Avond 2

​

EXODUS

​

Welkom!

1

Welkom!

Les 1: Exodus en de Bijbel

4

De Bijbel: een eeuwenoude bibliotheek

Zie extra cursusinformatie, schematisch Overzicht van Bijbelboeken met verwijzingen.

De Bijbel: een tastbaar wonder

1. Heel de Schrift is door God ingegeven .. (2Tim.3:16)
2. Met profetieën (o.a. over de toekomst)
3. Met Goddelijke Openbaringen
4. Het toont Gods wil, Zijn handelen (ook wonderen) en Plan in de geschiedenis
5. Het bevestigt de realiteit van de onzichtbare geestelijke wereld, geesten en machten en krachten
6. het Woord van God is levend en krachtig .. (Heb.4:12)
7. Het Joodse volk wordt wel ‘het volk van het boek’ genoemd omdat hun de woorden Gods zijn toevertrouwd .. (Rom.3:2) d.w.z. de 24 boekrollen van de TeNaCH. God koos niet alleen Joodse schrijvers, Hij verkoos ook de taal Hebreeuws. Het Alephbeth zou zelfs door God gegeven zijn. Voor de Joden is daarom elke boekrol en zelfs elke letter heilig! Het Hebreeuwse woord voor ‘letter’ (ot) betekent dan ook teken of wonder!

De 24 boekrollen van de TeNaCH

De Tora

1. Binnen de TeNaCH neemt de Tora een speciale plaats in. De Joden lezen het elk jaar helemaal.
2. De Tora is duizenden jaren oud maar heeft zijn invloed op het leven van het Joodse volk nooit verloren.
3. Mozes is voor altijd de grote leider van het Joodse volk die in direct contact stond met God. Na de uittocht, bij de berg Horeb, ontving Mozes de Tora van God, d.w.z. de Joodse levensleer met de wetten en voorschriften (mitswot) die de handel en wandel van het Joodse volk van geboorte tot de dood in detail bepalen. Mozes schreef vijf boekrollen die samen de Tora vormen, d.w.z. ‘leer’ of ‘onderwijzing’, ook wel de Wet genoemd. In totaal staan er in de Tora 613 voorschriften, verdeeld in 248 geboden en 365 verboden.
4. Tijdens sjabbat herdenkt het Joodse volk nog steeds elke week de uittocht van de Israëlieten uit Egypte omdat die aan de wieg van het Joodse volk heeft gestaan.
5. De Joodse kalender wordt nog steeds bepaald door de uittocht. In Ex.12:2, bij de instelling van Pesach, zegt God tot Mozes en zijn broer Aäron: ‘Deze maand (de maand van de uittocht uit Egypte) zij U de eerste der maanden’. Dit is de maand niesan. Vanaf deze maand zijn de andere godsdienstige feest- en vastendagen die in de Tora voorkomen vastgesteld (Lev.23) en wordt niesan gezien als de eerste maand van het religieuze jaar (nieuwjaar). Voor alles wat de burgerlijke samenleving betreft gaat men uit van de maand tisjri als eerste maand (ook nieuwjaar!), wat weer in verband staat met de agrarische jaarcyclus.
6. En tot slot. Jezus zegt: Eer de hemel en de aarde vergaat, zal er niet één jota of één tittel vergaan van de wet, eer alles zal zijn geschied. (Mt.5:18).

Plaats boekrol Sjemot binnen de Tora

Onze Bijbel is om te beginnen een boek en geen boekrol, gedrukt in plaats van geschreven. De Canon van ons OT gebruikt de oorspronkelijke Joodse boeknamen niet. Er wordt gesproken over een OT, over Exodus en Pentateuch (= 5 boeken). Ook de rubricering van de Bijbelboeken is in de christelijke Canon veranderd ten opzichte van de TeNaCH. Daarnaast is het taalkundig veranderd en zo meer leesbaar gemaakt voor ons.

In de Griekse vertaling van de TeNaCH (de Septuaginta, later vertaald in het Latijn) is Sjemot aangeduid met Exodus, geen woord dus maar een boektitel dat afgeleid werd van de inhoud van het boek. De titel Exodus betekent ‘uittocht’ wat betrekking heeft op het vertrek van de Hebreeërs uit het land Egypte.

​

Sjemot (Bijbelboek Exodus) behoort tot de Tora. Het is het vervolg op Beresjiet (het Bijbelboek Genesis) en het gaat verder in Wajikra (Leviticus).

De Tora is eigenlijk 1 werk geschreven op 5 boekrollen. Elk deel afzonderlijk wordt aangeduid met het voornaamste woord uit de eerste zin. Sjemot is de tweede boekrol en het is ook het eerste woord van de Hebreeuwse tekst dat betekent “namen”. Vertaald in het Nederlands staat er: “Dit zijn de namen van de zonen van Israël …” d.w.z. de zonen van Jakob oftewel Ruben, Simeon, Levi, Juda en de anderen. Oftewel het verbindt de Exodus-generatie, de in Egypte levende Israëlieten, expliciet met aartsvader Jakob uit Beresjiet (aansluiting Exodus op Genesis).

Plaats van het Bijbelboek Exodus binnen het Oude Testament

Les 2: Exodus en historie

11

Geschiedenis en chronologie

Achter in de cursusmap zit een overzicht met jaartallen. Misschien kan je dat erbij pakken.

Jaartallen zijn belangrijk omdat de hele Bijbel is verankerd in de geschiedenis. De historische context van elk Bijbelboek is belangrijk. Veel van de in de Bijbel genoemde personen, volken en gebeurtenissen zijn te dateren en te plaatsen in de geschiedenis die in de loop der eeuwen is vastgelegd.

De Bijbel is echter geen geschiedenisboek! en daarom worden er bijvoorbeeld van de vele Egyptische dynastieën slechts enkele genoemd.

Daarnaast is het belangrijk te beseffen dat om betrouwbaar te kunnen dateren er veel verschillende bronnen nodig zijn en die ontbreken vaak als we ver terug gaan in de tijd, zoals bij Genesis of Exodus.

Bovendien is iets dateren zelden makkelijk omdat het moeilijk is de gegevens uit de Bijbel, andere geschreven bronnen en de archeologie te harmoniseren.

Kortom de chronologie, ook van de in Exodus beschreven gebeurtenissen, is vaak omstreden en ze veranderen nogal eens door nieuwe inzichten. Jaartallen kunnen je makkelijk in verwarring brengen omdat ze kunnen verschillen en veranderen i.t.t. Gods Woord dat onveranderlijk is!

De plaats van Exodus in de geschiedenis

Zie extra informatie cursus, schema: Oude beschavingen + Bijbelboeken

Exodus gaat over de familie van aartsvader Jakob

• Egypte was in die tijd een wereldmacht zoals Rome dat was in de tijd van Christus.
• De nakomelingen van Jakob zijn inmiddels uitgegroeid tot een groot volk (Ex.1:7).
• Zij waren eerst gasten in Egypte maar nu zijn het slaven!
• Mozes is een betachterkleinzoon van Jakob

Auteur en tijd van ontstaan

Het is belangrijk dat Mozes inderdaad de auteur van het Bijbelboek Exodus was omdat:

1. Mozes God heeft ontmoet! Mozes is de profeet van God met Goddelijk gezag.
2. Mozes getuige is geweest van alles wat beschreven is in Exodus. Mozes beschrijft wat hijzelf gehoord, gezien en ervaren heeft, hij heeft het niet van horen zeggen. Ook in het Nieuwe Testament zien we hoe belangrijk dit is want ook de apostelen van Jezus waren getuigen van het werk, dood en opstanding van Christus.
3. Het Woord van God bevestigt dat Mozes de auteur is: Ex.17:14, 24:4, 34:27-28. God bevestigt daarmee de echtheid en het goddelijk gezag van het boek.
4. Het boek Exodus vermoedelijk is ontstaan rond 1450 v.C. (zie pagina jaartallen in cursusmap), honderden jaren na Abraham. Deze datum is van belang voor de historische achtergrond (van de schrijver).
5. Omdat profetieën spreken over gebeurtenissen in de toekomst is de ontstaansdatum ook belangrijk in verband met Bijbelcritici die beweren dat vervulde profetieën achteraf toegevoegde teksten zijn.

Recente chronologie van Abraham tot de intocht van Israël in Kanaän

De datering van de Exodus

Een nog niet genoemd probleem bij het dateren zijn onbetrouwbare gegevens. De koningslijsten van Egyptische dynastieën vermelden bijvoorbeeld alleen die koningen die waardig werden geacht, terwijl anderen volkomen werden geneerd en uit het verslag werden gehouden. Daarom zou het niet verwonderlijk zijn als de verpletterende nederlaag van Egypte en zijn goden weggewist zijn, zeker als we bedenken dat de geschiedenis werd opgetekend onder begeleiding van priesters die de eer van hun goden wilden hoog houden. Zulke geschiedvervalsing is wereldwijd nog steeds actueel, ook in Nederland als het gaat om Nederlands Indië of ons slavenverleden! 

Wie was de farao van de uittocht?

Sommige onderzoekers menen dat de Exodus speelde in de tijd van farao Ramses II (1279-1213). Dit is een late datering. Aannemelijker is echter farao Amenhotep II die regeerde van 1427-1401, wat leidt tot een vroege datering van de uittocht.

Recent archeologisch onderzoek toont aan dat het volk Israël in het land Gosen woonde, in de grote en dichtbevolkte stad Avaris (ten zuiden van Tanis en ten NO van Heliopolis), het beginpunt van de route naar Kanaän. Avaris was een voorraad stad (Ex.1:11). Ten tijde van farao Amenhotep II werden de stad Avaris met het paleisdistrict plotseling verlaten zonder dat men dit kan verklaren. Deze farao stierf in de kracht van zijn leven en niet zijn oudste maar een jongere zoon volgde hem op. En mogelijk was de vrouwelijke farao Hatsjepsoet de prinses die Mozes uit het water redde want farao Amenhotep II liet al haar beelden vernielen!

De uittocht: meerdere routes zijn mogelijk

Les 3: Exodus en Gods Plan

19

De heilsgeschiedenis

De geschiedenis is de verslaglegging van chronologische gebeurtenissen in de verleden tijd. Elke gebeurtenis is een puzzelstukje die qua tijd op zijn plaats gelegd moet worden. Samen vormen ze ons verleden als een 2D puzzel met stukjes achter ons liggende gebeurtenissen.

In de Bijbel gaat menselijke geschiedschrijving samen met heilsgeschiedenis! Een verschil is dat de heilsgeschiedenis een Doel heeft: ons heil! De Bijbel openbaart dit als Gods wil en Plan, Zijn wonderlijke aanwezigheid bij en ingrijpen op de menselijke geschiedenis. De Bijbel zoomt daarbij in op personen en gebeurtenissen die voor God belangrijk zijn en zoomt soms uit om ons dingen vanuit Zijn perspectief te laten bekijken. Het wonderlijke van de heilsgeschiedenis is ook dat zij niet alleen gebeurtenissen uit het verleden noemt maar ook gebeurtenissen die nog moeten gebeuren (profetieën)! Ons is een stukje geopenbaard van de toekomst maar God heeft alles, dus ook de tijd, in de hand. Verleden noch toekomst is toeval.

God grijpt in en stuurt gebeurtenissen, voor Hem is verleden en toekomst één en door deze extra dimensie is de heilsgeschiedenis geen simpele 2D puzzel.

De uittocht is zo’n vervulde profetie door een wonderlijk sturen en ingrijpen van God.

Dankzij de Bijbel kunnen wij dus af en toe meekijken en zien wat er gebeurt “achter de schermen” in de onzichtbare geestelijke wereld. De Bijbel verandert daardoor ons perspectief als een reiziger die van de trein overstapt in een auto!

Waarom verhardde God het hart van de farao?

De tien plagen en de goden van Egypte

Want Ik zal in deze nacht door het land Egypte trekken en alle eerstgeborenen in het land Egypte treffen, van de mensen tot het vee. En Ik zal aan al de goden van de Egyptenaren strafgerichten voltrekken, Ik, de HEERE. (Ex.12:12)

Jethro (schoonvader van Mozes, priester van Midian (Ex.3:1)):

En Jethro zei: Geloofd zij de HEERE, Die jullie gered heeft uit de hand van de Egyptenaren en uit de hand van de farao, Die dit volk van onder de hand van de Egyptenaren gered heeft! Nu weet ik dat de HEERE groter is dan alle goden, want in de zaak waarin zij overmoedig handelden, stond Hij boven hen. (Ex.18:11)

De confrontatie tussen Mozes en de farao is een geestelijke strijd tussen de goden van Egypte (en farao ziet zichzelf ook als één van de goden) en Mozes als vertegenwoordiger van Jahwe. De plagen vinden na elkaar plaats en de graad van vernietiging wordt steeds hoger. Doordat de Israëlieten niet door de zeven laatste plagen worden getroffen maakt God het onderscheid duidelijk tussen Egyptenaren en Israëlieten. Uiteindelijk volgt de tiende plaag met de dood van alle Egyptische eerstgeborenen terwijl de Israëlieten het Pascha vieren.

Zie extra cursusinformatie, het schema: de tien plagen en de goden van Egypte

Opbouw Bijbelboek Exodus

En het bloed zal u tot een teken zijn aan de huizen waarin u verblijft. Als Ik het bloed zie, zal Ik u voorbijgaan en er zal geen plaag onder u zijn die verderf teweegbrengt, als Ik het land Egypte zal treffen. (Ex.12:13 HSV)

Sleutelwoord: verlossing

Indeling (zie studiemap):

Naar locatie

Naar inhoud

Inhoud Exodus: Gods weg met Israël (1)

Het verborgen handelen van God: 400 jaar stilte (Exodus 1-2)

In de tijd van Mozes was Egypte nog steeds een wereldmacht dat handel dreef met talloze landen en volkeren. Er woonden en werkten daarom ongetwijfeld vele buitenlanders en migranten. De broers van Jozef waren met hun gezinnen naar Egypte gemigreerd en woonden bij elkaar in Gosen. Vermoedelijk het eerste getto aangezien Hebreeërs na de dood van Jozef vermoedelijk als ongewenste vreemdelingen en uitschot werden gezien. De tegenwoordige migratie- en asielzoekersproblematiek is niets nieuws.

Bijzonder is echter wel dat in opdracht van farao alle Israëlieten (als enige volk van vreemdelingen) tot slaven werden gemaakt. Bijzonder is ook de reden want de oorzaak was dat ze wonderbaarlijk snel in aantal toenamen (Ex.1). Want hoewel de Hebreeërs 400 jaar niets van God hoorden, was Hij wel degelijk bij hen en Hij zegent hen zelfs driemaal in Ex.1:7,12,20-21: met vruchtbaarheid, Gods belofte aan Abram: Ik zal u uitermate vruchtbaar maken …. (Gen.17:7)

De familie veranderde in een enorm groot volk van 600.000 mannen (Ex.12:37) oftewel zo’n 2 tot 4 miljoen mensen. En het gevolg hiervan was dat ze volgens farao een steeds grotere bedreiging werden voor Egypte (Ex.1:9-10). Daarom werden de Israëlieten gedwongen tot slavenarbeid (Ex.2:23) en daarmee deelden ze in zekere zin allemaal hetzelfde lot als hun voorvader Jozef die als slaaf in Egypte kwam (Genesis).

Maar het lot van de Israëlieten werd nog erger. De farao gaf de Hebreeuwse vroedvrouwen de opdracht om de geboren zonen van Israël te vermoorden. De vroedvrouwen echter vreesden God en gehoorzaamden de farao niet!

Ten einde raad geeft de farao de opdracht aan zijn gehele volk!! om alle nieuw geboren zonen der Israëlieten te vermoorden (Ex.1:16-17,22)! De 10^e plaag: de dood van de eerstgeboren Egyptenaren komt dus niet uit de lucht vallen!

Dit was het moment waarop Mozes werd geboren (Ex.2). Mozes echter ontsnapt op wonderlijke wijze aan de moordplannen en hij wordt zelfs, als dat geen wonder is, geadopteerd door het hof van de farao.

Inhoud Exodus: Gods weg met Israël (2)

God openbaart Zich en grijpt openlijk in (Exodus 3-19)

God de Vader luistert naar de Israëlieten, zijn eerstgeboren zoon (Ex.4:22-23), en grijpt in:

De vluchteling Mozes ontvangt in de woestijn Gods roeping: Jahweh stuurt Mozes terug naar Zijn volk als Zijn woordvoerder (Ex.3-4).

Door de 10 plagen overwint Jahweh de goden van Egypte (Ex.5-13) want de HEERE is groter dan alle goden (Ex.18:11)

Wie naar Mozes luistert, gehoorzaamt en Pascha houdt, wordt bevrijdt uit slavernij in de uittocht,

en wie Mozes blijft volgen wordt dankzij de doortocht verlost uit de macht van de vijand, de farao van Egypte (Ex.13-15)

Het volk wordt in 3 maanden tijd door de woestijn naar God gebracht bij de berg Horeb / Sinaï in de Sinaï woestijn (Ex.15-19); een plaats waar ze bijna twee jaar verblijven en de rest van Exodus, heel Leviticus en Numeri tot 10:11, speelt zich hier af. Hier ontmoette het volk Zijn God: de Openbaring.

​

God geeft Mozes en het volk Zijn leefregels (Ex.19-40)

God is Koning en sluit hier een Verbond met Zijn verloste volk (Ex.19-24)

God is Rechter en geeft aan Mozes op de berg de Wet voor Zijn volk, de Tien Geboden (Ex.20:1-17) en het Verbondsboek (Ex.20:22-24:18) d.w.z. de geschreven uitdrukking van Zijn wil voor hun gemeenschappelijke en individuele leven.

God is de Heilige Die het volk opdracht geeft tot de bouw van de Tabernakel samen met priesters en offers om in het midden van Zijn volk te wonen en zij Hem kunnen ontmoeten (Ex.25-40)

​

Inhoud Exodus: Gods weg met Israël (3)

God heiligt Zijn volk door Zijn heerlijkheid en trekt met hen mee (Ex.40:35)

Door het bouwen van Gods heilige tabernakel binnen een geheiligd kampement kan God in het midden van Zijn volk wonen en beleven ze het grote wonder:

Gods heerlijkheid vervulde het heilige der heiligen in de tabernakel Ex.40.35 (34-38)!

En als ze verder trokken: steeds weer!

​

Voor eeuwig herdenken en feestvieren met God (Exodus 12, 20, 23, 34)

De Heere roept Zijn volk Israël op tot het samen vieren van een wekelijkse sjabbat (Ex.20:8-11) en drie grote jaarlijkse feesten (Exodus 23:14-17; 34:21-23):

• Pesach ter herdenking van de bevrijding uit de slavernij en de uittocht uit Egypte, met aansluitend het feest van de ongezuurde broden (Ex.12:1-27) omdat het volk ongegist brood at vlak voor hun bevrijding uit Egypte;
• het tweede Feest der eerstelingen of Wekenfeest, een feest voor de eerste opbrengst van de oogst (Ex. 23:16a; 34:22) waarbij men het ontvangen van de Tora aan de voet van de Sinaï herdenkt.
• en als derde het Inzamelfeest aan het einde van de oogst (Ex.23:16b) oftewel het Loofhuttenfeest (Lev.23:33-43) ter herdenking van o.a. de bouw van de tabernakel (loofhut) in de woestijn;

Ook het vieren van het Pascha wordt op aanwijzing van God traditie om de bevrijding voor altijd te blijven herdenken (Deut.5:15).

Ex.25:1-40:38 De Tabernakel

43Daar zal Ik dan de Israëlieten ontmoeten, en zij zullen door Mijn heerlijkheid geheiligd worden. … 45Ik zal dan te midden van de Israëlieten wonen, en Ik zal hun tot een God zijn. 46En zij zullen weten dat Ik de HEERE, hun God, ben, Die hen uit het land Egypte geleid heeft, opdat Ik in hun midden zal wonen; Ik ben de HEERE, hun God.(Ex.29:43,45-46

God openbaart Zich aan Israël en daardoor aan de volken omdat Zijn volk geen afgodsbeeld(en) meedraagt omdat hun God, de HEERE, in hun midden woont!

• De tabernakel had de vorm van een nomadentent die je kon afbreken, inpakken en verhuizen.
• De tent werd opgezet in het midden van het tentenkamp. Iedere stam had zijn eigen plaats daar omheen. In het midden van het kamp was, volgens een oude traditie uit het Nabije Oosten, de plaats van de tent van de koning. Aangezien God de Koning van Israël was, stond de tent precies in het midden.
• De tabernakel van de heilige God bestond uit ruimtes met toenemende heiligheid: de voorhof (Ex.27:9-19), het heilige en het heilige der heilige (Ex.26:31-35).
• Er waren bepaalde ‘cirkels van Heiligheid’. Op deze manier was het voor iedereen duidelijk hoe zij zich moesten gedragen en waar. De eerste cirkel valt niet binnen de tabernakel maar is het kamp zelf en betreft het gewone dagelijkse leven. Binnen het kamp moest men zich dus rein en heilig gedragen.
• Alleen degene die zich hield aan het verbond van God en ritueel rein was, mocht het kamp binnengaan. Buiten het kamp van Israël was het gebied van de onreinen en de heidenen die meereisden.
• Alleen de Levieten mochten hun tent in de nabijheid van de tabernakel opzetten.
• Alleen de afstammelingen (familie) van Aäron mochten dienst doen in de tabernakel.
• Alleen de dienstdoende hogepriester mocht eenmaal per jaar op de Grote Verzoendag (Lev.16) de meest verborgen plaats – het heilige der heilige - binnengaan.

Een interactieve pauze

30

Interactieve pauze

13Maar Mozes zeide tot het volk: Vreest niet, houdt stand, dan zult gij de verlossing des Heren zien, die Hij u heden bereiden zal; want de Egyptenaren, die gij heden gezien hebt, zult gij nimmermeer zien. 14De Here zal voor u strijden, en gij zult stil zijn. …..

30Zo verloste de Here op die dag de Israëlieten uit de macht der Egyptenaren. En Israël zag de Egyptenaren dood op de oever der zee liggen. (Ex.14 NBG)

10En Jetro zeide: Geprezen zij de Here, die u gered heeft uit de macht der Egyptenaren en van Farao. (Ex.18 NBG)

​

Wat betekent verlossing voor jou?

​

Les 4: Exodus en de christen

32

Jahweh leren kennen door Exodus

Zie extra informatie cursus, schema:

Door de Exodus leerde Israël God meer kennen, door de openbaring van Zijn Naam en wezen.

(uitgangspunt: Ernst Aebi, Korte inleiding tot de Bijbelboeken, IBB)

Christus leren kennen door Exodus

Zie extra informatie cursus, schema:

Christus is verankerd in Exodus!

(uitgangspunt: Ernst Aebi, Korte inleiding tot de Bijbelboeken, IBB)

Enkele verbanden en paralellen tussen Exodus en NT (zie bijvoorbeeld Pawson)

De betekenis van Exodus voor ons leven als christen

De betekenis van Exodus voor ons geloof

In Exodus zien we geloof als reactie op het handelen van God. Het handelen van God wordt Zijn Naam, het openbaart en bevestigt dat Hij de God der goden is. Jahweh is geen afgod, geen dood beeld, Hij is niet onmachtig maar de Machtige van Israël! De God van Israël is werkelijkheid en door Zijn handelen geloven wij:

In Egypte (Ex.1:1-13:16) toen God Mozes naar de Israëlieten stuurde om hen te redden

Het volk nu geloofde. Toen zij hoorden dat de HEERE naar de Israëlieten omgezien had en dat Hij hun onderdrukking gezien had, knielden zij en bogen zij zich neer. (Ex.4:31)

In de woestijn (Ex.13:17-18:27) na de bevrijdende uittocht uit Egypte en de doortocht door de Schelfzee:

Toen zag Israël de machtige hand die de HEERE tegen de Egyptenaren gekeerd had, en het volk vreesde de HEERE en geloofde in de HEERE en in Mozes, Zijn dienaar. (Ex.14:31)

Bij de berg Sinaï (Ex.19:1-40:38) als Mozes de middelaar wordt namens God Die dit hoorbaar bevestigt voor eeuwig

En de HEERE zei tegen Mozes: Zie, Ik kom naar u toe in een dichte wolk, opdat het volk het kan horen wanneer Ik met u spreek en opdat zij ook voor eeuwig in u geloven. En Mozes maakte de woorden van het volk aan de HEERE bekend. (Ex.19:9)

Eigenlijk is bij het volk Israël sprake van eerst zien en dan geloven. Dit geloof is nodig en leidt tot bevrijding en verlossing maar wie zo gelooft kan nog niet deelnemen aan de intocht, zo blijkt later door de twaalf verspieders in Num.13. Wie het Beloofde Land c.q. het Koninkrijk Gods wil binnengaan zal een ander geloof nodig hebben! Geloof voordat God iets doet! Eerst geloven en dan zien. Dit is het geloof dat kenmerkend is voor Abraham. Dit is wat ook wij mogen leren zodat wij groeien in geloof.

Welkom!

1

Tot slot

De volgende keer: 4 oktober, 19.30 – 21.30 uur, Huis van Salem

​

Inhoud cursusavond: Leviticus, Numeri, Deuteronomium

​

Bereid je voor door de cursusmap te lezen! Elk boek 1 A4-tje.

​

Als er bij de verwerking van deze les vragen bovenkomen: spreek mij/ons aan of email ons!

​

Afsluitend gebed