve kablolarından ve diğer tehlikelerden uzak bir yer seçin. Sarsıntı bitene kadar araç içinde kalın. Sarsıntıdan sonra araç kullanmaya devam etmeniz halinde, yoldaki olası hasarlara karşı tetikte olun. Üst geçitlerde, köprü altlarında ya da üzerinde veya tünel içinde durmayın. Bu gibi yerlere girmek üzereyseniz, girmeden önce; çıkmak üzereyseniz, çıktıktan sonra durmaya çalışın. Kapalı otopark gibi yerlere park etmeniz halinde emniyetli yerler olarak araçların yanlarına yatmayı düşünebilirsiniz. Ancak bu hareketi trafiğe açık alanda yapmayın.

Bu uygulama hemen tüm kapalı mekanlar için aynı olmakla beraber, bazı istisnalar aşağıda ayrıca belirtilmiştir.

Balkonlar: Depreme balkonda yakalanmanız halinde içeri girin ve en yakın emniyetli yerde “ÇÖK-KAPAN-TUTUN” hareketini yapın; balkonda kalmayın, aşağı atlamayın.

Merdivenler: Depreme merdivende yakalanmanız halinde en yakın kata ulaşmaya çalışın, en yakındaki emniyetli yerde “ÇÖK-KAPAN-TUTUN” hareketini yapın. Eğer ulaşamıyorsanız, tırabzanlara tutunarak “ÇÖK-KAPAN-TUTUN” hareketini yapın. Depreme içeride yakalandıysanız, merdivenlere koşmayın.

Asansörler: Depreme asansörde yakalandıysanız hemen en yakın kata inin ve en yakın emniyetli yerde “ÇÖK-KAPAN-TUTUN” hareketini yapın. Deprem sırası ve sonrasında asansöre binmeyin.

32 of 51

Yangın Sırasında

/ 50

Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı

Önerilen Süre: 2 dk.

Slayt animasyonu tıklayınca başlar, sessizdir.

Deprem sırasında yapmamız gereken doğru davranışların neler olduğundan söz ettik. Şimdi ise yangın sırasında neler yapmamız gerekenlerden bahsedelim. Yangın anında doğru davranış, yangının verdiği zararın büyümesini büyük ölçüde engelleyecektir.

Tıklayın;

İlk olarak etraftaki kişilerin uyarılması gerekmektedir. Etraftaki insanlar uyarıldıktan sonra en kısa zamanda itfaiyeye haber verilmelidir. İtfaiyenin zamanında müdahalesi için erken ihbar vermek çok önemlidir. Ölümlü ve yaralanmalı olayların çoğunda itfaiyenin geç çağrıldığı ve itfaiyeyi çağırmadan önce yangının söndürülmeye çalışıldığı görülmüştür. Ne olursa olsun yangını söndürmeye çalışılmadan önce itfaiyeye haber vermek gerekmektedir.

Tıklayın;

İtfaiyeye haber verdikten sonra uygun şartlar varsa ve eğitim alınmışsa yangına müdahale edilebilir. Eğer yangın küçükse ve çalışır durumda bir yangın söndürücünüz varsa P.A.S.S. kısaltmasına uygun bir şekilde yangını söndürmeye çalışın.

P.A.S.S.

Pimi çek: Yangın söndürme cihazının üzerinde bulunan metal pimi zorlayarak çekin.

Ateşe yönelt: Yangın söndürücünün hortumunu ateşin kaynağına doğru yöneltin. Yangına 1 metreden fazla yaklaşmayın.

Sık: Yangın söndürücüyü ateşe belli bir mesafede tutarak ve rüzgârı arkanıza alarak ateşin kaynağına sıkın.

Süpür: Yangın sönünceye kadar süpürür gibi yaparak sıkmaya devam edin

Bir kez sıkılan yangın söndürücü tam olarak boşalmasa bile tekrar doldurulmalıdır.

Tıklayın;

Yangın büyümüşse mutlaka kaçmalı ve risk alınmamalıdır. Yangın yerine açılan tüm kapılar kapatılmalı fakat kilitlenmemelidir. Kapılar kapatılarak yangının büyümesi engellenmiş olur. Dumandan boğulmamak için, yardım gelene kadar eğilerek veya çömelerek ilerlemeli, mümkünse ağzımızı ve burnumuzu ıslak mendil veya bez parçasıyla örterek nefes almalıyız. Daha sonra önceden belirlediğimiz toplanma alanına gitmeliyiz.

Tıklayın;

Giysileriniz tutuşursa derhal DURun, YATın ve YUVARLANın. Ellerinizle yüzünüzü kapatarak yerde etrafınızda dönün. Ateş sönene kadar yuvarlanmaya devam edin.

33 of 51

Sel ve Taşkın Sırasında

Hazırlıklarınızı gözden geçirin

Küveti, kapları temiz suyla doldurun

Tesisatları kapatın

Afet ve acil durum çantanızı alın

Ani su baskını olabileceğini unutmayın

Yüksek bir yere çıkmak için harekete

geçin

Gerekmedikçe dışarı çıkmayın

Çukur alanları terk edin; yüksek

ve güvenli alanlara gidin

Elektrik kaynaklarından uzak

durun

Sel suları içerisine kesinlikle

girmeyin; aracınızı suyla kaplı

yollarda kullanmayın

Sürüklenebilecek parçalara

karşı kendinizi koruyun

Hortum tehlikesi varsa, iç

alanlara sığının; binaların

yüksek alanlarından ve

pencere kenarlarından kaçının

/ 50

Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı

Önerilen Süre: 1 dk.

Slayt animasyonu tıklayınca başlar, sessizdir.

Yaşadığımız alanlarda seller ile de karşılaşabiliriz. Özellikle sel uyarısı yapıldığında;

Tıklayın;

Sel öncesi hazırlıklarınızı gözden geçirin, planınızı uygulamaya koyarak gerekli ek önlemleri alın,
Evdeki banyo küvetini ve kapları, şebeke suyunun kirlenme ihtimaline karşı temiz su ile doldurun,
Elektrikli ev aletlerini fişten çekin; sigortaları ve vanaları kapatın,
Afet ve acil durum çantanızı yanınıza alın,
Bina dışında bulunan ve akıntıyla sürüklenip zarara yol açabilecek mangal, çöp kovası vb. eşyaları bağlayın ya da daha güvenli bir yere kaldırın.
Yüksek bir yere çıkmak üzere harekete geçin.
Dere yatağı, nehir, hendek, vadi ve kanyon gibi yerlerden uzak durun.

Tıklayın;

Sel başladığında ise;

Sakin olun.
Su yatağı ve çukur bölgeleri hemen terk edin. Zaman kaybetmeden mümkün olduğunca yüksek ve güvenli bölgelere gidin.
Sel suyu, akıntı ya da nehirlerde yürümeye çalışmayın. Hızla akan 15-20 cm derinlikteki suyun bir insanı devirip sürükleyebileceğini aklınızdan çıkarmayın.
Asla suda karşıdan karşıya geçmeye çalışmayın.
Elektrik kaynaklarından uzak durun, elektrik çarpabilir.
Asla sel suyu içinde araba kullanmayın; Aracınızı selden etkilenmeyecek yüksek kesimlerde bir yere çekin.
Sel sırasında araç içindeyseniz asla su ile kaplı yoldan gitmeye çalışmayın.
Sel sularının temas ettiği yiyecekleri yemeyin.
Evinizin çevresindeki emniyet ve istinat duvarlarının yıkılabileceğini düşünerek bu bölümlerden uzak durun.
Kopmuş elektrik telleriyle temas halinde olabilecek su birikintilerinden uzak durun.
Binada gaz sızıntısı olduğunu düşünüyorsanız, herhangi bir türde elektrikli alet ve ışık kullanmayın. Işığa ihtiyacınız olduğunda pilli fener kullanın.

34 of 51

Heyelan Sırasında

Binadan çıkmak ve heyelan bölgesinden uzaklaşmak için yeterli vaktiniz varsa tahliye olun.

Evinizde bulunan elektrik, gaz ve su tesisatlarını kapatın.

/ 50

Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı

Önerilen Süre: 55 sn.

Heyelan sırasında ise; Binadan çıkmak ve heyelan bölgesinden uzaklaşmak için yeterli vaktiniz varsa tahliye olun. Evinizde bulunan elektrik, gaz ve su tesisatlarını kapatın

Eğer Kapalı Alandaysanız;

Binadan çıkmak ve heyelan bölgesinden uzaklaşmak için yeterli vaktiniz yoksa içeride kalın.
Sağlam eşyaların altında ve/veya yanında ÇÖK-KAPAN-TUTUN hareketini uygulayın.
Hissettiğiniz hareket sona erinceye kadar yerinizden ayrılmayın.

Dışarıdaysanız;

Heyelan veya çamur akıntısının hareket yolunda durmayın.
Çevrenizdeki insanları da uyararak heyelanın hareket yolundan uzaklaşın ve mümkün olduğu kadar yükseklere çıkın.
Heyelan veya çamur akıntısından kaçabilecek zamanınız veya etrafınızda arkasına saklanabileceğiniz sağlam bir şey yoksa, olduğunuz yerde ÇÖK-KAPAN-TUTUN hareketini yaparak başınızı ve boynunuzu koruyun.

35 of 51

Çığ Başladığında

Çok hızlı bir şekilde uzaklaşın

Çığa yakalanmak kesin ise

Arabadaysanız

/ 50

Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı

Önerilen Süre: 1 dk.

Tıklayın;

Çığ Sırasında:

Soğukkanlılığınızı muhafaza etmeye çalışın
Çığın daha yavaş, yüksekliğinin az olduğu kenar kısımlarına ulaşmaya çalışın.
Bağırarak veya başka ses kaynakları (korna, çan, ıslık,vb.) kullanarak çevrenizdekileri uyarmaya çalışın.
Çığ başladığında bir araç içerisindeyseniz; motoru durdurun ve ışıkları söndürün.

Tıklayın;

Araç İçindeyseniz:

Dışarıya ses (korna) ve ışık verecek herhangi bir alet (fener vb.) kullanın.
Çığdan etkilenen kişilerin öncelikle üzerini örtün; doğrudan sıcak bir ortama kesinlikle sokmayın.
Karda ses iletimi az olmasına rağmen eğer yüzeye yakın olduğunuzu hissediyorsanız bağırın.
Mümkünse 1-5-5 Polis ve 1-5-6 Jandarma’yı arayın.

Eğitmen Notu: (Çığ tehlikesi yoğun illerde çığ sırasında başlığı altında bu bilgiyi de paylaşınız)

Açık Alanda Çığ Altında Kalırsanız:

Yerden destek alarak ve geniş yüzme hareketleri yaparak akan karın üstünde kalmaya çalışın.
Ağzınızı sıkıca kapatın; kafanız kar altında kaldığı anda mümkünse uzun süre nefesinizi tutmaya çalışın.
Akışa kapılırsanız bacaklarınızı ve kollarınızı birbirine yapıştırarak oturma pozisyonu alın. Mümkünse çığ durmadan kısa süre önce bacaklarınızla yeri sertçe iterek (eğer zemin alttaysa veya zemin üzerindeki kar sertleşmeye başlamışsa) kalkmaya çalışın; çünkü çığ durduktan sonra kar betonumsu bir özellik kazanacak ve içerisinde hareket etmek mümkün olmayacaktır.
Mümkünse çığ durmadan önce mutlaka bir elinizi yüzün önünde (ağzınızı ve burnunuzu kapatacak şekilde), diğer elinizi de başınızın üzerinde (yüzeye doğru uzatarak) tutun ve kar altında kaldığınız zaman boyunca hayati önem taşıyacak olan nefes boşluğunu genişletin. Başınızı sağa sola çevirerek boşluğu büyütmeye çalışın. Bu boşluk, çok küçük olsa bile ağız ve burunun karla dolmamasını sağlayacaktır.
Mümkünse 1-5-5 Polis ve 1-5-6 Jandarma hatlarını arayarak durumu bildirin.
İlk yardım eğitiminiz yoksa ve zorunlu olmadıkça, çığdan kurtarılan kişileri hareket ettirmeyin, rastgele taşımayın.
Çığdan etkilenen kişilerin öncelikle üzerini örtün; doğrudan sıcak bir ortama kesinlikle sokmayın.

36 of 51

Afet Sonrası İçin Yapılması Gerekenler Hazırlıklar

/ 50

Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı

37 of 51

Kendinizi emniyete alın!

Yaralanma var mı diye kontrol edin!

İkincil risklere dikkat edin!

Kendi güvenliğinizden emin olduktan sonra

Afet ve Acil Durum Çantanızı

yanınıza alarak güvenli alanlara gidin!

Yardıma ihtiyacı olan kişilere yardım edin!

Yangın
Gaz kaçağı
Hasarlı elektrik kabloları
Devrilen enerji hatları
Düşen nesneler
Kirleticiler
Devrilen veya hasar gören bacalar

Afet ve Acil Durum Sonrası İlk Dakikalar

/ 50

Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı

Önerilen Süre: 45 sn.

Slayt animasyonu otomatik başlar, sessizdir.

Peki afetin hemen sonrasında neler yapacağız? Afet ve acil durum sonrası ilk dakikalarda; öncelikle kendinizi emniyete alıp yaralanıp yaralanmadığınızı kontrol etmeliyiz.

Tıklayın;

Afet ve acil durum sonrası ikincil risklere dikkat etmelisiniz. Özellikle;

Yangın
Gaz kaçağı
Hasarlı elektrik kabloları
Devrilen enerji hatları
Düşen nesneler
Kirleticiler
Devrilen veya hasar gören bacalar

muhtemel ikincil risklere örnek gösterilebilir.

Tıklayın;

Afet ve acil durum çantamızla birlikte güvenli bir alana geçmelisiniz.

Tıklayın;

Bulunduğunuz yer artık güvenliyse başkalarına yardım edin.

Bilgi Notu:

Yangın, Evinizdeki veya komşularınızdaki küçük yangınları mümkünse söndürün. Yardım araştırın, ancak itfaiyenin gelmesini beklemeyin.

Gaz kaçağı, Kaçaktan şüpheleniyorsanız veya gaz kokusu alıyorsanız ana gaz valfini kapatın. Gaz şirketi gelmeden ve hasarlı tesisat tamir edilmeden gazı asla açmayın, şüpheyle bile olsa kapatılan gazı açmak şirket sorumluluğundadır.

Hasarlı elektrik kabloları Ana elektrik panosundan elektriği kesin. Hasar giderilene kadar da açmayın. Hasar gören her tür elektrikli aletin elektriğini kesin Bu tür aletlerin üzerindeki elektrik yükü yangına sebep olabilir.

Devrilen enerji hatları Devrilen enerji hatlarını potansiyel tehlike olarak görün ve uzak durun. Düşen kablolara ve bunlara temas eden cisimlere, üzerinde elektrik olmadığını bilseniz bile asla dokunmayın

Düşen nesneler Kapalı kapıları ve dolap kapaklarını açtığınızda bir şeylerin üzerinize düşebileceğinin farkında olun. Kırılan cisimlere dokunmadan önce eldiven takın. Sabit telefonunuzu yerine yerleştirin, açık kalan telefonlar şebekeyi bloke eder.

Kirleticiler Kirlenmiş ilaçları, ecza malzemelerini veya benzeri toksik olmayan maddeleri kullanmayın. Ağartıcılar, alkaliler, boya, bahçe kimyasalları, akaryakıt gibi tehlikeli maddeler tecrit edilmeli veya kedi kumu gibi malzemelerle kapatılarak absorbe edilmelidir.

Devrilen veya hasar gören bacalar Tuğladan yapılmış duvar ve bacalardan uzak durun. Yıkılmamış olsalar bile zayıfladıkları için artçı bir depremle devrilebilirler. Uzmanı görmeden bacayı kullanacağınız bir ateş yakmayın, yangına veya zehirli gazların evin içine dolmasına sebep olabilirsiniz.

38 of 51

Yaşadığınız Alanı Tahliye Etmeniz Gerekirse

Vaktiniz varsa tesisatları kapatın
Afet ve acil durum çantanızı yanınıza alın
Kapınızı kilitleyin
Asansörleri kullanmayın
Desteğe ihtiyacı olan kişilere yardım edin
Aksi söylenmediği takdirde, önceden belirlenmiş olan tahliye güzergahlarını kullanın
Sessiz olarak, seri bir şekilde güvenli alanlara ilerleyin
Önceden belirlenmiş toplanma yerine gidin

Yetkililerin uyarıları doğrultusunda hareket edin

/ 50

Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı

Önerilen Süre: 1 dk.

Slayt animasyonu tıklayınca başlar, sessizdir.

Deprem, yangın veya sel gibi bir tehlikenin risk oluşturması durumunda emniyetli bir yere taşınmak amacıyla tahliye yapabilir. Afetin durumuna göre tahliye, olay gerçekleşmeden önce veya sonra yapılabilir. Eğer tehlike önceden tespit edilebiliyorsa ve erken uyarı sistemi mevcutsa, olay gerçekleşmeden önce tahliye başlatılabilir ve insanların gereksiz yere risk altında kalması engellenebilir. Önceden haber alma ihtimalinin olmadığı durumlarda ise bu işlem, olay gerçekleştikten sonra uygulanmaktadır. Olası bir afet veya acil durum sonrası dışarı tahliye olmanız gerekirse;

Tıklayın;

Sakin olun ve yetkililerin uyarıları doğrultusunda hareket edin.
Afet ve acil durum çantanızı yanınıza alın.
Vaktiniz varsa tesisatları kapatın.
Aksi söylenmediği takdirde, önceden belirlenmiş olan tahliye güzergahlarını kullanın.
Asansörleri kullanmayın.
Sessiz olarak, seri bir şekilde güvenli alanlara ilerleyin. Tek veya ikişerli sıra halinde dışarı çıkın.
Desteğe ihtiyacı olan kişilere yardım edin.
Önceden belirlenmiş toplanma yerine gidin.

Bilgi Notu 1:

Binalar insanları dış koşullardan korumak, güvenli barınma ve çalışma ortamları sağlamak amacıyla yapılmaktadır. Modern şehirlerde insanların zamanının büyük bölümü binalarda geçer; dolayısıyla binalar hem yaşam, hem çalışma, hem de sosyalleşme alanı olarak çok büyük önem taşımaktadır.

Bazı afetlerde binalar, korunaklı birer barınma ve çalışma alanı olma özelliklerini yitirebilir; aksine insan yaşamına karşı tehlike oluşturabilmektedir. Örnek olarak deprem veya yangın gibi olaylarda yapıların içinde bulunmak insanlar için çok tehlikelidir. Çünkü bu olaylar binaya yapısal olarak hasar verebilecek ve bina içi koşulları insan yaşamına uygunsuz hale getirecek, dolayısıyla binaların hızla tahliye edilmesi gerekebilecektir.

Bazı afetlerde ise binalar büyük bir koruma sağlar. Bazı afetler dış mekânları daha çok etkiler. Özellikle şiddetli olmayan kötü hava şartları, küçük ölçekli kimyasal sızıntılar, sivil olaylar gibi durumlarda bölge terk edilememişse binaların içi dışından daha güvenli olabilmektedir. Bu durumlarda "içe tahliye" denen uygulama tercih edilmeli, dış mekânlardan ve binaların dış mekân etkilerine açık yerlerinden (örn. pencereler, balkonlar, teras, vb.) uzaklaşılmalıdır.

Bilgi Notu 2:

Tahliye uyarısı verildikten sonra asla olayın ne olduğuna bakmaya gitmeyin.

Örnek olarak bir yangın alarmı verilmişse yangını incelemeye çalışmayın derhal tahliyeye başlayın. Eğer acilen binayı terk etmeniz gerekiyorsa eşyalarınızı toplamakla uğraşmayın.

Sizin için çok hayati bazı şeyleri (Evin anahtarı, kimlik vs) vaktiniz varsa alın ve hemen tahliye edin. Ayrıca ocakta yemek veya fırın gibi ikinci bir tehlike oluşturabilecek şeyler açıksa kapatabilirsiniz.

Birçok kişi tahliye alarmını duyduktan sonra yapmakta oldukları işleri bitirene kadar oyalanmaktadır. Bu asla yapılmaması gereken bir davranıştır. İnsanların kimi zaman nedensiz yere tahliye uyarılarını dikkate almadığı görülmüştür. Eğer yetkililer tahliye etmenizi söylüyorsa mutlaka tahliye edin.

Özellikle futbol maçları eğlence yerleri vb yerlerde insanların yakınlarını aramak için vakit kaybettiği gözlenmiştir. O anda yakınlarınızı bulmak çok olası değildir. Bu nedenle herkes tahliye olduktan sonra dışarıda yakınlarınıza ulaşmaya çalışmak daha güvenli bir davranıştır.

Tahliye anında asla panik yapmamak gerekir. Panik pek çok hatayı beraberinde getirebilir.

Bilgi Notu 3:

Alışveriş merkezleri, eğlence mekanları, spor tesisleri gibi yerlerde büyük çaptaki tahliyeyi yönlendirmek için görevli kişiler vardır.

Bu kişiler tahliye anında insanları doğru yerlere yönlendirmelidir. Ayrıca acil müdahale ekiplerini çağırmak da bu kimselerin görevleridir.

Eğer yabancısı olduğunuz bir yerdeyseniz bu görevlilerin yönlendirmelerine mutlaka uyun.

39 of 51

İçeri Tahliye – Yerinde Sığınak

Yerinde Sığınak uygulaması, dışarıdaki tehlikeli durumdan bina içinde korunmayı amaçlar

Yetkililerin uyarılarını takip edin
Kapı ve pencereleri kapatın
Tehlike geçti anonsu yapılmadan alandan çıkmayın

Yaşadığınız Alan Risk Altındaysa; Bölgesel Tahliye yapabilirsiniz

Bölgesel tahliye kararı yetkililer tarafından verilir
Yetkililerin talimatlarına uyun
Tavsiye edilen tahliye yollarını takip edin

Bölgesel Tahliye

/ 50

Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı

Önerilen Süre: 1 dk.

Slayt animasyonu tıklayınca başlar, sessizdir.

Açık alanlarda öncelikle binalardan, kulelerden, su depolarından, trafolardan uzaklaşmalı ve bunların açığında durmalısınız. Belirlenmiş bir toplanma yeri varsa oraya gidebilirsiniz; yoksa güvenli bir açık alan bulmanız gerekir. Önceden belirlediğiniz buluşma yerine gidin; mümkün değilse güvenli bir açık alan bularak ailece belirlediğiniz Bölge Dışı Bağlantı Kişisi’ne haber verin. Afet sonrası binada yapısal bir hasar yoksa (bu konuda yetkililer tarafından size bilgi verilmişse) içeride kalmak güvenlidir. Ayrıca bina içinin daha güvenli olduğu durumlar vardır.;

Kar ve yağmur fırtınaları
Kimyasal sızıntılar
Seller
Sivil olaylar

Tıklayın;

Yerinde sığınak uygulaması, dışarıdaki tehlikeli durumdan bina içinde korunmayı amaçlar ve temel olarak binanın içini izole etmeye yönelik önlemleri kapsamaktadır. Özellikle şiddetli olmayan kötü hava şartları, küçük ölçekli kimyasal sızıntılar, sivil olaylar gibi durumlarda, bölge terk edilememişse binaların içi dışından daha güvenli olabilmektedir.

Tıklayın;

Bu durumlarda

Yetkililerin uyarılarını takip edin
Kapı ve pencereleri kapatın
Tehlike geçti anonsu yapılmadan alandan çıkmayın

Tıklayın;

Toplanma bölgesi tamamen risk altındaysa, bölgesel tahliye yapılabilmektedir

Bölgesel tahliye kararı yetkililer tarafından verilir
Bu durumda yetkililerin talimatlarına uyun
Tavsiye edilen tahliye yollarını takip edin. Kısa yolları deneyerek kendinizi tehlikeye atmayın
Diğer araçları riske atacak şekilde araba kullanmayın

Bilgi Notu 1:

Bölgesel tahliye için resmi makamlardan gelecek emir radyo ve televizyonlardan yayınlanacaktır. Bununla beraber, acil müdahale ekipleri tahliyeye destek verecektir. Bölgesel tahliye yapılırken acil müdahale birimleri, kolluk kuvvetleri ve askeri birliklerin düzeni sağlamak için bölgede olması beklenmelidir.

Yapılan yönlendirmeler aynen uygulanmalı, kişiler acil durum çantasını ve kişisel evraklarını beraberinde götürmelidir.

Bölgesel tahliye genellikle tahliye edilenlerin bir sığınak veya barınma merkezine ulaştırılmasıyla tamamlanır.

Tahliye edilen kişilerden bazı evraklar istenebilir (nüfus cüzdanı, evlilik cüzdanı vs); bu nedenle ilgili evrakların beraberinde bulunması çok işe yarar. Bu barınma merkezlerine evcil hayvanlar kabul edilmeyebileceğinden, bu konuda ayrı bir planlama yapılmalıdır.

Bölgenin boşaltılması resmen istenmiyor olabilir; fakat yine de binanın yangın, sel gibi tehlikelere karşı güvenli olup olmadığına göre buna karar vermek germektedir. Tahliye emri verilmediği halde bireysel hareket ederek bölgeyi tahliye etmek olumsuz sonuçlara yol açabilir. Yollar hakkında depremin ilk saatlerinde hiçbir fikir yoktur.

Ayrıca yola arabayla çıkmak gereksiz bir trafik yükü yaratacak, müdahale araçlarının geçişini zorlaştıracaktır. Bundan dolayı, tahliye emri verilmediği durumlarda, o bölgede kalmak hayati tehlike içermiyorsa (tsunami, kimyasal serpinti vb) bölgesel tahliye yapılmamalıdır.

Bilgi Notu 2:

Başka bir bölgeye tahliye olurken veya böyle bir risk varken şunlara dikkat edilmelidir:

Tavsiye edilen tahliye yollarını takip edin. Kısa yolları deneyerek kendinizi tehlikeye atmayın.

Bölge dışı bağlantı kişisine, gideceğiniz yer ve yol hakkında bilgi verin.

Kapınıza ne zaman ayrıldığınızı, hangi yoldan ve nereye gittiğinizi bildiren bir not asın.

Eşlik etmeleri için komşularınızı da kontrol edin.

Afet ve acil durum çantanızı yanınıza alın.

Yaya olarak gidilecekse uzun kollu giysiler ve kalın ayakkabılar giyin. Baş üstü tehlikelere dikkat edin, varsa bir koruyucu (baret vs.) kullanın.

Evinizin kapısını kilitleyin.

Aracınız varsa her zaman en az yarım depo benzin bulundurun.

Diğer araçları riske atacak şekilde araba kullanmayın.

Eşlik etmeleri için komşularınızı da kontrol edin.

40 of 51

İlk Yardım

KORUMA

BİLDİRME

KURTARMA

EĞİTİMİNİZ YOKSA

YARALIYA MÜDAHALE ETMEYİN !

Olay yerinde hasta / yaralılara müdahale hızlı ancak sakin bir şekilde yapılmalıdır.

Türkiye'de ilkyardım gerektiren her durumda telefon iletişimleri, 1-1-2 acil çağrı merkezi üzerinden gerçekleştirilir.

Kaza sonuçlarının ağırlaşmasını önlemek için olay yerinin değerlendirilmesini kapsar.

En önemli işlem olay yerinde oluşabilecek tehlikeleri belirleyerek güvenli bir çevre oluşturmaktır.

/ 50

Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı

Önerilen Süre: 1 dk.

Slayt animasyonu tıklayınca başlar, sessizdir.

Afet ve acil durumlar sonrasında kendimiz ve çevremizdeki kişilerin kazaya uğrama riski her zaman vardır. Afetlerin hemen sonrasında kendimizin ve çevremizdekilerin yaralı olup olmadığını kontrol etmeliyiz. İlkyardımın temel adımları çerçevesinde;

Tıklayın;

Koruma; kaza sonuçlarının ağırlaşmasını önlemek için olay yerinin değerlendirilmesini kapsar. En önemli işlem olay yerinde oluşabilecek tehlikeleri belirleyerek güvenli bir çevre oluşturmaktır. Bunun için;

Önce; kendi güvenliğinizi ve hasta/yaralının güvenliğini sağlayın.
Etraftaki meraklıları uzaklaştırın!
Durumu değerlendirin.
Ne olmuş?, Kaç yaralı var?, Yardım ekipleri haberdar edildi mi?

Tıklayın;

Daha sonra olay / kaza mümkün olduğu kadar hızlı bir şekilde telefon veya diğer kişiler aracılığı ile gerekli yardım kuruluşlarına bildirilmelidir. Türkiye'de ilk yardım gerektiren her durumda telefon iletişimleri, 112 acil telefon numarası üzerinden gerçekleştirilir.

112’nin aranması sırasında;

Sakin olunmalı ya da sakin olan bir kişinin araması sağlanmalı,
112 merkezi tarafından sorulan sorulara net bir şekilde cevap verilmeli,
Kesin yer ve adres bilgileri verilirken, olayın olduğu yere yakın bir caddenin ya da çok bilinen bir yerin adı verilmeli,
Kimin, hangi numaradan aradığı bildirilmeli,
Hasta/yaralı(lar)ın adı ve olayın tanımı yapılmalı,
Hasta/yaralı sayısı ve durumu bildirilmeli,
Eğer herhangi bir ilk yardım uygulaması yapıldıysa nasıl bir yardım verildiği belirtilmeli,
112 hattında bilgi alan kişi, gerekli olan tüm bilgileri aldığını söyleyinceye kadar telefon kapatılmamalıdır.

Tıklayın;

Son olarak olay yerinde hasta / yaralılara müdahale hızlı ancak sakin bir şekilde yapılmalıdır.

İlk yardım eğitiminiz yok ise veya kendinizden emin değilseniz kesinlikle hasta/yaralıya dokunmayın.

İlk yardım bilmeyen başka kişilerin de dokunmasına izin vermeyin.

Yaralıyı hareket ettirmeyin.

Kişileri organize edin.

Hasta/yaralının kendi yarasını görmesine izin vermeyin.

Unutmayın! Evinizde ve afet ve acil durum çantanızda mutlaka bir İlk Yardım Çantası bulunmalıdır.

Bilgi Notu:

İlk yardım; beklenmedik bir kaza veya hastalık anında sağlığı tehlikeye girmiş kimseye, sağlık görevlileri gelene ya da sağlık kurumuna ulaştırılıncaya kadar, olayın olduğu yerde eldeki olanaklarla ilaçsız olarak yapılan uygulamalara denir.

Tüm acil durumlar için evlerimizde bulundurabileceğimiz temel ilk yardım malzemelerini eczanelerden temin edebiliriz.

İlk yardım eğitimi de uygulamalı bir eğitimdir. Bilerek yapılan bir müdahale hayat kurtarıcı olabileceği gibi sonradan gelecek kurtarma ekiplerine de zaman kazandıracaktır. İlk yardım eğitimlerinizi Sağlık Bakanlığı sertifikalı ilk yardım eğitimleri vermeye yetkili kuruluşlardan almalısınız.

41 of 51

Afet ve Acil Durumlar Sonrası; İlk Saatler

/ 50

Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı

Önerilen Süre: 1 dk.

Slayt animasyonu tıklayınca başlar, sessizdir.

Afet veya acil durumlar toplumsal yaşamda ciddi aksamalara neden olur. Bu aksamalar bazen günlerce, haftalarca sürebilir ve hatta insanların günlük ihtiyaçlarını gidermeleri imkânsız hale gelebilir. Bu gibi durumlarda ihtiyaçların karşılanması için önceden yapılmış bir hazırlık gereklidir. Ortaya çıkabilecek zorluklar, olumsuzluklar ve kısıtlar ne kadar öngörülebilirse, yaşamı sürdürmek için yapılacak hazırlıklar da o derece başarılı olacaktır. Afet sonrası;

Tıklayın;

Su
Gıda
Barınma
Giyim
Hijyen gibi temel ihtiyaçların karşılanması gerekebilir.

Bu ihtiyaçların yardım kuruluşları tarafından giderileceği düşünülebilir. Ancak, büyük ölçekli bir afette ilk 72 saat süresince afet bölgesine yardım sağlanması beklenmemektedir. Bu nedenle, yukarıdaki ihtiyaçların çok basit ve pratik uygulamalarla da olsa afetzedelerin kendileri tarafından sağlanması gerekmektedir. İhtiyaçlar giderilirken eldeki olanaklarla kabul edilebilir standartlar arasında bir denge sağlamak gerekir.

Bilgi Notu 1:

Deprem sonrasında olanağı olanlar, bölge dışına taşınmaktadır. Ancak toplumun büyük kesimi, bölgede görevleri olduğu için, enkaz altında canlı veya ölü yakınları olduğu için veya enkaz altında kıymetli varlıkları olduğu için bölgeyi terk etmemektedir. Evleri hasar görenlerle, evleri sağlam olmasına karşın çekindiği için kullanamayanlar da alternatif barınma olanaklarına gereksinim duyar. Geçici yerleşimler kabaca dört grupta toplanabilir:

Spor salonu, okul gibi kamu binalarına halkın yerleştirilmesi
Çadırkent vb. geçici yerleşim alanlarının kurulması
Bireylerin kendi olanaklarıyla veya yardım olarak elde ettikleri çadır benzeri barınaklarda yaşamaları
Tatil köylerinin, yolcu gemilerinin, tren vagonlarının bu amaçla kullanılması

İlk günlerde hava şartlarına da bağlı olarak, arabada veya basitçe oluşturulan çardak benzeri mekânlarda geceleyen insanlar, giderek satın aldıkları veya yardım olarak aldıkları çadırlarda veya tahta, kontrplak ve branda gibi malzemelerden oluşturdukları barınaklarda yaşamaya başlar. İlk haftadan sonra da kurulmaya başlanan geçici yerleşim bölgelerine geçilmektedir.

Çadır, depolama kolaylığı, kurulma hızı ve basitliği, tekrar kullanılabilirliği gibi özellikleri nedeniyle ilk tercih edilme özelliğini korur. Fakat afet sonrası koşullarında uzunca süre yaşamak açısından bakıldığında, konfor ve güvenlik açısından önemli dezavantajlara sahiptir.

Bireysel çadırlar, yaşanan deprem deneyimlerinde barınma yardımıyla ilgili bazı sorunlar olmuştur. Örneğin, ulaştırılan çadırlar, gereksinimi karşılayamamaktadır. Genellikle yardım dağıtımını gerçekleştiren birim (Valilik, Kızılay) hedef kitle olarak, öncelikle orta ve ağır hasar görmüş evlerde yaşayanları seçmektedir.

Çadırkent: Geçici barınma denince ülkemizde akla gelen kuruluş Kızılay'dır. Kızılay, afet sonrasında özellikle çadır, battaniye ve seyyar mutfaklarıyla hazır yemek yardımında öne çıkar. Daha önceleri, gereksinim duyanlara çadır dağıtılması yaklaşımı, özellikle Marmara depremi sonrasında çadırların belirli bölgelerde, belirli düzen içerisinde kurulması ve gereksinim duyanların buraya yerleştirilmesi şeklinde uygulanan "Çadırkent" konsepti geliştirilmiştir.

Marmara'da depremler sonrasında, uzun sürecek geçici yerleşimlere yönelik prefabrik konut uygulaması gerçekleştirilmiştir. Ancak çadıra göre çok daha yüksek konfor ve güvenlik düzeyi sağlayan bu yöntem, yine pahalı olması ve kurulması zaman gerektirdiği için, erken dönemde çadıra alternatif olamamaktadır. Kişiler çadırı teslim alıp, kendi enkazlarının yanına kurmayı tercih etmektedir. Ancak uzayan geçici barınma süresinde, kamu hizmetlerinin sunumu açısından bu yaklaşım ciddi zorluk yaratmaktadır. Erken dönemde yardım kuruluşlarının çadır gereksinimini yeterince hızlı karşılanamayacağı düşünülerek, deprem öncesi bir bireysel çadır edinilmesi yararlı olabilir.

Bilgi Notu 2:

Afet sonrası geçici barınma alanlarında güvenliğin sağlanması önemlidir. Çadırkentler kurulduğu andan itibaren 24 saat güvenlik görevlileri tarafından korunmalıdır.

Barınma alanlarının en az iki giriş çıkışı olmalıdır.

Özellikle kış aylarında yangın riskini azaltmanın önemli bir yolu doğru çadır kurmak ve çadırlar arası mesafelere dikkat etmektir.

Özellikle çadırkentin ve çadırkent çevresinin geceleri çok iyi aydınlatılması gerekmektedir.

Duş ve tuvaletlerin uzak noktalara değil çadır alanlarına yakın ve tenha olmayan yerlere kurulması gerekir.

Tüm aile üyeleri barınma alanlarındaki güvenlik konusunda mutlaka bilgilendirilmelidir.

Çocukların okula dönmeleri bir süre mümkün olmayacaktır bu nedenle onlar için oyun oynayacakları alanlar tesis etmek gerekir. 8-10 çadır arasında bir oyun alanı oluşturulabilecek küçük meydancıklar oluşturulabilir.

Afetzedeler geçici yerleşke ve kamplarda ikamet ettikleri sürece kamp kurallarına uymalıdır. Bunun nedeni, ortaya çıkabilecek risklerin çok sayıda kişiyi etkileme ihtimali olmasıdır. Çöplerin uygun şekilde atılması, tuvaletlerin uygun şekilde kullanılması, yangın güvenliği gibi konularda kamp yönetiminin belirlemiş olduğu kurallar çerçevesinde hareket edilmelidir.

Çadırkentler yapıları itibariyle bazı güvenlik sorunları oluştururlar. Normal evlerden farklı olarak çadırlar ve çadır kentler içlerinde barınanlara çok daha az güvenlik sağlar. Özellikle çadırkentin ve çadırkent çevresinin geceleri çok iyi aydınlatılması gerekmektedir. Karanlık ve izbe yerler savunmasız kişiler için çok büyük bir güvenlik tehlikesi oluşturabilmektedir. Tuvalet ve çeşme mesafelerinin çok uzak olması da ayrı bir güvenlik sorunudur. Buraları kullanmak için gereken uzun mesafeler savunmasız kişiler için bir güvenlik riski oluşturacaktır.

Özellikle kış aylarında çadırlar arası mesafelere dikkat etmek olası yangın risklerini azaltır. Yangın riski göz önüne alınarak her 300 metrede 50-75 metre boşluk bırakılmalıdır.

Çadırların ip ve kazıkları, takılıp düşmeler dikkate alınarak çok açıklara yerleştirilmemelidir.

Daha fazla bilgi için: Olağandışı Durumlarda Yaşamı Sürdürme Eğitim Kitapçığı edinilebilir.

Bilgi Notu 3:

Afet ve acil durum çantasında kişinin kendi özel durumuna göre ihtiyaç duyabileceği malzemeler bulundurulur. Bununla birlikte genel olarak başka önlemler almak da gerekebilir.

Hiçbir yerden yardım almaksızın en az 72 saat (3 gün) boyunca kendi başınıza hayatta kalma mücadelesi vermek için yiyecek ve suyunuzu da hazırlayın. Yiyecek ve suyla birlikte acil durum gereçlerini toplayın, bunları güvenli bir şekilde muhafaza edilen ve erişilmesi kolay bir çantada ve benzeri yerlerde saklayın. Söz konusu malzemeler, tahliye gerektiğinde bir kişinin tek başına taşıyabileceği ayrı ayrı çantalarda bulunmalıdır. Küçük çocuklar, yetişkinler ve özürlüler için gerekli özel malzemeleri unutmayın. Tahliye çantanız diğer acil durum gereçlerinizle birlikte güvenli bir yerde muhafaza edilmelidir. Hazırladığınız malzemeleri 6 ayda bir yenileyiniz.

Gıda:

Saklanan gıda ürünlerinin büyük bir bölümü, bozulmayan, açıldıktan sonra ısıtma veya buzdolabına koymaya gerek olmayan cinsten olmalıdır. Tuzlu kraker, tuzlu kuruyemiş gibi susatan gıdalardan uzak durulmalıdır. Bol sıvı içeren konserve yiyecekler; tuzsuz kraker ve kuru yemişler, tam tahıllı pirinç ve buğday gevrekleri, kurutulmuş meyveler ve kutulu meyve suları taze kalmalarına dikkat edilerek depolanmalıdır.

Az hacim tutan enerji verici gıdalar (bisküvi, gofret, konserve ton balığı, şekerleme vs.) kolayca stoklanabilir. Bu arada konserve açacağını da unutmayın! Ayrıca açıldıktan sonra tekrar kapanabilen tipte ambalajlar tercih edilmelidir. Plastik poşetler, streç film, alüminyum folyo ruloları da çok işe yarar. Ailede bebek, yaşlı, diyet gerektiren üyelerin özel gereksinimleri unutulmamalıdır.

Ev kullanılabilir durumda ise, elektrik uzun süre kesik olacağından, ilk iki gün buzdolabındaki gıdaları daha sonra derin dondurucudaki gıdaları tüketmek gerekir. Bu arada, kapak her açıldığında dolap ısınacağından günde belirli defalarda açılmalı, alınacaklar hızla alınmalı ve kısa zamanda kapak tekrar kapatılmalıdır.

Bilgi Notu 4:

Su:

Afet ve acil durumlarda kişi başına 2.5 - 3 litre içmek için,1-2 litre temizlik ve yemek pişirmek için günde toplam 4-5 litre suya ihtiyaç vardır. 3 gün için ise kişi başına en az 12 litre içme suyu stoklanmalıdır. Bu ölçü, normal koşullarda kişiye içmek için gerekli olan su miktarıdır. Kişilerin su ihtiyacı yaşa, fiziksel şartlara, yapılan aktivitelere, egzersizlere, diyete ve hava şartlarına göre değişir. Çocuklar, çocuk emziren anneler ve hastalar için su gereksinimi daha fazladır. Çok sıcak havalarda ise su ihtiyacı 2 katına çıkmaktadır.

İçme suyunu doldurduktan sonra, şişeyi kapatırken kapağın iç tarafına parmakların dokunmamasına dikkat etmemiz gerekir. Kullanılmayan suyu altı ayda bir değiştirmeliyiz.

İçmek için, kişisel kullanım için (diş fırçalama, tuvalet), genel temizlik gibi dezenfektan olarak kullanılacak farklı düzeylerde temizlenmiş suya gereksinim bulunmaktadır. Suyun temizlenmesi için en güvenilir yol birkaç yöntemi birlikte kullanmaktır. En kolay yöntemler süzme, klorlama veya kaynatmadır.

Suyun içerisinde partiküller varsa önce şişede bu partiküller çöktürülür, sonra temiz bir bezle süzülür (kahve filtresi var ise bu yöntem için çok uygundur).

Dezenfeksiyon:

Klorlama işlemi için en uygun yöntem, eczanelerde bulunabilen klor tabletleridir. Bu tabletler, ambalajında tarif edildiği şekilde kullanılarak, bu tabletler sayesinde kullanma, hatta içme suyu sağlanabilir. Klor dezenfeksiyon amacıyla en sık kullanılan kimyasallardan biridir. Kullanımı kolay ve etkilidir. Ayrıca düşük maliyetlidir. Çok dayanıklı olanları dışında, birçok virüs ve bakteriyi öldürebilir.

Klorlama için ikinci kolay işlem, çamaşır suyu kullanmaktır. Evde kullanılan çamaşır sularında klor bulunur. Ancak saf (parfümsüz, deterjansız) tipleri tercih edilmelidir. Çamaşır temizliğinde kullanılan diğer klorsuz çamaşır suları arındırma amaçlı kullanılmamalıdır. Belirleyici olan, çamaşır suyunda bulunan klor oranıdır.

Su temiz ise, kokusuz çamaşır suyu arındırılmak istenen suyla karıştırılıp otuz dakika beklendiğinde suyun dezenfeksiyonu sağlanmış olur. Bu işlemde çamaşır suyunun oranı önemlidir; bir litre suya iki damla, su bulanıksa veya yağmur suyu ise dört damla çamaşır suyu katılması genellikle kullanma suyu için yeterlidir.

Çamaşır suyu katıldıktan sonra su iyice çalkalanmalı ve 30 dakika beklenmelidir. Sudan hafif bir klor kokusu alınmalıdır. Alınmıyorsa, biraz daha çamaşır suyu eklenebilir Daha sonra 15 dakika daha beklenir.

Ayrıca suyu en az 1 dakika kaynatarak bakteriyel kirlenmeden arıtabilirsiniz. Temiz su elde etmek için su iyice kaynatılmalıdır. Kaynadıktan sonra da, on dakikadan daha fazla süre ateşte tutulmalıdır. Soğuduktan sonra içilebilir, ancak tadı pek de iyi olmayacaktır. Kaptan kaba birkaç kez boşaltılarak havalandırıldığında tadı daha iyi olabilir. Beklemiş su için de aynı işlem geçerlidir. Ayrıca, bu suyun çay halinde içilmesi de bir çözüm yoludur.

%2’lik tentürdiyot ile (berrak suya/bulanık suya)1 litre suya 3/6 damla
Çamaşır suyu ile (berrak suya/bulanık suya)1 litre suya 2/4 damla
Çamaşır suyu bir yıldan eski ise iki misli uygulayınız.1 litre suya 4/8 damla

İnternet Kaynağı: http://www.cusec.org/documents/cusec/drinkingwater.pdf (Orta Amerika Deprem Konsorsiyumu - CUSEC)

Daha fazla bilgi için: Olağandışı Durumlarda Yaşamı Sürdürme Eğitim Kitapçığı edinilebilir

İçme suları söz konusu olduğunda suyun kalitesi önem kazanır. İnsanlar temiz görünen suları tüketebilir ancak bu sularda bile bazı mikrobiyolojik organizmalar ve kimyasallar bulunabilir. Bunları tespit etmek uzmanlık isteyen bir iştir. Bu nedenle bir uzman tarafından gerekli testler yapılarak kullanmaya uygun olduğu belirtilmemiş kaynaklardan edinilen sular mutlaka arıtılmalıdır.

Güvenilir olmayan kaynaklardan tüketilen sular virüs, bakteri, kurt gibi hastalık yapıcı unsurlar içerebilir. Bu durum özellikle suya dışkı karıştığı zaman ortaya çıkar. Su kalitesinin korunması için yapılacak şeylerin başında, su kaynaklarını kirletmemek gelir. Bu nedenle çöplerin, tuvaletlerin ve diğer atık alanlarının su kaynaklarını etkilemeyecek yerlerde olması gerekir.

Kaynatma

Kaynatmak çok etkin bir dezenfeksiyon yöntemidir. Suyu en az 1 dakika kaynatarak bakteriyel kirlenmeden arıtabilirsiniz. Suyun beş dakika kaynatılması yeterli olabilir ancak yirmi dakikaya kadar kaynatılması tavsiye edilir. Bu yöntemin dezavantajı ise çok yakıt tüketmesidir.

Temiz su elde etmek için su iyice kaynatılmalıdır. Kaynadıktan sonra da, on dakikadan daha fazla süre ateşte tutulmalıdır. Soğuduktan sonra içilebilir, ancak tadı pek de iyi olmayacaktır. Kaptan kaba birkaç kez boşaltılarak havalandırıldığında tadı daha iyi olabilir. Beklemiş su için de aynı işlem geçerlidir. Ayrıca, bu suyun çay halinde içilmesi de bir çözüm yoludur.

Arıtma

Su arıtma teknik bilgi ve uzmanlık gerektiren bir çalışmadır, ancak yine de çok basit bazı önlemlerle suyun içilebilir hale getirilmesi mümkündür. Özellikle yardım kuruluşları tarafından güvenilir su sağlanana kadar, güvenilir olmayan kaynaklardan edinilen sular için uygun teknikler mutlaka uygulanmalıdır.

Bu yöntemler sadece sudaki fiziksel ve mikrobiyolojik kirlenmeyi ortadan kaldırırlar. Eğer kimyasal karışmışsa, bu su uzmanlar tarafından arındırılıncaya kadar kullanılmamalıdır. Suyu arıtmak için uygulanabilecek bazı basit yöntemler vardır.

Süzme

Temiz bir pamuklu kumaş suyu süzmek için kullanılabilir. Kumaş, suyun doldurulacağı kabın üzerine yerleştirilir ve suyun kumaştan geçerek kaba akması sağlanır. Kumaş ne kadar sıkı dokunmuş olursa suyu o kadar iyi süzer. Süzme yöntemi bazı bağırsak kurdu taşıyan organizmaların da sudan ayrılmasını sağlar. Süzmek için kullanılan bez mutlaka temiz olmalıdır; temiz su ve sabunla yıkanarak temizlenebilir. Ayrıca hep aynı yüzü kullanılmalıdır. Aksi takdirde süzme işlemi sağlıklı olmaz.

Havalandırma (havayla temas ettirerek temizleme)

Havalandırma yoluyla temizleme, sudaki oksijen bileşenini artırmakla olur. Bunun sonucunda aşağıdaki özellikler sağlanmış olur:

Suyun tadına ve kokusuna etki eden uçucu maddeler ortadan kaldırılır.

Sudaki karbondioksit seviyesi azalır.

Çözünmüş olan demir ve manganez gibi mineraller okside olur. Bu şekilde tortu oluşturur ve filtreleme veya çökelme gibi yöntemlerle arıtılabilecek hale gelir.

Havalandırma için gereken şey, suyun havayla yakın temasta bulunmasıdır. Bunun en basit yöntemi ise suyu dökülmeyeceği bir kaba tam doldurmadan koyup hızlı bir şekilde beş dakika çalkalamaktır. Otuz dakika dinlendirildikten sonra askıda olan parçacıklar çökelecektir.

Dinlendirme

Sağlıklı koşullarda saklandığı takdirde, suda bulunan bakterilerin %50'si ölür. Ayrıca askıda bulunan maddeler ve bazı hastalık yapıcı unsurlar kabın dibine çökelir. Bu amaç için kullanılan kabın bir kapağı olmalı ve periyodik temizliği yapılmalıdır.

Kabın üst kısımları her zaman daha temiz olur; dolayısıyla buradaki su kullanılmalıdır. Su eğer 48 saat bekletilirse bazı hastalık taşıyabilen kurtlara ev sahipliği yapan organizmalar ortadan kalkar.

Dinlendirme için birinci gün bir kapta bekletilen su ikinci gün başka bir kaba aktarılır ve üçüncü gün konulduğu temiz kapta tüketilir. Böylelikle suyun kullanmadan önce en az 48 saat beklemesi sağlanmış olur.

İçme sularının zararlı organizmalar içermemesi gerekir. Arıtma yöntemleri sudaki bazı mikro organizmaları yok edebilir fakat hiçbir zaman tamamının ortadan kalktığı garanti edilemez. Bunun için su mutlaka dezenfekte edilmelidir. Dezenfeksiyon, diğer arıtma işlemlerinden geçmiş sulara uygulanır. Afetzedeler tarafından uygulanabilecek dezenfeksiyon yöntemlerine Kaynatma ve Klorlama örnek olarak verilebilir.

Daha fazla bilgi için: Olağandışı Durumlarda Yaşamı Sürdürme Eğitim Kitapçığı edinilebilir.

Bilgi Notu 5:

Tuvalet ihtiyacının giderilmesi genellikle hassas bir konudur. Elbette olağandışı zamanlarda tuvalet ihtiyacını gidermek daha zor olacaktır. Fakat bu durumda dahi geçici tuvaletler hazırlanırken bazı temel ihtiyaçların göz önünde bulundurulması gerekir.

Yer seçimi: Pratik bir tuvalet inşa etmeden önce yerini belirlemek gerekmektedir. Tuvaletin yeri barınılan alanın uzağında kalmalıdır. Tuvaletler kesinlikle su kaynaklarına karışabilecek yerlere kurulmamalı, söz konusu kaynaklara en az 30 m mesafede olmalıdır. Özellikle su kaynağı bulunan yamaçlara kurulmamalıdır.

Drenaj ve dayanıklılık: Tuvaletler su basması, taşma ve hava şartlarına dayanıklı olmalıdır. Rüzgâr ve yağışlarda yıkılmayacak ve taşmayacak şekilde inşa edilmelidir.

Kullanım ömrü: Kullanım ömrü dolan tuvaletler kullanılmamalı, tuvalet alanı yeni yere taşınmalıdır. Dolmuş olan tuvalet yerleri mutlaka işaretlenmeli ve uygun şekilde kapatılmalıdır.

Tuvaletler toplumdaki tüm bireylerin ihtiyaçlarına cevap verebilmeli; bu konuda çocuklar, engelliler, yaşlılar ve hamileler gibi özel ihtiyaç sahipleri de düşünülmelidir. Tuvaletlerin bulunduğu yer, kullanan kişinin mahremiyet ihtiyacını karşılayabilmeli, fakat güvenlik sorunu yaratacak kadar izbe bir yer tercih edilmemelidir. Tuvaletlerde temizlik için su bulundurulmalıdır. Afet koşulları içerisinde kurulacak olan her türlü tuvaletin bazı kriterleri sağlaması gerekir. Bu kriterler ayırma, izole etme ve yok etmedir. Basit bir tuvalet, dışkıyı insanların yaşam alanlarından ayırmalı, bulunduğu yerde izole etmeli ve ayrıştırmayı sağlamalıdır. Tuvaletler bir topluluk yerine aileye özel yapılabilirse daha temiz tutulacaktır. Bununla beraber afetin ilk anlarında kurulan umumi tuvaletlerin temiz tutulması için afetzedeler özel çaba göstermelidir. Tüm temizlik kuralları, uzmanlar tarafından belirtildiği şekilde uygulanmalıdır.

Prensipte insan dışkısından kurtulmak için atılan çok basit ama erken adımlar, yüksek teknolojili ama geç atılan adımlardan daha verimli olmuştur. Afet bölgesine yardım ulaştığında umumi tuvalet gibi bazı hizmetler sağlanmaya başlanacaktır. Bu hizmetler sağlanana kadar aileler kendileri için basit tuvalet alanları kurabilir.

Afetin hemen ardından insanların giremediği meskenlerinin yakınında olacak biçimde acil tuvalet çözümüne ihtiyaç duyulacaktır. Afetzedeler zaten ihtiyacını gidermek için uygun göreceği yerleri tuvalet olarak kullanacaktır; fakat tuvalet konusu sağlık açısından özel bir öneme sahiptir ve dikkatle planlanmalıdır. Afet koşullarında erken zamanda yapılan bir hatayı sonradan düzeltmek çok zor olacaktır.

Pratik tuvalet: Bir ailenin kullanımı için yukarıda tarif edilen kriterlere uygun bir yere 0.8 m x 0.5 m’lik genişlikte ve 1 m derinliğinde bir çukur açılır. Çukurun iki yanına ayak yeri olarak iki tahta koyulabilir. Dört tarafı mahremiyet için çevrildiğinde tuvalet tamamlanmış olacaktır. Bu tip tuvaletlerin temizliği dışkının kazılan çukurdan çıkan toprakla örtülmesiyle yapılır. Her gün ince bir toprak tabakası dışkıların üzerine serpiştirilmelidir. Ayrıca tuvaletin içinde de temizlik amaçlı su ve mümkünse dezenfektan bulunmalıdır. Taharet temizliği için bir kişinin günlük su ihtiyacı 1-2 litredir. Bu tuvaletlere bebek bezleri ve kadın pedleri atılmamalıdır. Tuvalet gece kullanılacaksa mutlaka aydınlatma olmalıdır.

Bu tuvaletler çukurun ağzına 30 cm kalacak kadar dolduğunda kapatılmalıdır. Bu sırada üzeri sıkı toprakla doldurulmalı ve kireçle işaretlenmelidir.

Sinekler ve koku: Dışkı, böceklenmeye ve koku yapmaya uygundur. Özellikle sineklerin artmasına neden olabilir. Bu nedenle temizliğin çok iyi yapılması gerekir.

Temizlik ve mahremiyet: Tuvaletlerin kullanım için temiz tutulması gerekir. Ayrıca kullanan kişilere mahremiyet sağlamalıdır.

Güvenlik: Tuvaletler güvenlik nedeni ile çok mesafeli yerlere kurulmamalıdır. Ancak koku, hijyen vb. nedenlerden dolayı çadırlara çok da yakın olmamalıdır.

42 of 51

Deprem Sonrasında

Artçı şoklar için hazırlıklı olun. Her artçı sarsıntıda; ÇÖK – KAPAN – TUTUN pozisyonu uygulayın.

Tsunami olma ihtimaline karşı deniz kıyısından uzaklaşarak, yüksek bölgelere gidin.

Yoğunluk nedeniyle sağlık hizmetleri aksayabilir. Bu nedenle ilk yardım bilgi ve becerisi kazanın.

/ 50

Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı

Önerilen Süre: 1 dk.

Slayt animasyonu otomatik başlar, sessizdir.

Her büyük depremden sonra mutlaka artçı deprem olur. Artçı depremler zaman içerisinde seyrekleşir ve büyüklükleri azalır. Artçı depremler hasarlı binalarda zarara yol açabilir. Artçı depremler sırasında da ana depremde yapmanız gerekenleri yapın. Artçı sarsıntıların olacağını göz önünde bulundurun, her artçı sarsıntıda ÇÖK-KAPAN-TUTUN pozisyonunu uygulayın.

Depremler, yaşamınızda ve çevrenizde büyük ve etkili acil durumlara veya afetlere neden olabilirler. Bu nedenle, denizde veya deniz kıyısındayken bir deprem hissedildiğinde ve/veya deniz çekilmesi gözlendiğinde tsunami tehlikesini hatırlamalıyız. Tsunami olma ihtimaline karşı deniz kıyısından uzaklaşarak, yüksek bölgelere gidin.

Bununla birlikte deprem sonrasında yoğunluk nedeniyle sağlık hizmetleri aksayabilir. Bu nedenle ilk yardım bilgi ve becerisi kazanın.

Ayrıca deprem sonrasında çıkabilecek olası yangınlara dikkat edin. Eğer müdahale gerektirecek bir durum görürseniz, hazırladığınız plana göre hareket edin.

Bilgi Notu:

Sarsıntı sonrası çıkabilecek ikinci tehlikelerden en önemlisi yangındır. Depremden sonra ortaya çıkabilecek yangın gibi tehlikelere karşı önlem alınmadığında, bu tehlikeler ikincil afete dönüşebilir.

Örneğin; 1995 Kobe Depremi’nde ölenlerin çoğu deprem sonrası kente elektrik verildiğinde doğalgaz hatlarının zarar görmesine bağlı çıkan yangınlarda hayatını kaybetmiştir.

43 of 51

Tsunamiden Korunmak için

/ 50

Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı

Önerilen Süre: 50 sn.

Çoğunlukla tsunaminin yaklaştığının ilk işareti büyük bir su duvarı değil, denizin ani olarak geri çekilmesidir. Tsunamiden korunmak için şunları yapın:
Tehlikeyi hissettiğinizde hemen ve hızla yüksek yerlere doğru gidip deniz kıyısından uzaklaşın.
Depremden sonra olası bir tsunami uyarısı için radyo dinleyin ve uyarı yapıldığında deniz kıyısından yüksek yerlere doğru uzaklaşın.
Tsunamide denizde ve kıyıya dönemeyecek durumdaysanız kıyıdan uzaklaşarak derinliği 50 m ve üzerinde olduğu yerlere gidin.
Tsunaminin ilk dalgası geldikten sonra tehlikenin geçtiğini sanmayın; bazen ikinci dalga ilkinden daha büyük ve yıkıcı olabilir. "Tehlike geçti!" denilene kadar kıyılara yaklaşmayın.
Tsunaminin karadaki hızı, insanın koşma hızından daha fazladır. Bu nedenle merak ederek tsunami tehlikesi olan kıyılara gitmeyin.

Bilgi Notu:

Tsunaminin deniz kıyısına ilk gelişi su düzeyinin anormal biçimde(depremin büyüklüğüne, oluş şekline ve türüne ve deniz durumuna göre yaklaşık 10-15 dakika içerisinde) yükselmesi ya da çökmesiyle kendini belli eder. Tsunaminin bu öncü zayıf ilk dalgası, arkasından gelecek olan iki ya da üç kuvvetli dalganın habercisidir. Bu durumda yapılacak tek şey; kıyıdan uzaklaşmaktır. Deniz içerisinde seyir halinde bulunanlar ise kıyıdan uzaklara, derin sulara giderek dalganın kendilerine ve deniz taşıtına vereceği zararı azaltabilir hatta önleyebilir. Deniz kıyısında olanların ise, denizden uzaklara ve yükseklere gitmeleri gerekmektedir.

44 of 51

Yangın Sonrasında

İtfaiyeden evinize girmenin güvenli olup olmadığını öğrenin.

Yangının neden olduğu yapısal hasarlara karşı çok dikkatli olun.

Yetkililer beyan etmeden elektrik, su, doğalgaz gibi tesisatlara kendi başınıza asla MÜDAHALE ETMEYİN!

/ 50

Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı

45 of 51

Sel ve Taşkın Sonrasında

Yetkililerin uyarılarına göre hareket edin

Özel ilgiye ihtiyacı olan komşu, yaşlı, engelli ve çocuklara yardım edin

Fare vb. hayvanlara dikkat edin

Kopmuş elektrik kablolarına temas etmeyin

Su ile temas etmiş malzemeleri kullanmayın

Mümkünse şişe su kullanın

Evinizin etrafında hala su mevcut ise eve girmeye çalışmayın

Binanızda hasar olup olmadığını kontrol ettirin

/ 50

Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı

46 of 51

Heyelan Sonrasında

Güvende olduğunuzdan

emin olun

Heyelan veya çamur akıntısı sonrası meydana gelebilecek sellere karşı dikkatli olun

Mümkünse bölgeden

uzaklaşın

Yaralı ve yardıma muhtaç kişilere yardım edin

Elektrik ve yanıcı maddeleri kullanmayın

Telefonları meşgul etmeyin

Risk yaratabilecek duvar, çatı ve bacaların etrafında dolaşmamaya özen gösterin

Cadde ve sokakları acil yardım araçları için boş bırakın

Eşya almak amacıyla zarar görmüş binalara girmeyin

/ 50

Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı

Önerilen Süre: 1dk. 10 sn.

Heyelan sonrasında;

Her şeyden önce kendinizin ve aile üyelerinin güvende olduğundan emin olun.
Olayın tekrarlanması ihtimaline karşı mümkünse bölgeden uzaklaşın.
Kendi güvenliğinize dikkat ederek çevrenizde yardıma ihtiyacı bulunan kişi olup olmadığını kontrol edin.
Yangın veya yeni bir çamur akıntısı gibi tehlikeler yoksa yaralı ve yardıma muhtaç kişileri yerinden oynatmayın. Yardım için gelen yetkilileri, bu kişilere yönlendirin.
Mümkünse evinizde bulunan elektrik, gaz ve su tesisatlarını kapatın.
Çevrenizde gaz kaçağı olmadığından emin oluncaya dek, bulunduğunuz yeri kibrit veya diğer yanıcı maddelerle aydınlatmaya çalışmayın.
Telefonları meşgul etmeyin.
Risk yaratabilecek duvar, çatı ve bacaların etrafında dolaşmamaya özen gösterin.
Radyo vb. kitle iletişim araçları yoluyla, yapılan uyarıları dinleyin ve talimatları uygulayın.
Cadde ve sokakları acil yardım araçları için boş bırakın.
Eşya almak amacıyla, zarar görmüş binalara girmeyin.
Heyelan veya çamur akıntısı sonrası meydana gelebilecek sellere karşı dikkatli olun.

47 of 51

Çığ Sonrasında

Çığdan etkilenen kişileri hiçbir zaman doğrudan sıcak bir ortama sokmayın; kademeli olarak ısı kaybını önleyin; üzerini örtün ve bilinci yerindeyse sıcak içecek takviyesi yapın

Güvende olduğunuzdan emin olun

Mümkünse bölgeden uzaklaşın

Yaralı ve yardıma muhtaç kişilere yardım edin

Çığdan kurtulan kişileri hareket ettirmeyin; rastgele taşımayın

/ 50

Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı

48 of 51

Afet Sonrası İyileştirme Çalışmalarına Katılın

/ 50

Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı

Önerilen Süre: 1 dk.

Afete hazırlığımızın son konusuna geldik. Afetlerin hemen sonrasında eğer güvende iseniz Afet ve Acil Durum Aile Planınızı uygulamaya geçerek;

Afet sonrası durumunuzu sürekli olarak değerlendirin,
Profesyonel yardım gelene kadar barınma, temizlik gibi ihtiyaçlarınızı planlayın,
Yedek su kaynakları oluşturun,
İhtiyacı olanlara psikolojik destek verin,
Gelen yardım malzemelerinin organizasyonuna destek verin ve dağıtılmasına yardımcı olun,
Çadır ve geçici tuvaletlerin kurulmasına destek olun.

Bilgi Notu 1:

Normal hayat akışımızın dışında gelişen ve beklenmedik bir şekilde gerçekleşen deprem, sel gibi doğal afetler ve trafik kazası ya da bir yakınımızı kaybetmek gibi istenmeyen durumlar yaşam dengemizi bozar ve bizleri farklı biçimlerde etkiler. Afetlerin sonrasında, normal hayatımızdaki olağan dışı durumlarda olduğu gibi; inanamama (inkar), korku, yardım arayışı, iştahsızlık, uyku problemleri gibi farklı duygu durumları yaşayabiliriz. Bu tepkilerin anlaşılması ve psikolojik ilk yardımın sağlanması çok önemlidir. Bir kaza veya afet durumunda özellikle çocuklar yetişkinlerin yardımına gereksinim duyar. Çocuklarınız sizin davranışlarınızdan etkilenirler. Eğer paniğe kapılırsanız onların korkuları daha da artacaktır. Böyle bir durumda sakin davranarak, çocuklara neler olduğunu anlatabilir ve yardım geleceğini söyleyebilirsiniz.

Tüm bu tepkiler afet yaşamış kişilerin gösterdiği normal tepkilerdir. Yardım etmek için şunları uygulayabiliriz:

Destek verin: Konuşun

Dinleyin: Afetzedenin söylediklerini dinleyin

Sempati gösterin: Afetzedelerin duygularının normal olduğunu belirtin

Güven verin: Afetzedelerin şahsi bilgilerini başkalarına aktarmayın

Bilgi Notu 2:

Afet ortamının olumsuz koşullarında sizler de yardıma ihtiyaç duyabilirsiniz. ??? Afet yaşamış kişilerde tüm bu belirtilerin görünmesi normaldir ve doğaldır. Ancak yakınmalarınız gün geçtikçe azalmıyor, yaşamınızı güçleştiriyorsa ve baş etmede zorlanıyorsanız ruh sağlığı uzmanlarına başvurmalısınız. Bu konuda tecrübeli ve uzman kişiler, normal hayata dönüş sürecinizi hızlandıracak yöntemlerle size yardımcı olacaklardır.

Kitlesel yaralanmaların meydana geldiği afet durumlarına hazırlıklı olmak için sosyal ve psikolojik/duygusal gereksinimler göz önüne alınmalıdır.

Afetler/travmatik yaşam olayları bireylerin karşılaştıkları olağandışı durumlardır. Bu bakımdan olay sonrası verilen tepkiler normal psikolojik tepkilerdir. Bu normal tepkiler afetten sonraki dönemde çeşitli evrelerde incelenebilir. Genel olarak travmatik bir olay ve/veya afet sonrasında kişilerin geçtikleri evreler şunlardır;

Şok Dönemi
Tepki Dönemi
İşlemleme Dönemi
İyileşme/Yeniden Oryantasyon Dönemi

Daha detaylı bilgi için; «Afetlerde Psikolojik İlk Yardım» kitabına bakınız.

Bilgi Notu 3:

Afetlerin birincil zararları olan can ve mal kayıpları kadar ilerleyen aşamalarda ortaya çıkabilecek ruhsal hasarlar da çok önemlidir.

Afetlerden sonra dört farklı mağdur tipi ortaya çıkabilir;

Birincil Mağdurlar: Deprem bölgesinde ikamet eden ve depremi doğrudan yaşayan kişilerdir.

İkincil Mağdurlar: Birincil mağdurlarla ailevi ya da kişisel bağı olan bireyler olarak tanımlanır.

Üçüncül Mağdurlar: Bulundukları yer gereği deprem ya da benzeri afetler sonrası görev almak ve afetzedelere hizmet götürmek durumunda olan kişilerdir.

Dördüncül Mağdurlar: Deprem ya da benzeri afetleri medyadan takip eden kişilerdir.

Daha detaylı bilgi için; «Afetlerde Psikolojik İlk Yardım» kitabına bakınız.

Afetzede için en önemli şeylerden biri, kendisi için ne zaman arama yapıldığını doğru değerlendirebilmektir. Enkaz üzerinde bir kırma veya delme çalışması varsa, bu çalışmanın yarattığı ses ve titreşim hissedilebilir. Bu aşamada afetzedenin bağırması ve sesini duyurmaya çalışması anlamsızdır ve enerji kaybından başka bir işe yaramaz.

İş makinelerinin çalışması, dinleme ya da arama faaliyetinin o an yapılmadığını gösterir. Bu durumda iş makineleri durduktan sonra dışarıyla iletişim kurulmaya çalışılmalıdır; çünkü sessizlik, dinleme yapıldığı anlamına gelebilir. Arama yapılırken kurtarmacılar enkaz altındaki afetzedelere seslenir.

Afetzede kendisine çağrı yapıldığını duyuyorsa, cevap vermelidir. Eğer sesini ekiplere duyuramadığını düşünürse veya ses çıkartamıyorsa, etraftaki ses ileten cisimlere vurmak akıllıca olacaktır. Bu cisimler kalorifer boruları, çok büyük bloklar, metal parçalar olabilir. Vurulan malzemenin, sesi iletebilir bir malzeme olması gerekir.

Ekipler, arama köpeği veya yüksek teknolojili kameralar ve dinleme cihazları da kullanır. Elektronik dinleme cihazları çok hassas sensörlerden oluşur. Çok düşük sesleri bile algılayabilirler. Bu nedenle, etraftaki malzemeye vurarak ses çıkarmak faydalıdır.

Arama köpekleri, afetzedenin kokusunun geldiği yere en yakın noktaya kadar gidip o bölgeyi eşecek ve havlayacak şekilde eğitilir. Boşluklar izin verirse, köpek afetzedenin yanına kadar gelebilir. Bu durumda paniğe kapılmamak gerekir.

Afetzede kurtarma ekipleriyle iletişim kurmaya başladığı andan itibaren pozisyonu ve bulunduğu yerle ilgili bilgi vermeye çalışmalıdır. Afetzedelerin verdikleri bilgilerle kurtarılmalarına önemli katkılar sağladıkları olaylar olmuştur.

Afet Sonrası Yaşamı Sürdürme

Afet sırasında bina çökmeyebilir, fakat bina içindeki, bulunduğunuz mekândaki yapısal olmayan eşyalar, malzemeler size zarar vermiş olabilir. Eğer zarar gördüyseniz ya da yaralıysanız öncelikle kendinizi güvenceye alın.

Ciddi bir yaralanma yoksa ve yürüyebiliyorsanız, yakınınızdaki kişileri kontrol ederek ve destek olarak bulunduğunuz yeri tahliye etmeye başlayın.

Tahliyeden önce ve tahliye sırasında her yeri kontrol edin. Kuytu köşelere bakın, özellikle çocuklar korkudan bu tür yerlere saklanmayı seçebilir.

Bina terk edilirken aydınlatmaya ihtiyaç duyulabilir; fakat muhtemel bir gaz sızıntısını algılamaya çalışın ve elektrik tesisatını kullanmamaya çalışın.

Binayı tahliye ederken zamanınız varsa vana ve şalterleri kapatın.

Önceden hazırlanmışsa afet ve acil durum çantasını yanınıza alın.

Deprem sonrasında, herkes yakınlarını kurtarmaya çalışacağından, hemen toplanılamayabilir. Bu nedenle, siz de kendi binanızda ve yan binalarda enkaz altında yaralılar varsa, onlara yardım edin.

Gönüllü, profesyonel, eğitimli ve organize ekiplere veya kişilere destek verin.

Görünürde yaralı yoksa, enkazın belli yerlerinden içeride kimse olup olmadığını sesle araştırın.

Ses aldığınız andan itibaren enkaz altındaki insanla diyaloğa girerek konuşun ve moralini düzeltmeye çalışın.

Arama kurtarma ekipleri gelmeden, içinde canlı bulunduğunu saptadığınız enkazı terk etmeyin. Ekipler geldikten sonra çekilin ve ancak sizden yardım istenince yardım edin. Binalardan çıkabilen, yürüyebilen insanlarla önceden belirlenmiş, bildiğiniz güvenli bir alanda toplanın. Belirlenmiş bir alan yoksa güvenli bir alan bulmaya çalışın ve orada bir araya gelin.

49 of 51

Önemli Adımlar Attık…

Risklerinizin farkında olun

Afet ve Acil Durum Aile Planınızı hazırlayın ve geliştirin

Sağlam binaları tercih edin

Eşyalarınızı sabitleyin, yerlerini değiştirin veya azaltın

Yangın risklerinize karşı önlem alın, bu konuda eğitimlere katılın

Çök – Kapan – Tutun,

Tahliye gibi davranışları sürekli prova edin

İlk yardım malzemelerini yaşadığınız ortamda bulundurun ve ilk yardım eğitimi alın

Hem kendiniz hem de aileniz için tatbikat yapın

Toplumsal güç birliğinin geliştirilmesine katkıda bulunun

AFAD Gönüllüsü Olun

/ 50

Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı

Önerilen Süre: 45 sn.

Slayt animasyonu tıklayınca başlar, sessizdir.

Bugün burada afetlere hazırlık için kendiniz ve sevdikleriniz adına ilk adımı attınız.

Eğitimimizde vurguladığımız gibi…

Tıklayın;

Risklerinizin farkında olun.
Afet ve acil durum aile planınızı hazırlayın ve geliştirin.
Sağlam binalara yerleşmeye öncelik verin.
Eşyalarınızı sabitleyin ve/veya yerlerini risklerini azaltacak şekilde değiştirin ve diğer riskleri azaltın.
Yangın risklerine karşı önlem alın. Bu konuda eğitimlere katılın.
Çök-Kapan-Tutun ve tahliye gibi doğru davranış şekillerini öğrenip prova edin.
İlk yardım eğitimi alın, yaşadığınız ve çalıştığınız ortamlarda ilk yardım malzemeleri bulundurun.
Hem kendiniz hem aileniz için... Tatbikat yapın.
Toplumsal güç birliğinin geliştirilmesine katkıda bulunun, AFAD Gönüllüsü olun.

50 of 51

AFAD Gönüllüsü Ol

/ 50

Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı

Önerilen Süre: 1 dk. 30 sn.

«AFAD Gönüllüsü Ol Videosu» Video tıklayınca başlar, seslidir.

Video Süresi: 58 sn.

Video Sonrası;

Afet ve acil durumların meydana getireceği maddi ve manevi zararı en aza indirmek ve toplumu afetlere daha dirençli hale getirmek için haydi hep birlikte AFAD gönüllüsü olmaya…

Daha sonra gerçekleştirilecek ileri seviye eğitimler ve yaşadığınız bölgede düzenlenecek etkinlikler hakkında sizleri bilgilendirmeye devam etmek istiyoruz. Bunun için lütfen dağıtılan formları doldurup çıkmadan önce teslim ettiğinizden emin olun.

AFAD GÖNÜLLÜLÜK PROJESİ

AFAD Gönüllülük Projesi ile afet yönetiminin herhangi bir evresinde gönüllü olarak rol almak isteyen gerçek ve tüzel kişilerin sürece dâhil edilmesi amacıyla; görev alanlarının belirlenmesi, eğitimlerle kapasitelerinin arttırılması ve gönüllülük sistemi içerisindeki performanslarının takip edilmesi hedeflenmektedir.

AFAD Gönüllüleri’nin afet öncesinde, afet sırasında ve afet sonrasında ihtiyaç duyulan alanlarda (sağlık, beslenme, psikososyal destek, barınma, arama kurtarma, vb.) yetiştirilerek afetin her evresinde etkin şekilde çalışması sağlanacak ve böylece toplum, afet ve acil durumların zarar verici etkilerine karşı daha dirençli hale getirilecektir.

AFAD Gönüllüsü Kimdir?

AFAD Gönüllüsü, tamamıyla kendi isteğiyle, dayanışma ve yardımlaşma amacıyla, bireysel çıkarlarını gözetmeksizin, hiçbir maddi beklentisi olmadan, sadece topluma faydalı olmak arzusuyla fiziksel gücünü, zamanını, bilgi birikimini, yeteneğini ve deneyimini kullanarak afet ve acil durum öncesinde, sırasında ve sonrasında toplum hizmeti çalışmalarına katkı sağlayan kişilerdir.

Proje ile Neleri Hedefliyoruz?

Afet ve acil durumlarda yürütülecek faaliyetlerde, güçlü reflekslere ve inisiyatif alma yetkinliğine sahip, müdahale hızı yüksek, AFAD ekipleri ile organize bir şekilde çalışabilecek gönüllülerin kazanılması, sistem içerisinde tutulması ve teşvik edilmesine yönelik AFAD Gönüllülük Sistemi’ni kurmak.
AFAD Gönüllüleri’nin yetkinliklerinin eğitimler, faaliyetler ve tatbikatlarla geliştirilmesini sağlamak.
AFAD Gönüllüleri’nin gücünü harekete geçirerek, afet ve acil durumların meydana getireceği maddi ve manevi zararı en aza indirmek ve toplumu afet ve acil durumlara daha dirençli hale getirmek.
Afet ve acil durumlardan etkilenmiş topluluklara daha etkin bir hizmet sağlamak.
Toplumda gönüllülük bilincinin yaygınlaştırılmasına katkıda bulunmak.

AFAD Gönüllülük Sistemi Eğitim Programı

Bu programın amacı, afet ve acil durumlar için AFAD’a destek olacak; «Yaşatmak için yaşamak» prensibi ile yoğrulmuş bilgi, beceri ve istekliliğe sahip gönüllüler kazanmak ve yetiştirmektir.

AFAD Gönüllü Eğitim Programı; çevrimiçi ve yüz yüze eğitimler ile saha eğitimlerinden meydana gelmektedir. Eğitim programı; Temel AFAD Gönüllüsü Eğitim Programı, Destek AFAD Gönüllüsü Eğitim Programı ve Uzman AFAD Gönüllüsü Eğitim Programı olmak üzere üç seviyeden oluşmaktadır. Bu program ile AFAD Gönüllüleri’nin seviye seviye eğitilerek afet farkındalığının artırılması, afet ve acil durumlar karşısında toplum direncinin artırılmasını hedeflenmektedir.

AFAD Gönüllülük Sistemi’nde, eğitimlere ek olarak, gönüllülerin katılabileceği huzurevi ziyaretleri, kan bağışı, okullarda kütüphane kurma ve fidan dikme gibi sosyal faaliyetler/görevler de olacaktır. Eğitimler, tatbikatlar, sosyal aktiviteler ve görevlere katılan AFAD Gönüllüleri’ne AFAD İl Müdürlüklerindeki Gönüllü İl Koordinatörleri olarak görevlendirilmiş personeller tarafından ve gönüllülük portalı üzerinden puan verilecektir. Bu puanlama sonucunda gönüllülere küçük sürpriz hediyeler gönderilecektir.

Başvuru Koşulları Nelerdir?

AFAD Gönüllüsü olmaya istekli 18 yaş ve üzeri olan herkes gönüllü olabilir.

AFAD Gönüllüsü adaylarının eğitim ve çalışma programlarını aksatmayacak zaman opsiyonlarına sahip olması gereklidir.

AFAD Gönüllülük eğitimlerine/ görevlerine katılacak olan AFAD Gönüllüsü adaylarının sağlık durumlarının alan çalışmalarına ve seyahate uygun olması gereklidir.

Nasıl Başvuru Yapabilirim?

AFAD Gönüllülük Sistemi’ne başvurular e-devlet üzerinden alınmaktadır. Başvuru yapan kişiler SMS ve e-mail yoluyla portala (https://gonullu.afad.gov.tr) yönlendirileceklerdir. Gönüllü adayları gönüllülük sistemi kapsamındaki eğitim, faaliyet ve görevleri gönüllülük portalı üzerinden takip edebilecektir.

1 of 51

2 of 51

3 of 51

4 of 51

5 of 51

6 of 51

7 of 51

8 of 51

9 of 51

10 of 51

11 of 51

12 of 51

13 of 51

14 of 51

15 of 51

16 of 51

17 of 51

18 of 51

19 of 51

20 of 51

21 of 51

22 of 51

23 of 51

24 of 51

25 of 51

26 of 51

27 of 51

28 of 51

29 of 51

30 of 51

31 of 51

32 of 51

33 of 51

34 of 51

35 of 51

36 of 51

37 of 51

38 of 51

39 of 51

40 of 51

41 of 51

42 of 51

43 of 51

44 of 51

45 of 51

46 of 51

47 of 51

48 of 51

49 of 51

50 of 51

51 of 51