1 of 193

CHUYÊN ĐỀ

LUYỆN KĨ NĂNG

LÀM BÀI NGHỊ LUẬN VĂN HỌC

-------- MẢNG VĂN XUÔI -------



2 of 193

SƠ LƯỢC CẤU TRÚC ĐỀ THI TỐT NGHIỆP THPT

Phần I: Đọc hiểu

Phần 2: NLXH

Phần 3: NLVH

Đoạn văn bản đọc hiểu: …………………………………………………………………………………………………………………….

Câu hỏi:

1……………………………..

2………………………………

3………………………………

4………………………………

Viết đoạn văn 200 chữ

Trình bày suy nghĩ

Một khía cạnh vấn đề

Cảm nhận – Phân tích

Vẻ đẹp của nhân vật…

Trong đoạn trích tiêu biểu

Từ đó nhận xét…

CHUYÊN ĐỀ

LUYỆN KĨ NĂNG

LÀM BÀI NGHỊ LUẬN VĂN HỌC

3 of 193

CẤU TRÚC ĐỀ NLVH MINH HỌA 2021

DẠNG ĐỀ 1

Phân tích/Cảm nhận vẻ đẹp/tâm trạng/diễn biến tâm lí của nhân vật A trong đoạn trích văn bản văn xuôi. Từ đó nhận xét về một đặc điểm nội dung/nghệ thuật tiêu biểu của tác phẩm/tác giả.

DẠNG ĐỀ 2

Phân tích/Cảm nhận đoạn trích văn bản văn xuôi. Từ đó nhận xét về một đặc điểm nội dung/nghệ thuật tiêu biểu của tác phẩm/tác giả.

Lưu ý 1.

- Sử dụng đa dạng các thao tác lập luận phân tích, giải thích, chứng minh, bình luận, so sánh, bác bỏ

- Có sử dụng yếu tố miêu tả và biểu cả trong văn nghị luận để khiến bài giàu cảm xúc và thuyết phục hơn.

Lưu ý 2.

Đối tượng phân tích/cảm nhân là vẻ đẹp/tâm trạng/diễn biến tâm lí của nhân vật

Lưu ý 3.

Phạm vi phân tích/cảm nhận là đoạn trích dẫn trong đề thi.

Lưu ý 4

Thời gian làm bài: 80-90p.

Lưu ý 5

Dung lượng cần thiết: 4-6 trang giấy thi ( 6-8 trang đối với hsg)

4 of 193

CẦN TẬP TRUNG VÀO XÁC ĐỊNH KIỂU BÀI

Phân tích nhân vật hay phân tích đoạn trích

Dựa vào đó lập dàn ý phù hợp với từng kiểu bài

5 of 193

SO SÁNH HAI DẠNG ĐỀ

	Phân tích đoạn trích	Phân tích nhân vật trong đoạn trích
Mở bài
Thân bài


Kết bài

- Giới thiệu tác giả, tác phẩm

- Giới thiệu đoạn trích (nội dung, trích dẫn đoạn)

- Giới thiệu tác giả, tác phẩm

- Giới thiệu nhân vật

- Nhấn mạnh điều cần bàn luận về nhân vật trong đoạn trích và trích dẫn đoạn.

Đoạn dẫn nhập: Hoàn cảnh sáng tác, tóm lược nội dung, vị trí đoạn trích.

Đoạn dẫn nhập: Hoàn cảnh sáng tác, tóm lược về nhân vật, vị trí đoạn trích.

Các đoạn phân tích:

- Tập trung khai thác các yêu tố nội dung của đoạn trích

- Phân tích giá trị nghệ thuật của đoạn trích.

Các đoạn phân tích:

- Tập trung khai thác các đặc điểm/diễn biến tâm lí/ phẩm chất nhân vật bộc lộ trong đoạn trích,

- nghệ thuật xây dựng nhân vật

- Đánh giá nhận xét về vai trò vị trí, sự thành công của đoạn văn bản trong tp.

- Nhận xét bổ sung theo yêu cầu của đề

- Đánh giá nhận xét về vai trò vị trí, sự thành công của nhân vật trong đoạn văn bản.

- Nhận xét bổ sung theo yêu cầu của đề

- Khẳng định thành công của tác giả qua đoạn trích

- Thông điệp rút ra từ đoạn trích, văn bản

- Khẳng định thành công của tác giả qua việc xây dựng nhân vật trong đoạn trích

- Thông điệp rút ra từ nhân vật vừa phân tích.

6 of 193

ĐỀ TRỌNG TÂM TRONG

“AI ĐÃ ĐẶT TÊN CHO DÒNG SÔNG” - ( Hoàng Phủ Ngọc Tường)

2. Cảm nhận vẻ đẹp của hình tượng sông Hương qua đoạn trích “Phải nhiều thế kỷ qua,… giữa những xóm làng trung du bát ngát tiếng gà...” Từ đó nhận xét chất trữ tình trong những trang văn của Hoàng Phủ Ngọc Tường.

3. Cảm nhận vẻ đẹp hình tượng sông Hương trong đoạn trích sau: “Từ đây, như đã tìm đúng đường về, sông Hương vui tươi hẳn lên... chao nhẹ trên mặt nước như những vấn vương của một nỗi lòng.” Từ đó, bình luận ngắn về cái “tôi” tài hoa, uyên bác của Hoàng Phủ Ngọc Tường.

1. Cảm nhận của anh/chị về hình tượng sông Hương trong đoạn trích: “Trong những dòng sông đẹp ở các nước ... dưới chân núi Kim Phụng.” Từ đó, nhận xét cách nhìn mang tính phát hiện về dòng sông của nhà văn Hoàng Phủ Ngọc Tường.

7 of 193

“AI ĐÃ ĐẶT TÊN CHO DÒNG SÔNG”

(Hoàng Phủ Ngọc Tường)

ĐỀ 1

Cảm nhận của anh/chị về hình tượng sông Hương trong đoạn trích: “Trong những dòng sông đẹp ở các nước ... dưới chân núi Kim Phụng.” Từ đó, nhận xét cách nhìn mang tính phát hiện về dòng sông của nhà văn Hoàng Phủ Ngọc Tường.

8 of 193

Trong những dòng sông đẹp ở các nước mà tôi thường nghe nói đến, hình như chỉ sông Hương là thuộc về một thành phố duy nhất. Trước khi về đến vùng châu thổ êm đềm, nó đã là một bản trường ca của rừng già, rầm rộ giữa bóng cây đại ngàn, mãnh liệt qua những ghềnh thác, cuộn xoáy như cơn lốc vào những đáy vực bí ẩn, và cũng có lúc nó trở nên dịu dàng và say đắm giữa những dặm dài chói lọi màu đỏ của hoa đỗ quyên rừng. Giữa lòng Trường Sơn, sông Hương đã sống một nửa cuộc đời của mình như một cô gái Di-gan phóng khoáng và man dại. Rừng già đã hun đúc cho nó một bản lĩnh gan dạ, một tâm hồn tự do và trong sáng. Nhưng chính rừng già nơi đây, với cấu trúc đặc biệt có thể lí giải được về mặt khoa học, đã chế ngự sức mạnh bản năng ở người con gái của mình để khi ra khỏi rừng, sông Hương nhanh chóng mang một sắc đẹp dịu dàng và trí tuệ, trở thành người mẹ phù sa của một vùng văn hoá xứ sở. Nếu chỉ mải mê nhìn ngắm khuôn mặt kinh thành của nó, tôi nghĩ rằng người ta sẽ không hiểu một cách đầy đủ bản chất của sông Hương với cuộc hành trình gian truân mà nó đã vượt qua, không hiểu thấu phần tâm hồn sâu thẳm của nó mà dòng sông hình như không muốn bộc lộ, đã đóng kín lại ở cửa rừng và ném chìa khoá trong những hang đá dưới chân núi Kim Phụng.

(Ai đã đặt tên cho dòng sông? – Hoàng Phủ Ngọc Tường, Ngữ văn 12, Tập một, NXB Giáo dục Việt Nam, 2018, tr.198)

Cảm nhận của anh/ chị về hình tượng sông Hương trong đoạn trích trên. Từ đó, nhận xét cách nhìn mang tính phát hiện về dòng sông của nhà văn Hoàng Phủ Ngọc Tường.

Tìm hiểu đề

Thao tác lập luận đa dạng + kết hợp biểu cảm

Đối tượng – nội dung bàn luận

Phạm vi bàn luận

Yêu cầu phụ

9 of 193

Trong những dòng sông đẹp ở các nước mà tôi thường nghe nói đến, hình như chỉ sông Hương là thuộc về một thành phố duy nhất. Trước khi về đến vùng châu thổ êm đềm, nó đã là một bản trường ca của rừng già, rầm rộ giữa bóng cây đại ngàn, mãnh liệt qua những ghềnh thác, cuộn xoáy như cơn lốc vào những đáy vực bí ẩn, và cũng có lúc nó trở nên dịu dàng và say đắm giữa những dặm dài chói lọi màu đỏ của hoa đỗ quyên rừng. Giữa lòng Trường Sơn, sông Hương đã sống một nửa cuộc đời của mình như một cô gái Di-gan phóng khoáng và man dại. Rừng già đã hun đúc cho nó một bản lĩnh gan dạ, một tâm hồn tự do và trong sáng. Nhưng chính rừng già nơi đây, với cấu trúc đặc biệt có thể lí giải được về mặt khoa học, đã chế ngự sức mạnh bản năng ở người con gái của mình để khi ra khỏi rừng, sông Hương nhanh chóng mang một sắc đẹp dịu dàng và trí tuệ, trở thành người mẹ phù sa của một vùng văn hoá xứ sở. Nếu chỉ mải mê nhìn ngắm khuôn mặt kinh thành của nó, tôi nghĩ rằng người ta sẽ không hiểu một cách đầy đủ bản chất của sông Hương với cuộc hành trình gian truân mà nó đã vượt qua, không hiểu thấu phần tâm hồn sâu thẳm của nó mà dòng sông hình như không muốn bộc lộ, đã đóng kín lại ở cửa rừng và ném chìa khoá trong những hang đá dưới chân núi Kim Phụng.

(Ai đã đặt tên cho dòng sông? – Hoàng Phủ Ngọc Tường, Ngữ văn 12, Tập một, NXB Giáo dục Việt Nam, 2018, tr.198)

Cảm nhận của anh/ chị về hình tượng sông Hương trong đoạn trích trên. Từ đó, nhận xét cách nhìn mang tính phát hiện về dòng sông của nhà văn Hoàng Phủ Ngọc Tường.

Luận điểm chính

1. Vẻ đẹp của sự thủy chung son sắt

10 of 193

Trong những dòng sông đẹp ở các nước mà tôi thường nghe nói đến, hình như chỉ sông Hương là thuộc về một thành phố duy nhất. Trước khi về đến vùng châu thổ êm đềm, nó đã là một bản trường ca của rừng già, rầm rộ giữa bóng cây đại ngàn, mãnh liệt qua những ghềnh thác, cuộn xoáy như cơn lốc vào những đáy vực bí ẩn, và cũng có lúc nó trở nên dịu dàng và say đắm giữa những dặm dài chói lọi màu đỏ của hoa đỗ quyên rừng. Giữa lòng Trường Sơn, sông Hương đã sống một nửa cuộc đời của mình như một cô gái Di-gan phóng khoáng và man dại. Rừng già đã hun đúc cho nó một bản lĩnh gan dạ, một tâm hồn tự do và trong sáng. Nhưng chính rừng già nơi đây, với cấu trúc đặc biệt có thể lí giải được về mặt khoa học, đã chế ngự sức mạnh bản năng ở người con gái của mình để khi ra khỏi rừng, sông Hương nhanh chóng mang một sắc đẹp dịu dàng và trí tuệ, trở thành người mẹ phù sa của một vùng văn hoá xứ sở. Nếu chỉ mải mê nhìn ngắm khuôn mặt kinh thành của nó, tôi nghĩ rằng người ta sẽ không hiểu một cách đầy đủ bản chất của sông Hương với cuộc hành trình gian truân mà nó đã vượt qua, không hiểu thấu phần tâm hồn sâu thẳm của nó mà dòng sông hình như không muốn bộc lộ, đã đóng kín lại ở cửa rừng và ném chìa khoá trong những hang đá dưới chân núi Kim Phụng.

(Ai đã đặt tên cho dòng sông? – Hoàng Phủ Ngọc Tường, Ngữ văn 12, Tập một, NXB Giáo dục Việt Nam, 2018, tr.198)

Cảm nhận của anh/ chị về hình tượng sông Hương trong đoạn trích trên. Từ đó, nhận xét cách nhìn mang tính phát hiện về dòng sông của nhà văn Hoàng Phủ Ngọc Tường.

Luận điểm chính

Vẻ đẹp phong phú của Sông Hương

2. Vẻ đẹp phong phú của Sông Hương

11 of 193

Trong những dòng sông đẹp ở các nước mà tôi thường nghe nói đến, hình như chỉ sông Hương là thuộc về một thành phố duy nhất. Trước khi về đến vùng châu thổ êm đềm, nó đã là một bản trường ca của rừng già, rầm rộ giữa bóng cây đại ngàn, mãnh liệt qua những ghềnh thác, cuộn xoáy như cơn lốc vào những đáy vực bí ẩn, và cũng có lúc nó trở nên dịu dàng và say đắm giữa những dặm dài chói lọi màu đỏ của hoa đỗ quyên rừng. Giữa lòng Trường Sơn, sông Hương đã sống một nửa cuộc đời của mình như một cô gái Di-gan phóng khoáng và man dại. Rừng già đã hun đúc cho nó một bản lĩnh gan dạ, một tâm hồn tự do và trong sáng. Nhưng chính rừng già nơi đây, với cấu trúc đặc biệt có thể lí giải được về mặt khoa học, đã chế ngự sức mạnh bản năng ở người con gái của mình để khi ra khỏi rừng, sông Hương nhanh chóng mang một sắc đẹp dịu dàng và trí tuệ, trở thành người mẹ phù sa của một vùng văn hoá xứ sở. Nếu chỉ mải mê nhìn ngắm khuôn mặt kinh thành của nó, tôi nghĩ rằng người ta sẽ không hiểu một cách đầy đủ bản chất của sông Hương với cuộc hành trình gian truân mà nó đã vượt qua, không hiểu thấu phần tâm hồn sâu thẳm của nó mà dòng sông hình như không muốn bộc lộ, đã đóng kín lại ở cửa rừng và ném chìa khoá trong những hang đá dưới chân núi Kim Phụng.

(Ai đã đặt tên cho dòng sông? – Hoàng Phủ Ngọc Tường, Ngữ văn 12, Tập một, NXB Giáo dục Việt Nam, 2018, tr.198)

Cảm nhận của anh/ chị về hình tượng sông Hương trong đoạn trích trên. Từ đó, nhận xét cách nhìn mang tính phát hiện về dòng sông của nhà văn Hoàng Phủ Ngọc Tường.

2.1. Trước khi về vùng châu thổ êm đềm

Vẻ đẹp hoang dại, mãnh liệt, đầy cá tính

+Vừa rầm rộ, mãnh liệt

+ Vừa dịu dàng, say đắm

12 of 193

Trong những dòng sông đẹp ở các nước mà tôi thường nghe nói đến, hình như chỉ sông Hương là thuộc về một thành phố duy nhất. Trước khi về đến vùng châu thổ êm đềm, nó đã là một bản trường ca của rừng già, rầm rộ giữa bóng cây đại ngàn, mãnh liệt qua những ghềnh thác, cuộn xoáy như cơn lốc vào những đáy vực bí ẩn, và cũng có lúc nó trở nên dịu dàng và say đắm giữa những dặm dài chói lọi màu đỏ của hoa đỗ quyên rừng. Giữa lòng Trường Sơn, sông Hương đã sống một nửa cuộc đời của mình như một cô gái Di-gan phóng khoáng và man dại. Rừng già đã hun đúc cho nó một bản lĩnh gan dạ, một tâm hồn tự do và trong sáng. Nhưng chính rừng già nơi đây, với cấu trúc đặc biệt có thể lí giải được về mặt khoa học, đã chế ngự sức mạnh bản năng ở người con gái của mình để khi ra khỏi rừng, sông Hương nhanh chóng mang một sắc đẹp dịu dàng và trí tuệ, trở thành người mẹ phù sa của một vùng văn hoá xứ sở. Nếu chỉ mải mê nhìn ngắm khuôn mặt kinh thành của nó, tôi nghĩ rằng người ta sẽ không hiểu một cách đầy đủ bản chất của sông Hương với cuộc hành trình gian truân mà nó đã vượt qua, không hiểu thấu phần tâm hồn sâu thẳm của nó mà dòng sông hình như không muốn bộc lộ, đã đóng kín lại ở cửa rừng và ném chìa khoá trong những hang đá dưới chân núi Kim Phụng.

(Ai đã đặt tên cho dòng sông? – Hoàng Phủ Ngọc Tường, Ngữ văn 12, Tập một, NXB Giáo dục Việt Nam, 2018, tr.198)

Cảm nhận của anh/ chị về hình tượng sông Hương trong đoạn trích trên. Từ đó, nhận xét cách nhìn mang tính phát hiện về dòng sông của nhà văn Hoàng Phủ Ngọc Tường.

2.2. Khi ra khỏi rừng

Vẻ đẹp đằm thắm, sâu lắng, đầy bí ẩn

+ Sắc đẹp dịu dàng, trí tuệ, người mẹ phù sa

+ Tâm hồn sâu thẳm, bí ẩn

I. Mở bài

Giới thiệu khái quát về Hoàng Phủ Ngọc Tường

+ Nếu Nguyễn Tuân được mệnh danh là bậc thầy tùy bút với ”Người lái đò Sông Đà” thì Hoàng Phủ Ngọc Tường lại nổi tiếng với Ai đã đặt tên cho dòng sông và nhiều bút ký khác như Rượu hồng đào chưa uống đã say, Miền cỏ thơm hay Rất nhiều ánh lửa.

+ Nét đặc sắc trong sáng tác của Hoàng Phủ Ngọc Tường được thể hiện qua sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa chất trí tuệ và chất trữ tình cùng lối hành văn hướng nội đầy mê đắm, tài hoa”

+ Qua từng trang viết của mình, nhà văn đã khéo léo gửi gắm tình về xứ Huế thân thương nơi ông từng gắn bó máu thịt thủa ấu thơ và là bến đỗ bình yên mỗi khi trở về.

+Bút kí “Ai đã đặt tên cho dòng sông”: được sáng tác như một lời tri ân Huế, tri ân dòng sông quê hương, nguồn nuôi dưỡng những xúc cảm nồng nàn trong tâm hồn người nghệ sĩ tài hoa ấy.

- Giới thiệu khái quát về sông Hương: Sông Hương được nói đến trong bút kí không chỉ là biểu tượng vẻ đẹp thiên nhiên quê hương mà còn là câu chuyệt tình yêu lãng mạn, sự hài hòa đến tuyệt mĩ của sông Hương và Huế.

- Giới thiệu, trích dẫn đoạn văn bản: Đoạn trích sau đã tái hiện một nét đẹp độc đáo của Sông Hương ở khúc thượng nguồn, trước khi vào Huế:“Trong những dòng sông … dưới chân núi Kim Phụng”

DÀN Ý

18 of 193

DÀN Ý

II. Thân bài

1. Dẫn nhập

- Hoàn cảnh sáng tác: Tác phẩm được viết tại Huế vào ngày 4 tháng 1 năm 1981, sau đó được in trong tập sách cùng tên.

- Đặc điểm cơ bản của sông Hương: Đoạn bút kí đã đưa người đọc du ngoạn trên sông Hương theo một thủy trình độc đáo. Đó là hành trình “tìm kiếm và đuổi bắt, hào hoa và đam mê, thi ca và âm nhạc, và cả hai cùng gắn bó với nhau trong một tình yêu muôn thuở” (Phạm Xuân Nguyên) giữa sông Hương và xứ Huế mộng mơ”.

- Vị trí, nội dung đoạn trích: Đoạn trích thuộc phần đầu bút kí, miêu tả vẻ đẹp sông Hương ở khúc thượng nguồn.

2. Vẻ đẹp dòng sông Hương

2.1. Vẻ đẹp thủy chung của dòng sông

+ Thuộc về một thành phố duy nhất.

+ Có tình yêu sâu nặng với Huế

2.2. Vẻ đẹp phong phú của sông Hương

- Trước khi về vùng châu thổ êm đềm: Vẻ đẹp hoang dại, mãnh liệt, đầy cá tính (vừa rầm rộ, mãnh liệt, vừa dịu dàng, say đắm

- Khi ra khỏi rừng: Vẻ đẹp đằm thắm, sâu lắng, đầy bí ẩn (sắc đẹp dịu dàng, trí tuệ, người mẹ phù sa; tâm hồn sâu thẳm, bí ẩn)

19 of 193

I. Mở bài

DÀN Ý

II. Thân bài

1. Dẫn nhập

2. Vẻ đẹp dòng sông Hương

2.1. Vẻ đẹp thủy chung của dòng sông

2.2. Vẻ đẹp phong phú của sông Hương

2.3. Nghệ thuật

+ Ngôn ngữ tinh tế, giàu chất thơ

+ Lối hành văn hướng nội, mê đắm, tài hoa

+ Nghệ thuật so sánh, nhân hóa tạo liên tưởng độc đáo, thú vị.

3. Nhận xét cách nhìn mang tính phát hiền về dòng sông

- Dòng sông không chỉ như một dòng chảy tự nhiện mà con như một con người với vẻ đẹp tâm hồn sâu thẳm, đầy nữ tính

- Không chỉ khám phá hành trình đầy biến hóa mà còn thể hiện vai trò sinh thành văn hóa Huế của dòng sông.

- Thể hiện vốn hiểu biết uyên bác, tình yêu quê hương sâu nặng, phong cách kí đậm chất trí tuệ và trữ tình của tác giả

20 of 193

I. Mở bài

DÀN Ý

II. Thân bài

1. Dẫn nhập

2. Vẻ đẹp dòng sông Hương

3. Nhận xét cách nhìn mang tính phát hiền về dòng sông

- Dòng sông không chỉ như một dòng chảy tự nhiện mà con như một con người với vẻ đẹp tâm hồn sâu thẳm, đầy nữ tính

- Không chỉ khám phá hành trình đầy biến hóa mà còn thể hiện vai trò sinh thành văn hóa Huế của dòng sông.

- Thể hiện vốn hiểu biết uyên bác, tình yêu quê hương sâu nặng, phong cách kí đậm chất trí tuệ và trữ tình của tác giả

III. Kết bài

Khẳng định vẻ đẹp dòng sông Hương qua khúc thượng nguồn
Khẳng định tài năng và tâm hồn của nhà văn
Rút ra bài học về tình yêu thiên nhiên, trân trọng những vẻ đẹp quê hương, nâng niu những xúc cảm tinh tế trong lòng người

21 of 193

“AI ĐÃ ĐẶT TÊN CHO DÒNG SÔNG”

(Hoàng Phủ Ngọc Tường)

ĐỀ 2

Cảm nhận vẻ đẹp của hình tượng sông Hương qua đoạn trích “Phải nhiều thế kỷ qua,… giữa những xóm làng trung du bát ngát tiếng gà...” Từ đó nhận xét chất trữ tình trong những trang văn của Hoàng Phủ Ngọc Tường.

22 of 193

Phải nhiều thế kỷ qua, người tình mong đợi mới đến đánh thức người con gái đẹp nằm ngủ mơ màng giữa cánh đồng Châu Hóa đầy hoa dại. Nhưng ngay từ đầu vừa ra khỏi vùng núi, sông Hương đã chuyển dòng một cách liên tục, vòng những khúc quanh đột ngột, uốn mình theo những đường cong thật mềm, như một cuộc tìm kiếm có ý thức để đi tới nơi gặp thành phố tương lai của nó.

Từ ngã ba Tuần, sông Hương theo hướng nam - bắc qua điện Hòn Chén; vấp Ngọc Trản, nó chuyển hướng sang tây - bắc, vòng qua thềm đất bãi Nguyệt Biều, Lương Quán rồi đột ngột vẽ một hình cung thật tròn về phía đông - bắc, ôm lấy chân đồi Thiên Mụ, xuôi dần về Huế. Từ Tuần về đây, sông Hương vẫn đi trong dư vang của Trường Sơn, vượt qua một lòng vực sâu dưới chân núi Ngọc Trản, để sắc nước trở nên xanh thẳm, và từ đó nó trôi đi giữa hai dãy đồi sừng sững như thành quách, với những điểm cao đột khởi như Vọng Cảnh, Tam Thai, Lưu Bảo mà từ đó, người ta luôn luôn nhìn thấy dòng sông mềm như tấm lụa, với những chiếc thuyền xuôi ngược chỉ bé vừa bằng con thoi.

Những ngọn đồi này tạo nên những mảng phản quang nhiều màu sắc trên nền trời tây - nam thành phố, “sớm xanh, trưa vàng, chiều tím” như người Huế thường miêu tả. Giữa đám quần sơn lô xô ấy, là giấc ngủ nghìn năm của những vua chúa được phong kín trong lòng những rừng thông u tịch, và niềm kiêu hãnh âm u của những lăng tẩm đồ sộ tỏa lan khắp cả một vùng thượng lưu “bốn bề núi phủ mây phong - mảnh trăng thiên cổ, bóng tùng vạn niên”. Đó là vẻ đẹp trầm mặc nhất của sông Hương, như triết lý, như cổ thi, kéo dài mãi đến lúc mặt nước phẳng lặng của nó gặp tiếng chuông chùa Thiên Mụ ngân nga tận bờ bên kia, giữa những xóm làng trung du bát ngát tiếng gà...

(Trích Ai đã đặt tên cho dòng sông – Hoàng Phủ Ngọc Tường, Ngữ văn 12, tập 1, NXB GD 2008)

Cảm nhận vẻ đẹp của hình tượng sông Hương qua đoạn trích sau. Từ đó nhận xét chất trữ tình trong những trang văn của Hoàng Phủ Ngọc Tường.

Tìm hiểu đề

Thao tác lập luận đa dạng + kết hợp biểu cảm

Đối tượng – nội dung bàn luận

Phạm vi bàn luận

Yêu cầu phụ

23 of 193

Phải nhiều thế kỷ qua, người tình mong đợi mới đến đánh thức người con gái đẹp nằm ngủ mơ màng giữa cánh đồng Châu Hóa đầy hoa dại. Nhưng ngay từ đầu vừa ra khỏi vùng núi, sông Hương đã chuyển dòng một cách liên tục, vòng những khúc quanh đột ngột, uốn mình theo những đường cong thật mềm, như một cuộc tìm kiếm có ý thức để đi tới nơi gặp thành phố tương lai của nó.

Từ ngã ba Tuần, sông Hương theo hướng nam - bắc qua điện Hòn Chén; vấp Ngọc Trản, nó chuyển hướng sang tây - bắc, vòng qua thềm đất bãi Nguyệt Biều, Lương Quán rồi đột ngột vẽ một hình cung thật tròn về phía đông - bắc, ôm lấy chân đồi Thiên Mụ, xuôi dần về Huế. Từ Tuần về đây, sông Hương vẫn đi trong dư vang của Trường Sơn, vượt qua một lòng vực sâu dưới chân núi Ngọc Trản, để sắc nước trở nên xanh thẳm, và từ đó nó trôi đi giữa hai dãy đồi sừng sững như thành quách, với những điểm cao đột khởi như Vọng Cảnh, Tam Thai, Lưu Bảo mà từ đó, người ta luôn luôn nhìn thấy dòng sông mềm như tấm lụa, với những chiếc thuyền xuôi ngược chỉ bé vừa bằng con thoi.

Những ngọn đồi này tạo nên những mảng phản quang nhiều màu sắc trên nền trời tây - nam thành phố, “sớm xanh, trưa vàng, chiều tím” như người Huế thường miêu tả. Giữa đám quần sơn lô xô ấy, là giấc ngủ nghìn năm của những vua chúa được phong kín trong lòng những rừng thông u tịch, và niềm kiêu hãnh âm u của những lăng tẩm đồ sộ tỏa lan khắp cả một vùng thượng lưu “bốn bề núi phủ mây phong - mảnh trăng thiên cổ, bóng tùng vạn niên”. Đó là vẻ đẹp trầm mặc nhất của sông Hương, như triết lý, như cổ thi, kéo dài mãi đến lúc mặt nước phẳng lặng của nó gặp tiếng chuông chùa Thiên Mụ ngân nga tận bờ bên kia, giữa những xóm làng trung du bát ngát tiếng gà...

(Trích Ai đã đặt tên cho dòng sông – Hoàng Phủ Ngọc Tường, Ngữ văn 12, tập 1, NXB GD 2008)

Cảm nhận vẻ đẹp của hình tượng sông Hương qua đoạn trích sau. Từ đó nhận xét chất trữ tình trong những trang văn của Hoàng Phủ Ngọc Tường.

Luận điểm chính

Vẻ đẹp Sông Hương

Chất trữ tình

Hình dáng mềm mại

Vẻ đẹp lãng mạn trong hành trình khám phá Huế

Vẻ đẹp trầm tư mang đậm sắc Huế

24 of 193

Phải nhiều thế kỷ qua, người tình mong đợi mới đến đánh thức người con gái đẹp nằm ngủ mơ màng giữa cánh đồng Châu Hóa đầy hoa dại. Nhưng ngay từ đầu vừa ra khỏi vùng núi, sông Hương đã chuyển dòng một cách liên tục, vòng những khúc quanh đột ngột, uốn mình theo những đường cong thật mềm, như một cuộc tìm kiếm có ý thức để đi tới nơi gặp thành phố tương lai của nó.

Từ ngã ba Tuần, sông Hương theo hướng nam - bắc qua điện Hòn Chén; vấp Ngọc Trản, nó chuyển hướng sang tây - bắc, vòng qua thềm đất bãi Nguyệt Biều, Lương Quán rồi đột ngột vẽ một hình cung thật tròn về phía đông - bắc, ôm lấy chân đồi Thiên Mụ, xuôi dần về Huế. Từ Tuần về đây, sông Hương vẫn đi trong dư vang của Trường Sơn, vượt qua một lòng vực sâu dưới chân núi Ngọc Trản, để sắc nước trở nên xanh thẳm, và từ đó nó trôi đi giữa hai dãy đồi sừng sững như thành quách, với những điểm cao đột khởi như Vọng Cảnh, Tam Thai, Lưu Bảo mà từ đó, người ta luôn luôn nhìn thấy dòng sông mềm như tấm lụa, với những chiếc thuyền xuôi ngược chỉ bé vừa bằng con thoi.

Những ngọn đồi này tạo nên những mảng phản quang nhiều màu sắc trên nền trời tây - nam thành phố, “sớm xanh, trưa vàng, chiều tím” như người Huế thường miêu tả. Giữa đám quần sơn lô xô ấy, là giấc ngủ nghìn năm của những vua chúa được phong kín trong lòng những rừng thông u tịch, và niềm kiêu hãnh âm u của những lăng tẩm đồ sộ tỏa lan khắp cả một vùng thượng lưu “bốn bề núi phủ mây phong - mảnh trăng thiên cổ, bóng tùng vạn niên”. Đó là vẻ đẹp trầm mặc nhất của sông Hương, như triết lý, như cổ thi, kéo dài mãi đến lúc mặt nước phẳng lặng của nó gặp tiếng chuông chùa Thiên Mụ ngân nga tận bờ bên kia, giữa những xóm làng trung du bát ngát tiếng gà...

(Trích Ai đã đặt tên cho dòng sông – Hoàng Phủ Ngọc Tường, Ngữ văn 12, tập 1, NXB GD 2008)

Cảm nhận vẻ đẹp của hình tượng sông Hương qua đoạn trích sau. Từ đó nhận xét chất trữ tình trong những trang văn của Hoàng Phủ Ngọc Tường.

Luận điểm chính

Vẻ đẹp Sông Hương

Chất trữ tình

Hình ảnh so sánh ví von giàu sức gợi hình, gợi cảm.

Câu văn dài, ngôn từ trau chuốt, uyển chuyển, nhẹ nhàng

Cảm xúc lãng mạn, say mê

25 of 193

Đề 2
Mở bài
Thân bài


Kết bài

- Giới thiệu tác giả HPNT, tác phẩm “ Ai đã đặt tên cho dòng sông”

- Giới thiệu hình tượng sông Hương

- Giới thiệu vấn đề cần bàn luận: vẻ đẹp của hình tượng sông Hương qua đoạn trích dẫn: “…”

Hoàn cảnh sáng tác: Tác phẩm được viết vào năm 1981 và in trong tập bút kí “Ai đã đặt tên cho dòng sông?”(1986).
Tóm lược về hình tượng sông Hương: Sông Hương trong cái nhìn đầy mê đắm của Hoàng Phủ Ngọc Tường hiện lên sống động giống như một người con gái Huế, mang trong nó cả sức sống, tâm hồn, tính cách rất riêng.

- Vị trí đoạn trích: thuộc phần khắc họa vẻ đẹp của dòng sông ở ngoại vi thành phố

Đoạn dẫn nhập:

1.Vẻ đẹp sông Hương bộc lộ qua đoạn trích

+ Hình dáng mềm mại, quyến rũ: “ người gái đẹp nằm ngủ mơ màng…”, “uốn những đường con thật mềm”…

+ Vẻ đẹp lãng mạn trong hành trình khám phá Huế: vẽ một đường cung thật mềm, sắc mước xanh hơn thẳm, mềm như tấm lụa → hài hòa với cảnh sắc đôi bờ

+ Vẻ đẹp trầm tư, mang đậm sắc Huế: thay đổi màu nước độc đáo “sớm xanh, trưa vàng, chiều tím”; thay đổi tính cách cho phù hợp với Huế: “Đó là vẻ đẹp trầm mặc nhất của sông Hương, như triết lý, như cổ thi”

2. Chất trữ tình bộc lộ qua các yếu tố nội dung, nghệ thuật

+ Cách miêu tả tinh tế tài hoa qua những hình ảnh nhân hóa (dòng chảy sông Hương như hành trình tìm kiếm người tình mong đợi của nó), hình ảnh so sánh ví von giàu sức gợi làm nổi bật vẻ đẹp mềm mại, quyến rũ của dòng sông.

+ Câu văn dài mà khúc chiết, nhịp nhàng, giọng văn nhẹ nhàng.

+ Cảm xúc ngọt ngào, mê đắm, thể hiện sự say mê của nhà văn với vẻ đẹp của quê hương xứ sở.

Khẳng định thành công của tác giả trong việc khắc họa vẻ đẹp của dòng sông Hương qua ngòi bút trữ tình tài hoa.
Nêu bài học về tình yêu thiên nhiên, yêu quê hương, nuôi dưỡng tâm hồn lãng mạn…

Cảm nhận vẻ đẹp của hình tượng sông Hương qua đoạn trích “Phải nhiều thế kỷ qua,… giữa những xóm làng trung du bát ngát tiếng gà...” Từ đó nhận xét chất trữ tình trong những trang văn của Hoàng Phủ Ngọc Tường.

26 of 193

“AI ĐÃ ĐẶT TÊN CHO DÒNG SÔNG”

(Hoàng Phủ Ngọc Tường)

ĐỀ 3

Cảm nhận vẻ đẹp hình tượng sông Hương trong đoạn trích sau: “Từ đây, như đã tìm đúng đường về, sông Hương vui tươi hẳn lên... chao nhẹ trên mặt nước như những vấn vương của một nỗi lòng.” Từ đó, bình luận ngắn về cái “tôi” tài hoa, uyên bác của Hoàng Phủ Ngọc Tường.

27 of 193

[…] Từ đây, như đã tìm đúng đường về, sông Hương vui tươi hẳn lên giữa những biển bãi xanh biếc của vùng ngoại ô Kim Long, kéo một nét thẳng thực yên tâm theo hướng tây nam – đông bắc, phía đó, nơi cuối đường, nó đã nhìn thấy chiếc cầu trắng của thành phố in ngần trên nền trời, nhỏ nhắn như những vành trăng non. Giáp mặt thành phố ở Cồn Giã Viên, sông Hương uốn một cánh cung rất nhẹ sang đến Cồn Hến; đường cong ấy làm cho dòng sông mềm hẳn đi, như một tiếng “vâng” không nói ra của tình yêu. Và như vậy, giống như sông Xen của Pa-ri, sông Đa-nuýp của Bu-đa-pét, sông Hương nằm ngay giữa lòng thành phố yêu quý của mình; Huế trong tổng thể vẫn giữ nguyên dạng một đô thị cổ, trải dọc hai bờ sông. Đầu và cuối ngõ thành phố, những nhánh sông đào mang nước sông Hương tỏa đi khắp phố phường với những cây đa, cây cừa cổ thụ tỏa vầng lá u sầm xuống xóm thuyền xúm xít; từ những nơi ấy, vẫn lập lòe trong đêm sương những ánh lửa thuyền chài của một linh hồn mô tê xưa cũ mà không một thành phố hiện đại nào còn nhìn thấy được. Những chi lưu ấy, cùng với hai hòn đảo nhỏ trên sông đã làm giảm hẳn lưu tốc của dòng nước, khiến cho sông Hương khi đi qua thành phố đã trôi đi chậm, thực chậm, cơ hồ chỉ còn là một mặt hồ yên tĩnh. Tôi đã đến Lê-nin-grat, có lúc đứng nhìn sông Nê-va cuốn trôi những đám băng lô xô, nhấp nháy trăm màu dưới ánh sáng mặt trời mùa xuân, mỗi phiến băng chở một con hải âu nghịch ngợm đứng co lên một chân, thích thú với chiếc thuyền xinh đẹp của chúng và đoàn tàu tốc hành lạ lùng ấy với những hành khách tí hon của nó băng băng lướt qua trước cung điện Pê-téc-bua cũ để ra bể Ban-tích. […] Hai nghìn năm trước, có một người Hi Lạp tên là Hê-ra-clít, đã khóc suốt đời vì những dòng sông trôi đi qua nhanh, thế vậy! Lúc ấy, tôi nhớ lại con sông Hương của tôi, chợt thấy quý điệu chảy lặng lờ của nó khi ngang qua thành phố… Đấy là điệu slow tình cảm dành riêng cho Huế, có thể cảm nhận được bằng thị giác qua trăm nghìn ánh hoa đăng bồng bềnh vào những đêm hội rằm tháng Bảy từ điện Hòn Chén trôi về, qua Huế bỗng ngập ngừng như muốn đi muốn ở, chao nhẹ trên mặt nước như những vấn vương của một nỗi lòng.

(Trích Ai đã đặt tên cho dòng sông?, Hoàng Phủ Ngọc Tường, Ngữ văn 12, Tập một, Nxb Giáo dục Việt Nam, tr.199-200, 2014).

Cảm nhận vẻ đẹp hình tượng sông Hương trong đoạn trích sau.Từ đó, bình luận ngắn về cái “tôi” tài hoa, uyên bác của Hoàng Phủ Ngọc Tường.

Tìm hiểu đề

Thao tác lập luận đa dạng + kết hợp biểu cảm

Đối tượng – nội dung bàn luận

Phạm vi bàn luận

Yêu cầu phụ

28 of 193

[…] Từ đây, như đã tìm đúng đường về, sông Hương vui tươi hẳn lên giữa những biển bãi xanh biếc của vùng ngoại ô Kim Long, kéo một nét thẳng thực yên tâm theo hướng tây nam – đông bắc, phía đó, nơi cuối đường, nó đã nhìn thấy chiếc cầu trắng của thành phố in ngần trên nền trời, nhỏ nhắn như những vành trăng non. Giáp mặt thành phố ở Cồn Giã Viên, sông Hương uốn một cánh cung rất nhẹ sang đến Cồn Hến; đường cong ấy làm cho dòng sông mềm hẳn đi, như một tiếng “vâng” không nói ra của tình yêu. Và như vậy, giống như sông Xen của Pa-ri, sông Đa-nuýp của Bu-đa-pét, sông Hương nằm ngay giữa lòng thành phố yêu quý của mình; Huế trong tổng thể vẫn giữ nguyên dạng một đô thị cổ, trải dọc hai bờ sông. Đầu và cuối ngõ thành phố, những nhánh sông đào mang nước sông Hương tỏa đi khắp phố phường với những cây đa, cây cừa cổ thụ tỏa vầng lá u sầm xuống xóm thuyền xúm xít; từ những nơi ấy, vẫn lập lòe trong đêm sương những ánh lửa thuyền chài của một linh hồn mô tê xưa cũ mà không một thành phố hiện đại nào còn nhìn thấy được. Những chi lưu ấy, cùng với hai hòn đảo nhỏ trên sông đã làm giảm hẳn lưu tốc của dòng nước, khiến cho sông Hương khi đi qua thành phố đã trôi đi chậm, thực chậm, cơ hồ chỉ còn là một mặt hồ yên tĩnh. Tôi đã đến Lê-nin-grat, có lúc đứng nhìn sông Nê-va cuốn trôi những đám băng lô xô, nhấp nháy trăm màu dưới ánh sáng mặt trời mùa xuân, mỗi phiến băng chở một con hải âu nghịch ngợm đứng co lên một chân, thích thú với chiếc thuyền xinh đẹp của chúng và đoàn tàu tốc hành lạ lùng ấy với những hành khách tí hon của nó băng băng lướt qua trước cung điện Pê-téc-bua cũ để ra bể Ban-tích. […] Hai nghìn năm trước, có một người Hi Lạp tên là Hê-ra-clít, đã khóc suốt đời vì những dòng sông trôi đi qua nhanh, thế vậy! Lúc ấy, tôi nhớ lại con sông Hương của tôi, chợt thấy quý điệu chảy lặng lờ của nó khi ngang qua thành phố… Đấy là điệu slow tình cảm dành riêng cho Huế, có thể cảm nhận được bằng thị giác qua trăm nghìn ánh hoa đăng bồng bềnh vào những đêm hội rằm tháng Bảy từ điện Hòn Chén trôi về, qua Huế bỗng ngập ngừng như muốn đi muốn ở, chao nhẹ trên mặt nước như những vấn vương của một nỗi lòng.

(Trích Ai đã đặt tên cho dòng sông?, Hoàng Phủ Ngọc Tường, Ngữ văn 12, Tập một, Nxb Giáo dục Việt Nam, tr.199-200, 2014).

Cảm nhận vẻ đẹp hình tượng sông Hương trong đoạn trích sau.Từ đó, bình luận ngắn về cái “tôi” tài hoa, uyên bác của Hoàng Phủ Ngọc Tường.

Luận điểm lớn

Vẻ đẹp Sông Hương

Cái tôi tài hoa, uyên bác

Tâm trạng vui tươi

Mang vẻ đẹp tính cách Huế:

trầm tư qua điệu chảy lặng lờ

Tâm hồn giàu cảm xúc, tình yêu mãnh liệt, say đắm với Huế

Là niềm tự hào của người con đất Huế

Hình dáng mềm mại, duyên dáng, tình tứ

29 of 193

[…] Từ đây, như đã tìm đúng đường về, sông Hương vui tươi hẳn lên giữa những biển bãi xanh biếc của vùng ngoại ô Kim Long, kéo một nét thẳng thực yên tâm theo hướng tây nam – đông bắc, phía đó, nơi cuối đường, nó đã nhìn thấy chiếc cầu trắng của thành phố in ngần trên nền trời, nhỏ nhắn như những vành trăng non. Giáp mặt thành phố ở Cồn Giã Viên, sông Hương uốn một cánh cung rất nhẹ sang đến Cồn Hến; đường cong ấy làm cho dòng sông mềm hẳn đi, như một tiếng “vâng” không nói ra của tình yêu. Và như vậy, giống như sông Xen của Pa-ri, sông Đa-nuýp của Bu-đa-pét, sông Hương nằm ngay giữa lòng thành phố yêu quý của mình; Huế trong tổng thể vẫn giữ nguyên dạng một đô thị cổ, trải dọc hai bờ sông. Đầu và cuối ngõ thành phố, những nhánh sông đào mang nước sông Hương tỏa đi khắp phố phường với những cây đa, cây cừa cổ thụ tỏa vầng lá u sầm xuống xóm thuyền xúm xít; từ những nơi ấy, vẫn lập lòe trong đêm sương những ánh lửa thuyền chài của một linh hồn mô tê xưa cũ mà không một thành phố hiện đại nào còn nhìn thấy được. Những chi lưu ấy, cùng với hai hòn đảo nhỏ trên sông đã làm giảm hẳn lưu tốc của dòng nước, khiến cho sông Hương khi đi qua thành phố đã trôi đi chậm, thực chậm, cơ hồ chỉ còn là một mặt hồ yên tĩnh. Tôi đã đến Lê-nin-grat, có lúc đứng nhìn sông Nê-va cuốn trôi những đám băng lô xô, nhấp nháy trăm màu dưới ánh sáng mặt trời mùa xuân, mỗi phiến băng chở một con hải âu nghịch ngợm đứng co lên một chân, thích thú với chiếc thuyền xinh đẹp của chúng và đoàn tàu tốc hành lạ lùng ấy với những hành khách tí hon của nó băng băng lướt qua trước cung điện Pê-téc-bua cũ để ra bể Ban-tích. […] Hai nghìn năm trước, có một người Hi Lạp tên là Hê-ra-clít, đã khóc suốt đời vì những dòng sông trôi đi qua nhanh, thế vậy! Lúc ấy, tôi nhớ lại con sông Hương của tôi, chợt thấy quý điệu chảy lặng lờ của nó khi ngang qua thành phố… Đấy là điệu slow tình cảm dành riêng cho Huế, có thể cảm nhận được bằng thị giác qua trăm nghìn ánh hoa đăng bồng bềnh vào những đêm hội rằm tháng Bảy từ điện Hòn Chén trôi về, qua Huế bỗng ngập ngừng như muốn đi muốn ở, chao nhẹ trên mặt nước như những vấn vương của một nỗi lòng.

(Trích Ai đã đặt tên cho dòng sông?, Hoàng Phủ Ngọc Tường, Ngữ văn 12, Tập một, Nxb Giáo dục Việt Nam, tr.199-200, 2014).

Cảm nhận vẻ đẹp hình tượng sông Hương trong đoạn trích sau.Từ đó, bình luận ngắn về cái “tôi” tài hoa, uyên bác của Hoàng Phủ Ngọc Tường.

Luận điểm lớn

Vẻ đẹp Sông Hương

Tâm trạng Sông Hương khi gặp Huế

30 of 193

[…] Từ đây, như đã tìm đúng đường về, sông Hương vui tươi hẳn lên giữa những biển bãi xanh biếc của vùng ngoại ô Kim Long, kéo một nét thẳng thực yên tâm theo hướng tây nam – đông bắc, phía đó, nơi cuối đường, nó đã nhìn thấy chiếc cầu trắng của thành phố in ngần trên nền trời, nhỏ nhắn như những vành trăng non. Giáp mặt thành phố ở Cồn Giã Viên, sông Hương uốn một cánh cung rất nhẹ sang đến Cồn Hến; đường cong ấy làm cho dòng sông mềm hẳn đi, như một tiếng “vâng” không nói ra của tình yêu. Và như vậy, giống như sông Xen của Pa-ri, sông Đa-nuýp của Bu-đa-pét, sông Hương nằm ngay giữa lòng thành phố yêu quý của mình; Huế trong tổng thể vẫn giữ nguyên dạng một đô thị cổ, trải dọc hai bờ sông. Đầu và cuối ngõ thành phố, những nhánh sông đào mang nước sông Hương tỏa đi khắp phố phường với những cây đa, cây cừa cổ thụ tỏa vầng lá u sầm xuống xóm thuyền xúm xít; từ những nơi ấy, vẫn lập lòe trong đêm sương những ánh lửa thuyền chài của một linh hồn mô tê xưa cũ mà không một thành phố hiện đại nào còn nhìn thấy được. Những chi lưu ấy, cùng với hai hòn đảo nhỏ trên sông đã làm giảm hẳn lưu tốc của dòng nước, khiến cho sông Hương khi đi qua thành phố đã trôi đi chậm, thực chậm, cơ hồ chỉ còn là một mặt hồ yên tĩnh. Tôi đã đến Lê-nin-grat, có lúc đứng nhìn sông Nê-va cuốn trôi những đám băng lô xô, nhấp nháy trăm màu dưới ánh sáng mặt trời mùa xuân, mỗi phiến băng chở một con hải âu nghịch ngợm đứng co lên một chân, thích thú với chiếc thuyền xinh đẹp của chúng và đoàn tàu tốc hành lạ lùng ấy với những hành khách tí hon của nó băng băng lướt qua trước cung điện Pê-téc-bua cũ để ra bể Ban-tích. […] Hai nghìn năm trước, có một người Hi Lạp tên là Hê-ra-clít, đã khóc suốt đời vì những dòng sông trôi đi qua nhanh, thế vậy! Lúc ấy, tôi nhớ lại con sông Hương của tôi, chợt thấy quý điệu chảy lặng lờ của nó khi ngang qua thành phố… Đấy là điệu slow tình cảm dành riêng cho Huế, có thể cảm nhận được bằng thị giác qua trăm nghìn ánh hoa đăng bồng bềnh vào những đêm hội rằm tháng Bảy từ điện Hòn Chén trôi về, qua Huế bỗng ngập ngừng như muốn đi muốn ở, chao nhẹ trên mặt nước như những vấn vương của một nỗi lòng.

(Trích Ai đã đặt tên cho dòng sông?, Hoàng Phủ Ngọc Tường, Ngữ văn 12, Tập một, Nxb Giáo dục Việt Nam, tr.199-200, 2014).

Cảm nhận vẻ đẹp hình tượng sông Hương trong đoạn trích sau.Từ đó, bình luận ngắn về cái “tôi” tài hoa, uyên bác của Hoàng Phủ Ngọc Tường.

Luận điểm lớn

Vẻ đẹp Sông Hương

Hình dáng mềm mại, duyên dáng, tình tứ

31 of 193

[…] Từ đây, như đã tìm đúng đường về, sông Hương vui tươi hẳn lên giữa những biển bãi xanh biếc của vùng ngoại ô Kim Long, kéo một nét thẳng thực yên tâm theo hướng tây nam – đông bắc, phía đó, nơi cuối đường, nó đã nhìn thấy chiếc cầu trắng của thành phố in ngần trên nền trời, nhỏ nhắn như những vành trăng non. Giáp mặt thành phố ở Cồn Giã Viên, sông Hương uốn một cánh cung rất nhẹ sang đến Cồn Hến; đường cong ấy làm cho dòng sông mềm hẳn đi, như một tiếng “vâng” không nói ra của tình yêu. Và như vậy, giống như sông Xen của Pa-ri, sông Đa-nuýp của Bu-đa-pét, sông Hương nằm ngay giữa lòng thành phố yêu quý của mình; Huế trong tổng thể vẫn giữ nguyên dạng một đô thị cổ, trải dọc hai bờ sông. Đầu và cuối ngõ thành phố, những nhánh sông đào mang nước sông Hương tỏa đi khắp phố phường với những cây đa, cây cừa cổ thụ tỏa vầng lá u sầm xuống xóm thuyền xúm xít; từ những nơi ấy, vẫn lập lòe trong đêm sương những ánh lửa thuyền chài của một linh hồn mô tê xưa cũ mà không một thành phố hiện đại nào còn nhìn thấy được. Những chi lưu ấy, cùng với hai hòn đảo nhỏ trên sông đã làm giảm hẳn lưu tốc của dòng nước, khiến cho sông Hương khi đi qua thành phố đã trôi đi chậm, thực chậm, cơ hồ chỉ còn là một mặt hồ yên tĩnh. Tôi đã đến Lê-nin-grat, có lúc đứng nhìn sông Nê-va cuốn trôi những đám băng lô xô, nhấp nháy trăm màu dưới ánh sáng mặt trời mùa xuân, mỗi phiến băng chở một con hải âu nghịch ngợm đứng co lên một chân, thích thú với chiếc thuyền xinh đẹp của chúng và đoàn tàu tốc hành lạ lùng ấy với những hành khách tí hon của nó băng băng lướt qua trước cung điện Pê-téc-bua cũ để ra bể Ban-tích. […] Hai nghìn năm trước, có một người Hi Lạp tên là Hê-ra-clít, đã khóc suốt đời vì những dòng sông trôi đi qua nhanh, thế vậy! Lúc ấy, tôi nhớ lại con sông Hương của tôi, chợt thấy quý điệu chảy lặng lờ của nó khi ngang qua thành phố… Đấy là điệu slow tình cảm dành riêng cho Huế, có thể cảm nhận được bằng thị giác qua trăm nghìn ánh hoa đăng bồng bềnh vào những đêm hội rằm tháng Bảy từ điện Hòn Chén trôi về, qua Huế bỗng ngập ngừng như muốn đi muốn ở, chao nhẹ trên mặt nước như những vấn vương của một nỗi lòng.

(Trích Ai đã đặt tên cho dòng sông?, Hoàng Phủ Ngọc Tường, Ngữ văn 12, Tập một, Nxb Giáo dục Việt Nam, tr.199-200, 2014).

Cảm nhận vẻ đẹp hình tượng sông Hương trong đoạn trích sau.Từ đó, bình luận ngắn về cái “tôi” tài hoa, uyên bác của Hoàng Phủ Ngọc Tường.

Luận điểm lớn

Vẻ đẹp Sông Hương

Mang vẻ đẹp tính cách Huế:

trầm tư qua điệu chảy lặng lờ

32 of 193

[…] Từ đây, như đã tìm đúng đường về, sông Hương vui tươi hẳn lên giữa những biển bãi xanh biếc của vùng ngoại ô Kim Long, kéo một nét thẳng thực yên tâm theo hướng tây nam – đông bắc, phía đó, nơi cuối đường, nó đã nhìn thấy chiếc cầu trắng của thành phố in ngần trên nền trời, nhỏ nhắn như những vành trăng non. Giáp mặt thành phố ở Cồn Giã Viên, sông Hương uốn một cánh cung rất nhẹ sang đến Cồn Hến; đường cong ấy làm cho dòng sông mềm hẳn đi, như một tiếng “vâng” không nói ra của tình yêu. Và như vậy, giống như sông Xen của Pa-ri, sông Đa-nuýp của Bu-đa-pét, sông Hương nằm ngay giữa lòng thành phố yêu quý của mình; Huế trong tổng thể vẫn giữ nguyên dạng một đô thị cổ, trải dọc hai bờ sông. Đầu và cuối ngõ thành phố, những nhánh sông đào mang nước sông Hương tỏa đi khắp phố phường với những cây đa, cây cừa cổ thụ tỏa vầng lá u sầm xuống xóm thuyền xúm xít; từ những nơi ấy, vẫn lập lòe trong đêm sương những ánh lửa thuyền chài của một linh hồn mô tê xưa cũ mà không một thành phố hiện đại nào còn nhìn thấy được. Những chi lưu ấy, cùng với hai hòn đảo nhỏ trên sông đã làm giảm hẳn lưu tốc của dòng nước, khiến cho sông Hương khi đi qua thành phố đã trôi đi chậm, thực chậm, cơ hồ chỉ còn là một mặt hồ yên tĩnh. Tôi đã đến Lê-nin-grat, có lúc đứng nhìn sông Nê-va cuốn trôi những đám băng lô xô, nhấp nháy trăm màu dưới ánh sáng mặt trời mùa xuân, mỗi phiến băng chở một con hải âu nghịch ngợm đứng co lên một chân, thích thú với chiếc thuyền xinh đẹp của chúng và đoàn tàu tốc hành lạ lùng ấy với những hành khách tí hon của nó băng băng lướt qua trước cung điện Pê-téc-bua cũ để ra bể Ban-tích. […] Hai nghìn năm trước, có một người Hi Lạp tên là Hê-ra-clít, đã khóc suốt đời vì những dòng sông trôi đi qua nhanh, thế vậy! Lúc ấy, tôi nhớ lại con sông Hương của tôi, chợt thấy quý điệu chảy lặng lờ của nó khi ngang qua thành phố… Đấy là điệu slow tình cảm dành riêng cho Huế, có thể cảm nhận được bằng thị giác qua trăm nghìn ánh hoa đăng bồng bềnh vào những đêm hội rằm tháng Bảy từ điện Hòn Chén trôi về, qua Huế bỗng ngập ngừng như muốn đi muốn ở, chao nhẹ trên mặt nước như những vấn vương của một nỗi lòng.

(Trích Ai đã đặt tên cho dòng sông?, Hoàng Phủ Ngọc Tường, Ngữ văn 12, Tập một, Nxb Giáo dục Việt Nam, tr.199-200, 2014).

Cảm nhận vẻ đẹp hình tượng sông Hương trong đoạn trích sau.Từ đó, bình luận ngắn về cái “tôi” tài hoa, uyên bác của Hoàng Phủ Ngọc Tường.

Luận điểm lớn

Vẻ đẹp Sông Hương

Tâm hồn giàu cảm xúc, tình yêu mãnh liệt, say đắm với Huế

33 of 193

[…] Từ đây, như đã tìm đúng đường về, sông Hương vui tươi hẳn lên giữa những biển bãi xanh biếc của vùng ngoại ô Kim Long, kéo một nét thẳng thực yên tâm theo hướng tây nam – đông bắc, phía đó, nơi cuối đường, nó đã nhìn thấy chiếc cầu trắng của thành phố in ngần trên nền trời, nhỏ nhắn như những vành trăng non. Giáp mặt thành phố ở Cồn Giã Viên, sông Hương uốn một cánh cung rất nhẹ sang đến Cồn Hến; đường cong ấy làm cho dòng sông mềm hẳn đi, như một tiếng “vâng” không nói ra của tình yêu. Và như vậy, giống như sông Xen của Pa-ri, sông Đa-nuýp của Bu-đa-pét, sông Hương nằm ngay giữa lòng thành phố yêu quý của mình; Huế trong tổng thể vẫn giữ nguyên dạng một đô thị cổ, trải dọc hai bờ sông. Đầu và cuối ngõ thành phố, những nhánh sông đào mang nước sông Hương tỏa đi khắp phố phường với những cây đa, cây cừa cổ thụ tỏa vầng lá u sầm xuống xóm thuyền xúm xít; từ những nơi ấy, vẫn lập lòe trong đêm sương những ánh lửa thuyền chài của một linh hồn mô tê xưa cũ mà không một thành phố hiện đại nào còn nhìn thấy được. Những chi lưu ấy, cùng với hai hòn đảo nhỏ trên sông đã làm giảm hẳn lưu tốc của dòng nước, khiến cho sông Hương khi đi qua thành phố đã trôi đi chậm, thực chậm, cơ hồ chỉ còn là một mặt hồ yên tĩnh. Tôi đã đến Lê-nin-grat, có lúc đứng nhìn sông Nê-va cuốn trôi những đám băng lô xô, nhấp nháy trăm màu dưới ánh sáng mặt trời mùa xuân, mỗi phiến băng chở một con hải âu nghịch ngợm đứng co lên một chân, thích thú với chiếc thuyền xinh đẹp của chúng và đoàn tàu tốc hành lạ lùng ấy với những hành khách tí hon của nó băng băng lướt qua trước cung điện Pê-téc-bua cũ để ra bể Ban-tích. […] Hai nghìn năm trước, có một người Hi Lạp tên là Hê-ra-clít, đã khóc suốt đời vì những dòng sông trôi đi qua nhanh, thế vậy! Lúc ấy, tôi nhớ lại con sông Hương của tôi, chợt thấy quý điệu chảy lặng lờ của nó khi ngang qua thành phố… Đấy là điệu slow tình cảm dành riêng cho Huế, có thể cảm nhận được bằng thị giác qua trăm nghìn ánh hoa đăng bồng bềnh vào những đêm hội rằm tháng Bảy từ điện Hòn Chén trôi về, qua Huế bỗng ngập ngừng như muốn đi muốn ở, chao nhẹ trên mặt nước như những vấn vương của một nỗi lòng.

(Trích Ai đã đặt tên cho dòng sông?, Hoàng Phủ Ngọc Tường, Ngữ văn 12, Tập một, Nxb Giáo dục Việt Nam, tr.199-200, 2014).

Cảm nhận vẻ đẹp hình tượng sông Hương trong đoạn trích sau.Từ đó, bình luận ngắn về cái “tôi” tài hoa, uyên bác của Hoàng Phủ Ngọc Tường.

Luận điểm lớn

Vẻ đẹp Sông Hương

Sông Hương là niềm tự hào của người dân Huế

So sánh làm nổi bât nét độc đáo của sông Hương, dòng sông tình nghĩa, sâu lắng

34 of 193

[…] Từ đây, như đã tìm đúng đường về, sông Hương vui tươi hẳn lên giữa những biển bãi xanh biếc của vùng ngoại ô Kim Long, kéo một nét thẳng thực yên tâm theo hướng tây nam – đông bắc, phía đó, nơi cuối đường, nó đã nhìn thấy chiếc cầu trắng của thành phố in ngần trên nền trời, nhỏ nhắn như những vành trăng non. Giáp mặt thành phố ở Cồn Giã Viên, sông Hương uốn một cánh cung rất nhẹ sang đến Cồn Hến; đường cong ấy làm cho dòng sông mềm hẳn đi, như một tiếng “vâng” không nói ra của tình yêu. Và như vậy, giống như sông Xen của Pa-ri, sông Đa-nuýp của Bu-đa-pét, sông Hương nằm ngay giữa lòng thành phố yêu quý của mình; Huế trong tổng thể vẫn giữ nguyên dạng một đô thị cổ, trải dọc hai bờ sông. Đầu và cuối ngõ thành phố, những nhánh sông đào mang nước sông Hương tỏa đi khắp phố phường với những cây đa, cây cừa cổ thụ tỏa vầng lá u sầm xuống xóm thuyền xúm xít; từ những nơi ấy, vẫn lập lòe trong đêm sương những ánh lửa thuyền chài của một linh hồn mô tê xưa cũ mà không một thành phố hiện đại nào còn nhìn thấy được. Những chi lưu ấy, cùng với hai hòn đảo nhỏ trên sông đã làm giảm hẳn lưu tốc của dòng nước, khiến cho sông Hương khi đi qua thành phố đã trôi đi chậm, thực chậm, cơ hồ chỉ còn là một mặt hồ yên tĩnh. Tôi đã đến Lê-nin-grat, có lúc đứng nhìn sông Nê-va cuốn trôi những đám băng lô xô, nhấp nháy trăm màu dưới ánh sáng mặt trời mùa xuân, mỗi phiến băng chở một con hải âu nghịch ngợm đứng co lên một chân, thích thú với chiếc thuyền xinh đẹp của chúng và đoàn tàu tốc hành lạ lùng ấy với những hành khách tí hon của nó băng băng lướt qua trước cung điện Pê-téc-bua cũ để ra bể Ban-tích. […] Hai nghìn năm trước, có một người Hi Lạp tên là Hê-ra-clít, đã khóc suốt đời vì những dòng sông trôi đi qua nhanh, thế vậy! Lúc ấy, tôi nhớ lại con sông Hương của tôi, chợt thấy quý điệu chảy lặng lờ của nó khi ngang qua thành phố… Đấy là điệu slow tình cảm dành riêng cho Huế, có thể cảm nhận được bằng thị giác qua trăm nghìn ánh hoa đăng bồng bềnh vào những đêm hội rằm tháng Bảy từ điện Hòn Chén trôi về, qua Huế bỗng ngập ngừng như muốn đi muốn ở, chao nhẹ trên mặt nước như những vấn vương của một nỗi lòng.

(Trích Ai đã đặt tên cho dòng sông?, Hoàng Phủ Ngọc Tường, Ngữ văn 12, Tập một, Nxb Giáo dục Việt Nam, tr.199-200, 2014).

Cảm nhận vẻ đẹp hình tượng sông Hương trong đoạn trích sau.Từ đó, bình luận ngắn về cái “tôi” tài hoa, uyên bác của Hoàng Phủ Ngọc Tường.

Luận điểm lớn

Vẻ đẹp Sông Hương

Cái tôi tài hoa, uyên bác

Quan sát tinh tường, tỉ mỉ, tưởng tượng phong phú

Vận dụng những tri thức phong phú, những hiểu biết sâu sắc về nhiều mặt

Sử dụng ngôn từ, biện pháp nhân hóa, so sánh giàu hình tượng

35 of 193

Đề 2	Cảm nhận vẻ đẹp hình tượng sông Hương trong đoạn trích sau: “Từ đây, như đã tìm đúng đường về, sông Hương vui tươi hẳn lên... chao nhẹ trên mặt nước như những vấn vương của một nỗi lòng.” Từ đó, bình luận ngắn về cái “tôi” tài hoa, uyên bác của HPNT
Mở bài	- Giới thiệu tác giả, tác phẩm - Giới thiệu đối tượng, nội dung bàn luận: vẻ đẹp của dòng sông Hương; cái tôi tài hoa uyên bác. - Giới hạn phạm vi bàn luận: “…”
Thân bài	1. Dẫn nhập Hoàn cảnh sáng tác, khái quát về dòng sông Hương; vị trí đoạn trích (đoạn miêu tả sông Hương trong lòng thành phố Huế)
	2. Vẻ đẹp dòng sông Hương - Tâm trạng “vui tươi, yên tâm” khi gặp người tình mong đợi. Nó vừa e ấp kín đáo vừa tha thiết mãnh liệt “như một tiếng vâng không nói ra của tình yêu” - Hình dáng mềm mại, duyên dáng, tình tứ: uốn một cánh cung rất nhẹ sang đến Cồn Hến; dòng sông mềm hẳn đi, như một tiếng “vâng” không nói ra của tình yêu… (So sánh với Sông Đà) - Mang vẻ đẹp tính cách Huế: trầm tư qua điệu chảy lặng lờ: trôi đi chậm, thực chậm, cơ hồ chỉ còn là một mặt hồ yên tĩnh; điệu chảy lặng lờ ; điệu slow tình cảm dành riêng cho Huế ( So sánh dòng chảy ở thượng nguồn sông Hương, hạ lưu sông Đà - Tâm hồn giàu cảm xúc, tình yêu mãnh liệt, say đắm với Huế → niềm tự hào của người dân Huế.
	3. Cái “tôi” tài hoa, uyên bác của HPNT - Quan sát tinh tường, tỉ mỉ, tưởng tượng phong phú (miêu tả sông Hương từ góc nhìn địa lí, hành trình sông Hương tìm về với Huế như về với tình nhân của mình ) - Vận dụng những tri thức phong phú, những hiểu biết sâu sắc về nhiều mặt (địa lý, thơ ca, âm nhạc, hội họa…) để làm giàu cho giá trị nhận thức của đoạn, tác phẩm. - Sử dụng ngôn từ, biện pháp nhân hóa, so sánh giàu hình tượng (“chiếc cầu trắng…nhỏ nhắn như những vành trăng non”, “sông Hương uốn một cánh cung rất nhẹ… một tiếng “vâng” không nói ra của tình yêu”…)

36 of 193

Đề 2	Cảm nhận vẻ đẹp hình tượng sông Hương trong đoạn trích sau: “Từ đây, như đã tìm đúng đường về, sông Hương vui tươi hẳn lên... chao nhẹ trên mặt nước như những vấn vương của một nỗi lòng.” Từ đó, bình luận ngắn về cái “tôi” tài hoa, uyên bác của HPNT
Mở bài	- Giới thiệu tác giả, tác phẩm - Giới thiệu đối tượng, nội dung bàn luận: vẻ đẹp của dòng sông Hương; cái tôi tài hoa uyên bác. - Giới hạn phạm vi bàn luận: “…”
Thân bài	1. Dẫn nhập Hoàn cảnh sáng tác, khái quát về dòng sông Hương; vị trí đoạn trích (đoạn miêu tả sông Hương trong lòng thành phố Huế)
	2. Vẻ đẹp dòng sông Hương - Tâm trạng “vui tươi, yên tâm” khi gặp người tình mong đợi. Nó vừa e ấp kín đáo vừa tha thiết mãnh liệt “như một tiếng vâng không nói ra của tình yêu” - Hình dáng mềm mại, duyên dáng, tình tứ: uốn một cánh cung rất nhẹ sang đến Cồn Hến; dòng sông mềm hẳn đi, như một tiếng “vâng” không nói ra của tình yêu - Mang vẻ đẹp tính cách Huế: trầm tư qua điệu chảy lặng lờ - Tâm hồn giàu cảm xúc, tình yêu mãnh liệt, say đắm với Huế → niềm tự hào của người dân Huế.
	3. Cái “tôi” tài hoa, uyên bác của HPNT
Kết bài	- Khẳng định thành công của tác giả trong việc khắc họa vẻ đẹp của dòng sông Hương qua cái “tôi” tài hoa, uyên bác của HPNT - Nêu bài học về tình yêu thiên nhiên, yêu quê hương, nuôi dưỡng tâm hồn lãng mạn…

37 of 193

ĐỀ TRỌNG TÂM TRONG

“NGƯỜI LÁI ĐÒ SÔNG ĐÀ” - ( Nguyễn Tuân)

2. Cảm nhận/Phân tích tính cách hung bạo của Sông Đà qua đoạn trích sau: “Hùng vĩ của Sông Đà … thấy tan xác ở khuỷnh sông dưới”. Từ đó nhận xét về chất ngông trong ngòi bút của Nguyễn Tuân.

1. Cảm nhận/Phân tích tính cách hung bạo của Sông Đà qua đoạn trích sau: “…Còn xa lắm mới đến cái thác dưới…vang trời thanh la não bạt”. Từ đó nhận xét nét tài hoa, uyên bác trong pcst của NT.

3. Cảm nhận/Phân tích vẻ đẹp trữ tình của Sông Đà qua đoạn trích sau: “Tôi có bay tạt ngang qua Sông Đà mấy lần…phết vào bản đồ lai chữ.” Từ đó nhận xét về tình cảm với thiên nhiên, quê hương của Nguyễn Tuân.

4. Cảm nhận/Phân tích vẻ đẹp trữ tình của Sông Đà qua đoạn trích sau: “Con Sông Đà gợi cảm…những con đò đuôi én thắt mình dây cổ điển trên dòng trên.” Từ đó nhận xét về ngòi bút tài hoa uyên bác của Nguyễn Tuân.

5. Cảm nhận/Phân tích vẻ đẹp hình tượng ông lái đò qua đoạn trích sau: “Sóng thác đã đánh đến miếng đòn hiểm độc nhất…vừa xuyên vừa tự động lái được lượn được.” Từ đó nhận xét về quan niệm về cái đẹp của Nguyễn Tuân.

38 of 193

NGƯỜI LÁI ĐÒ SÔNG ĐÀ

(Nguyễn Tuân)

ĐỀ 1

39 of 193

“..Hùng vĩ của sông Đà không phải chỉ có thác đá. Mà nó còn là những cảnh đá bờ sông, dựng vách thành, mặt sông chỗ ấy chỉ lúc đúng ngọ mới có mặt trời. Có vách đá thành chẹt lòng Sông Đà như một cái yết hầu. Đứng bên bờ này nhẹ tay ném hòn đá qua bên kia vách. Có quãng con nai con hổ đã có lần vọt từ bờ này sang bờ kia. Ngồi trong khoang đò qua quãng ấy, đang mùa hè mà cũng thấy lạnh, cảm thấy mình như đứng ở hè một cái ngõ mà ngóng vọng lên một khung cửa sổ nào trên cái tầng nhà thứ mấy nào vừa tắt phụt đèn điện.

Lại như quãng mặt ghềnh Hát Loóng, dài hàng cây số, nước xô đá, đá xô sóng, sóng xô gió, cuồn cuộn luồng gió gùn ghè suốt năm như lúc nào cũng đòi nợ xuýt bất cứ người lái đò Sông Đà nào tóm được qua đấy. Quãng này mà khinh suất tay lái thì cũng dễ lật ngửa bụng con thuyền ra.

Lại như quãng Tà Mường Vát dưới Sơn La. Trên sông bỗng có những cái hút nước giống như cái giếng bê tông thả xuống sông để chuẩn bị làm móng cầu. Nước ở đây thở và kêu như cửa cống cái bị sặc. Trên mặt cái hút xoáy tít đáy, cũng đang quay lừ lừ những cánh quạ đàn. Không thuyền nào muốn men gần những cái hút nước ấy, thuyền nào cũng chèo nhanh để lướt qua quãng sông, y như là ô tô sang số ấn ga cho nhanh để vứt qua một quãng đường mượn cạp ra ngoài bờ vực. Chèo nhanh và tay lái cho vững mà phóng qua cái giếng sâu, những cái giếng sâu nước ặc ặc lên như vừa rót dầu sôi vào. Nhiều bè gỗ rừng đi nghênh ngang vô ý là những cái giếng hút ấy nó lôi tuột xuống. Có những thuyền đã bị cái hút nó hút xuống, thuyền trồng ngay cây chuối ngược rồi vụt biến đi, bị dìm và đi ngầm dưới lòng sông đến mươi phút sau mới thấy tan xác ở khuỷnh sông dưới.”

(Người lái đò Sông Đà, Nguyễn Tuân, Ngữ văn 12, Tập, NXB Giáo dục Việt Nam, 2018, T.186)

Phân tích tính cách hung bạo của Sông Đà qua đoạn trích trên. Từ đó nhận xét về chất ngông trong ngòi bút của Nguyễn Tuân.

ĐỀ 1

Luận điểm 1

NGƯỜI LÁI ĐÒ SÔNG ĐÀ

MỘT SỐ ĐỀ NLVH TRỌNG TÂM 2021

40 of 193

“..Hùng vĩ của sông Đà không phải chỉ có thác đá. Mà nó còn là những cảnh đá bờ sông, dựng vách thành, mặt sông chỗ ấy chỉ lúc đúng ngọ mới có mặt trời. Có vách đá thành chẹt lòng Sông Đà như một cái yết hầu. Đứng bên bờ này nhẹ tay ném hòn đá qua bên kia vách. Có quãng con nai con hổ đã có lần vọt từ bờ này sang bờ kia. Ngồi trong khoang đò qua quãng ấy, đang mùa hè mà cũng thấy lạnh, cảm thấy mình như đứng ở hè một cái ngõ mà ngóng vọng lên một khung cửa sổ nào trên cái tầng nhà thứ mấy nào vừa tắt phụt đèn điện.

Lại như quãng mặt ghềnh Hát Loóng, dài hàng cây số, nước xô đá, đá xô sóng, sóng xô gió, cuồn cuộn luồng gió gùn ghè suốt năm như lúc nào cũng đòi nợ xuýt bất cứ người lái đò Sông Đà nào tóm được qua đấy. Quãng này mà khinh suất tay lái thì cũng dễ lật ngửa bụng con thuyền ra.

Lại như quãng Tà Mường Vát dưới Sơn La. Trên sông bỗng có những cái hút nước giống như cái giếng bê tông thả xuống sông để chuẩn bị làm móng cầu. Nước ở đây thở và kêu như cửa cống cái bị sặc. Trên mặt cái hút xoáy tít đáy, cũng đang quay lừ lừ những cánh quạ đàn. Không thuyền nào muốn men gần những cái hút nước ấy, thuyền nào cũng chèo nhanh để lướt qua quãng sông, y như là ô tô sang số ấn ga cho nhanh để vứt qua một quãng đường mượn cạp ra ngoài bờ vực. Chèo nhanh và tay lái cho vững mà phóng qua cái giếng sâu, những cái giếng sâu nước ặc ặc lên như vừa rót dầu sôi vào. Nhiều bè gỗ rừng đi nghênh ngang vô ý là những cái giếng hút ấy nó lôi tuột xuống. Có những thuyền đã bị cái hút nó hút xuống, thuyền trồng ngay cây chuối ngược rồi vụt biến đi, bị dìm và đi ngầm dưới lòng sông đến mươi phút sau mới thấy tan xác ở khuỷnh sông dưới.”

(Người lái đò Sông Đà, Nguyễn Tuân, Ngữ văn 12, Tập, NXB Giáo dục Việt Nam, 2018, T.186)

Phân tích tính cách hung bạo của Sông Đà qua đoạn trích trên. Từ đó nhận xét về chất ngông trong ngòi bút của Nguyễn Tuân.

ĐỀ 1

Luận điểm 2

MỘT SỐ ĐỀ TRỌNG TÂM 2021

41 of 193

“..Hùng vĩ của sông Đà không phải chỉ có thác đá. Mà nó còn là những cảnh đá bờ sông, dựng vách thành, mặt sông chỗ ấy chỉ lúc đúng ngọ mới có mặt trời. Có vách đá thành chẹt lòng Sông Đà như một cái yết hầu. Đứng bên bờ này nhẹ tay ném hòn đá qua bên kia vách. Có quãng con nai con hổ đã có lần vọt từ bờ này sang bờ kia. Ngồi trong khoang đò qua quãng ấy, đang mùa hè mà cũng thấy lạnh, cảm thấy mình như đứng ở hè một cái ngõ mà ngóng vọng lên một khung cửa sổ nào trên cái tầng nhà thứ mấy nào vừa tắt phụt đèn điện.

Lại như quãng mặt ghềnh Hát Loóng, dài hàng cây số, nước xô đá, đá xô sóng, sóng xô gió, cuồn cuộn luồng gió gùn ghè suốt năm như lúc nào cũng đòi nợ xuýt bất cứ người lái đò Sông Đà nào tóm được qua đấy. Quãng này mà khinh suất tay lái thì cũng dễ lật ngửa bụng con thuyền ra.

Lại như quãng Tà Mường Vát dưới Sơn La. Trên sông bỗng có những cái hút nước giống như cái giếng bê tông thả xuống sông để chuẩn bị làm móng cầu. Nước ở đây thở và kêu như cửa cống cái bị sặc. Trên mặt cái hút xoáy tít đáy, cũng đang quay lừ lừ những cánh quạ đàn. Không thuyền nào muốn men gần những cái hút nước ấy, thuyền nào cũng chèo nhanh để lướt qua quãng sông, y như là ô tô sang số ấn ga cho nhanh để vứt qua một quãng đường mượn cạp ra ngoài bờ vực. Chèo nhanh và tay lái cho vững mà phóng qua cái giếng sâu, những cái giếng sâu nước ặc ặc lên như vừa rót dầu sôi vào. Nhiều bè gỗ rừng đi nghênh ngang vô ý là những cái giếng hút ấy nó lôi tuột xuống. Có những thuyền đã bị cái hút nó hút xuống, thuyền trồng ngay cây chuối ngược rồi vụt biến đi, bị dìm và đi ngầm dưới lòng sông đến mươi phút sau mới thấy tan xác ở khuỷnh sông dưới.”

(Người lái đò Sông Đà, Nguyễn Tuân, Ngữ văn 12, Tập, NXB Giáo dục Việt Nam, 2018, T.186)

Phân tích tính cách hung bạo của Sông Đà qua đoạn trích trên. Từ đó nhận xét về chất ngông trong ngòi bút của Nguyễn Tuân.

ĐỀ 1

Luận điểm 3

MỘT SỐ ĐỀ TRỌNG TÂM 2021

42 of 193

“..Hùng vĩ của sông Đà không phải chỉ có thác đá. Mà nó còn là những cảnh đá bờ sông, dựng vách thành, mặt sông chỗ ấy chỉ lúc đúng ngọ mới có mặt trời. Có vách đá thành chẹt lòng Sông Đà như một cái yết hầu. Đứng bên bờ này nhẹ tay ném hòn đá qua bên kia vách. Có quãng con nai con hổ đã có lần vọt từ bờ này sang bờ kia. Ngồi trong khoang đò qua quãng ấy, đang mùa hè mà cũng thấy lạnh, cảm thấy mình như đứng ở hè một cái ngõ mà ngóng vọng lên một khung cửa sổ nào trên cái tầng nhà thứ mấy nào vừa tắt phụt đèn điện.

Lại như quãng mặt ghềnh Hát Loóng, dài hàng cây số, nước xô đá, đá xô sóng, sóng xô gió, cuồn cuộn luồng gió gùn ghè suốt năm như lúc nào cũng đòi nợ xuýt bất cứ người lái đò Sông Đà nào tóm được qua đấy. Quãng này mà khinh suất tay lái thì cũng dễ lật ngửa bụng con thuyền ra.

Lại như quãng Tà Mường Vát dưới Sơn La. Trên sông bỗng có những cái hút nước giống như cái giếng bê tông thả xuống sông để chuẩn bị làm móng cầu. Nước ở đây thở và kêu như cửa cống cái bị sặc. Trên mặt cái hút xoáy tít đáy, cũng đang quay lừ lừ những cánh quạ đàn. Không thuyền nào muốn men gần những cái hút nước ấy, thuyền nào cũng chèo nhanh để lướt qua quãng sông, y như là ô tô sang số ấn ga cho nhanh để vứt qua một quãng đường mượn cạp ra ngoài bờ vực. Chèo nhanh và tay lái cho vững mà phóng qua cái giếng sâu, những cái giếng sâu nước ặc ặc lên như vừa rót dầu sôi vào. Nhiều bè gỗ rừng đi nghênh ngang vô ý là những cái giếng hút ấy nó lôi tuột xuống. Có những thuyền đã bị cái hút nó hút xuống, thuyền trồng ngay cây chuối ngược rồi vụt biến đi, bị dìm và đi ngầm dưới lòng sông đến mươi phút sau mới thấy tan xác ở khuỷnh sông dưới.”

(Người lái đò Sông Đà, Nguyễn Tuân, Ngữ văn 12, Tập, NXB Giáo dục Việt Nam, 2018, T.186)

Phân tích tính cách hung bạo của Sông Đà qua đoạn trích trên. Từ đó nhận xét về chất ngông trong ngòi bút của Nguyễn Tuân.

ĐỀ 1

Hình dáng

MỘT SỐ ĐỀ TRỌNG TÂM 2021

43 of 193

“..Hùng vĩ của sông Đà không phải chỉ có thác đá. Mà nó còn là những cảnh đá bờ sông, dựng vách thành, mặt sông chỗ ấy chỉ lúc đúng ngọ mới có mặt trời. Có vách đá thành chẹt lòng Sông Đà như một cái yết hầu. Đứng bên bờ này nhẹ tay ném hòn đá qua bên kia vách. Có quãng con nai con hổ đã có lần vọt từ bờ này sang bờ kia. Ngồi trong khoang đò qua quãng ấy, đang mùa hè mà cũng thấy lạnh, cảm thấy mình như đứng ở hè một cái ngõ mà ngóng vọng lên một khung cửa sổ nào trên cái tầng nhà thứ mấy nào vừa tắt phụt đèn điện.

Lại như quãng mặt ghềnh Hát Loóng, dài hàng cây số, nước xô đá, đá xô sóng, sóng xô gió, cuồn cuộn luồng gió gùn ghè suốt năm như lúc nào cũng đòi nợ xuýt bất cứ người lái đò Sông Đà nào tóm được qua đấy. Quãng này mà khinh suất tay lái thì cũng dễ lật ngửa bụng con thuyền ra.

Lại như quãng Tà Mường Vát dưới Sơn La. Trên sông bỗng có những cái hút nước giống như cái giếng bê tông thả xuống sông để chuẩn bị làm móng cầu. Nước ở đây thở và kêu như cửa cống cái bị sặc. Trên mặt cái hút xoáy tít đáy, cũng đang quay lừ lừ những cánh quạ đàn. Không thuyền nào muốn men gần những cái hút nước ấy, thuyền nào cũng chèo nhanh để lướt qua quãng sông, y như là ô tô sang số ấn ga cho nhanh để vứt qua một quãng đường mượn cạp ra ngoài bờ vực. Chèo nhanh và tay lái cho vững mà phóng qua cái giếng sâu, những cái giếng sâu nước ặc ặc lên như vừa rót dầu sôi vào. Nhiều bè gỗ rừng đi nghênh ngang vô ý là những cái giếng hút ấy nó lôi tuột xuống. Có những thuyền đã bị cái hút nó hút xuống, thuyền trồng ngay cây chuối ngược rồi vụt biến đi, bị dìm và đi ngầm dưới lòng sông đến mươi phút sau mới thấy tan xác ở khuỷnh sông dưới.”

(Người lái đò Sông Đà, Nguyễn Tuân, Ngữ văn 12, Tập, NXB Giáo dục Việt Nam, 2018, T.186)

Phân tích tính cách hung bạo của Sông Đà qua đoạn trích trên. Từ đó nhận xét về chất ngông trong ngòi bút của Nguyễn Tuân.

ĐỀ 1

Âm thanh

Hành động

44 of 193

I. Người lái đò Sông Đà ( Nguyễn Tuân)

Phân tích tính cách hung bạo của Sông Đà qua đoạn trích sau: “Hùng vĩ của Sông Đà … thấy tan xác ở khuỷnh sông dưới”. Từ đó nhận xét về chất ngông trong ngòi bút của Nguyễn Tuân.

Đề 1
Mở bài
Thân bài
	-

Kết bài

- Giới thiệu tác giả Nguyễn Tuân, tác phẩm “ Người lái đò Sông Đà”

- Giới thiệu hình tượng nhân vật Sông Đà

- Giới thiệu vấn đề cần bàn luận: tính cách hung bạo của Sông Đà trong đoạn trích: “..”

- Hoàn cảnh sáng tác: chuyến đi thực tế lên vùng cao Tây Bắc những năm 1958 – 1960

- Tóm lược về hình tượng Sông Đà: mang hai nét cá tính vừa hùng vĩ, hiểm trở, hung bạo như kẻ thù số một của con người, vừa thơ mộng trữ tình.

- Vị trí đoạn trích: thuộc phần khắc họa tính cách hung bạo của dòng sông đoạn qua ghềnh thác ở khúc thượng nguồn,

Đoạn dẫn nhập:

- Tính hung bạo của dòng sông:

+ Hai bên bờ hiểm trở, thành vách dựng đứng, lòng sông hẹp, hoang lạnh, tối tăm, bí hiểm.

+ Sóng ở mặt ghềnh cuồn cuộn, “gùn ghè” như oán hận con người

+ Những hút nước: hình dáng ghê sợ (giếng bê tông); âm thanh hãi hùng (thở và kêu như cửa cống cái bị sặc; ặc ặc lên như vừa rót dầu sôi vào); tâm địa, hành động độc ác (lôi tuột xuống, hút xuống, dìm, đánh tan xác chiếc thuyền…)

- Nghệ thuật miêu tả: Từ ngữ chọn lọc sáng tạo, độc đáo; so sánh, nhân hóa gợi liên tưởng phong phú, tạo ấn tượng mạnh cho độc giả

- Cá tính ngông trong tùy bút của Nguyễn Tuân thể hiện ở sự tìm tòi sáng tạo, không theo lối mòn từ việc sử dụng ngôn ngữ đến cách miêu tả tỉ mỉ bằng sự cảm nhận của đa dạng các giác quan, bằng sự thăng hoa tột cùng của cảm xúc…

- Cá tính ngông là sự kết tinh của tâm hồn nghệ sĩ tài hoa, uyên bác và cái tâm với nghề, cái tình với quê hương, đất nước.

Khẳng định thành công của tác giả trong việc khắc họa tính cách hung bạo của dòng sông Đà
Nêu bài học về khát vọng khám phá chinh phục tự nhiên, tìm hiểu những vùng miền của Tổ quốc, lòng yêu nước…

45 of 193

NGƯỜI LÁI ĐÒ SÔNG ĐÀ

(Nguyễn Tuân)

ĐỀ 2

46 of 193

... Còn xa lắm mới đến cái thác dưới. Nhưng đã thấy tiếng nước réo gần mãi lại, réo to mãi lên. Tiếng thác nghe như là oán trách gì, rồi lại như là van xin, rồi lại như là khiêu khích, giọng gằn mà chế nhạo. Thế rồi nó rống lên như tiếng một ngàn con trâu mộng đang lồng lộn giữa rừng vầu rừng tre nứa nổ lửa, đang phá tuông rừng lửa, rừng lửa cùng gầm thét với đàn trâu da cháy bùng bùng. Tới cái thác rồi. Ngoặt khúc sông lượn, thấy sóng bọt đã trắng xóa cả một chân giời đá. Đá ở đây từ ngàn năm vẫn mai phục hết trong lòng sông, hình như mỗi lần có chiếc thuyền nào xuất hiện ở quãng ầm ầm mà quạnh hiu này, mỗi lần có chiếc nào nhô vào đường ngoặt sông là một số hòn bèn nhổm cả dậy để vồ lấy thuyền. Mặt hòn đá nào trông cũng ngỗ ngược, hòn nào cũng nhăn nhúm méo mó hơn cả cái mặt nước chỗ này. Mặt sông rung tít lên như tuyếc-bin thủy điện nơi đáy hầm đập. Mặt sông trắng xóa càng làm bật rõ lên những hòn những tảng mới trông tưởng như nó đứng nó ngồi nó nằm tùy theo sở thích tự động của đá to đá bé. Nhưng hình như sông Đà đã giao việc cho mỗi hòn. Mới thấy rằng đây là nó bày thạch trận trên sông. Đám tảng đám hòn chia làm ba hàng chặn ngang trên sông đòi ăn chết cái thuyền, một cái thuyền đơn độc không còn biết lùi đi đâu để tránh một cuộc giáp lá cà có đá dàn trận địa sẵn. Hàng tiền vệ, có hai hòn canh một cửa đá trông như là sơ hở, nhưng chính là hai đứa giữ vai trò dụ cái thuyền đối phương đi vào sâu nữa, vào tận tuyến giữa rồi nước sóng luồng mới đánh khuýp quật vu hồi lại. Nếu lọt vào đây rồi mà cái thuyền du kích ấy vẫn chọc thủng được tuyến hai, thì nhiệm vụ của những boong-ke chìm và pháo đài đá nổi ở tuyến ba là phải đánh tan cái thuyền lọt lưới đá tuyến trên, phải tiêu diệt thuyền trưởng cùng tất cả thủy thủ ngay ở chân thác. Thạch trận dàn bày vừa xong thì cái thuyền vụt tới. Phối hợp với đá, nước thác reo hò làm thanh viện cho đá, những hòn đá bệ vệ oai phong lẫm liệt. Một hòn ấy trông nghiêng thì y như là đang hất hàm hỏi cái thuyền phải xưng tên tuổi trước khi giao chiến. Một hòn khác lùi lại một chút và thách thức cái thuyền có giỏi thì tiến gần vào... (Người lái đò Sông Đà, Nguyễn Tuân, Ngữ văn 12, Tập, NXB Giáo dục Việt Nam, 2018, T.186)

Phân tích tính cách hung bạo của Sông Đà qua đoạn trích trên. Từ đó nhận xét nét tài hoa, uyên bác trong phong cách sáng tác của Nguyễn Tuân.

ĐỀ 2

Vấn đề cần bàn luận

Thao tác lập luận chính

Giới hạn phạm vi phân tích

Bàn luận mở rộng

47 of 193

... Còn xa lắm mới đến cái thác dưới. Nhưng đã thấy tiếng nước réo gần mãi lại, réo to mãi lên. Tiếng thác nghe như là oán trách gì, rồi lại như là van xin, rồi lại như là khiêu khích, giọng gằn mà chế nhạo. Thế rồi nó rống lên như tiếng một ngàn con trâu mộng đang lồng lộn giữa rừng vầu rừng tre nứa nổ lửa, đang phá tuông rừng lửa, rừng lửa cùng gầm thét với đàn trâu da cháy bùng bùng. Tới cái thác rồi. Ngoặt khúc sông lượn, thấy sóng bọt đã trắng xóa cả một chân giời đá. Đá ở đây từ ngàn năm vẫn mai phục hết trong lòng sông, hình như mỗi lần có chiếc thuyền nào xuất hiện ở quãng ầm ầm mà quạnh hiu này, mỗi lần có chiếc nào nhô vào đường ngoặt sông là một số hòn bèn nhổm cả dậy để vồ lấy thuyền. Mặt hòn đá nào trông cũng ngỗ ngược, hòn nào cũng nhăn nhúm méo mó hơn cả cái mặt nước chỗ này. Mặt sông rung tít lên như tuyếc-bin thủy điện nơi đáy hầm đập. Mặt sông trắng xóa càng làm bật rõ lên những hòn những tảng mới trông tưởng như nó đứng nó ngồi nó nằm tùy theo sở thích tự động của đá to đá bé. Nhưng hình như sông Đà đã giao việc cho mỗi hòn. Mới thấy rằng đây là nó bày thạch trận trên sông. Đám tảng đám hòn chia làm ba hàng chặn ngang trên sông đòi ăn chết cái thuyền, một cái thuyền đơn độc không còn biết lùi đi đâu để tránh một cuộc giáp lá cà có đá dàn trận địa sẵn. Hàng tiền vệ, có hai hòn canh một cửa đá trông như là sơ hở, nhưng chính là hai đứa giữ vai trò dụ cái thuyền đối phương đi vào sâu nữa, vào tận tuyến giữa rồi nước sóng luồng mới đánh khuýp quật vu hồi lại. Nếu lọt vào đây rồi mà cái thuyền du kích ấy vẫn chọc thủng được tuyến hai, thì nhiệm vụ của những boong-ke chìm và pháo đài đá nổi ở tuyến ba là phải đánh tan cái thuyền lọt lưới đá tuyến trên, phải tiêu diệt thuyền trưởng cùng tất cả thủy thủ ngay ở chân thác. Thạch trận dàn bày vừa xong thì cái thuyền vụt tới. Phối hợp với đá, nước thác reo hò làm thanh viện cho đá, những hòn đá bệ vệ oai phong lẫm liệt. Một hòn ấy trông nghiêng thì y như là đang hất hàm hỏi cái thuyền phải xưng tên tuổi trước khi giao chiến. Một hòn khác lùi lại một chút và thách thức cái thuyền có giỏi thì tiến gần vào... (Người lái đò Sông Đà, Nguyễn Tuân, Ngữ văn 12, Tập, NXB Giáo dục Việt Nam, 2018, T.186)

Phân tích tính cách hung bạo của Sông Đà qua đoạn trích trên. Từ đó nhận xét nét tài hoa, uyên bác trong phong cách sáng tác của Nguyễn Tuân.

ĐỀ 2

Tính cách hung bạo thể hiện qua việc miêu tả

48 of 193

... Còn xa lắm mới đến cái thác dưới. Nhưng đã thấy tiếng nước réo gần mãi lại, réo to mãi lên. Tiếng thác nghe như là oán trách gì, rồi lại như là van xin, rồi lại như là khiêu khích, giọng gằn mà chế nhạo. Thế rồi nó rống lên như tiếng một ngàn con trâu mộng đang lồng lộn giữa rừng vầu rừng tre nứa nổ lửa, đang phá tuông rừng lửa, rừng lửa cùng gầm thét với đàn trâu da cháy bùng bùng. Tới cái thác rồi. Ngoặt khúc sông lượn, thấy sóng bọt đã trắng xóa cả một chân giời đá. Đá ở đây từ ngàn năm vẫn mai phục hết trong lòng sông, hình như mỗi lần có chiếc thuyền nào xuất hiện ở quãng ầm ầm mà quạnh hiu này, mỗi lần có chiếc nào nhô vào đường ngoặt sông là một số hòn bèn nhổm cả dậy để vồ lấy thuyền. Mặt hòn đá nào trông cũng ngỗ ngược, hòn nào cũng nhăn nhúm méo mó hơn cả cái mặt nước chỗ này. Mặt sông rung tít lên như tuyếc-bin thủy điện nơi đáy hầm đập. Mặt sông trắng xóa càng làm bật rõ lên những hòn những tảng mới trông tưởng như nó đứng nó ngồi nó nằm tùy theo sở thích tự động của đá to đá bé. Nhưng hình như sông Đà đã giao việc cho mỗi hòn. Mới thấy rằng đây là nó bày thạch trận trên sông. Đám tảng đám hòn chia làm ba hàng chặn ngang trên sông đòi ăn chết cái thuyền, một cái thuyền đơn độc không còn biết lùi đi đâu để tránh một cuộc giáp lá cà có đá dàn trận địa sẵn. Hàng tiền vệ, có hai hòn canh một cửa đá trông như là sơ hở, nhưng chính là hai đứa giữ vai trò dụ cái thuyền đối phương đi vào sâu nữa, vào tận tuyến giữa rồi nước sóng luồng mới đánh khuýp quật vu hồi lại. Nếu lọt vào đây rồi mà cái thuyền du kích ấy vẫn chọc thủng được tuyến hai, thì nhiệm vụ của những boong-ke chìm và pháo đài đá nổi ở tuyến ba là phải đánh tan cái thuyền lọt lưới đá tuyến trên, phải tiêu diệt thuyền trưởng cùng tất cả thủy thủ ngay ở chân thác. Thạch trận dàn bày vừa xong thì cái thuyền vụt tới. Phối hợp với đá, nước thác reo hò làm thanh viện cho đá, những hòn đá bệ vệ oai phong lẫm liệt. Một hòn ấy trông nghiêng thì y như là đang hất hàm hỏi cái thuyền phải xưng tên tuổi trước khi giao chiến. Một hòn khác lùi lại một chút và thách thức cái thuyền có giỏi thì tiến gần vào... (Người lái đò Sông Đà, Nguyễn Tuân, Ngữ văn 12, Tập, NXB Giáo dục Việt Nam, 2018, T.186)

Phân tích tính cách hung bạo của Sông Đà qua đoạn trích trên. Từ đó nhận xét nét tài hoa, uyên bác trong phong cách sáng tác của Nguyễn Tuân.

ĐỀ 2

Thác sông Đà

49 of 193

... Còn xa lắm mới đến cái thác dưới. Nhưng đã thấy tiếng nước réo gần mãi lại, réo to mãi lên. Tiếng thác nghe như là oán trách gì, rồi lại như là van xin, rồi lại như là khiêu khích, giọng gằn mà chế nhạo. Thế rồi nó rống lên như tiếng một ngàn con trâu mộng đang lồng lộn giữa rừng vầu rừng tre nứa nổ lửa, đang phá tuông rừng lửa, rừng lửa cùng gầm thét với đàn trâu da cháy bùng bùng. Tới cái thác rồi. Ngoặt khúc sông lượn, thấy sóng bọt đã trắng xóa cả một chân giời đá. Đá ở đây từ ngàn năm vẫn mai phục hết trong lòng sông, hình như mỗi lần có chiếc thuyền nào xuất hiện ở quãng ầm ầm mà quạnh hiu này, mỗi lần có chiếc nào nhô vào đường ngoặt sông là một số hòn bèn nhổm cả dậy để vồ lấy thuyền. Mặt hòn đá nào trông cũng ngỗ ngược, hòn nào cũng nhăn nhúm méo mó hơn cả cái mặt nước chỗ này. Mặt sông rung tít lên như tuyếc-bin thủy điện nơi đáy hầm đập. Mặt sông trắng xóa càng làm bật rõ lên những hòn những tảng mới trông tưởng như nó đứng nó ngồi nó nằm tùy theo sở thích tự động của đá to đá bé. Nhưng hình như sông Đà đã giao việc cho mỗi hòn. Mới thấy rằng đây là nó bày thạch trận trên sông. Đám tảng đám hòn chia làm ba hàng chặn ngang trên sông đòi ăn chết cái thuyền, một cái thuyền đơn độc không còn biết lùi đi đâu để tránh một cuộc giáp lá cà có đá dàn trận địa sẵn. Hàng tiền vệ, có hai hòn canh một cửa đá trông như là sơ hở, nhưng chính là hai đứa giữ vai trò dụ cái thuyền đối phương đi vào sâu nữa, vào tận tuyến giữa rồi nước sóng luồng mới đánh khuýp quật vu hồi lại. Nếu lọt vào đây rồi mà cái thuyền du kích ấy vẫn chọc thủng được tuyến hai, thì nhiệm vụ của những boong-ke chìm và pháo đài đá nổi ở tuyến ba là phải đánh tan cái thuyền lọt lưới đá tuyến trên, phải tiêu diệt thuyền trưởng cùng tất cả thủy thủ ngay ở chân thác. Thạch trận dàn bày vừa xong thì cái thuyền vụt tới. Phối hợp với đá, nước thác reo hò làm thanh viện cho đá, những hòn đá bệ vệ oai phong lẫm liệt. Một hòn ấy trông nghiêng thì y như là đang hất hàm hỏi cái thuyền phải xưng tên tuổi trước khi giao chiến. Một hòn khác lùi lại một chút và thách thức cái thuyền có giỏi thì tiến gần vào... (Người lái đò Sông Đà, Nguyễn Tuân, Ngữ văn 12, Tập, NXB Giáo dục Việt Nam, 2018, T.186)

Phân tích tính cách hung bạo của Sông Đà qua đoạn trích trên. Từ đó nhận xét nét tài hoa, uyên bác trong phong cách sáng tác của Nguyễn Tuân.

ĐỀ 2

Đá sông Đà

50 of 193

... Còn xa lắm mới đến cái thác dưới. Nhưng đã thấy tiếng nước réo gần mãi lại, réo to mãi lên. Tiếng thác nghe như là oán trách gì, rồi lại như là van xin, rồi lại như là khiêu khích, giọng gằn mà chế nhạo. Thế rồi nó rống lên như tiếng một ngàn con trâu mộng đang lồng lộn giữa rừng vầu rừng tre nứa nổ lửa, đang phá tuông rừng lửa, rừng lửa cùng gầm thét với đàn trâu da cháy bùng bùng. Tới cái thác rồi. Ngoặt khúc sông lượn, thấy sóng bọt đã trắng xóa cả một chân giời đá. Đá ở đây từ ngàn năm vẫn mai phục hết trong lòng sông, hình như mỗi lần có chiếc thuyền nào xuất hiện ở quãng ầm ầm mà quạnh hiu này, mỗi lần có chiếc nào nhô vào đường ngoặt sông là một số hòn bèn nhổm cả dậy để vồ lấy thuyền. Mặt hòn đá nào trông cũng ngỗ ngược, hòn nào cũng nhăn nhúm méo mó hơn cả cái mặt nước chỗ này. Mặt sông rung tít lên như tuyếc-bin thủy điện nơi đáy hầm đập. Mặt sông trắng xóa càng làm bật rõ lên những hòn những tảng mới trông tưởng như nó đứng nó ngồi nó nằm tùy theo sở thích tự động của đá to đá bé. Nhưng hình như sông Đà đã giao việc cho mỗi hòn. Mới thấy rằng đây là nó bày thạch trận trên sông. Đám tảng đám hòn chia làm ba hàng chặn ngang trên sông đòi ăn chết cái thuyền, một cái thuyền đơn độc không còn biết lùi đi đâu để tránh một cuộc giáp lá cà có đá dàn trận địa sẵn. Hàng tiền vệ, có hai hòn canh một cửa đá trông như là sơ hở, nhưng chính là hai đứa giữ vai trò dụ cái thuyền đối phương đi vào sâu nữa, vào tận tuyến giữa rồi nước sóng luồng mới đánh khuýp quật vu hồi lại. Nếu lọt vào đây rồi mà cái thuyền du kích ấy vẫn chọc thủng được tuyến hai, thì nhiệm vụ của những boong-ke chìm và pháo đài đá nổi ở tuyến ba là phải đánh tan cái thuyền lọt lưới đá tuyến trên, phải tiêu diệt thuyền trưởng cùng tất cả thủy thủ ngay ở chân thác. Thạch trận dàn bày vừa xong thì cái thuyền vụt tới. Phối hợp với đá, nước thác reo hò làm thanh viện cho đá, những hòn đá bệ vệ oai phong lẫm liệt. Một hòn ấy trông nghiêng thì y như là đang hất hàm hỏi cái thuyền phải xưng tên tuổi trước khi giao chiến. Một hòn khác lùi lại một chút và thách thức cái thuyền có giỏi thì tiến gần vào... (Người lái đò Sông Đà, Nguyễn Tuân, Ngữ văn 12, Tập, NXB Giáo dục Việt Nam, 2018, T.186)

Phân tích tính cách hung bạo của Sông Đà qua đoạn trích trên. Từ đó nhận xét nét tài hoa, uyên bác trong phong cách sáng tác của Nguyễn Tuân.

ĐỀ 2

Sự phối hợp tác chiến của thác và đá trên sông Đà

51 of 193

I. Người lái đò Sông Đà ( Nguyễn Tuân)

Cảm nhận/Phân tích tính cách hung bạo của Sông Đà qua đoạn trích sau: “…Còn xa lắm mới đến cái thác dưới… có giỏi thì tiến gần vào”. Từ đó nhận xét nét tài hoa, uyên bác trong phong cách sáng tác của NT.

Đề 2
Mở bài
Thân bài
	-

Kết bài

- Giới thiệu tác giả Nguyễn Tuân, tác phẩm “ Người lái đò Sông Đà”

- Giới thiệu hình tượng nhân vật Sông Đà

- Giới thiệu vấn đề cần bàn luận: tính cách hung bạo của Sông Đà trong đoạn trích: “..”

- Hoàn cảnh sáng tác: chuyến đi thực tế lên vùng cao Tây Bắc những năm 1958 – 1960

- Tóm lược về hình tượng Sông Đà: mang hai nét cá tính vừa hùng vĩ, hiểm trở, hung bạo như kẻ thù số một của con người, vừa thơ mộng trữ tình.

- Vị trí đoạn trích: thuộc phần khắc họa tính cách hung bạo của dòng sông đoạn qua thác dữ ở khúc thượng nguồn,

Đoạn dẫn nhập:

- Làm rõ tính hung bạo của dòng sông:

+ Thác nước: Lúc ở xa nghe thấy tiếng (âm thanh kì quái, ghê rợn); đến gần thấy hình (sóng bọt đã trắng xóa …)

+ Đá: diện mạo ngỗ ngược, côn đồ (nhăn nhúm, méo mó…); tâm địa nham hiểm (bày thạch trận, mai phục, phuc kích, dụ…); hành động độc ác, bạo liệt (nhổm cả dậy, vồ lấy, đánh khuýp quật vu hồi lại…)

+ Sự phối hợp tác chiến của sông Đà: Đá dàn bày thạch trận ba hàng là lực lượng chính; nước thác reo hò làm thanh viện cho đá…

- Nghệ thuật miêu tả: sử dụng các động từ mạnh, các tính từ gợi hình, gợi âm thanh sống động , so sánh, nhân hóa gợi liên tưởng phong phú về hình ảnh sông Đà…

- Nét tài hoa: khả năng sử dụng ngôn từ điêu luyện, biến hóa thần tình, vốn từ ngữ phong phú dồi dào, sự tìm tòi sáng tạo trong cách miêu tả, cách cảm nhận, đem đến những trải nghiệm thú vị cho người đọc.

- Nét uyên bác: vận dụng kiến thức đa dang (địa lý,lịch sử, hội họa, văn chương và những tri thức về tự nhiên để khắc họa đặc tính hung bạo của sông Đà, hình tượng sông Đà. → Tất cả làm nên nét độc đáo , chất ngông trong phong cách của Nguyễn Tuân.

Khẳng định thành công của tác giả trong việc khắc họa tính cách hung bạo của dòng sông Đà
Nêu bài học về khát vọng khám phá chinh phục tự nhiên, tìm hiểu những vùng miền của Tổ quốc, lòng yêu nước…

52 of 193

NGƯỜI LÁI ĐÒ SÔNG ĐÀ

(Nguyễn Tuân)

ĐỀ 3

Cảm nhận/Phân tích vẻ đẹp hình tượng ông lái đò qua đoạn trích sau: “Sóng thác đã đánh đến miếng đòn hiểm độc nhất…vừa xuyên vừa tự động lái được lượn được.” Từ đó nhận xét về quan niệm về cái đẹp của Nguyễn Tuân.

53 of 193

ĐỀ 6

Trong tùy bút “Người lái đò sông Đà ”, nhà văn Nguyễn Tuân có viết:

“…Sóng thác đã đánh đến miếng đòn hiểm độc nhất, cả cái luồng nước vô sở bất chí ấy bóp chặt bộ hạ người lái đò […]. Mặt sông trong tích tắc lòa sáng lên như một cửa bể đom đóm rừng ùa xuống mà châm lửa vào đầu sóng. Nhưng ông đò cố nén vết thương, hai chân vẫn kẹp chặt lấy cuống lái, mặt méo bệch đi như cái luồng sóng đánh hồi lùng, đánh đòn tỉa, đánh đòn âm vào chỗ hiểm. Tăng thêm mãi lên tiếng hỗn chiến của nước của đá thác. Nhưng trên cái thuyền sáu bơi chèo, vẫn nghe rõ tiếng chỉ huy ngắn gọn tỉnh táo của người cầm lái. Vậy là phá xong cái trùng vi thạch trận vòng thứ nhất. Không một phút nghỉ tay nghỉ mắt, phải phá luôn vòng vây thứ hai và đổi luôn chiến thuật. Ông lái đã nắm chắc binh pháp của thần sông thần đá. Ông đã thuộc quy luật phục kích của lũ đá nơi ải nước hiểm trở này. Vòng đầu vừa rồi, nó mở ra năm cửa trận, có bốn cửa tử một cửa sinh, của sinh nằm lập lờ phía tả ngạn sông. Vòng thứ hai này tăng thêm nhiều của tử để đánh lừa con thuyền vào, và cửa sinh lại bố trí lệch qua phía bờ hữu ngạn. Cưỡi lên thác Sông Đà, phải cưỡi đến cùng như là cưỡi hổ. Dòng thác hùm beo đang hồng hộc tế mạnh trên sông đá. Nắm chặt lấy được cái bờm sóng đúng luồng rồi, ông đò ghì cương lái, bám chắc lấy luồng nước đúng mà phóng nhanh vào cửa sinh, mà lái miết một đường chéo về phía cửa đá ấy. Bốn năm bọn thủy quân của ải nước bên bờ trái liền xô ra định níu thuyền lôi vào tập đoàn cửa tử. Ông đò vẫn nhớ mặt bọn này, đứa thì ông tránh mà rảo bơi chèo lên, đứa thì ông đè sấn lên mà chặt đôi ra để mở đường tiến. Những luồng tử đã bỏ hết lại sau thuyền. Chỉ còn vẳng reo tiếng hò của sóng thác luồng sinh. Chúng vẫn không ngớt khiêu khích, mặc dầu cái thằng đá tướng đứng chiến ở cửa và đã tiu nghỉu cái mặt xanh lè thất vọng thua cái thuyền đã đánh trúng vào của sinh nó trấn lấy. Còn một trùng vây thứ ba nữa. Ít cửa hơn, bên phải bên trái đều là luồng chết cả. Cái luồng sống ở chặng ba này lại ở ngay giữa bọn đá hậu về của con thác. Cứ phóng thuyền, chọc thủng cửa giữa đó. Thuyền vút qua cổng đá cánh mở cánh khép. Vút, vút, cửa ngoài, cửa trong, lại cửa trong cùng, thuyền như một mũi tên tre xuyên nhanh qua hơi nước, vừa xuyên vừa tự động lái được lượn được…. ”

NGƯỜI LÁI ĐÒ SÔNG ĐÀ

Luận điểm : Người nghệ sĩ tài hoa

Điều khiển con thuyề n điêu luyện

Phong thái ung dung

Luận điểm 3

58 of 193

I. Người lái đò Sông Đà ( Nguyễn Tuân)

Cảm nhận/Phân tích vẻ đẹp hình tượng ông lái đò qua đoạn trích sau: “Sóng thác đã đánh đến miếng đòn hiểm độc nhất…vừa xuyên vừa tự động lái được lượn được.” Từ đó nhận xét quan niệm về cái đẹp của Nguyễn Tuân.

Đề 3
Mở bài
Thân bài


Kết bài

- Giới thiệu tác giả Nguyễn Tuân, tác phẩm “ Người lái đò Sông Đà”

- Giới thiệu hình tượng nhân vật ông lái đò

- Giới thiệu vấn đề cần bàn luận: vẻ đẹp hình tượng ông lái đò trong đoạn trích: “..”

- Hoàn cảnh sáng tác: chuyến đi thực tế lên vùng cao Tây Bắc những năm 1958 – 1960

- Tóm lược về hình tượng ông lái đò: lai lịch xuất thân, đặc điểm nổi bật trong tác phẩm.

- Vị trí đoạn trích: thuộc phần khắc họa vẻ đẹp của ông lái đò qua đoạn vượt qua ba trùng vi thạch trận nơi chân thác.

Đoạn dẫn nhập:

- Làm nổi bật vẻ đẹp của ông lái đò bộc lộ qua đoạn trích:

+ Là một người lao động yêu nghề, dày dặn kinh nghiệm sông nước(nắm chắc quy luật phục kích, vị trí, bộ dạng của từng hòn đá trên sông, xử trí nhanh nhậy trên sông nước.

+ Là người anh hùng đầy dũng khí (vượt ba trùng vi thạch trận , chiến đấu ngoan cường với thác đá sông Đà, chịu đựng thương tích, kiên cường bám trụ mục tiêu,..)

+ Là người nghệ sĩ có tay lái ra hoa, tay lái nở hoa: điều khiển con thuyền nhẹ nhàng, điêu luyện, phon g thái ung dung, làm chủ thế trận…

- Nghệ thuật miêu tả: sử dụng các động từ mạnh, các tính từ gợi hình, gợi âm thanh sống động , so sánh, nhân hóa gợi liên tưởng phong phú về hình ảnh ông đò khi thì như một kị binh, lúc lại như một nghệ sĩ xiếc tài ba, tiết tấu miêu tả với chi tiêt dồn dập…

-Nhận xét quan niệm về cái đẹp của Nguyễn Tuân:

+ Ông luôn nhìn sự vật hiện tượng trên phương diện thẩm mĩ, một nhà văn duy mĩ – tôn sùng cái đẹp.

+ Cái đẹp trong ngòi bút của ông luôn được đẩy lên mức tuyệt đỉnh, siêu phàm, và đầy chất nghệ sĩ

+ Sau cách mạng, ông tập trung khám phá cái đẹp giưa đời thường với quan niệm: ở bất kì nghề nào, khi tâm huyết và hết mình với nó thì con người sẽ trở thành nghệ sĩ

Khẳng định thành công của tác giả trong việc khắc họa vẻ đẹp nhân vật ông lái đò ở đoạn vượt ba trùng vi thạch trận.
Nêu bài học về sự trân trọng, ngợi ca con người , niềm tin vào những điều phi thường xuất hiện giữa đời thường.

59 of 193

NGƯỜI LÁI ĐÒ SÔNG ĐÀ

(Nguyễn Tuân)

ĐỀ 4

Cảm nhận vẻ đẹp trữ tình của Sông Đà qua đoạn trích sau: “Tôi có bay tạt ngang qua Sông Đà mấy lần … rồi chốc lại bắn tính và gắt gỏng thác lũ ngay đấy.” Từ đó nhận xét về tình cảm với thiên nhiên, quê hương của Nguyễn Tuân.

60 of 193

ĐỀ 4

… Tôi có bay tạt ngang qua Sông Đà mấy lần, và thấy đó cũng là thêm cho mình một góc độ nhìn một cách nhìn về con sông Tây Bắc hung bạo và trữ tình. Từ trên tàu bay mà nhìn xuống Sông Đà, không ai trong tàu bay nghĩ rằng cái dây thừng ngoằn ngoèo dưới chân mình kia lại chính là cái con sông hằng năm và đời đời kiếp kiếp làm mình làm mẩy với con người Tây Bắc và phản ứng giận dỗi vô tội vạ với người lái đò Sông Đà. Cũng không ai nghĩ rằng đó là con sông của câu đồng dao thần thoại Sơn Tinh Thuỷ Tinh “Núi cao sông hãy còn dài - Năm năm báo oán đời đời đánh ghen”. Hình như khi mà ta đã quen đọc bản đồ sông núi, thì mỗi lúc ngồi tàu bay trên chiều cao mà nhìn xuống đất nước Tổ quốc bao la, càng thấy quen thuộc với từng nét sông tãi ra trên đại dương đá lờ lờ bóng mây dưới chân mình. Con Sông Đà tuôn dài tuôn dài như một áng tóc trữ tình, đầu tóc chân tóc ẩn hiện trong mây trời Tây Bắc bung nở hoa ban hoa gạo tháng hai va cuồn cuộn mù khói núi Mèo đốt nương xuân. Tôi đã nhìn say sưa làn mây mùa xuân bay trên Sông Đà, tôi đã xuyên qua đám mây mùa thu mà nhìn xuống dòng nước Sông Đà. Mùa xuân dòng xanh ngọc bích, chứ nước Sông Đà không xanh màu xanh canh hến của Sông Gâm Sông Lô. Mùa thu nước Sông Đà lừ lừ chín đỏ như da mặt một nguời bầm đi vì rượu bữa, lừ lừ cái màu đỏ giận dữ ở một người bất mãn bực bội gì mỗi độ thu về. Chưa hề bao giờ tôi thấy dòng Sông Đà là đen như thực dân Pháp đã đè ngửa con sông ta ra đổ mực Tây vào mà gọi bằng một cái tên Tây láo lếu, rồi cứ thế mà phiết vào bản đồ lai chữ.

Con Sông Đà gợi cảm. Đối với mỗi người, Sông Đà lại gợi một cách. Đã có lần tôi nhìn Sông Đà như nhìn một cố nhân. Chuyến ấy ở rừng đi núi cũng đã hơi lâu, đã thấy thèm chỗ thoáng. Mải bám gót anh liên lạc, quên đi mất là mình sắp đổ ra Sông Đà. Xuống một cái dốc núi, thấy trước mắt loang loáng như trẻ con nghịch chiếu gương vào mắt mình rồi bỏ chạy. Tôi nhìn thấy cái miếng sáng lóe lên một màu nắng tháng ba Đường thi “Yên hoa tam nguyệt há Dương Châu”. Bờ Sông Đà, bãi Sông Đà, chuồn chuồn bươm bướm Sông Đà. Chao ôi, trông con sông, vui như thấy nắng giòn tan sau kì mưa dầm, vui như nối lại chiêm bao đứt quãng. Đi rừng dài ngày rồi lại bắt ra Sông Đà, đúng thế, nó đằm đằm ấm ấm như gặp lại cố nhân, mặc dầu người cố nhân ấy mình biết là lắm bệnh lắm chứng, chốc dịu dàng đấy, rồi chốc lại bắn tính và gắt gỏng thác lũ ngay đấy…”

(Trích Người lái đò sông Đà – Nguyễn Tuân, Ngữ văn 12, tập một, NXB Giáo dục Việt Nam, 2016, tr.186-187 và 190-191)

Cảm nhận vẻ đẹp trữ tình của Sông Đà qua đoạn trích trên. Từ đó nhận xét về tình cảm với thiên nhiên, quê hương của Nguyễn Tuân.

NGƯỜI LÁI ĐÒ SÔNG ĐÀ

Thao tác lập luận: Vận dụng đa dạng các thao tác lập luận; kết hợp nghị luận với biểu cảm.

Cảm nhận vẻ đẹp trữ tình của Sông Đà qua đoạn trích sau: “Tôi có bay tạt ngang qua Sông Đà mấy lần …rồi chốc lại bắn tính và gắt gỏng thác lũ ngay đấy.” Từ đó nhận xét về tình cảm với thiên nhiên, quê hương của Nguyễn Tuân.

Đề 4
Mở bài
Thân bài


Kết bài

- Giới thiệu tác giả Nguyễn Tuân, tác phẩm “ Người lái đò Sông Đà”

- Giới thiệu hình tượng con Sông Đà

- Giới thiệu vấn đề cần bàn luận: vẻ đẹp trữ tình của con sông Đà trong đoạn trích: “..”

- Hoàn cảnh sáng tác: chuyến đi thực tế lên vùng cao Tây Bắc những năm 1958 – 1960

- Tóm lược về đặc điểm hình tượng con sông Đà trong tác phẩm: nét hung bạo, hùng vĩ và thơ mộng trữ tình.

- Vị trí đoạn trích: thuộc phần khắc họa vẻ đẹp trữ tình của con sông Đà ở góc nhìn từ trên tàu bay và đi từ rừng ra.

Đoạn dẫn nhập:

1.Làm nổi bật vẻ đẹp trữ tình của con sông Đà qua đoạn trích:

Ở góc nhìn từ trên máy bay:

+ Hình dáng mềm mại, duyên dáng như mái tóc dài bồng bềnh của thiếu nữ (áng tóc trữ tình…)

+ Màu nước thay đổi theo mùa, mang nét đẹp đặc trưng của Sông Đà: Mùa xuân dòng xanh ngọc bích, mùa thu lừ lừ chín đỏ…

+ Khung cảnh hai bên bờ: huyền ảo thơ mộng qua làn mây, khói giăng trên sông.

+ Góc nhìn bao quát, khoáng đạt đem đến những trải nghiệm cảm xúc đặc biệt cho tác giả: quen thuộc, say sưa, yêu mến…

Ở góc nhìn đi từ rừng ra:

+ Ấn tượng mạnh về sự lung linh của mặt nướcsông Đà: loang loáng như trẻ con nghịch gương, sáng lóe lên màu nắng tháng ba

+ Khung cảnh lãng mạn, đầy thi vị: chuồn chuồn, bươm bướm trên sông

+ Đem lại cảm xúc vui tươi, ấm áp, khác với góc nhìn trên tàu bay…

- Nghệ thuật miêu tả: sử dụng các hình ảnh so sánh giàu sức gợi; kiểu câu dài, giọng văn mềm mại, uyển chuyển; điểm nhìn miêu tả phong phú, độc đáo; sử dụng kiến thức văn học, địa lí; sử dụng ngôn từ điêu luyện…

2. Nhận xét về tình cảm với thiên nhiên, quê hương của Nguyễn Tuân.

+ Ông luôn nhìn cảnh vật thiên nhiên trên phương diện cái đẹp, luôn bộc lộ tình cảm yêu mến, say mê đến đắm chìm trong cảnh sắc của đất nước

+ Luôn khao khát khám phá những vẻ đẹp mới lạ, độc đáo, đi tìm chất vàng mười của thiên nhiên ở những vùng miền xa xôi của Tổ quốc và ngợi ca nó.

Khẳng định thành công của tác giả trong việc khắc họa vẻ đẹp trữ tình của con sông Đà ở góc nhìn từ trên tàu bay và đi từ rừng ra. Nêu bài học về sự trân trọng, ngợi ca thiên nhiên quê hương, về tình yêu đất nước

65 of 193

NGƯỜI LÁI ĐÒ SÔNG ĐÀ

(Nguyễn Tuân)

ĐỀ 5

Cảm nhận/Phân tích vẻ đẹp trữ tình của Sông Đà qua đoạn trích sau: “Con Sông Đà gợi cảm…những con đò đuôi én thắt mình dây cổ điển trên dòng trên.” Từ đó nhận xét về ngòi bút tài hoa uyên bác của Nguyễn Tuân.

66 of 193

ĐỀ 5

… Con Sông Đà gợi cảm. Đối với mỗi người, Sông Đà lại gợi một cách. Đã có lần tôi nhìn Sông Đà như một cố nhân. Chuyến ấy ở rừng đi núi cũng đã hơi lâu, đã thấy thèm chỗ thoáng. Mải bám gót anh liên lạc, quên đi mất là mình sắp đổ ra Sông Đà. Xuống một cái dốc núi, trước mắt thấy loang loáng như trẻ con nghịch chiếu gương vào mắt mình rồi bỏ chạy. Tôi nhìn cái miếng sáng lóe lên một màu nắng tháng ba Đường thi “Yên hoa tam nguyệt há Dương Châu”. Bờ Sông Đà, bãi Sông Đà, chuồn chuồn bươm bướm trên Sông Đà. Chao ôi, trông con sông, vui như thấy nắng giòn tan sau kì mưa dầm, vui như nối lại chiêm bao đứt quãng. Đi rừng dài ngày rồi lại bắt ra Sông Đà, đúng thế, nó đằm đằm ấm ấm như gặp lại cố nhân, mặc dầu người cố nhân ấy mình biết là lắm bệnh lắm chứng, chốc dịu dàng đấy, rồi chốc lại bẳn tính và gắt gỏng thác lũ ngay đấy.

Thuyền tôi trôi trên Sông Đà. Cảnh ven sông ở đây lặng tờ. Hình như từ đời Lí đời Trần đời Lê, quãng sông này cũng lặng tờ đến thế mà thôi. Thuyền tôi trôi qua một nương ngô nhú lên mấy lá ngô non đầu mùa. Mà tịnh không một bóng người. Cỏ gianh đồi núi đang ra những nõn búp. Một đàn hươu cúi đầu ngốn búp cỏ gianh đẫm sương đêm. Bờ sông hoang dại như một bờ tiền sử. Bờ sông hồn nhiên như một nỗi niềm cổ tích tuổi xưa. Chao ôi, thấy thèm được giật mình vì một tiếng còi xúp – lê của một chuyến xe lửa đầu tiên đường sắt Phú Thọ - Yên Bái – Lai Châu. Con hươu thơ ngộ ngẩng đầu nhung khỏi áng cỏ sương, chăm chăm nhìn tôi lừ lừ trên một mũi đỏ. Hươu vểnh tai, nhìn tôi không chớp mắt mà như hỏi tôi bằng cái tiếng nói riêng của một con vật lành: “Hỡi ông khách Sông Đà, có phải ông cũng vừa nghe thấy một tiếng còi sương?”. Đàn cá dầm xanh quẫy vọt lên mặt sông bụng trắng như bạc rơi thoi. Tiếng cá đập nước sông đuổi mất đàn hươu vụt biến. Thuyền tôi trôi trên “Dải Sông Đà bọt nước lênh bênh – Bao nhiêu cảnh bấy nhiêu tình” của “một người tình nhân chưa quen biết” (Tản Đà). Dòng sông quãng này lững lờ như nhớ thương những hòn đá thác xa xôi để lại trên thượng nguồn Tây Bắc. Và con sông như đang lắng nghe những giọng nói êm êm của người xuôi, và con sông đang trôi những con đò mình nở chạy buồm vải nó khác hẳn những con đò đuôi én thắt mình dây cổ điển trên dòng trên”.

(Trích Người lái đò sông Đà – Nguyễn Tuân, Ngữ văn 12, tập một, NXB Giáo dục Việt Nam, 2016)

Cảm nhận vẻ đẹp trữ tình của Sông Đà qua đoạn trích trên. Từ đó nhận xét ngòi bút tài hoa, uyên bác của Nguyễn Tuân.

NGƯỜI LÁI ĐÒ SÔNG ĐÀ

Thao tác lập luận: Vận dụng đa dạng các thao tác lập luận; kết hợp nghị luận với biểu cảm.

Vấn đề cần bàn luận

Phạm vi bàn luận

Câu hỏi phụ: bàn luận mở rộng

ĐỀ 5

… Con Sông Đà gợi cảm. Đối với mỗi người, Sông Đà lại gợi một cách. Đã có lần tôi nhìn Sông Đà như một cố nhân. Chuyến ấy ở rừng đi núi cũng đã hơi lâu, đã thấy thèm chỗ thoáng. Mải bám gót anh liên lạc, quên đi mất là mình sắp đổ ra Sông Đà. Xuống một cái dốc núi, trước mắt thấy loang loáng như trẻ con nghịch chiếu gương vào mắt mình rồi bỏ chạy. Tôi nhìn cái miếng sáng lóe lên một màu nắng tháng ba Đường thi “Yên hoa tam nguyệt há Dương Châu”. Bờ Sông Đà, bãi Sông Đà, chuồn chuồn bươm bướm trên Sông Đà. Chao ôi, trông con sông, vui như thấy nắng giòn tan sau kì mưa dầm, vui như nối lại chiêm bao đứt quãng. Đi rừng dài ngày rồi lại bắt ra Sông Đà, đúng thế, nó đằm đằm ấm ấm như gặp lại cố nhân, mặc dầu người cố nhân ấy mình biết là lắm bệnh lắm chứng, chốc dịu dàng đấy, rồi chốc lại bẳn tính và gắt gỏng thác lũ ngay đấy.

Thuyền tôi trôi trên Sông Đà. Cảnh ven sông ở đây lặng tờ. Hình như từ đời Lí đời Trần đời Lê, quãng sông này cũng lặng tờ đến thế mà thôi. Thuyền tôi trôi qua một nương ngô nhú lên mấy lá ngô non đầu mùa. Mà tịnh không một bóng người. Cỏ gianh đồi núi đang ra những nõn búp. Một đàn hươu cúi đầu ngốn búp cỏ gianh đẫm sương đêm. Bờ sông hoang dại như một bờ tiền sử. Bờ sông hồn nhiên như một nỗi niềm cổ tích tuổi xưa. Chao ôi, thấy thèm được giật mình vì một tiếng còi xúp – lê của một chuyến xe lửa đầu tiên đường sắt Phú Thọ - Yên Bái – Lai Châu. Con hươu thơ ngộ ngẩng đầu nhung khỏi áng cỏ sương, chăm chăm nhìn tôi lừ lừ trên một mũi đò. Hươu vểnh tai, nhìn tôi không chớp mắt mà như hỏi tôi bằng cái tiếng nói riêng của một con vật lành: “Hỡi ông khách Sông Đà, có phải ông cũng vừa nghe thấy một tiếng còi sương?”. Đàn cá dầm xanh quẫy vọt lên mặt sông bụng trắng như bạc rơi thoi. Tiếng cá đập nước sông đuổi mất đàn hươu vụt biến. Thuyền tôi trôi trên “Dải Sông Đà bọt nước lênh bênh – Bao nhiêu cảnh bấy nhiêu tình” của “một người tình nhân chưa quen biết” (Tản Đà). Dòng sông quãng này lững lờ như nhớ thương những hòn đá thác xa xôi để lại trên thượng nguồn Tây Bắc. Và con sông như đang lắng nghe những giọng nói êm êm của người xuôi, và con sông đang trôi những con đò mình nở chạy buồm vải nó khác hẳn những con đò đuôi én thắt mình dây cổ điển trên dòng trên”.

(Trích Người lái đò sông Đà – Nguyễn Tuân, Ngữ văn 12, tập một, NXB Giáo dục Việt Nam, 2016)

Cảm nhận vẻ đẹp trữ tình của Sông Đà qua đoạn trích trên. Từ đó nhận xét ngòi bút tài hoa, uyên bác của Nguyễn Tuân.

NGƯỜI LÁI ĐÒ SÔNG ĐÀ

Luận điểm 2: góc nhìn từ trên thuyền

Không gian hai bên bờ

+ Cảm xúc (bộc lộ qua cách miêu tả): yêu mến, say mê, thú vị trước sự tình tứ của cảnh sác sông Đà: lững lời, nhớ thương, lắng nghe…

Dưới lòng sông

Cảm xúc trước dòng sông

74 of 193

Cảm nhận vẻ đẹp trữ tình của Sông Đà qua đoạn trích sau: ““Con Sông Đà gợi cảm…những con đò đuôi én thắt mình dây cổ điển trên dòng trên.” Từ đó nhận xét về ngòi bút tài hoa, uyên bác của Nguyễn Tuân.

Đề 4
Mở bài
Thân bài


Kết bài

- Giới thiệu tác giả Nguyễn Tuân, tác phẩm “ Người lái đò Sông Đà”

- Giới thiệu hình tượng con Sông Đà

- Giới thiệu vấn đề cần bàn luận: vẻ đẹp trữ tình của con sông Đà trong đoạn trích: “..”

- Hoàn cảnh sáng tác: chuyến đi thực tế lên vùng cao Tây Bắc những năm 1958 – 1960

- Tóm lược về đặc điểm hình tượng con sông Đà trong tác phẩm: nét hung bạo, hùng vĩ và thơ mộng trữ tình.

- Vị trí đoạn trích: thuộc phần khắc họa vẻ đẹp trữ tình của con sông Đà ở góc nhìn đi từ rừng ra và đi trên thuyền.

Đoạn dẫn nhập:

1.Làm nổi bật vẻ đẹp trữ tình của con sông Đà qua đoạn trích:

Ở góc nhìn đi từ rừng ra:

+ Khung cảnh khoáng đạt, lãng mạn, đầy thi vị: chuồn chuồn, bươm bướm trên sông. So sánh sự đối lập với không gian ở khúc thượng nguồn.

+ Ấn tượng mạnh về sự lung linh của mặt nước sông Đà. So sánh sự đối lập với mặt nước méo mó nhăn nhúm ở đoạn thác ghềnh, hoặc so sánh với mặt nước sông Hương (HPNT).

+ Đem lại cảm xúc vui tươi, ấm áp, khác với góc nhìn trên tàu bay…

Ở góc nhìn trên thuyền:

+ Không gian tĩnh lặng, thơ mộng, hoang dại, tràn đầy sức sống. So sánh sự đối lập với mặt nước sông Hương (HPNT)

+ Lòng sông bộc lộ sự trù phú của Đà giang qua âm thanh tiếng cá “quẫy vọt lên”, “đập nước”; hình ảnh “đàn cá như bạc rơi thoi”.

+Cảm xúc (bộc lộ qua cách miêu tả): yêu mến, say mê, thú vị trước sự tình tứ của cảnh sác sông Đà: lững lời, nhớ thương, lắng nghe…

- Nghệ thuật miêu tả: sử dụng các hình ảnh so sánh giàu sức gợi; kiểu câu dài, giọng văn mềm mại, uyển chuyển; điểm nhìn miêu tả phong phú, độc đáo; sử dụng kiến thức văn học, địa lí; sử dụng ngôn từ điêu luyện…

2. Nhận xét về bút pháp tài hoa, uyên bác của Nguyễn Tuân.

+ Tài hoa: vận dụng sáng tạo ngôn từ, hình ảnh miêu tả đa chiều, giàu cảm xúc, giàu sức gợi.

+ Uyên bác: vốn hiểu biết phong phú, sử dụng đa dạng các kiến thức trong miêu tả, tai hiện hình tượng nghệ thuật

Khẳng định thành công của tác giả trong việc khắc họa vẻ đẹp trữ tình của con sông Đà ở góc nhìn đi từ rừng ra và trên thuyền. Nêu bài học về sự trân trọng, ngợi ca thiên nhiên quê hương, về tình yêu đất nước, niềm tự hàog về những danh lam thắng cảnh qh.

75 of 193

1. Cảm nhận/Phân tích nhân vật Mị trong đoạn trích sau: “Ngày tết Mị cũng uống rượu…Mị rút thêm cái áo”. Từ đó nhận xét về ngòi bút nhân đạo của Tô Hoài.

ĐỀ TRỌNG TÂM

VỢ CHỒNG A PHỦ (Tô Hoài)

2. Cảm nhận/Phân tích diễn biến tâm lí nhân vật Mị trong đoạn trích sau: “Những đêm mùa đông trên núi cao …Và hai người đỡ nhau lao chạy xuống dốc núi”. Từ đó nhận xét về tấm lòng nhân đạo của Tô Hoài.

76 of 193

VỢ CHỒNG A PHỦ

(Tô Hoài)

ĐỀ SỐ 1

Cảm nhận/Phân tích nhân vật Mị trong đoạn trích sau: “Ngày tết Mị cũng uống rượu…Mị rút thêm cái áo”. Từ đó nhận xét về ngòi bút nhân đạo của Tô Hoài.

77 of 193

ĐỀ 5

“Ngày tết, Mị cũng uống rượu. Mị lén lấy hũ rượu, uống ực từng bát. Rồi say, Mị lịm mặt ngồi đấy nhìn người nhảy đồng, người hát. Nhưng lòng Mị đang sống về ngày trước, tai văng vẳng tiếng sáo gọi bạn đầu làng. Ngày trước Mị thổi sáo giỏi. Mùa xuân đến, Mị uống rượu bên bếp và thổi sáo. Mị uốn chiếc lá trên môi, thổi lá cũng hay như thổi sáo. Có biết bao nhiêu người mê, cứ ngày đêm thổi sáo đi theo Mị hết núi này sang núi khác.

Rượu tan lúc nào. Người về, người đi chơi đã vãn cả, Mị không biết. Mị vẫn ngồi trơ một mình giữa nhà. Mãi sau Mị mới đứng dậy. Nhưng Mị không bước ra đường. Mị từ từ vào buồng.

Chẳng năm nào A Sử cho Mị đi chơi Tết.

Bấy giờ Mị ngồi xuống giường, trông ra cửa sổ lỗ vuông mờ mờ trăng trắng. Từ nãy Mị thấy phơi phới trở lại, trong lòng đột nhiên vui như những đêm Tết ngày trước. Mị trẻ. Mị vẫn còn trẻ. Mị muốn đi chơi. Bao nhiêu người có chồng cũng đi chơi Tết. Huống chi A Sử với Mị, không có lòng với nhau mà vẫn phải ở với nhau. Nếu có nắm lá ngón trong tay lúc này, Mị sẽ ăn cho chết ngay, chứ không buồn nhớ lại nữa. Nhớ lại, chỉ thấy nước mắt ứa ra.

Mà tiếng sáo gọi bạn vẫn lửng lơ bay ngoài đường.

Anh ném pao, em không bắt

Em không yêu, quả pao rơi rồi…

A Sử vừa ở đâu về, lại sửa soạn đi chơi. A Sử thay áo mới, khoác thêm hai vòng bạc vào cổ rồi bịt cái khăn trắng lên đầu. Có khi nó đi mấy ngày mấy đêm. Nó còn đương rình bắt nhiều người con gái nữa về làm vợ. Cũng chẳng bao giờ Mị nói.

Bây giờ Mị cũng không nói. Mị đến góc nhà, lấy ống mỡ, xắn một miếng, bỏ thêm vào đĩa đèn cho sáng.

Trong đầu Mị đang rập rờn tiếng sáo. Mị muốn đi chơi. Mị cũng sắp đi chơi. Mị quấn lại tóc. Mị với tay lấy cái váy hoa vắt phía trong vách. A Sử sắp bước ra, bỗng quay lại, lấy làm lạ. A Sử nhìn quanh thấy Mị rút thêm cái áo.”

(Trích Vợ chồng A Phủ - Sách giáo khoa Ngữ văn 12 - Tập 2 – Trang 7,8)

Phân tích diễn biến tâm lí nhân vật Mị trong đoạn trích trên. Từ đó, nhận xét về ngòi bút nhân đạo của Tô Hoài.

VỢ CHỒNG A PHỦ

Luận điểm 1: Sự tác động của ngoại cảnh

Đất trời chuyển từ đông sang xuân

Cảnh sắc tươi tắn, không gian vui nhộn

78 of 193

ĐỀ 5

“Ngày tết, Mị cũng uống rượu. Mị lén lấy hũ rượu, uống ực từng bát. Rồi say, Mị lịm mặt ngồi đấy nhìn người nhảy đồng, người hát. Nhưng lòng Mị đang sống về ngày trước, tai văng vẳng tiếng sáo gọi bạn đầu làng. Ngày trước Mị thổi sáo giỏi. Mùa xuân đến, Mị uống rượu bên bếp và thổi sáo. Mị uốn chiếc lá trên môi, thổi lá cũng hay như thổi sáo. Có biết bao nhiêu người mê, cứ ngày đêm thổi sáo đi theo Mị hết núi này sang núi khác.

Rượu tan lúc nào. Người về, người đi chơi đã vãn cả, Mị không biết. Mị vẫn ngồi trơ một mình giữa nhà. Mãi sau Mị mới đứng dậy. Nhưng Mị không bước ra đường. Mị từ từ vào buồng.Chẳng năm nào A Sử cho Mị đi chơi Tết.

Bấy giờ Mị ngồi xuống giường, trông ra cửa sổ lỗ vuông mờ mờ trăng trắng. Từ nãy Mị thấy phơi phới trở lại, trong lòng đột nhiên vui như những đêm Tết ngày trước. Mị trẻ. Mị vẫn còn trẻ. Mị muốn đi chơi. Bao nhiêu người có chồng cũng đi chơi Tết. Huống chi A Sử với Mị, không có lòng với nhau mà vẫn phải ở với nhau. Nếu có nắm lá ngón trong tay lúc này, Mị sẽ ăn cho chết ngay, chứ không buồn nhớ lại nữa. Nhớ lại, chỉ thấy nước mắt ứa ra.

Mà tiếng sáo gọi bạn vẫn lửng lơ bay ngoài đường.

Anh ném pao, em không bắt

Em không yêu, quả pao rơi rồi…

A Sử vừa ở đâu về, lại sửa soạn đi chơi. A Sử thay áo mới, khoác thêm hai vòng bạc vào cổ rồi bịt cái khăn trắng lên đầu. Có khi nó đi mấy ngày mấy đêm. Nó còn đương rình bắt nhiều người con gái nữa về làm vợ. Cũng chẳng bao giờ Mị nói.

Bây giờ Mị cũng không nói. Mị đến góc nhà, lấy ống mỡ, xắn một miếng, bỏ thêm vào đĩa đèn cho sáng.

Trong đầu Mị đang rập rờn tiếng sáo. Mị muốn đi chơi. Mị cũng sắp đi chơi. Mị quấn lại tóc. Mị với tay lấy cái váy hoa vắt phía trong vách. A Sử sắp bước ra, bỗng quay lại, lấy làm lạ. A Sử nhìn quanh thấy Mị rút thêm cái áo.”

(Trích Vợ chồng A Phủ - Sách giáo khoa Ngữ văn 12 - Tập 2 – Trang 7,8)

Phân tích diễn biến tâm lí nhân vật Mị trong đoạn trích trên. Từ đó, nhận xét về ngòi bút nhân đạo của Tô Hoài.

VỢ CHỒNG A PHỦ

Luận điểm 2: Sự chuyển biến tâm lý

Uống rượu, hồi tưởng quá khứ

79 of 193

ĐỀ 5

“Ngày tết, Mị cũng uống rượu. Mị lén lấy hũ rượu, uống ực từng bát. Rồi say, Mị lịm mặt ngồi đấy nhìn người nhảy đồng, người hát. Nhưng lòng Mị đang sống về ngày trước, tai văng vẳng tiếng sáo gọi bạn đầu làng. Ngày trước Mị thổi sáo giỏi. Mùa xuân đến, Mị uống rượu bên bếp và thổi sáo. Mị uốn chiếc lá trên môi, thổi lá cũng hay như thổi sáo. Có biết bao nhiêu người mê, cứ ngày đêm thổi sáo đi theo Mị hết núi này sang núi khác.

Rượu tan lúc nào. Người về, người đi chơi đã vãn cả, Mị không biết. Mị vẫn ngồi trơ một mình giữa nhà. Mãi sau Mị mới đứng dậy. Nhưng Mị không bước ra đường. Mị từ từ vào buồng.Chẳng năm nào A Sử cho Mị đi chơi Tết.

Bấy giờ Mị ngồi xuống giường, trông ra cửa sổ lỗ vuông mờ mờ trăng trắng. Từ nãy Mị thấy phơi phới trở lại, trong lòng đột nhiên vui như những đêm Tết ngày trước. Mị trẻ. Mị vẫn còn trẻ. Mị muốn đi chơi. Bao nhiêu người có chồng cũng đi chơi Tết. Huống chi A Sử với Mị, không có lòng với nhau mà vẫn phải ở với nhau. Nếu có nắm lá ngón trong tay lúc này, Mị sẽ ăn cho chết ngay, chứ không buồn nhớ lại nữa. Nhớ lại, chỉ thấy nước mắt ứa ra.

Mà tiếng sáo gọi bạn vẫn lửng lơ bay ngoài đường.

Anh ném pao, em không bắt

Em không yêu, quả pao rơi rồi…

A Sử vừa ở đâu về, lại sửa soạn đi chơi. A Sử thay áo mới, khoác thêm hai vòng bạc vào cổ rồi bịt cái khăn trắng lên đầu. Có khi nó đi mấy ngày mấy đêm. Nó còn đương rình bắt nhiều người con gái nữa về làm vợ. Cũng chẳng bao giờ Mị nói.

Bây giờ Mị cũng không nói. Mị đến góc nhà, lấy ống mỡ, xắn một miếng, bỏ thêm vào đĩa đèn cho sáng.

Trong đầu Mị đang rập rờn tiếng sáo. Mị muốn đi chơi. Mị cũng sắp đi chơi. Mị quấn lại tóc. Mị với tay lấy cái váy hoa vắt phía trong vách. A Sử sắp bước ra, bỗng quay lại, lấy làm lạ. A Sử nhìn quanh thấy Mị rút thêm cái áo.”

(Trích Vợ chồng A Phủ - Sách giáo khoa Ngữ văn 12 - Tập 2 – Trang 7,8)

Phân tích diễn biến tâm lí nhân vật Mị trong đoạn trích trên. Từ đó, nhận xét về ngòi bút nhân đạo của Tô Hoài.

VỢ CHỒNG A PHỦ

Luận điểm 2: Sự chuyển biến tâm lý

Uống rượu, hồi tưởng quá khứ

Sự tỉnh ngộ→tủi nhục

80 of 193

ĐỀ 5

“Ngày tết, Mị cũng uống rượu. Mị lén lấy hũ rượu, uống ực từng bát. Rồi say, Mị lịm mặt ngồi đấy nhìn người nhảy đồng, người hát. Nhưng lòng Mị đang sống về ngày trước, tai văng vẳng tiếng sáo gọi bạn đầu làng. Ngày trước Mị thổi sáo giỏi. Mùa xuân đến, Mị uống rượu bên bếp và thổi sáo. Mị uốn chiếc lá trên môi, thổi lá cũng hay như thổi sáo. Có biết bao nhiêu người mê, cứ ngày đêm thổi sáo đi theo Mị hết núi này sang núi khác.

Rượu tan lúc nào. Người về, người đi chơi đã vãn cả, Mị không biết. Mị vẫn ngồi trơ một mình giữa nhà. Mãi sau Mị mới đứng dậy. Nhưng Mị không bước ra đường. Mị từ từ vào buồng.Chẳng năm nào A Sử cho Mị đi chơi Tết.

Bấy giờ Mị ngồi xuống giường, trông ra cửa sổ lỗ vuông mờ mờ trăng trắng. Từ nãy Mị thấy phơi phới trở lại, trong lòng đột nhiên vui như những đêm Tết ngày trước. Mị trẻ. Mị vẫn còn trẻ. Mị muốn đi chơi. Bao nhiêu người có chồng cũng đi chơi Tết. Huống chi A Sử với Mị, không có lòng với nhau mà vẫn phải ở với nhau. Nếu có nắm lá ngón trong tay lúc này, Mị sẽ ăn cho chết ngay, chứ không buồn nhớ lại nữa. Nhớ lại, chỉ thấy nước mắt ứa ra.

Mà tiếng sáo gọi bạn vẫn lửng lơ bay ngoài đường.

Anh ném pao, em không bắt

Em không yêu, quả pao rơi rồi…

A Sử vừa ở đâu về, lại sửa soạn đi chơi. A Sử thay áo mới, khoác thêm hai vòng bạc vào cổ rồi bịt cái khăn trắng lên đầu. Có khi nó đi mấy ngày mấy đêm. Nó còn đương rình bắt nhiều người con gái nữa về làm vợ. Cũng chẳng bao giờ Mị nói.

Bây giờ Mị cũng không nói. Mị đến góc nhà, lấy ống mỡ, xắn một miếng, bỏ thêm vào đĩa đèn cho sáng.

Trong đầu Mị đang rập rờn tiếng sáo. Mị muốn đi chơi. Mị cũng sắp đi chơi. Mị quấn lại tóc. Mị với tay lấy cái váy hoa vắt phía trong vách. A Sử sắp bước ra, bỗng quay lại, lấy làm lạ. A Sử nhìn quanh thấy Mị rút thêm cái áo.”

(Trích Vợ chồng A Phủ - Sách giáo khoa Ngữ văn 12 - Tập 2 – Trang 7,8)

Phân tích diễn biến tâm lí nhân vật Mị trong đoạn trích trên. Từ đó, nhận xét về ngòi bút nhân đạo của Tô Hoài.

VỢ CHỒNG A PHỦ

Luận điểm 2: Sự chuyển biến tâm lý

Uống rượu, hồi tưởng quá khứ

Sự tỉnh ngộ→tủi nhục

Khát vọng tự do cháy bỏng

81 of 193

Cảm nhận/Phân tích nhân vật Mị trong đoạn trích sau: “Ngày tết Mị cũng uống rượu…Mị rút thêm cái áo”. Từ đó nhận xét về ngòi bút nhân đạo của Tô Hoài.

Đề 1
Mở bài
Thân bài	.


Kết bài

- Giới thiệu tác giả Tô Hoài, tác phẩm “ Vợ chồng A Phủ”

- Giới thiệu nhân vạt Mị

- Giới thiệu vấn đề cần bàn luận: diễn biến tâm lí nhân vật Mị trong đoạn trích: “..”

- Hoàn cảnh sáng tác: chuyến đi thực tế lên vùng cao Tây Bắc năm 1952 của Tô Hoài.

- Tóm lược về đặc điểm nhân vật Mị

- Vị trí đoạn trích: khi về làm dâu nhà thống lí, trong đêm tình mùa xuân sức sống tiềm tàng của Mị trỗi dậy

Đoạn dẫn nhập:

1.Khái quát về cuộc đời Mị: nghèo, xinh đẹp, trẻ trung, giỏi giang, yêu tự do, nhưng cuộc đời cực khổ khi bị bắt làm dâu nhà thống lí.

2. Diễn biến tâm lí nhân vật Mị

- Sự tác động của ngoại cảnh

+ Khung cảnh thiên nhiên rực rỡ, tràn đầy sức sống: cỏ gianh vàng ửng, chiếc váy hoa phơi trên mỏm đá như những con bướm sặc sỡ, âm thanh vui nhộn: tiếng sáo cất lên, tiếng trẻ chơi quay cười vang,...

Chuyển biến tâm lí

+ Ngày tết, Mị lén uống rượu, “uống ực từng bát”, Mị say và sống về quá khứ, say sưa trong tiếng sáo gọi bạn tình.

+ Mị tỉnh ngộ: nhận thức giá trị của bản thân, thấy lòng phơi phới trở lại; nhận thức tình cảnh khổ cực của mình, Mị muốn chết “nếu có nắm lá ngón trong tay lúc này Mị sẽ ăn cho chết ngay chứ không buồn nhớ lại”.

+ Trỗi dậy khao khát tự do:“Mị còn trẻ lắm. Mị vẫn còn trẻ. Mị muốn đi chơi”; hành động dứt khoát: xắn thêm mỡ vào đĩa đèn, với tay lấy váy áo, cột lại tóc…→ ý thức rõ việc làm của mình. ��

- Nghệ thuật: miêu tả tâm lí nhân vật tỉ mỉ, chân thực; khả năng phân tích tâm lí nhân vật, sự am hiểu về phong tục và con người Tây Bắc, ngôn ngữ, lối trần thuật rất tự nhiên, ...

3. Nhận xét về ngòi bút nhân đạo của Tô Hoài

+ Bộc lộ sâu sắc sự trân trọng, nâng niu những phẩm chất tốt đẹp của con người; lên án chế độ phong kiến miền núi đã tước đoạt quyền tự do của con người…

+ Phản ánh khát vọng tự do của người dân lao động nghèo ở miền núi và thể hiện niêm tin vào sức sống tiềm tàng của họ.

Khẳng định thành công của tác giả trong việc khắc họa hình tượng nhân vật Mị qua miêu tả diễn biến tâm lí tài tình. Nêu bài học về sự trân trọng, ngợi ca con người, trân trọng tự do, cảm thương với những kiếp người đau khổ…

82 of 193

VỢ CHỒNG A PHỦ

(Tô Hoài)

ĐỀ SỐ 2

Cảm nhận/Phân tích diễn biến tâm lí nhân vật Mị trong đoạn trích sau: “Những đêm mùa đông trên núi cao …Và hai người đỡ nhau lao chạy xuống dốc núi”. Từ đó nhận xét về tấm lòng nhân đạo của Tô Hoài.

83 of 193

“Những đêm mùa đông trên núi cao dài và buồn. Nếu không có bếp lửa sưởi kia thì Mị cũng đến chết héo. Mỗi đêm, Mị dậy ra thổi lửa hơ tay, hơ lưng, không biết bao nhiêu lần.

Thường khi đến gà gáy sáng, Mị ngồi dậy ra bếp sưởi một lúc thật lâu, các chị em trong nhà mới bắt đầu ra dóm lò bung ngô, nấu cháo lợn.Chỉ chợp mắt được từng lúc Mị lại thức sưởi lửa suốt đêm. Mỗi đêm, khi nghe tiếng phù phù thổi bếp, A Phủ lại mở mắt. Ngọn lửa sưởi bùng lên, cùng lúc ấy thì Mị cũng nhìn sang, thấy mắt A Phủ trừng trừng. Mới biết A Phủ còn sống. Mấy đêm nay như thế. Nhưng Mị vẫn thản nhiên thổi lửa, hơ tay. Nếu A Phủ là cái xác chết đứng ở đấy, cũng thế thôi. Mị vẫn trở dậy, vẫn sưởi, chỉ biết, chỉ còn ở với ngọn lửa. Có đêm A Sử chợt về thấy Mị ngồi đấy, A Sử đánh Mị ngã ngay xuống cửa bếp. Nhưng đêm sau Mị vẫn ra sưởi như đêm trước.

Lúc ấy đã khuya. Trong nhà đã ngủ yên, thì Mị trở dậy thổi lửa, ngọn lửa bập bùng sáng lên. Mị lé mắt trông sang thấy hai mắt A Phủ cũng vừa mở, một dòng nước mắt lấp lánh bò xuống hai hõm má đã xám đen lại. Thấy tình cảnh thế, Mị chợt nhớ lại đêm năm trước, A Sử trói Mị, Mị cũng phải trói đứng thế kia. Nhiều lần khóc, nước mắt chảy xuống miệng, xuống cổ, không biết lau đi được. Trời ơi, nó bắt trói đứng người ta đến chết. Nó bắt mình chết cũng thôi, nó đã bắt trói đến chết người đàn bà ngày trước ở cái nhà này. Chúng nó thật độc ác. Chỉ đêm mai là người kia chết, chết đau, chết đói, chết rét, phải chết. Ta là thân đàn bà, nó đã bắt ta về trình ma rồi, thì chỉ còn biết đợi ngày rũ xương ở đây thôi... Người kia việc gì mà phải chết thế. A Phủ... Mị phảng phất nghĩ như vậy.

Đám than đã vạc hẳn lửa. Mị không thổi cũng không đứng lên. Mị nhớ lại đời mình. Mị lại tưởng tượng như có thể một lúc nào, biết đâu A Phủ chẳng đã trốn được rồi, lúc ấy bố con thống lý sẽ bảo là Mị đã cởi trói cho nó, Mị liền phải trói thay vào đấy, Mị phải chết trên cái cọc ấy. Nghĩ thế, nhưng làm sao Mị cũng không thấy sợ...

Lúc ấy, trong nhà đã tối bưng, Mị rón rén bước lại, A Phủ vẫn nhắm mắt. Nhưng Mị tưởng như A Phủ đương biết có người bước lại... Mị rút con dao nhỏ cắt lúa, cắt nút dây mây. A Phủ cứ thở phè từng hơi, không biết mê hay tỉnh. Lần lần, đến lúc gỡ được hết dây trói ở người A Phủ thì Mị cũng hốt hoảng. Mị chỉ thì thào được một tiếng “Đi ngay…” rồi Mị nghẹn lại. A Phủ bỗng khuỵu xuống không bước nổi. Nhưng trước cái chết có thể đến nơi ngay, A Phủ lại quật sức vùng lên, chạy.

Mị đứng lặng trong bóng tối.

Rồi Mị cũng vụt chạy ra. Trời tối lắm. Nhưng Mị vẫn băng đi. Mị đuổi kịp A Phủ, đã lăn, chạy xuống tới lưng dốc, Mị nói, thở trong hơi gió thốc lạnh buốt:

- A Phủ cho tôi đi.

A Phủ chưa kịp nói, Mị lại nói:

- Ở đây thì chết mất.

A Phủ chợt hiểu. Người đàn bà chê chồng đó vừa cứu sống mình. A Phủ nói: “Đi với tôi”. Và hai người lẳng lặng đỡ nhau lao chạy xuống dốc núi. (Trích Vợ chồng A Phủ)

Phân tích diễn biến tâm lí nhân vật Mị trong đoạn trích trên. Từ đó, nhận xét về tấm lòng nhân đạo của Tô Hoài.

VỢ CHỒNG A PHỦ - ĐỀ 2

Luận điểm 1: Mị trước khi nhìn thấy giọt nước mắt của A Phủ

Cuộc sống đơn điêu, tẻ nhạt

84 of 193

“Những đêm mùa đông trên núi cao dài và buồn. Nếu không có bếp lửa sưởi kia thì Mị cũng đến chết héo. Mỗi đêm, Mị dậy ra thổi lửa hơ tay, hơ lưng, không biết bao nhiêu lần.

Thường khi đến gà gáy sáng, Mị ngồi dậy ra bếp sưởi một lúc thật lâu, các chị em trong nhà mới bắt đầu ra dóm lò bung ngô, nấu cháo lợn.Chỉ chợp mắt được từng lúc Mị lại thức sưởi lửa suốt đêm. Mỗi đêm, khi nghe tiếng phù phù thổi bếp, A Phủ lại mở mắt. Ngọn lửa sưởi bùng lên, cùng lúc ấy thì Mị cũng nhìn sang, thấy mắt A Phủ trừng trừng. Mới biết A Phủ còn sống. Mấy đêm nay như thế. Nhưng Mị vẫn thản nhiên thổi lửa, hơ tay. Nếu A Phủ là cái xác chết đứng ở đấy, cũng thế thôi. Mị vẫn trở dậy, vẫn sưởi, chỉ biết, chỉ còn ở với ngọn lửa. Có đêm A Sử chợt về thấy Mị ngồi đấy, A Sử đánh Mị ngã ngay xuống cửa bếp. Nhưng đêm sau Mị vẫn ra sưởi như đêm trước.

Lúc ấy đã khuya. Trong nhà đã ngủ yên, thì Mị trở dậy thổi lửa, ngọn lửa bập bùng sáng lên. Mị lé mắt trông sang thấy hai mắt A Phủ cũng vừa mở, một dòng nước mắt lấp lánh bò xuống hai hõm má đã xám đen lại. Thấy tình cảnh thế, Mị chợt nhớ lại đêm năm trước, A Sử trói Mị, Mị cũng phải trói đứng thế kia. Nhiều lần khóc, nước mắt chảy xuống miệng, xuống cổ, không biết lau đi được. Trời ơi, nó bắt trói đứng người ta đến chết. Nó bắt mình chết cũng thôi, nó đã bắt trói đến chết người đàn bà ngày trước ở cái nhà này. Chúng nó thật độc ác. Chỉ đêm mai là người kia chết, chết đau, chết đói, chết rét, phải chết. Ta là thân đàn bà, nó đã bắt ta về trình ma rồi, thì chỉ còn biết đợi ngày rũ xương ở đây thôi... Người kia việc gì mà phải chết thế. A Phủ... Mị phảng phất nghĩ như vậy.

Đám than đã vạc hẳn lửa. Mị không thổi cũng không đứng lên. Mị nhớ lại đời mình. Mị lại tưởng tượng như có thể một lúc nào, biết đâu A Phủ chẳng đã trốn được rồi, lúc ấy bố con thống lý sẽ bảo là Mị đã cởi trói cho nó, Mị liền phải trói thay vào đấy, Mị phải chết trên cái cọc ấy. Nghĩ thế, nhưng làm sao Mị cũng không thấy sợ...

Lúc ấy, trong nhà đã tối bưng, Mị rón rén bước lại, A Phủ vẫn nhắm mắt. Nhưng Mị tưởng như A Phủ đương biết có người bước lại... Mị rút con dao nhỏ cắt lúa, cắt nút dây mây. A Phủ cứ thở phè từng hơi, không biết mê hay tỉnh. Lần lần, đến lúc gỡ được hết dây trói ở người A Phủ thì Mị cũng hốt hoảng. Mị chỉ thì thào được một tiếng “Đi ngay…” rồi Mị nghẹn lại. A Phủ bỗng khuỵu xuống không bước nổi. Nhưng trước cái chết có thể đến nơi ngay, A Phủ lại quật sức vùng lên, chạy.

Mị đứng lặng trong bóng tối.

Rồi Mị cũng vụt chạy ra. Trời tối lắm. Nhưng Mị vẫn băng đi. Mị đuổi kịp A Phủ, đã lăn, chạy xuống tới lưng dốc, Mị nói, thở trong hơi gió thốc lạnh buốt:

- A Phủ cho tôi đi.

A Phủ chưa kịp nói, Mị lại nói:

- Ở đây thì chết mất.

A Phủ chợt hiểu. Người đàn bà chê chồng đó vừa cứu sống mình. A Phủ nói: “Đi với tôi”. Và hai người lẳng lặng đỡ nhau lao chạy xuống dốc núi. (Trích Vợ chồng A Phủ)

Phân tích diễn biến tâm lí nhân vật Mị trong đoạn trích trên. Từ đó, nhận xét về tấm lòng nhân đạo của Tô Hoài.

VỢ CHỒNG A PHỦ - ĐỀ 2

Luận điểm 1: Mị trước khi nhìn thấy giọt nước mắt của A Phủ

Tâm hồn chai sạn, băng giá

Cuộc sống đơn điêu, tẻ nhạt

85 of 193

“Những đêm mùa đông trên núi cao dài và buồn. Nếu không có bếp lửa sưởi kia thì Mị cũng đến chết héo. Mỗi đêm, Mị dậy ra thổi lửa hơ tay, hơ lưng, không biết bao nhiêu lần.

Thường khi đến gà gáy sáng, Mị ngồi dậy ra bếp sưởi một lúc thật lâu, các chị em trong nhà mới bắt đầu ra dóm lò bung ngô, nấu cháo lợn.Chỉ chợp mắt được từng lúc Mị lại thức sưởi lửa suốt đêm. Mỗi đêm, khi nghe tiếng phù phù thổi bếp, A Phủ lại mở mắt. Ngọn lửa sưởi bùng lên, cùng lúc ấy thì Mị cũng nhìn sang, thấy mắt A Phủ trừng trừng. Mới biết A Phủ còn sống. Mấy đêm nay như thế. Nhưng Mị vẫn thản nhiên thổi lửa, hơ tay. Nếu A Phủ là cái xác chết đứng ở đấy, cũng thế thôi. Mị vẫn trở dậy, vẫn sưởi, chỉ biết, chỉ còn ở với ngọn lửa. Có đêm A Sử chợt về thấy Mị ngồi đấy, A Sử đánh Mị ngã ngay xuống cửa bếp. Nhưng đêm sau Mị vẫn ra sưởi như đêm trước.

Lúc ấy đã khuya. Trong nhà đã ngủ yên, thì Mị trở dậy thổi lửa, ngọn lửa bập bùng sáng lên. Mị lé mắt trông sang thấy hai mắt A Phủ cũng vừa mở, một dòng nước mắt lấp lánh bò xuống hai hõm má đã xám đen lại. Thấy tình cảnh thế, Mị chợt nhớ lại đêm năm trước, A Sử trói Mị, Mị cũng phải trói đứng thế kia. Nhiều lần khóc, nước mắt chảy xuống miệng, xuống cổ, không biết lau đi được. Trời ơi, nó bắt trói đứng người ta đến chết. Nó bắt mình chết cũng thôi, nó đã bắt trói đến chết người đàn bà ngày trước ở cái nhà này. Chúng nó thật độc ác. Chỉ đêm mai là người kia chết, chết đau, chết đói, chết rét, phải chết. Ta là thân đàn bà, nó đã bắt ta về trình ma rồi, thì chỉ còn biết đợi ngày rũ xương ở đây thôi... Người kia việc gì mà phải chết thế. A Phủ... Mị phảng phất nghĩ như vậy.

Đám than đã vạc hẳn lửa. Mị không thổi cũng không đứng lên. Mị nhớ lại đời mình. Mị lại tưởng tượng như có thể một lúc nào, biết đâu A Phủ chẳng đã trốn được rồi, lúc ấy bố con thống lý sẽ bảo là Mị đã cởi trói cho nó, Mị liền phải trói thay vào đấy, Mị phải chết trên cái cọc ấy. Nghĩ thế, nhưng làm sao Mị cũng không thấy sợ...

Lúc ấy, trong nhà đã tối bưng, Mị rón rén bước lại, A Phủ vẫn nhắm mắt. Nhưng Mị tưởng như A Phủ đương biết có người bước lại... Mị rút con dao nhỏ cắt lúa, cắt nút dây mây. A Phủ cứ thở phè từng hơi, không biết mê hay tỉnh. Lần lần, đến lúc gỡ được hết dây trói ở người A Phủ thì Mị cũng hốt hoảng. Mị chỉ thì thào được một tiếng “Đi ngay…” rồi Mị nghẹn lại. A Phủ bỗng khuỵu xuống không bước nổi. Nhưng trước cái chết có thể đến nơi ngay, A Phủ lại quật sức vùng lên, chạy.

Mị đứng lặng trong bóng tối.

Rồi Mị cũng vụt chạy ra. Trời tối lắm. Nhưng Mị vẫn băng đi. Mị đuổi kịp A Phủ, đã lăn, chạy xuống tới lưng dốc, Mị nói, thở trong hơi gió thốc lạnh buốt:

- A Phủ cho tôi đi.

A Phủ chưa kịp nói, Mị lại nói:

- Ở đây thì chết mất.

A Phủ chợt hiểu. Người đàn bà chê chồng đó vừa cứu sống mình. A Phủ nói: “Đi với tôi”. Và hai người lẳng lặng đỡ nhau lao chạy xuống dốc núi. (Trích Vợ chồng A Phủ)

Phân tích diễn biến tâm lí nhân vật Mị trong đoạn trích trên. Từ đó, nhận xét về tấm lòng nhân đạo của Tô Hoài.

VỢ CHỒNG A PHỦ - ĐỀ 2

Luận điểm 2: Mị khi nhìn thấy giọt nước mắt của A Phủ

Thương mình

86 of 193

“Những đêm mùa đông trên núi cao dài và buồn. Nếu không có bếp lửa sưởi kia thì Mị cũng đến chết héo. Mỗi đêm, Mị dậy ra thổi lửa hơ tay, hơ lưng, không biết bao nhiêu lần.

Thường khi đến gà gáy sáng, Mị ngồi dậy ra bếp sưởi một lúc thật lâu, các chị em trong nhà mới bắt đầu ra dóm lò bung ngô, nấu cháo lợn.Chỉ chợp mắt được từng lúc Mị lại thức sưởi lửa suốt đêm. Mỗi đêm, khi nghe tiếng phù phù thổi bếp, A Phủ lại mở mắt. Ngọn lửa sưởi bùng lên, cùng lúc ấy thì Mị cũng nhìn sang, thấy mắt A Phủ trừng trừng. Mới biết A Phủ còn sống. Mấy đêm nay như thế. Nhưng Mị vẫn thản nhiên thổi lửa, hơ tay. Nếu A Phủ là cái xác chết đứng ở đấy, cũng thế thôi. Mị vẫn trở dậy, vẫn sưởi, chỉ biết, chỉ còn ở với ngọn lửa. Có đêm A Sử chợt về thấy Mị ngồi đấy, A Sử đánh Mị ngã ngay xuống cửa bếp. Nhưng đêm sau Mị vẫn ra sưởi như đêm trước.

Lúc ấy đã khuya. Trong nhà đã ngủ yên, thì Mị trở dậy thổi lửa, ngọn lửa bập bùng sáng lên. Mị lé mắt trông sang thấy hai mắt A Phủ cũng vừa mở, một dòng nước mắt lấp lánh bò xuống hai hõm má đã xám đen lại. Thấy tình cảnh thế, Mị chợt nhớ lại đêm năm trước, A Sử trói Mị, Mị cũng phải trói đứng thế kia. Nhiều lần khóc, nước mắt chảy xuống miệng, xuống cổ, không biết lau đi được. Trời ơi, nó bắt trói đứng người ta đến chết. Nó bắt mình chết cũng thôi, nó đã bắt trói đến chết người đàn bà ngày trước ở cái nhà này. Chúng nó thật độc ác. Chỉ đêm mai là người kia chết, chết đau, chết đói, chết rét, phải chết. Ta là thân đàn bà, nó đã bắt ta về trình ma rồi, thì chỉ còn biết đợi ngày rũ xương ở đây thôi... Người kia việc gì mà phải chết thế. A Phủ... Mị phảng phất nghĩ như vậy.

Đám than đã vạc hẳn lửa. Mị không thổi cũng không đứng lên. Mị nhớ lại đời mình. Mị lại tưởng tượng như có thể một lúc nào, biết đâu A Phủ chẳng đã trốn được rồi, lúc ấy bố con thống lý sẽ bảo là Mị đã cởi trói cho nó, Mị liền phải trói thay vào đấy, Mị phải chết trên cái cọc ấy. Nghĩ thế, nhưng làm sao Mị cũng không thấy sợ...

Lúc ấy, trong nhà đã tối bưng, Mị rón rén bước lại, A Phủ vẫn nhắm mắt. Nhưng Mị tưởng như A Phủ đương biết có người bước lại... Mị rút con dao nhỏ cắt lúa, cắt nút dây mây. A Phủ cứ thở phè từng hơi, không biết mê hay tỉnh. Lần lần, đến lúc gỡ được hết dây trói ở người A Phủ thì Mị cũng hốt hoảng. Mị chỉ thì thào được một tiếng “Đi ngay…” rồi Mị nghẹn lại. A Phủ bỗng khuỵu xuống không bước nổi. Nhưng trước cái chết có thể đến nơi ngay, A Phủ lại quật sức vùng lên, chạy.

Mị đứng lặng trong bóng tối.

Rồi Mị cũng vụt chạy ra. Trời tối lắm. Nhưng Mị vẫn băng đi. Mị đuổi kịp A Phủ, đã lăn, chạy xuống tới lưng dốc, Mị nói, thở trong hơi gió thốc lạnh buốt:

- A Phủ cho tôi đi.

A Phủ chưa kịp nói, Mị lại nói:

- Ở đây thì chết mất.

A Phủ chợt hiểu. Người đàn bà chê chồng đó vừa cứu sống mình. A Phủ nói: “Đi với tôi”. Và hai người lẳng lặng đỡ nhau lao chạy xuống dốc núi. (Trích Vợ chồng A Phủ)

Phân tích diễn biến tâm lí nhân vật Mị trong đoạn trích trên. Từ đó, nhận xét về tấm lòng nhân đạo của Tô Hoài.

VỢ CHỒNG A PHỦ - ĐỀ 2

Luận điểm 2: Mị khi nhìn thấy giọt nước mắt của A Phủ

Thương những người cùng cảnh ngộ

Thương mình

87 of 193

“Những đêm mùa đông trên núi cao dài và buồn. Nếu không có bếp lửa sưởi kia thì Mị cũng đến chết héo. Mỗi đêm, Mị dậy ra thổi lửa hơ tay, hơ lưng, không biết bao nhiêu lần.

Thường khi đến gà gáy sáng, Mị ngồi dậy ra bếp sưởi một lúc thật lâu, các chị em trong nhà mới bắt đầu ra dóm lò bung ngô, nấu cháo lợn.Chỉ chợp mắt được từng lúc Mị lại thức sưởi lửa suốt đêm. Mỗi đêm, khi nghe tiếng phù phù thổi bếp, A Phủ lại mở mắt. Ngọn lửa sưởi bùng lên, cùng lúc ấy thì Mị cũng nhìn sang, thấy mắt A Phủ trừng trừng. Mới biết A Phủ còn sống. Mấy đêm nay như thế. Nhưng Mị vẫn thản nhiên thổi lửa, hơ tay. Nếu A Phủ là cái xác chết đứng ở đấy, cũng thế thôi. Mị vẫn trở dậy, vẫn sưởi, chỉ biết, chỉ còn ở với ngọn lửa. Có đêm A Sử chợt về thấy Mị ngồi đấy, A Sử đánh Mị ngã ngay xuống cửa bếp. Nhưng đêm sau Mị vẫn ra sưởi như đêm trước.

Lúc ấy đã khuya. Trong nhà đã ngủ yên, thì Mị trở dậy thổi lửa, ngọn lửa bập bùng sáng lên. Mị lé mắt trông sang thấy hai mắt A Phủ cũng vừa mở, một dòng nước mắt lấp lánh bò xuống hai hõm má đã xám đen lại. Thấy tình cảnh thế, Mị chợt nhớ lại đêm năm trước, A Sử trói Mị, Mị cũng phải trói đứng thế kia. Nhiều lần khóc, nước mắt chảy xuống miệng, xuống cổ, không biết lau đi được. Trời ơi, nó bắt trói đứng người ta đến chết. Nó bắt mình chết cũng thôi, nó đã bắt trói đến chết người đàn bà ngày trước ở cái nhà này. Chúng nó thật độc ác. Chỉ đêm mai là người kia chết, chết đau, chết đói, chết rét, phải chết. Ta là thân đàn bà, nó đã bắt ta về trình ma rồi, thì chỉ còn biết đợi ngày rũ xương ở đây thôi... Người kia việc gì mà phải chết thế. A Phủ... Mị phảng phất nghĩ như vậy.

Đám than đã vạc hẳn lửa. Mị không thổi cũng không đứng lên. Mị nhớ lại đời mình. Mị lại tưởng tượng như có thể một lúc nào, biết đâu A Phủ chẳng đã trốn được rồi, lúc ấy bố con thống lý sẽ bảo là Mị đã cởi trói cho nó, Mị liền phải trói thay vào đấy, Mị phải chết trên cái cọc ấy. Nghĩ thế, nhưng làm sao Mị cũng không thấy sợ...

Lúc ấy, trong nhà đã tối bưng, Mị rón rén bước lại, A Phủ vẫn nhắm mắt. Nhưng Mị tưởng như A Phủ đương biết có người bước lại... Mị rút con dao nhỏ cắt lúa, cắt nút dây mây. A Phủ cứ thở phè từng hơi, không biết mê hay tỉnh. Lần lần, đến lúc gỡ được hết dây trói ở người A Phủ thì Mị cũng hốt hoảng. Mị chỉ thì thào được một tiếng “Đi ngay…” rồi Mị nghẹn lại. A Phủ bỗng khuỵu xuống không bước nổi. Nhưng trước cái chết có thể đến nơi ngay, A Phủ lại quật sức vùng lên, chạy.

Mị đứng lặng trong bóng tối.

Rồi Mị cũng vụt chạy ra. Trời tối lắm. Nhưng Mị vẫn băng đi. Mị đuổi kịp A Phủ, đã lăn, chạy xuống tới lưng dốc, Mị nói, thở trong hơi gió thốc lạnh buốt:

- A Phủ cho tôi đi.

A Phủ chưa kịp nói, Mị lại nói:

- Ở đây thì chết mất.

A Phủ chợt hiểu. Người đàn bà chê chồng đó vừa cứu sống mình. A Phủ nói: “Đi với tôi”. Và hai người lẳng lặng đỡ nhau lao chạy xuống dốc núi. (Trích Vợ chồng A Phủ)

Phân tích diễn biến tâm lí nhân vật Mị trong đoạn trích trên. Từ đó, nhận xét về tấm lòng nhân đạo của Tô Hoài.

VỢ CHỒNG A PHỦ - ĐỀ 2

Luận điểm 2: Mị khi nhìn thấy giọt nước mắt của A Phủ

Thương những người cùng cảnh ngộ

Thương mình

Nhận thức tội ác nhà thống lý

88 of 193

“Những đêm mùa đông trên núi cao dài và buồn. Nếu không có bếp lửa sưởi kia thì Mị cũng đến chết héo. Mỗi đêm, Mị dậy ra thổi lửa hơ tay, hơ lưng, không biết bao nhiêu lần.

Thường khi đến gà gáy sáng, Mị ngồi dậy ra bếp sưởi một lúc thật lâu, các chị em trong nhà mới bắt đầu ra dóm lò bung ngô, nấu cháo lợn.Chỉ chợp mắt được từng lúc Mị lại thức sưởi lửa suốt đêm. Mỗi đêm, khi nghe tiếng phù phù thổi bếp, A Phủ lại mở mắt. Ngọn lửa sưởi bùng lên, cùng lúc ấy thì Mị cũng nhìn sang, thấy mắt A Phủ trừng trừng. Mới biết A Phủ còn sống. Mấy đêm nay như thế. Nhưng Mị vẫn thản nhiên thổi lửa, hơ tay. Nếu A Phủ là cái xác chết đứng ở đấy, cũng thế thôi. Mị vẫn trở dậy, vẫn sưởi, chỉ biết, chỉ còn ở với ngọn lửa. Có đêm A Sử chợt về thấy Mị ngồi đấy, A Sử đánh Mị ngã ngay xuống cửa bếp. Nhưng đêm sau Mị vẫn ra sưởi như đêm trước.

Lúc ấy đã khuya. Trong nhà đã ngủ yên, thì Mị trở dậy thổi lửa, ngọn lửa bập bùng sáng lên. Mị lé mắt trông sang thấy hai mắt A Phủ cũng vừa mở, một dòng nước mắt lấp lánh bò xuống hai hõm má đã xám đen lại. Thấy tình cảnh thế, Mị chợt nhớ lại đêm năm trước, A Sử trói Mị, Mị cũng phải trói đứng thế kia. Nhiều lần khóc, nước mắt chảy xuống miệng, xuống cổ, không biết lau đi được. Trời ơi, nó bắt trói đứng người ta đến chết. Nó bắt mình chết cũng thôi, nó đã bắt trói đến chết người đàn bà ngày trước ở cái nhà này. Chúng nó thật độc ác. Chỉ đêm mai là người kia chết, chết đau, chết đói, chết rét, phải chết. Ta là thân đàn bà, nó đã bắt ta về trình ma rồi, thì chỉ còn biết đợi ngày rũ xương ở đây thôi... Người kia việc gì mà phải chết thế. A Phủ... Mị phảng phất nghĩ như vậy.

Đám than đã vạc hẳn lửa. Mị không thổi cũng không đứng lên. Mị nhớ lại đời mình. Mị lại tưởng tượng như có thể một lúc nào, biết đâu A Phủ chẳng đã trốn được rồi, lúc ấy bố con thống lý sẽ bảo là Mị đã cởi trói cho nó, Mị liền phải trói thay vào đấy, Mị phải chết trên cái cọc ấy. Nghĩ thế, nhưng làm sao Mị cũng không thấy sợ...

Lúc ấy, trong nhà đã tối bưng, Mị rón rén bước lại, A Phủ vẫn nhắm mắt. Nhưng Mị tưởng như A Phủ đương biết có người bước lại... Mị rút con dao nhỏ cắt lúa, cắt nút dây mây. A Phủ cứ thở phè từng hơi, không biết mê hay tỉnh. Lần lần, đến lúc gỡ được hết dây trói ở người A Phủ thì Mị cũng hốt hoảng. Mị chỉ thì thào được một tiếng “Đi ngay…” rồi Mị nghẹn lại. A Phủ bỗng khuỵu xuống không bước nổi. Nhưng trước cái chết có thể đến nơi ngay, A Phủ lại quật sức vùng lên, chạy.

Mị đứng lặng trong bóng tối.

Rồi Mị cũng vụt chạy ra. Trời tối lắm. Nhưng Mị vẫn băng đi. Mị đuổi kịp A Phủ, đã lăn, chạy xuống tới lưng dốc, Mị nói, thở trong hơi gió thốc lạnh buốt:

- A Phủ cho tôi đi.

A Phủ chưa kịp nói, Mị lại nói:

- Ở đây thì chết mất.

A Phủ chợt hiểu. Người đàn bà chê chồng đó vừa cứu sống mình. A Phủ nói: “Đi với tôi”. Và hai người lẳng lặng đỡ nhau lao chạy xuống dốc núi. (Trích Vợ chồng A Phủ)

Phân tích diễn biến tâm lí nhân vật Mị trong đoạn trích trên. Từ đó, nhận xét về tấm lòng nhân đạo của Tô Hoài.

VỢ CHỒNG A PHỦ - ĐỀ 2

Luận điểm 2: Mị khi nhìn thấy giọt nước mắt của A Phủ

Thương những người cùng cảnh ngộ

Thương mình

Nhận thức tội ác nhà thống lý

Thương A Phủ

89 of 193

ĐỀ 2

“Những đêm mùa đông trên núi cao dài và buồn. Nếu không có bếp lửa sưởi kia thì Mị cũng đến chết héo. Mỗi đêm, Mị dậy ra thổi lửa hơ tay, hơ lưng, không biết bao nhiêu lần.

Thường khi đến gà gáy sáng, Mị ngồi dậy ra bếp sưởi một lúc thật lâu, các chị em trong nhà mới bắt đầu ra dóm lò bung ngô, nấu cháo lợn.Chỉ chợp mắt được từng lúc Mị lại thức sưởi lửa suốt đêm. Mỗi đêm, khi nghe tiếng phù phù thổi bếp, A Phủ lại mở mắt. Ngọn lửa sưởi bùng lên, cùng lúc ấy thì Mị cũng nhìn sang, thấy mắt A Phủ trừng trừng. Mới biết A Phủ còn sống. Mấy đêm nay như thế. Nhưng Mị vẫn thản nhiên thổi lửa, hơ tay. Nếu A Phủ là cái xác chết đứng ở đấy, cũng thế thôi. Mị vẫn trở dậy, vẫn sưởi, chỉ biết, chỉ còn ở với ngọn lửa. Có đêm A Sử chợt về thấy Mị ngồi đấy, A Sử đánh Mị ngã ngay xuống cửa bếp. Nhưng đêm sau Mị vẫn ra sưởi như đêm trước.

Lúc ấy đã khuya. Trong nhà đã ngủ yên, thì Mị trở dậy thổi lửa, ngọn lửa bập bùng sáng lên. Mị lé mắt trông sang thấy hai mắt A Phủ cũng vừa mở, một dòng nước mắt lấp lánh bò xuống hai hõm má đã xám đen lại. Thấy tình cảnh thế, Mị chợt nhớ lại đêm năm trước, A Sử trói Mị, Mị cũng phải trói đứng thế kia. Nhiều lần khóc, nước mắt chảy xuống miệng, xuống cổ, không biết lau đi được. Trời ơi, nó bắt trói đứng người ta đến chết. Nó bắt mình chết cũng thôi, nó đã bắt trói đến chết người đàn bà ngày trước ở cái nhà này. Chúng nó thật độc ác. Chỉ đêm mai là người kia chết, chết đau, chết đói, chết rét, phải chết. Ta là thân đàn bà, nó đã bắt ta về trình ma rồi, thì chỉ còn biết đợi ngày rũ xương ở đây thôi... Người kia việc gì mà phải chết thế. A Phủ... Mị phảng phất nghĩ như vậy.

Đám than đã vạc hẳn lửa. Mị không thổi cũng không đứng lên. Mị nhớ lại đời mình. Mị lại tưởng tượng như có thể một lúc nào, biết đâu A Phủ chẳng đã trốn được rồi, lúc ấy bố con thống lý sẽ bảo là Mị đã cởi trói cho nó, Mị liền phải trói thay vào đấy, Mị phải chết trên cái cọc ấy. Nghĩ thế, nhưng làm sao Mị cũng không thấy sợ...

Lúc ấy, trong nhà đã tối bưng, Mị rón rén bước lại, A Phủ vẫn nhắm mắt. Nhưng Mị tưởng như A Phủ đương biết có người bước lại... Mị rút con dao nhỏ cắt lúa, cắt nút dây mây. A Phủ cứ thở phè từng hơi, không biết mê hay tỉnh. Lần lần, đến lúc gỡ được hết dây trói ở người A Phủ thì Mị cũng hốt hoảng. Mị chỉ thì thào được một tiếng “Đi ngay…” rồi Mị nghẹn lại. A Phủ bỗng khuỵu xuống không bước nổi. Nhưng trước cái chết có thể đến nơi ngay, A Phủ lại quật sức vùng lên, chạy.

Mị đứng lặng trong bóng tối.

Rồi Mị cũng vụt chạy ra. Trời tối lắm. Nhưng Mị vẫn băng đi. Mị đuổi kịp A Phủ, đã lăn, chạy xuống tới lưng dốc, Mị nói, thở trong hơi gió thốc lạnh buốt:

- A Phủ cho tôi đi.

A Phủ chưa kịp nói, Mị lại nói:

- Ở đây thì chết mất.

A Phủ chợt hiểu. Người đàn bà chê chồng đó vừa cứu sống mình. A Phủ nói: “Đi với tôi”. Và hai người lẳng lặng đỡ nhau lao chạy xuống dốc núi. (Trích Vợ chồng A Phủ)

Phân tích diễn biến tâm lí nhân vật Mị trong đoạn trích trên. Từ đó, nhận xét về tấm lòng nhân đạo của Tô Hoài.

VỢ CHỒNG A PHỦ

Luận điểm 3: Suy nghĩ và hành động giải thoát cho A Phủ

Mong muốn Aphủ được giải thoát

Sẵn sàng chết thế, không sợ

90 of 193

ĐỀ 2

“Những đêm mùa đông trên núi cao dài và buồn. Nếu không có bếp lửa sưởi kia thì Mị cũng đến chết héo. Mỗi đêm, Mị dậy ra thổi lửa hơ tay, hơ lưng, không biết bao nhiêu lần.

Thường khi đến gà gáy sáng, Mị ngồi dậy ra bếp sưởi một lúc thật lâu, các chị em trong nhà mới bắt đầu ra dóm lò bung ngô, nấu cháo lợn.Chỉ chợp mắt được từng lúc Mị lại thức sưởi lửa suốt đêm. Mỗi đêm, khi nghe tiếng phù phù thổi bếp, A Phủ lại mở mắt. Ngọn lửa sưởi bùng lên, cùng lúc ấy thì Mị cũng nhìn sang, thấy mắt A Phủ trừng trừng. Mới biết A Phủ còn sống. Mấy đêm nay như thế. Nhưng Mị vẫn thản nhiên thổi lửa, hơ tay. Nếu A Phủ là cái xác chết đứng ở đấy, cũng thế thôi. Mị vẫn trở dậy, vẫn sưởi, chỉ biết, chỉ còn ở với ngọn lửa. Có đêm A Sử chợt về thấy Mị ngồi đấy, A Sử đánh Mị ngã ngay xuống cửa bếp. Nhưng đêm sau Mị vẫn ra sưởi như đêm trước.

Lúc ấy đã khuya. Trong nhà đã ngủ yên, thì Mị trở dậy thổi lửa, ngọn lửa bập bùng sáng lên. Mị lé mắt trông sang thấy hai mắt A Phủ cũng vừa mở, một dòng nước mắt lấp lánh bò xuống hai hõm má đã xám đen lại. Thấy tình cảnh thế, Mị chợt nhớ lại đêm năm trước, A Sử trói Mị, Mị cũng phải trói đứng thế kia. Nhiều lần khóc, nước mắt chảy xuống miệng, xuống cổ, không biết lau đi được. Trời ơi, nó bắt trói đứng người ta đến chết. Nó bắt mình chết cũng thôi, nó đã bắt trói đến chết người đàn bà ngày trước ở cái nhà này. Chúng nó thật độc ác. Chỉ đêm mai là người kia chết, chết đau, chết đói, chết rét, phải chết. Ta là thân đàn bà, nó đã bắt ta về trình ma rồi, thì chỉ còn biết đợi ngày rũ xương ở đây thôi... Người kia việc gì mà phải chết thế. A Phủ... Mị phảng phất nghĩ như vậy.

Đám than đã vạc hẳn lửa. Mị không thổi cũng không đứng lên. Mị nhớ lại đời mình. Mị lại tưởng tượng như có thể một lúc nào, biết đâu A Phủ chẳng đã trốn được rồi, lúc ấy bố con thống lý sẽ bảo là Mị đã cởi trói cho nó, Mị liền phải trói thay vào đấy, Mị phải chết trên cái cọc ấy. Nghĩ thế, nhưng làm sao Mị cũng không thấy sợ...

Lúc ấy, trong nhà đã tối bưng, Mị rón rén bước lại, A Phủ vẫn nhắm mắt. Nhưng Mị tưởng như A Phủ đương biết có người bước lại... Mị rút con dao nhỏ cắt lúa, cắt nút dây mây. A Phủ cứ thở phè từng hơi, không biết mê hay tỉnh. Lần lần, đến lúc gỡ được hết dây trói ở người A Phủ thì Mị cũng hốt hoảng. Mị chỉ thì thào được một tiếng “Đi ngay…” rồi Mị nghẹn lại. A Phủ bỗng khuỵu xuống không bước nổi. Nhưng trước cái chết có thể đến nơi ngay, A Phủ lại quật sức vùng lên, chạy.

Mị đứng lặng trong bóng tối.

Rồi Mị cũng vụt chạy ra. Trời tối lắm. Nhưng Mị vẫn băng đi. Mị đuổi kịp A Phủ, đã lăn, chạy xuống tới lưng dốc, Mị nói, thở trong hơi gió thốc lạnh buốt:

- A Phủ cho tôi đi.

A Phủ chưa kịp nói, Mị lại nói:

- Ở đây thì chết mất.

A Phủ chợt hiểu. Người đàn bà chê chồng đó vừa cứu sống mình. A Phủ nói: “Đi với tôi”. Và hai người lẳng lặng đỡ nhau lao chạy xuống dốc núi. (Trích Vợ chồng A Phủ)

Phân tích diễn biến tâm lí nhân vật Mị trong đoạn trích trên. Từ đó, nhận xét về tấm lòng nhân đạo của Tô Hoài.

VỢ CHỒNG A PHỦ

Luận điểm 3: Suy nghĩ và hành động giải thoát cho A Phủ

Hành động tự phát

Hành động trong đêm tối

Nhận thức nguy hiểm

Sự phát triển tâm lí: từ “không thấy sợ” đến “hốt hoảng”→ thức tỉnh giá trị cuộc sống

91 of 193

ĐỀ 2

“Những đêm mùa đông trên núi cao dài và buồn. Nếu không có bếp lửa sưởi kia thì Mị cũng đến chết héo. Mỗi đêm, Mị dậy ra thổi lửa hơ tay, hơ lưng, không biết bao nhiêu lần.

Thường khi đến gà gáy sáng, Mị ngồi dậy ra bếp sưởi một lúc thật lâu, các chị em trong nhà mới bắt đầu ra dóm lò bung ngô, nấu cháo lợn.Chỉ chợp mắt được từng lúc Mị lại thức sưởi lửa suốt đêm. Mỗi đêm, khi nghe tiếng phù phù thổi bếp, A Phủ lại mở mắt. Ngọn lửa sưởi bùng lên, cùng lúc ấy thì Mị cũng nhìn sang, thấy mắt A Phủ trừng trừng. Mới biết A Phủ còn sống. Mấy đêm nay như thế. Nhưng Mị vẫn thản nhiên thổi lửa, hơ tay. Nếu A Phủ là cái xác chết đứng ở đấy, cũng thế thôi. Mị vẫn trở dậy, vẫn sưởi, chỉ biết, chỉ còn ở với ngọn lửa. Có đêm A Sử chợt về thấy Mị ngồi đấy, A Sử đánh Mị ngã ngay xuống cửa bếp. Nhưng đêm sau Mị vẫn ra sưởi như đêm trước.

Lúc ấy đã khuya. Trong nhà đã ngủ yên, thì Mị trở dậy thổi lửa, ngọn lửa bập bùng sáng lên. Mị lé mắt trông sang thấy hai mắt A Phủ cũng vừa mở, một dòng nước mắt lấp lánh bò xuống hai hõm má đã xám đen lại. Thấy tình cảnh thế, Mị chợt nhớ lại đêm năm trước, A Sử trói Mị, Mị cũng phải trói đứng thế kia. Nhiều lần khóc, nước mắt chảy xuống miệng, xuống cổ, không biết lau đi được. Trời ơi, nó bắt trói đứng người ta đến chết. Nó bắt mình chết cũng thôi, nó đã bắt trói đến chết người đàn bà ngày trước ở cái nhà này. Chúng nó thật độc ác. Chỉ đêm mai là người kia chết, chết đau, chết đói, chết rét, phải chết. Ta là thân đàn bà, nó đã bắt ta về trình ma rồi, thì chỉ còn biết đợi ngày rũ xương ở đây thôi... Người kia việc gì mà phải chết thế. A Phủ... Mị phảng phất nghĩ như vậy.

Đám than đã vạc hẳn lửa. Mị không thổi cũng không đứng lên. Mị nhớ lại đời mình. Mị lại tưởng tượng như có thể một lúc nào, biết đâu A Phủ chẳng đã trốn được rồi, lúc ấy bố con thống lý sẽ bảo là Mị đã cởi trói cho nó, Mị liền phải trói thay vào đấy, Mị phải chết trên cái cọc ấy. Nghĩ thế, nhưng làm sao Mị cũng không thấy sợ...

Lúc ấy, trong nhà đã tối bưng, Mị rón rén bước lại, A Phủ vẫn nhắm mắt. Nhưng Mị tưởng như A Phủ đương biết có người bước lại... Mị rút con dao nhỏ cắt lúa, cắt nút dây mây. A Phủ cứ thở phè từng hơi, không biết mê hay tỉnh. Lần lần, đến lúc gỡ được hết dây trói ở người A Phủ thì Mị cũng hốt hoảng. Mị chỉ thì thào được một tiếng “Đi ngay…” rồi Mị nghẹn lại. A Phủ bỗng khuỵu xuống không bước nổi. Nhưng trước cái chết có thể đến nơi ngay, A Phủ lại quật sức vùng lên, chạy.

Mị đứng lặng trong bóng tối.

Rồi Mị cũng vụt chạy ra. Trời tối lắm. Nhưng Mị vẫn băng đi. Mị đuổi kịp A Phủ, đã lăn, chạy xuống tới lưng dốc, Mị nói, thở trong hơi gió thốc lạnh buốt:

- A Phủ cho tôi đi.

A Phủ chưa kịp nói, Mị lại nói:

- Ở đây thì chết mất.

A Phủ chợt hiểu. Người đàn bà chê chồng đó vừa cứu sống mình. A Phủ nói: “Đi với tôi”. Và hai người lẳng lặng đỡ nhau lao chạy xuống dốc núi. (Trích Vợ chồng A Phủ)

Phân tích diễn biến tâm lí nhân vật Mị trong đoạn trích trên. Từ đó, nhận xét về tấm lòng nhân đạo của Tô Hoài.

VỢ CHỒNG A PHỦ

Luận điểm 4: Suy nghĩ và hành động tự giải thoát

Hành động tự phát, quyết liệt

Đấu tranh tư tưởng: tự do hay chết

Nhận thức giá trị của sự sống

Sức sống tiềm tàng phát triển thành hành động tự giải thoát → khát vọng tự do, khát vọng sống

92 of 193

Cảm nhận/Phân tích diễn biến tâm lí nhân vật Mị trong đoạn trích sau: “Những đêm mùa đông trên núi cao …Và hai người đỡ nhau lao chạy xuống dốc núi”. Từ đó nhận xét về tấm lòng nhân đạo của Tô Hoài.

Đề 2
Mở bài
Thân bài	.


Kết bài

- Giới thiệu tác giả Tô Hoài, tác phẩm “ Vợ chồng A Phủ”

- Giới thiệu nhân vạt Mị

- Giới thiệu vấn đề cần bàn luận: diễn biến tâm lí nhân vật Mị trong đoạn trích: “..”

- Hoàn cảnh sáng tác: chuyến đi thực tế lên vùng cao Tây Bắc năm 1952 của Tô Hoài.

- Tóm lược về đặc điểm nhân vật Mị

- Vị trí đoạn trích: nằm ở cuối phần kể về cuộc đời Mị ở Hồng Ngài, Mị cùng A Phủ bỏ trốn khỏi Hồng Ngài

Đoạn dẫn nhập:

1.Khái quát về cuộc đời Mị: nghèo, xinh đẹp, trẻ trung, giỏi giang, yêu tự do, nhưng cuộc đời cực khổ khi bị bắt làm dâu nhà thống lí.

2. Diễn biến tâm lí nhân vật Mị

- Khi chưa chứng kiến A Phủ khóc

+ Cuộc sống tẻ nhạt đơn điệu: đêm nào cũng ra bếp thổi lửa, hơ tay, hơ lưng; chỉ còn ở với ngọn lửa, chỉ có ngọn lửa là bạn

+ Tâm hồn chai sạn, băng giá: không động lòng thương A Phủ, không biết sợ “A Phủ là cái xác chết đứng đó cũng thế thôi”

Khi nhìn thấy giọt nước mắt A Phủ: Mị thương mình, thưuơng những người cùng cảnh ngộ, nhận thức tội ác, thương A Phủ.
Suy nghĩ và hành động giải thoát cho A Phủ:

+ Mong muốn A Phủ thoát chết; sẵn sàng chết thế mà không sợ;

+ Hành động cứu A Phủ: rón rén, lần lần trong đêm tối → xuất phát từ tình yêu thương con người; “hốt hoảng”→ Nhận thức giá trị cuộc sống�- Suy nghĩ và hành động tự giải thoát: Đấu tranh tư tưởng: tự do hay chết; Hành động tự phát, quyết liệt; ý thứ giá trị cuộc sống → Khát vọng tự do, khát vọng sống mãnh liệt.

- Nghệ thuật: miêu tả tâm lí nhân vật tỉ mỉ, chân thực; khả năng phân tích tâm lí nhân vật, sự am hiểu về phong tục và con người Tây Bắc, ngôn ngữ, lối trần thuật rất tự nhiên, tình huống bất ngờ, giàu ý nghĩa.

3. Nhận xét về ngòi bút nhân đạo của Tô Hoài

+ Bộc lộ sâu sắc sự trân trọng, nâng niu những phẩm chất tốt đẹp của con người; lên án chế độ phong kiến miền núi đã tước đoạt quyền tự do của con người…

+ Phản ánh khát vọng tự do của người dân lao động nghèo ở miền núi và thể hiện niêm tin vào khả năng tự giải phóng của con người Tây Bắc.

Khẳng định thành công của tác giả trong việc khắc họa hình tượng nhân vật Mị qua miêu tả diễn biến tâm lí tài tình. Nêu bài học về sự trân trọng, ngợi ca con người, trân trọng tự do, cảm thương với những kiếp người đau khổ…

93 of 193

CÁC ĐỀ TRỌNG TÂM TRONG VỢ NHẶT

2. Cảm nhận/Phân tích nhân vật Tràng trong đoạn trích sau: “Ít lâu nay hắn xe thóc Liên đoàn lên tỉnh… đánh một bữa no nê rồi cùng đẩy xe bò về”. Từ đó nhận xét về tấm lòng nhân đạo của Kim Lân.

5. Cảm nhận/Phân tích diễn biến tâm lí nhân vật Tràng trong đoạn trích sau: “Sáng hôm sau…dự phần tu sửa lại căn nhà”. Từ đó nhận xét về tài năng miêu tả tâm lí nhân vật của Kim Lân.

4. Cảm nhận/Phân tích diễn biến tâm lí nhân vật bà cụ Tứ trong đoạn trích sau: “Bà lão cúi đầu nín lặng… chúng nó liệu có hơn bố mẹ trước kia không?”. Từ đó nhận xét về tài năng miêu tả tâm lí nhân vật của Kim Lân.

3. Cảm nhận/Phân tích vẻ đẹp nhân vật bà cụ Tứ trong đoạn trích sau: “Bữa cơm ngày đói trông thật thảm hại…Bà lão không dám để con dâu nhìn thấy bà khóc”. Từ đó nhận xét về cái nhìn người nông dân của tác giả Kim Lân.

1. Cảm nhận/Phân tích nhân vật người vợ nhặt trong đoạn trích sau: “Thị lẳng lặng theo hắn vào trong nhà, … Thị cắm đầu ăn một chặp bốn bắt bánh đúc liền chẳng chuyện trò gì”. Từ đó nhận xét về giá trị hiện thực của tác phẩm.

94 of 193

VỢ NHẶT - (Kim Lân)

ĐỀ 1

Phân tích nhân vật người vợ nhặt trong đoạn trích sau: “Thị lẳng lặng theo hắn vào trong nhà, … Thị cắm đầu ăn một chặp bốn bắt bánh đúc liền chẳng chuyện trò gì”.

Từ đó nhận xét về giá trị hiện thực của tác phẩm.

95 of 193

Thị lẳng lặng theo hắn vào trong nhà, cái nhà vắng teo đứng rúm ró trên mảnh vườn mọc lổn nhổn những búi cỏ dại. Thị đảo mắt nhìn xung quanh, cái ngực gầy lép nhô hẳn lên, nén một tiếng thở dài. Tràng xăm xăm bước vào trong nhà, nhấc tấm phên rách sang một bên, thu dọn những niêu bát, xống áo vứt bừa bộn cả trên giường, dưới đất. Hắn quay lại nhìn thị cười cười:

- Không có người đàn bà, nhà cửa thế đấy!

Thị nhếch mép cười nhạt nhẽo. Tràng vỗ vỗ xuống giường đon đả:

- Ngồi đây!... Ngồi xuống đây, tự nhiên...

Người đàn bà theo lời hắn ngồi mớm xuống mép giường. Cả hai bỗng cùng ngượng nghịu. Tràng đứng tây ngây ra giữa nhà một lúc, chợt hắn thấy sờ sợ. Chính hắn cũng không hiểu sao hắn sợ, hắn lấm lét bước vội mấy bước ra sân gắt lên:

- Sao hôm nay bà lão về muộn thế không biết!

Hắn loanh quanh hết chạy ra ngõ đứng ngóng, lại chạy vào sân nhìn trộm vào trong nhà. Thị vẫn ngồi mớm ở mép giường, hai tay ôm khư khư cái thúng, mặt bần thần.

Hắn nghĩ bụng: “Quái sao nó lại buồn thế nhỉ?... Ồ sao nó lại buồn thế nhỉ?...”. Hắn nhổ vu vơ một bãi nước bọt, tủm tỉm cười một mình. Nhìn thị ngồi ngay giữa nhà, đến bây giờ hắn vẫn còn ngờ ngợ như không phải thế. Ra hắn đã có vợ rồi đấy ư? Hà! Việc xảy ra thật hắn cũng không ngờ, hắn cũng chỉ tầm phơ tầm phào đâu có hai bận ấy thế mà thành vợ thành chồng…

Ít lâu nay hắn xe thóc Liên đoàn lên tỉnh. Mỗi bận qua cửa nhà kho lại thấy mấy chị con gái ngồi vêu ra ở đây. Hắn đoán họ ngồi đấy nhặt hạt rơi vãi, hay ai có công việc gì gọi đến thì làm. Một lần hắn đang gò lưng kéo cái xe bò thóc vào dốc tỉnh, hắn hò một câu chơi cho đỡ nhọc. Hắn hò rằng:

“Muốn ăn cơm trắng mấy giò này!�Lại đây mà đẩy xe bò với anh, nì!”

Chủ tâm hắn cũng chẳng có ý chòng ghẹo cô nào, nhưng mấy cô gái lại cứ đẩy vai cô ả này ra với hắn, cười như nắc nẻ:

- Kìa anh ấy gọi! Có muốn ăn cơm trắng mấy giò thì ra đẩy xe bò với anh ấy!

Thị cong cớn:

- Có khối cơm trắng mấy giò đấy! Này, nhà tôi ơi, nói thật hay nói khoác đấy?

Tràng ngoái cổ lại vuốt mồ hôi trên mặt cười:

- Thật đấy, có đẩy thì ra mau lên!

Thị vùng đứng dậy, ton ton chạy lại đẩy xe cho Tràng.

- Đã thật thì đẩy chứ sợ gì, đằng ấy nhỉ! - Thị liếc mắt, cười tít.

Tràng thích lắm. Từ cha sinh mẹ đẻ đến giờ, chưa có người con gái nào cười với hắn tình tứ như thế.

Lần thứ hai, Tràng vừa trả hàng xong, ngồi uống nước ở ngoài cổng chợ tỉnh thì thị ở đâu sầm sập chạy đến. Thị đứng trước mặt hắn sưng sỉa nói:

- Điêu! Người thế mà điêu!

Hắn giương mắt nhìn thị, không hiểu. Thật ra lúc ấy hắn cũng chưa nhận ra thị là ai. Hôm nay thị rách quá, áo quần tả tơi như tổ đỉa, thị gầy sọp hẳn đi, trên cái khuôn mặt lưỡi cày xám xịt chỉ còn thấy hai con mắt.

- Hôm ấy leo lẻo cái mồm hẹn xuống, thế mà mất mặt. à, hắn nhớ ra rồi, hắn toét miệng cười:

- Chả hôm ấy thì hôm nay vậy. Này hẵng ngồi xuống ăn miếng giầu đã.

- Có ăn gì thì ăn, chả ăn giầu.

Thị vẫn đứng cong cớn trước mặt hắn.

- Đây, muốn ăn gì thì ăn.

Hắn vỗ vỗ vào túi:

- Rích bố cu, hở!

Hai con mắt trũng hoáy của thị tức thì sáng lên, thị đon đả:

- Ăn thật nhá! Ừ ăn thì ăn sợ gì.

Thế là thị ngồi sà xuống ăn thật. Thị cắm đầu ăn một chặp bốn bát bánh đúc liền chẳng chuyện trò gì.

Đối tượng phân tích: nhân vật thị

Vấn đề bàn luận là: Số phận cuộc đời và tính cách của thị

Sau cơn đói

Trước cơn đói

Trong cơn đói

96 of 193

Thị lẳng lặng theo hắn vào trong nhà, cái nhà vắng teo đứng rúm ró trên mảnh vườn mọc lổn nhổn những búi cỏ dại. Thị đảo mắt nhìn xung quanh, cái ngực gầy lép nhô hẳn lên, nén một tiếng thở dài. Tràng xăm xăm bước vào trong nhà, nhấc tấm phên rách sang một bên, thu dọn những niêu bát, xống áo vứt bừa bộn cả trên giường, dưới đất. Hắn quay lại nhìn thị cười cười:

- Không có người đàn bà, nhà cửa thế đấy!

Thị nhếch mép cười nhạt nhẽo. Tràng vỗ vỗ xuống giường đon đả:

- Ngồi đây!... Ngồi xuống đây, tự nhiên...

Người đàn bà theo lời hắn ngồi mớm xuống mép giường. Cả hai bỗng cùng ngượng nghịu. Tràng đứng tây ngây ra giữa nhà một lúc, chợt hắn thấy sờ sợ. Chính hắn cũng không hiểu sao hắn sợ, hắn lấm lét bước vội mấy bước ra sân gắt lên:

- Sao hôm nay bà lão về muộn thế không biết!

Hắn loanh quanh hết chạy ra ngõ đứng ngóng, lại chạy vào sân nhìn trộm vào trong nhà. Thị vẫn ngồi mớm ở mép giường, hai tay ôm khư khư cái thúng, mặt bần thần.

Hắn nghĩ bụng: “Quái sao nó lại buồn thế nhỉ?... Ồ sao nó lại buồn thế nhỉ?...”. Hắn nhổ vu vơ một bãi nước bọt, tủm tỉm cười một mình. Nhìn thị ngồi ngay giữa nhà, đến bây giờ hắn vẫn còn ngờ ngợ như không phải thế. Ra hắn đã có vợ rồi đấy ư? Hà! Việc xảy ra thật hắn cũng không ngờ, hắn cũng chỉ tầm phơ tầm phào đâu có hai bận ấy thế mà thành vợ thành chồng…

Ít lâu nay hắn xe thóc Liên đoàn lên tỉnh. Mỗi bận qua cửa nhà kho lại thấy mấy chị con gái ngồi vêu ra ở đây. Hắn đoán họ ngồi đấy nhặt hạt rơi vãi, hay ai có công việc gì gọi đến thì làm. Một lần hắn đang gò lưng kéo cái xe bò thóc vào dốc tỉnh, hắn hò một câu chơi cho đỡ nhọc. Hắn hò rằng:

“Muốn ăn cơm trắng mấy giò này!�Lại đây mà đẩy xe bò với anh, nì!”

Chủ tâm hắn cũng chẳng có ý chòng ghẹo cô nào, nhưng mấy cô gái lại cứ đẩy vai cô ả này ra với hắn, cười như nắc nẻ:

- Kìa anh ấy gọi! Có muốn ăn cơm trắng mấy giò thì ra đẩy xe bò với anh ấy!

Thị cong cớn:

- Có khối cơm trắng mấy giò đấy! Này, nhà tôi ơi, nói thật hay nói khoác đấy?

Tràng ngoái cổ lại vuốt mồ hôi trên mặt cười:

- Thật đấy, có đẩy thì ra mau lên!

Thị vùng đứng dậy, ton ton chạy lại đẩy xe cho Tràng.

- Đã thật thì đẩy chứ sợ gì, đằng ấy nhỉ! - Thị liếc mắt, cười tít.

Tràng thích lắm. Từ cha sinh mẹ đẻ đến giờ, chưa có người con gái nào cười với hắn tình tứ như thế.

Lần thứ hai, Tràng vừa trả hàng xong, ngồi uống nước ở ngoài cổng chợ tỉnh thì thị ở đâu sầm sập chạy đến. Thị đứng trước mặt hắn sưng sỉa nói:

- Điêu! Người thế mà điêu!

Hắn giương mắt nhìn thị, không hiểu. Thật ra lúc ấy hắn cũng chưa nhận ra thị là ai. Hôm nay thị rách quá, áo quần tả tơi như tổ đỉa, thị gầy sọp hẳn đi, trên cái khuôn mặt lưỡi cày xám xịt chỉ còn thấy hai con mắt.

- Hôm ấy leo lẻo cái mồm hẹn xuống, thế mà mất mặt. à, hắn nhớ ra rồi, hắn toét miệng cười:

- Chả hôm ấy thì hôm nay vậy. Này hẵng ngồi xuống ăn miếng giầu đã.

- Có ăn gì thì ăn, chả ăn giầu.

Thị vẫn đứng cong cớn trước mặt hắn.

- Đây, muốn ăn gì thì ăn.

Hắn vỗ vỗ vào túi:

- Rích bố cu, hở!

Hai con mắt trũng hoáy của thị tức thì sáng lên, thị đon đả:

- Ăn thật nhá! Ừ ăn thì ăn sợ gì.

Thế là thị ngồi sà xuống ăn thật. Thị cắm đầu ăn một chặp bốn bát bánh đúc liền chẳng chuyện trò gì.

Sau cơn đói

Những chi tiết quan trọng thể hiện đặc điểm nhân vật

Ý tứ, nết na

Cảm thông, sẻ chia

Ý thức rõ thân phận

97 of 193

Thị lẳng lặng theo hắn vào trong nhà, cái nhà vắng teo đứng rúm ró trên mảnh vườn mọc lổn nhổn những búi cỏ dại. Thị đảo mắt nhìn xung quanh, cái ngực gầy lép nhô hẳn lên, nén một tiếng thở dài. Tràng xăm xăm bước vào trong nhà, nhấc tấm phên rách sang một bên, thu dọn những niêu bát, xống áo vứt bừa bộn cả trên giường, dưới đất. Hắn quay lại nhìn thị cười cười:

- Không có người đàn bà, nhà cửa thế đấy!

Thị nhếch mép cười nhạt nhẽo. Tràng vỗ vỗ xuống giường đon đả:

- Ngồi đây!... Ngồi xuống đây, tự nhiên...

Người đàn bà theo lời hắn ngồi mớm xuống mép giường. Cả hai bỗng cùng ngượng nghịu. Tràng đứng tây ngây ra giữa nhà một lúc, chợt hắn thấy sờ sợ. Chính hắn cũng không hiểu sao hắn sợ, hắn lấm lét bước vội mấy bước ra sân gắt lên:

- Sao hôm nay bà lão về muộn thế không biết!

Hắn loanh quanh hết chạy ra ngõ đứng ngóng, lại chạy vào sân nhìn trộm vào trong nhà. Thị vẫn ngồi mớm ở mép giường, hai tay ôm khư khư cái thúng, mặt bần thần.

Hắn nghĩ bụng: “Quái sao nó lại buồn thế nhỉ?... Ồ sao nó lại buồn thế nhỉ?...”. Hắn nhổ vu vơ một bãi nước bọt, tủm tỉm cười một mình. Nhìn thị ngồi ngay giữa nhà, đến bây giờ hắn vẫn còn ngờ ngợ như không phải thế. Ra hắn đã có vợ rồi đấy ư? Hà! Việc xảy ra thật hắn cũng không ngờ, hắn cũng chỉ tầm phơ tầm phào đâu có hai bận ấy thế mà thành vợ thành chồng…

Ít lâu nay hắn xe thóc Liên đoàn lên tỉnh. Mỗi bận qua cửa nhà kho lại thấy mấy chị con gái ngồi vêu ra ở đây. Hắn đoán họ ngồi đấy nhặt hạt rơi vãi, hay ai có công việc gì gọi đến thì làm. Một lần hắn đang gò lưng kéo cái xe bò thóc vào dốc tỉnh, hắn hò một câu chơi cho đỡ nhọc. Hắn hò rằng:

“Muốn ăn cơm trắng mấy giò này!�Lại đây mà đẩy xe bò với anh, nì!”

Chủ tâm hắn cũng chẳng có ý chòng ghẹo cô nào, nhưng mấy cô gái lại cứ đẩy vai cô ả này ra với hắn, cười như nắc nẻ:

- Kìa anh ấy gọi! Có muốn ăn cơm trắng mấy giò thì ra đẩy xe bò với anh ấy!

Thị cong cớn:

- Có khối cơm trắng mấy giò đấy! Này, nhà tôi ơi, nói thật hay nói khoác đấy?

Tràng ngoái cổ lại vuốt mồ hôi trên mặt cười:

- Thật đấy, có đẩy thì ra mau lên!

Thị vùng đứng dậy, ton ton chạy lại đẩy xe cho Tràng.

- Đã thật thì đẩy chứ sợ gì, đằng ấy nhỉ! - Thị liếc mắt, cười tít.

Tràng thích lắm. Từ cha sinh mẹ đẻ đến giờ, chưa có người con gái nào cười với hắn tình tứ như thế.

Lần thứ hai, Tràng vừa trả hàng xong, ngồi uống nước ở ngoài cổng chợ tỉnh thì thị ở đâu sầm sập chạy đến. Thị đứng trước mặt hắn sưng sỉa nói:

- Điêu! Người thế mà điêu!

Hắn giương mắt nhìn thị, không hiểu. Thật ra lúc ấy hắn cũng chưa nhận ra thị là ai. Hôm nay thị rách quá, áo quần tả tơi như tổ đỉa, thị gầy sọp hẳn đi, trên cái khuôn mặt lưỡi cày xám xịt chỉ còn thấy hai con mắt.

- Hôm ấy leo lẻo cái mồm hẹn xuống, thế mà mất mặt. à, hắn nhớ ra rồi, hắn toét miệng cười:

- Chả hôm ấy thì hôm nay vậy. Này hẵng ngồi xuống ăn miếng giầu đã.

- Có ăn gì thì ăn, chả ăn giầu.

Thị vẫn đứng cong cớn trước mặt hắn.

- Đây, muốn ăn gì thì ăn.

Hắn vỗ vỗ vào túi:

- Rích bố cu, hở!

Hai con mắt trũng hoáy của thị tức thì sáng lên, thị đon đả:

- Ăn thật nhá! Ừ ăn thì ăn sợ gì.

Thế là thị ngồi sà xuống ăn thật. Thị cắm đầu ăn một chặp bốn bát bánh đúc liền chẳng chuyện trò gì.

Trước cơn đói

Những chi tiết quan trọng thể hiện đặc điểm nhân vật

Cởi mở, thân tình

Sẵn sàng giúp đỡ

98 of 193

Thị lẳng lặng theo hắn vào trong nhà, cái nhà vắng teo đứng rúm ró trên mảnh vườn mọc lổn nhổn những búi cỏ dại. Thị đảo mắt nhìn xung quanh, cái ngực gầy lép nhô hẳn lên, nén một tiếng thở dài. Tràng xăm xăm bước vào trong nhà, nhấc tấm phên rách sang một bên, thu dọn những niêu bát, xống áo vứt bừa bộn cả trên giường, dưới đất. Hắn quay lại nhìn thị cười cười:

- Không có người đàn bà, nhà cửa thế đấy!

Thị nhếch mép cười nhạt nhẽo. Tràng vỗ vỗ xuống giường đon đả:

- Ngồi đây!... Ngồi xuống đây, tự nhiên...

Người đàn bà theo lời hắn ngồi mớm xuống mép giường. Cả hai bỗng cùng ngượng nghịu. Tràng đứng tây ngây ra giữa nhà một lúc, chợt hắn thấy sờ sợ. Chính hắn cũng không hiểu sao hắn sợ, hắn lấm lét bước vội mấy bước ra sân gắt lên:

- Sao hôm nay bà lão về muộn thế không biết!

Hắn loanh quanh hết chạy ra ngõ đứng ngóng, lại chạy vào sân nhìn trộm vào trong nhà. Thị vẫn ngồi mớm ở mép giường, hai tay ôm khư khư cái thúng, mặt bần thần.

Hắn nghĩ bụng: “Quái sao nó lại buồn thế nhỉ?... Ồ sao nó lại buồn thế nhỉ?...”. Hắn nhổ vu vơ một bãi nước bọt, tủm tỉm cười một mình. Nhìn thị ngồi ngay giữa nhà, đến bây giờ hắn vẫn còn ngờ ngợ như không phải thế. Ra hắn đã có vợ rồi đấy ư? Hà! Việc xảy ra thật hắn cũng không ngờ, hắn cũng chỉ tầm phơ tầm phào đâu có hai bận ấy thế mà thành vợ thành chồng…

Ít lâu nay hắn xe thóc Liên đoàn lên tỉnh. Mỗi bận qua cửa nhà kho lại thấy mấy chị con gái ngồi vêu ra ở đây. Hắn đoán họ ngồi đấy nhặt hạt rơi vãi, hay ai có công việc gì gọi đến thì làm. Một lần hắn đang gò lưng kéo cái xe bò thóc vào dốc tỉnh, hắn hò một câu chơi cho đỡ nhọc. Hắn hò rằng:

“Muốn ăn cơm trắng mấy giò này!�Lại đây mà đẩy xe bò với anh, nì!”

Chủ tâm hắn cũng chẳng có ý chòng ghẹo cô nào, nhưng mấy cô gái lại cứ đẩy vai cô ả này ra với hắn, cười như nắc nẻ:

- Kìa anh ấy gọi! Có muốn ăn cơm trắng mấy giò thì ra đẩy xe bò với anh ấy!

Thị cong cớn:

- Có khối cơm trắng mấy giò đấy! Này, nhà tôi ơi, nói thật hay nói khoác đấy?

Tràng ngoái cổ lại vuốt mồ hôi trên mặt cười:

- Thật đấy, có đẩy thì ra mau lên!

Thị vùng đứng dậy, ton ton chạy lại đẩy xe cho Tràng.

- Đã thật thì đẩy chứ sợ gì, đằng ấy nhỉ! - Thị liếc mắt, cười tít.

Tràng thích lắm. Từ cha sinh mẹ đẻ đến giờ, chưa có người con gái nào cười với hắn tình tứ như thế.

Lần thứ hai, Tràng vừa trả hàng xong, ngồi uống nước ở ngoài cổng chợ tỉnh thì thị ở đâu sầm sập chạy đến. Thị đứng trước mặt hắn sưng sỉa nói:

- Điêu! Người thế mà điêu!

Hắn giương mắt nhìn thị, không hiểu. Thật ra lúc ấy hắn cũng chưa nhận ra thị là ai. Hôm nay thị rách quá, áo quần tả tơi như tổ đỉa, thị gầy sọp hẳn đi, trên cái khuôn mặt lưỡi cày xám xịt chỉ còn thấy hai con mắt.

- Hôm ấy leo lẻo cái mồm hẹn xuống, thế mà mất mặt. à, hắn nhớ ra rồi, hắn toét miệng cười:

- Chả hôm ấy thì hôm nay vậy. Này hẵng ngồi xuống ăn miếng giầu đã.

- Có ăn gì thì ăn, chả ăn giầu.

Thị vẫn đứng cong cớn trước mặt hắn.

- Đây, muốn ăn gì thì ăn.

Hắn vỗ vỗ vào túi:

- Rích bố cu, hở!

Hai con mắt trũng hoáy của thị tức thì sáng lên, thị đon đả:

- Ăn thật nhá! Ừ ăn thì ăn sợ gì.

Thế là thị ngồi sà xuống ăn thật. Thị cắm đầu ăn một chặp bốn bát bánh đúc liền chẳng chuyện trò gì.

Trong cơn đói

Những chi tiết quan trọng thể hiện đặc điểm nhân vật

Lời nói chao chát, chỏng lỏn

Hành động kém duyên

Hình dung đói rách

Ý định: gạ ăn

Hành động kém duyên

99 of 193

Trình tự lập luận

2. Thị vốn dĩ là một người phụ nữ hiền hậu, đúng mực, nết na, biết cảm thông sẻ chia, và luôn ý thức về thân phận mình.

1. Thị là một người phụ nữ bất hạnh: nghèo khổ, không danh phận…

3. Ngay trong lần đầu gặp Tràng, thị cũng bộc lộ là một cô gái tốt: cởi mở thân tình và sẵn sàng giúp đỡ người khác.

4. Trong lần thứ hai gặp Tràng, cái đói cái khổ đã biến thị thành con người hoàn toàn khác: về nhân hình, nhân tính – so sánh với sự tha hóa của Chí Phèo để thấy hoàn cảnh sống có thể tác động ghê gớm đến con người.

5. Tuy nhiên, cách kể chuyện tạo thiện cảm ngay từ đầu của nhà văn Kim Lân đã khiến người đọc thấy xót xa hơn là trách cứ thị. Bản chất tốt đẹp của thị được hoàn nguyên ngay sau khi ăn bốn bát bánh đúc.

Người phụ nữ khổ hạnh trong cái đói nhưng vẫn giữ được những phẩm chất tốt đẹp

100 of 193

II. VỢ NHẶT – KIM LÂN

Phân tích nhân vật người vợ nhặt trong đoạn trích sau: “Thị lẳng lặng theo hắn vào trong nhà, … Thị cắm đầu ăn một chặp bốn bắt bánh đúc liền chẳng chuyện trò gì”. Từ đó nhận xét về giá trị hiện thực của đoạn trích.

Đề 5
Mở bài
Thân bài


Kết bài

- Giới thiệu tác giả Kim Lân, tác phẩm “ Vợ nhặt”; - Giới thiệu nhân vật thị - người vợ nhặt; - Giới hạn phạm vi bàn luận: đoạn trích, trích dẫn : “..”

- Hoàn cảnh sáng tác: được viết ngay sau cách mạng, lấy bối cảnh nạn đói năm 1945 làm phông nền cho câu chuyện nhặt vợ…

- Tóm lược về nhân vật thị: không danh phận: không lai lịch xuất thân, không có tên, không có nghề nghiệp, bị cái đói bủa vây…

- Vị trí đoạn trích: thuộc phần đầu câu chuyện nhặt vợ, sự đan xen hiện tại và quá khứ trong hồi tưởng của Tràng.

Đoạn dẫn nhập:

Làm nổi bật đặc điểm của nhân vật thị qua đoạn trích:

+ Thị vốn dĩ là một người phụ nữ hiền hậu, đúng mực, nết na, biết cảm thông sẻ chia, và luôn ý thức về thân phận mình.

+ Ngay trong lần đầu gặp Tràng, thị cũng bộc lộ là một cô gái tốt: cởi mở thân tình và sẵn sàng giúp đỡ người khác.

+ Trong lần thứ hai gặp Tràng, cái đói cái khổ đã biến thị thành con người hoàn toàn khác: về nhân hình, nhân tính – so sánh với sự tha hóa của Chí Phèo để thấy hoàn cảnh sống có thể tác động ghê gớm đến con người. Ở thị, sự thay đổi ấy còn là biểu hiện của khát vọng sống mãnh liệt.

+ Tuy nhiên, cách kể chuyện tạo thiện cảm ngay từ đầu của nhà văn Kim Lân đã khiến người đọc thấy xót xa hơn là trách cứ thị. Bản chất tốt đẹp của thị được hoàn nguyên ngay sau khi ăn bốn bát bánh đúc.

- Nghệ thuật khắc họa chân dung nhân vật qua ngoại hình, lời nói, hành động chân thực, sinh động; ngôn ngữ đối thoại chân chất,mộc mạc, giọng kể đầy xót xa, đồng cảm, sử dụng ngôn từ dân dã, giàu cảm xúc, xây dựng tình huống truyện độc đáo, bất ngờ…

-Nhận xét về giá trị hiện thực trong đoạn trích.

+ Phản ánh chân thực và sống động hiện thực kinh hoàng năm 1945 khi nạn đói hoành hoành gây đau thương chết chóc, đói khổ cơ cực, khiến thân phận con người bị rẻ rúng

+ Phản ánh thực tế trong nạn đói: có những con người dù cùng cực nhưng vẫn luôn ý thức về giá trị con người mình.

+ Hiện thực được khúc xạ qua lăng kính của lòng yêu thương và trân trọng con người của nhà văn nên gợi những tình cảm đẹp đẽ.

Khẳng định thành công của tác giả trong việc khắc họa chân dung người vợ nhặt, vừa đáng thương vừa đáng trân trọng.
Nêu bài học về sự trân trọng sinh mệnh con người, ngợi ca con người, niềm tin vào những điều tốt đẹp trong cuộc sống.

101 of 193

VỢ NHẶT - (Kim Lân)

ĐỀ BÀI 2

Cảm nhận/Phân tích nhân vật Tràng trong đoạn trích sau: “Ít lâu nay hắn xe thóc Liên đoàn lên tỉnh… đánh một bữa no nê rồi cùng đẩy xe bò về”. Từ đó nhận xét về tấm lòng nhân đạo của Kim Lân.

102 of 193

"Ít lâu nay hắn xe thóc Liên đoàn lên tỉnh. Mỗi bận qua cửa nhà kho lại thấy mấy chị con gái ngồi vêu ra ở đây. Hắn đoán họ ngồi đấy nhặt hạt rơi vãi, hay ai có công việc gì gọi đến thì làm. Một lần hắn đang gò lưng kéo cái xe bò thóc vào dốc tỉnh, hắn hò một câu chơi cho đỡ nhọc. Hắn hò rằng:� Muốn ăn cơm trắng mấy giò này!� Lại đây mà đẩy xe bò với anh, nì!�Chủ tâm hắn cũng chẳng có ý chòng ghẹo cô nào, nhưng mấy cô gái lại cứ đẩy vai cô ả này ra với hắn, cười như nắc nẻ:�– Kìa anh ấy gọi! Có muốn ăn cơm trắng mấy giò thì ra đẩy xe bò với anh ấy!�Thị cong cớn:�– Có khối cơm trắng mấy giò đấy! Này, nhà tôi ơi, nói thật hay nói khoác đấy?�Tràng ngoái cổ lại vuốt mồ hôi trên mặt cười:�– Thật đấy, có đẩy thì ra mau lên!�Thị vùng đứng dậy, ton ton chạy lại đẩy xe cho Tràng.�– Đã thật thì đẩy chứ sợ gì, đằng ấy nhỉ ! – Thị liếc mắt, cười tít.�Tràng thích lắm. Từ cha sinh mẹ đẻ đến giờ, chưa có người con gái nào cười với hắn tình tứ như thế.�Lần thứ hai, Tràng vừa trả hàng xong, ngồi uống nước ở ngoài cổng chợ tỉnh thì thị ở đâu sầm sập chạy đến. Thị đứng trước mặt hắn sưng sỉa nói:�– Điêu ! Người thế mà điêu !�Hắn giương mắt nhìn thị, không hiểu. Thật ra lúc ấy hắn cũng chưa nhận ra thị là ai. Hôm nay thị rách quá, áo quần tả tơi như tổ đỉa, thị gầy sọp hẳn đi, trên cái khuôn mặt lưỡi cày xám xịt chỉ còn thấy hai con mắt.�– Hôm ấy leo lẻo cái mồm hẹn xuống, thế mà mất mặt.�À, hắn nhớ ra rồi, hắn toét miệng cười:�– Chả hôm ấy thì hôm nay vậy. Này hẵng ngồi xuống ăn miếng giầu đã.�– Có ăn gì thì ăn, chả ăn giầu.�Thị vẫn đứng cong cớn trước mặt hắn.�– Đấy, muốn ăn gì thì ăn.�Hắn vỗ vỗ vào túi:�– Rích bố cu, hở!�Hai con mắt trũng hoáy của thị tức thì sáng lên, thị đon đả:�– Ăn thật nhá! ừ ăn thì ăn sợ gì.�Thế là thị ngồi sà xuống ăn thật. Thị cắm đầu ăn một chặp bốn bát bánh đúc liền chẳng chuyện trò gì. ăn xong thị cầm dọc đôi đũa quệt ngang miệng, thở:�– Hà, ngon! Về chị ấy thấy hụt tiền thì bỏ bố.�Hắn cười:�– Làm đếch gì có vợ. Này nói đùa chứ có về với tớ thì ra khuân hàng lên xe rồi cùng về.�Nói thế Tràng cũng tưởng là nói đùa, ai ngờ thị về thật. Mới đầu anh chàng cũng chợn, nghĩ: thóc gạo này đến cái thân mình cũng chả biết có nuôi nổi không, lại còn đèo bòng. Sau không biết nghĩ thế nào hắn chặc lưỡi một cái:�– Chặc, kệ!�Hôm ấy hắn đưa thị vào chợ tỉnh bỏ tiền ra mua cho thị cái thúng con đựng vài thứ lặt vặt và ra hàng cơm đánh một bữa thật no nê rồi cùng đẩy xe bò về..."

Nhân vật Tràng

Tìm luận điểm

Những chi tiết quan trọng thể hiện tính cách, phẩm chất của Tràng

103 of 193

"Ít lâu nay hắn xe thóc Liên đoàn lên tỉnh. Mỗi bận qua cửa nhà kho lại thấy mấy chị con gái ngồi vêu ra ở đây. Hắn đoán họ ngồi đấy nhặt hạt rơi vãi, hay ai có công việc gì gọi đến thì làm. Một lần hắn đang gò lưng kéo cái xe bò thóc vào dốc tỉnh, hắn hò một câu chơi cho đỡ nhọc. Hắn hò rằng:� Muốn ăn cơm trắng mấy giò này!� Lại đây mà đẩy xe bò với anh, nì!�Chủ tâm hắn cũng chẳng có ý chòng ghẹo cô nào, nhưng mấy cô gái lại cứ đẩy vai cô ả này ra với hắn, cười như nắc nẻ:�– Kìa anh ấy gọi! Có muốn ăn cơm trắng mấy giò thì ra đẩy xe bò với anh ấy!�Thị cong cớn:�– Có khối cơm trắng mấy giò đấy! Này, nhà tôi ơi, nói thật hay nói khoác đấy?�Tràng ngoái cổ lại vuốt mồ hôi trên mặt cười:�– Thật đấy, có đẩy thì ra mau lên!�Thị vùng đứng dậy, ton ton chạy lại đẩy xe cho Tràng.�– Đã thật thì đẩy chứ sợ gì, đằng ấy nhỉ ! – Thị liếc mắt, cười tít.�Tràng thích lắm. Từ cha sinh mẹ đẻ đến giờ, chưa có người con gái nào cười với hắn tình tứ như thế.�Lần thứ hai, Tràng vừa trả hàng xong, ngồi uống nước ở ngoài cổng chợ tỉnh thì thị ở đâu sầm sập chạy đến. Thị đứng trước mặt hắn sưng sỉa nói:�– Điêu ! Người thế mà điêu !�Hắn giương mắt nhìn thị, không hiểu. Thật ra lúc ấy hắn cũng chưa nhận ra thị là ai. Hôm nay thị rách quá, áo quần tả tơi như tổ đỉa, thị gầy sọp hẳn đi, trên cái khuôn mặt lưỡi cày xám xịt chỉ còn thấy hai con mắt.�– Hôm ấy leo lẻo cái mồm hẹn xuống, thế mà mất mặt.�À, hắn nhớ ra rồi, hắn toét miệng cười:�– Chả hôm ấy thì hôm nay vậy. Này hẵng ngồi xuống ăn miếng giầu đã.�– Có ăn gì thì ăn, chả ăn giầu.�Thị vẫn đứng cong cớn trước mặt hắn.�– Đấy, muốn ăn gì thì ăn.�Hắn vỗ vỗ vào túi:�– Rích bố cu, hở!�Hai con mắt trũng hoáy của thị tức thì sáng lên, thị đon đả:�– Ăn thật nhá! ừ ăn thì ăn sợ gì.�Thế là thị ngồi sà xuống ăn thật. Thị cắm đầu ăn một chặp bốn bát bánh đúc liền chẳng chuyện trò gì. ăn xong thị cầm dọc đôi đũa quệt ngang miệng, thở:�– Hà, ngon! Về chị ấy thấy hụt tiền thì bỏ bố.�Hắn cười:�– Làm đếch gì có vợ. Này nói đùa chứ có về với tớ thì ra khuân hàng lên xe rồi cùng về.�Nói thế Tràng cũng tưởng là nói đùa, ai ngờ thị về thật. Mới đầu anh chàng cũng chợn, nghĩ: thóc gạo này đến cái thân mình cũng chả biết có nuôi nổi không, lại còn đèo bòng. Sau không biết nghĩ thế nào hắn chặc lưỡi một cái:�– Chặc, kệ!�Hôm ấy hắn đưa thị vào chợ tỉnh bỏ tiền ra mua cho thị cái thúng con đựng vài thứ lặt vặt và ra hàng cơm đánh một bữa thật no nê rồi cùng đẩy xe bò về..."

Luận điểm

Người nông dân lao động nghèo

Hiền lành, cởi mở hào phóng

Nhân hậu, vị tha

Khát vọng hạnh phúc

104 of 193

II. VỢ NHẶT – KIM LÂN

Cảm nhận/Phân tích nhân vật Tràng trong đoạn trích sau: “Ít lâu nay hắn xe thóc Liên đoàn lên tỉnh… đánh một bữa no nê rồi cùng đẩy xe bò về”. Từ đó nhận xét về tấm lòng nhân đạo của Kim Lân.

Đề 6
Mở bài
Thân bài


Kết bài

- Giới thiệu tác giả Kim Lân, tác phẩm “ Vợ nhặt”; - Giới thiệu nhân vật Tràng – nhân vật chính trong câu chuyện nhặt vợ; - Giới hạn phạm vi bàn luận: đoạn trích, trích dẫn : “..”

- Hoàn cảnh sáng tác: được viết ngay sau cách mạng, lấy bối cảnh nạn đói năm 1945 làm phông nền cho câu chuyện nhặt vợ…

- Tóm lược về nhân vật Tràng: xuất thân, lai lịch; đặc điểm ngoại hình, tính cách, số phận cuộc đời của Tràng ( người dân lao động nghèo)

- Vị trí đoạn trích: thuộc phần kể lại hai lần Tràng gặp thị trong tình huống nhặt vợ

Đoạn dẫn nhập:

Làm nổi bật đặc điểm của nhân vật Tràng qua đoạn trích:

+ Tràng là người nông dân hiền lành, dễ mến: lúc ở dốc tỉnh (cách ăn nói, thái độ vui vẻ, cởi mở); lúc ở chợ huyện (cái nhìn ái ngại, mời ăn giầu, …)

+ Nhân hậu, vị tha: sẵn sàng đãi thi ăn dù hoàn cảnh thiếu thốn; chấp nhận cưu mang thị dù đứng trước bờ vực của cái đói, cái chết.

+ Khát vọng hạnh phúc: thể hiện trong giây phút đấu tranh tư tưởng, gạt bỏ những lo âu, chắt chiu lấy hạnh phúc; trân trọng hạnh phúc mình có: “hắn đưa thị vào chợ tỉnh bỏ tiền ra mua cho thị cái thúng con đựng vài thứ lặt vặt và ra hàng cơm đánh một bữa thật no nê rồi cùng đẩy xe bò về...” – So sánh với nhân vật Chí Phèo trong buổi sáng đầu tiên khi tỉnh rượu.

- Nghệ thuật khắc họa chân dung nhân vật qua lời nói, hành động chân thực, sinh động; ngôn ngữ đối thoại chân chất,mộc mạc, giọng kể đầy xót xa, đồng cảm, sử dụng ngôn từ dân dã, giàu cảm xúc, xây dựng tình huống truyện độc đáo, bất ngờ…

-Nhận xét về tấm lòng nhân đạo của nhà văn.

+ Bộc lộ sâu sắc tấm lòng yêu quý, trân trọng những phẩm chất tốt đẹp của con người

+ Xót xa, thương cảm trước nỗi khổ cực của người dân lao động trong nạn đói.

+ Luôn tin tưởng rằng sức mạnh của tình người, của khát vọng sống, khát vọng hạnh phúc sẽ giúp con người vươt qua khó khăn thử thách. → tấm lòng ấy xuất phát từ sự thấu hiểu, và đồng cảm của một con người luôn đi về với thuần hậu nguyên thủy tới những người nông dân nghèo khổ ấy.

Khẳng định thành công của tác giả trong việc khắc họa chân dung nhân vật Tràng, vừa đáng thương vừa đáng trân trọng.
Nêu bài học về sự trân trọng sinh mệnh con người, ngợi ca con người, niềm tin vào những điều tốt đẹp trong cuộc sống.

- Là người lao động nghèo khổ; lại có ngoại hình xấu xí: “lưng to bè như lưng gấu”, “hai con mắt nhỏ tí, gà gà”, “hai bên quai hàm bạnh ra, rung rung làm cho bộ mặt thô kệch của hắn lúc nào cũng nhấp nhỉnh những ý nghĩ vừa lý thú, vừa dữ tợn… Hắn có tật vừa đi vừa nói. Hắn lảm nhảm than thở những điều hắn nghĩ”. “Tràng đi từng bước mệt mỏi, chiếc áo nâu tàng vắt sang một bên cánh tay, cái đầu trọc nhẵn chúi về phía trước…”.

Là người dân xóm ngụ cư, tính tình ngờ nghệch, Anh làm công việc đẩy xe bò mướn để kiếm sống.
Là người tốt bụng, rất mực yêu trẻ con, thường hay vui đùa với những đứa trẻ trong xóm.

105 of 193

VỢ NHẶT - (Kim Lân)

ĐỀ BÀI 3

Cảm nhận vẻ đẹp nhân vật bà cụ Tứ trong đoạn trích sau: “Bữa cơm ngày đói trông thật thảm hại…Bà lão không dám để con dâu nhìn thấy bà khóc”. Từ đó nhận xét về cái nhìn người nông dân của tác giả Kim Lân.

106 of 193

".. Bữa cơm ngày đói trông thật thảm hại. Giữa cái mẹt rách có độc một lùm rau chuối thái rối, và một đĩa muối ăn với cháo, nhưng cả nhà đều ăn rất ngon lành. Bà cụ vừa ăn vừa kể chuyện làm ăn, gia cảnh với con dâu. Bà lão nói toàn chuyện vui, toàn chuyện sung sướng về sau này:� - Tràng ạ. Khi nào có tiền ta mua lấy đôi gà. Tao tính rằng cái chỗ đầu bếp kia làm cái chuồng gà thì tiện quá. Này ngoảnh đi ngoảnh lại chả mấy mà có ngay đàn gà cho mà xem...� Tràng chỉ vâng. Tràng vâng rất ngoan ngoãn. Chưa bao giờ trong nhà này mẹ con lại đầm ấm, hòa hợp như thế. Câu chuyện trong bữa ăn đang đà vui bỗng ngừng lại. Niêu cháo lõng bõng, mỗi người được có lưng lưng hai bát đã hết nhẵn.� Bà lão đặt đũa bát xuống, nhìn hai con vui vẻ:� - Chúng mày đợi u nhá. Tao có cái này hay lắm cơ.� Bà lật đật chạy xuống bếp, lễ mễ bưng ra một cái nồi khói bốc lên nghi ngút. Bà lão đặt cái nồi xuống bên cạnh mẹt cơm, cầm cái môi vừa khuấy khuấy vừa cười:� - Chè đây. – Bà lão múc ra một bát – Chè khoán đây, ngon đáo để cơ.� Người con dâu đón lấy cái bát, đưa lên mắt nhìn, hai con mắt thị tối lại. Thị điềm nhiên và vào miệng. Tràng cầm cái bát thứ hai mẹ đưa cho, người mẹ vẫn tươi cười, đon đả:� - Cám đấy mày ạ, hì. Ngon đáo để, cứ thử ăn mà xem. Xóm ta khối nhà còn chả có cám mà ăn đấy".

Tràng cầm đôi đũa, gợt một miếng bỏ vội vào miệng. Mặt hắn chun ngay lại, miếng cám đắng chát và nghẹn bứ trong cổ. Bữa cơm từ đấy không ai nói câu gì, họ cắm đầu ăn cho xong lần, họ tránh nhìn mặt nhau. Một nỗi tủi hờn len vào tâm trí mọi người.

Ngoài đình bỗng dội lên một hồi trống, dồn dập, vội vã. Đàn quạ trên những cây gạo cao chót vót ngoài bãi chợ hôt hoảng bay vù lên, lượn thành từng đám bay vần trên nền trời như những đám mây đen.

Người con dâu khẽ thở dài, thị nói lí nhí trong miệng:

- Trống gì đấy, u nhỉ?

- Trống thúc thuế đấy. Đằng thì nó bắt giồng đay, đằng thì nó bắt đóng thuế. Giời đất này không chắc đã sống qua được đâu các con ạ... - Bà lão ngoảnh vội ra ngoài. Bà lão không dám để con dâu nhìn thấy bà khóc.”

( Trích: Vợ nhặt – Kim Lân)

Cảm nhận vẻ đẹp nhân vật bà cụ Tứ trong đoạn trích sau, từ đó nhận xét về cái nhìn người nông dân của tác giả Kim Lân.

Tìm hiểu đề

Thao tác lập luận: phân tích, giải thích, chứng minh, bình luận, so sánh…

Vấn đề bàn luận

Phạm vi bàn luận

Câu hỏi phụ: bàn luận mở rộng

107 of 193

".. Bữa cơm ngày đói trông thật thảm hại. Giữa cái mẹt rách có độc một lùm rau chuối thái rối, và một đĩa muối ăn với cháo, nhưng cả nhà đều ăn rất ngon lành. Bà cụ vừa ăn vừa kể chuyện làm ăn, gia cảnh với con dâu. Bà lão nói toàn chuyện vui, toàn chuyện sung sướng về sau này:� - Tràng ạ. Khi nào có tiền ta mua lấy đôi gà. Tao tính rằng cái chỗ đầu bếp kia làm cái chuồng gà thì tiện quá. Này ngoảnh đi ngoảnh lại chả mấy mà có ngay đàn gà cho mà xem...� Tràng chỉ vâng. Tràng vâng rất ngoan ngoãn. Chưa bao giờ trong nhà này mẹ con lại đầm ấm, hòa hợp như thế. Câu chuyện trong bữa ăn đang đà vui bỗng ngừng lại. Niêu cháo lõng bõng, mỗi người được có lưng lưng hai bát đã hết nhẵn.� Bà lão đặt đũa bát xuống, nhìn hai con vui vẻ:� - Chúng mày đợi u nhá. Tao có cái này hay lắm cơ.� Bà lật đật chạy xuống bếp, lễ mễ bưng ra một cái nồi khói bốc lên nghi ngút. Bà lão đặt cái nồi xuống bên cạnh mẹt cơm, cầm cái môi vừa khuấy khuấy vừa cười:� - Chè đây. – Bà lão múc ra một bát – Chè khoán đây, ngon đáo để cơ.� Người con dâu đón lấy cái bát, đưa lên mắt nhìn, hai con mắt thị tối lại. Thị điềm nhiên và vào miệng. Tràng cầm cái bát thứ hai mẹ đưa cho, người mẹ vẫn tươi cười, đon đả:� - Cám đấy mày ạ, hì. Ngon đáo để, cứ thử ăn mà xem. Xóm ta khối nhà còn chả có cám mà ăn đấy".

Tràng cầm đôi đũa, gợt một miếng bỏ vội vào miệng. Mặt hắn chun ngay lại, miếng cám đắng chát và nghẹn bứ trong cổ. Bữa cơm từ đấy không ai nói câu gì, họ cắm đầu ăn cho xong lần, họ tránh nhìn mặt nhau. Một nỗi tủi hờn len vào tâm trí mọi người.

Ngoài đình bỗng dội lên một hồi trống, dồn dập, vội vã. Đàn quạ trên những cây gạo cao chót vót ngoài bãi chợ hôt hoảng bay vù lên, lượn thành từng đám bay vần trên nền trời như những đám mây đen.

Người con dâu khẽ thở dài, thị nói lí nhí trong miệng:

- Trống gì đấy, u nhỉ?

- Trống thúc thuế đấy. Đằng thì nó bắt giồng đay, đằng thì nó bắt đóng thuế. Giời đất này không chắc đã sống qua được đâu các con ạ... - Bà lão ngoảnh vội ra ngoài. Bà lão không dám để con dâu nhìn thấy bà khóc.”

( Trích: Vợ nhặt – Kim Lân)

Cảm nhận vẻ đẹp nhân vật bà cụ Tứ trong đoạn trích sau, từ đó nhận xét về cái nhìn người nông dân của tác giả Kim Lân.

Tìm

luận điểm

Luận điểm dẫn nhập

LĐ1: Người mẹ nông dân nghèo khổ

Là người dân xóm ngụ cư, sống tha hương cầu thực, căn nhà tuềnh toàng, nghèo đói đến không cưới vợ nổi cho con.
Gia đình neo người: chồng và con gái đã mất, chỉ còn lại hai mẹ con
Khắc khổ: dáng người lọng khọng, húng hắng ho, vừa đi vừa lẩm bẩm…

108 of 193

".. Bữa cơm ngày đói trông thật thảm hại. Giữa cái mẹt rách có độc một lùm rau chuối thái rối, và một đĩa muối ăn với cháo, nhưng cả nhà đều ăn rất ngon lành. Bà cụ vừa ăn vừa kể chuyện làm ăn, gia cảnh với con dâu. Bà lão nói toàn chuyện vui, toàn chuyện sung sướng về sau này:� - Tràng ạ. Khi nào có tiền ta mua lấy đôi gà. Tao tính rằng cái chỗ đầu bếp kia làm cái chuồng gà thì tiện quá. Này ngoảnh đi ngoảnh lại chả mấy mà có ngay đàn gà cho mà xem...� Tràng chỉ vâng. Tràng vâng rất ngoan ngoãn. Chưa bao giờ trong nhà này mẹ con lại đầm ấm, hòa hợp như thế. Câu chuyện trong bữa ăn đang đà vui bỗng ngừng lại. Niêu cháo lõng bõng, mỗi người được có lưng lưng hai bát đã hết nhẵn.� Bà lão đặt đũa bát xuống, nhìn hai con vui vẻ:� - Chúng mày đợi u nhá. Tao có cái này hay lắm cơ.� Bà lật đật chạy xuống bếp, lễ mễ bưng ra một cái nồi khói bốc lên nghi ngút. Bà lão đặt cái nồi xuống bên cạnh mẹt cơm, cầm cái môi vừa khuấy khuấy vừa cười:� - Chè đây. – Bà lão múc ra một bát – Chè khoán đây, ngon đáo để cơ.� Người con dâu đón lấy cái bát, đưa lên mắt nhìn, hai con mắt thị tối lại. Thị điềm nhiên và vào miệng. Tràng cầm cái bát thứ hai mẹ đưa cho, người mẹ vẫn tươi cười, đon đả:� - Cám đấy mày ạ, hì. Ngon đáo để, cứ thử ăn mà xem. Xóm ta khối nhà còn chả có cám mà ăn đấy".

Tràng cầm đôi đũa, gợt một miếng bỏ vội vào miệng. Mặt hắn chun ngay lại, miếng cám đắng chát và nghẹn bứ trong cổ. Bữa cơm từ đấy không ai nói câu gì, họ cắm đầu ăn cho xong lần, họ tránh nhìn mặt nhau. Một nỗi tủi hờn len vào tâm trí mọi người.

Ngoài đình bỗng dội lên một hồi trống, dồn dập, vội vã. Đàn quạ trên những cây gạo cao chót vót ngoài bãi chợ hôt hoảng bay vù lên, lượn thành từng đám bay vần trên nền trời như những đám mây đen.

Người con dâu khẽ thở dài, thị nói lí nhí trong miệng:

- Trống gì đấy, u nhỉ?

- Trống thúc thuế đấy. Đằng thì nó bắt giồng đay, đằng thì nó bắt đóng thuế. Giời đất này không chắc đã sống qua được đâu các con ạ... - Bà lão ngoảnh vội ra ngoài. Bà lão không dám để con dâu nhìn thấy bà khóc.”

( Trích: Vợ nhặt – Kim Lân)

Cảm nhận vẻ đẹp nhân vật bà cụ Tứ trong đoạn trích sau, từ đó nhận xét về cái nhìn người nông dân của tác giả Kim Lân.

Tìm luận điểm trọng tâm

Luận điểm1:

Phẩm chất lạc quan, giàu niềm tin

109 of 193

".. Bữa cơm ngày đói trông thật thảm hại. Giữa cái mẹt rách có độc một lùm rau chuối thái rối, và một đĩa muối ăn với cháo, nhưng cả nhà đều ăn rất ngon lành. Bà cụ vừa ăn vừa kể chuyện làm ăn, gia cảnh với con dâu. Bà lão nói toàn chuyện vui, toàn chuyện sung sướng về sau này:� - Tràng ạ. Khi nào có tiền ta mua lấy đôi gà. Tao tính rằng cái chỗ đầu bếp kia làm cái chuồng gà thì tiện quá. Này ngoảnh đi ngoảnh lại chả mấy mà có ngay đàn gà cho mà xem...� Tràng chỉ vâng. Tràng vâng rất ngoan ngoãn. Chưa bao giờ trong nhà này mẹ con lại đầm ấm, hòa hợp như thế. Câu chuyện trong bữa ăn đang đà vui bỗng ngừng lại. Niêu cháo lõng bõng, mỗi người được có lưng lưng hai bát đã hết nhẵn.� Bà lão đặt đũa bát xuống, nhìn hai con vui vẻ:� - Chúng mày đợi u nhá. Tao có cái này hay lắm cơ.� Bà lật đật chạy xuống bếp, lễ mễ bưng ra một cái nồi khói bốc lên nghi ngút. Bà lão đặt cái nồi xuống bên cạnh mẹt cơm, cầm cái môi vừa khuấy khuấy vừa cười:� - Chè đây. – Bà lão múc ra một bát – Chè khoán đây, ngon đáo để cơ.� Người con dâu đón lấy cái bát, đưa lên mắt nhìn, hai con mắt thị tối lại. Thị điềm nhiên và vào miệng. Tràng cầm cái bát thứ hai mẹ đưa cho, người mẹ vẫn tươi cười, đon đả:� - Cám đấy mày ạ, hì. Ngon đáo để, cứ thử ăn mà xem. Xóm ta khối nhà còn chả có cám mà ăn đấy".

Tràng cầm đôi đũa, gợt một miếng bỏ vội vào miệng. Mặt hắn chun ngay lại, miếng cám đắng chát và nghẹn bứ trong cổ. Bữa cơm từ đấy không ai nói câu gì, họ cắm đầu ăn cho xong lần, họ tránh nhìn mặt nhau. Một nỗi tủi hờn len vào tâm trí mọi người.

Ngoài đình bỗng dội lên một hồi trống, dồn dập, vội vã. Đàn quạ trên những cây gạo cao chót vót ngoài bãi chợ hôt hoảng bay vù lên, lượn thành từng đám bay vần trên nền trời như những đám mây đen.

Người con dâu khẽ thở dài, thị nói lí nhí trong miệng:

- Trống gì đấy, u nhỉ?

- Trống thúc thuế đấy. Đằng thì nó bắt giồng đay, đằng thì nó bắt đóng thuế. Giời đất này không chắc đã sống qua được đâu các con ạ... - Bà lão ngoảnh vội ra ngoài. Bà lão không dám để con dâu nhìn thấy bà khóc.”

( Trích: Vợ nhặt – Kim Lân)

Cảm nhận vẻ đẹp nhân vật bà cụ Tứ trong đoạn trích sau, từ đó nhận xét về cái nhìn người nông dân của tác giả Kim Lân.

LĐ1: Lạc quan, giàu niềm tin

Thái độ vui vẻ

110 of 193

".. Bữa cơm ngày đói trông thật thảm hại. Giữa cái mẹt rách có độc một lùm rau chuối thái rối, và một đĩa muối ăn với cháo, nhưng cả nhà đều ăn rất ngon lành. Bà cụ vừa ăn vừa kể chuyện làm ăn, gia cảnh với con dâu. Bà lão nói toàn chuyện vui, toàn chuyện sung sướng về sau này:� - Tràng ạ. Khi nào có tiền ta mua lấy đôi gà. Tao tính rằng cái chỗ đầu bếp kia làm cái chuồng gà thì tiện quá. Này ngoảnh đi ngoảnh lại chả mấy mà có ngay đàn gà cho mà xem...� Tràng chỉ vâng. Tràng vâng rất ngoan ngoãn. Chưa bao giờ trong nhà này mẹ con lại đầm ấm, hòa hợp như thế. Câu chuyện trong bữa ăn đang đà vui bỗng ngừng lại. Niêu cháo lõng bõng, mỗi người được có lưng lưng hai bát đã hết nhẵn.� Bà lão đặt đũa bát xuống, nhìn hai con vui vẻ:� - Chúng mày đợi u nhá. Tao có cái này hay lắm cơ.� Bà lật đật chạy xuống bếp, lễ mễ bưng ra một cái nồi khói bốc lên nghi ngút. Bà lão đặt cái nồi xuống bên cạnh mẹt cơm, cầm cái môi vừa khuấy khuấy vừa cười:� - Chè đây. – Bà lão múc ra một bát – Chè khoán đây, ngon đáo để cơ.� Người con dâu đón lấy cái bát, đưa lên mắt nhìn, hai con mắt thị tối lại. Thị điềm nhiên và vào miệng. Tràng cầm cái bát thứ hai mẹ đưa cho, người mẹ vẫn tươi cười, đon đả:� - Cám đấy mày ạ, hì. Ngon đáo để, cứ thử ăn mà xem. Xóm ta khối nhà còn chả có cám mà ăn đấy".

Tràng cầm đôi đũa, gợt một miếng bỏ vội vào miệng. Mặt hắn chun ngay lại, miếng cám đắng chát và nghẹn bứ trong cổ. Bữa cơm từ đấy không ai nói câu gì, họ cắm đầu ăn cho xong lần, họ tránh nhìn mặt nhau. Một nỗi tủi hờn len vào tâm trí mọi người.

Ngoài đình bỗng dội lên một hồi trống, dồn dập, vội vã. Đàn quạ trên những cây gạo cao chót vót ngoài bãi chợ hôt hoảng bay vù lên, lượn thành từng đám bay vần trên nền trời như những đám mây đen.

Người con dâu khẽ thở dài, thị nói lí nhí trong miệng:

- Trống gì đấy, u nhỉ?

- Trống thúc thuế đấy. Đằng thì nó bắt giồng đay, đằng thì nó bắt đóng thuế. Giời đất này không chắc đã sống qua được đâu các con ạ... - Bà lão ngoảnh vội ra ngoài. Bà lão không dám để con dâu nhìn thấy bà khóc.”

( Trích: Vợ nhặt – Kim Lân)

Cảm nhận vẻ đẹp nhân vật bà cụ Tứ trong đoạn trích sau, từ đó nhận xét về cái nhìn người nông dân của tác giả Kim Lân.

LĐ1: Lạc quan, giàu niềm tin

Lời nói đầy hi vọng, dí dỏm

111 of 193

".. Bữa cơm ngày đói trông thật thảm hại. Giữa cái mẹt rách có độc một lùm rau chuối thái rối, và một đĩa muối ăn với cháo, nhưng cả nhà đều ăn rất ngon lành. Bà cụ vừa ăn vừa kể chuyện làm ăn, gia cảnh với con dâu. Bà lão nói toàn chuyện vui, toàn chuyện sung sướng về sau này:� - Tràng ạ. Khi nào có tiền ta mua lấy đôi gà. Tao tính rằng cái chỗ đầu bếp kia làm cái chuồng gà thì tiện quá. Này ngoảnh đi ngoảnh lại chả mấy mà có ngay đàn gà cho mà xem...� Tràng chỉ vâng. Tràng vâng rất ngoan ngoãn. Chưa bao giờ trong nhà này mẹ con lại đầm ấm, hòa hợp như thế. Câu chuyện trong bữa ăn đang đà vui bỗng ngừng lại. Niêu cháo lõng bõng, mỗi người được có lưng lưng hai bát đã hết nhẵn.� Bà lão đặt đũa bát xuống, nhìn hai con vui vẻ:� - Chúng mày đợi u nhá. Tao có cái này hay lắm cơ.� Bà lật đật chạy xuống bếp, lễ mễ bưng ra một cái nồi khói bốc lên nghi ngút. Bà lão đặt cái nồi xuống bên cạnh mẹt cơm, cầm cái môi vừa khuấy khuấy vừa cười:� - Chè đây. – Bà lão múc ra một bát – Chè khoán đây, ngon đáo để cơ.� Người con dâu đón lấy cái bát, đưa lên mắt nhìn, hai con mắt thị tối lại. Thị điềm nhiên và vào miệng. Tràng cầm cái bát thứ hai mẹ đưa cho, người mẹ vẫn tươi cười, đon đả:� - Cám đấy mày ạ, hì. Ngon đáo để, cứ thử ăn mà xem. Xóm ta khối nhà còn chả có cám mà ăn đấy".

Tràng cầm đôi đũa, gợt một miếng bỏ vội vào miệng. Mặt hắn chun ngay lại, miếng cám đắng chát và nghẹn bứ trong cổ. Bữa cơm từ đấy không ai nói câu gì, họ cắm đầu ăn cho xong lần, họ tránh nhìn mặt nhau. Một nỗi tủi hờn len vào tâm trí mọi người.

Ngoài đình bỗng dội lên một hồi trống, dồn dập, vội vã. Đàn quạ trên những cây gạo cao chót vót ngoài bãi chợ hôt hoảng bay vù lên, lượn thành từng đám bay vần trên nền trời như những đám mây đen.

Người con dâu khẽ thở dài, thị nói lí nhí trong miệng:

- Trống gì đấy, u nhỉ?

- Trống thúc thuế đấy. Đằng thì nó bắt giồng đay, đằng thì nó bắt đóng thuế. Giời đất này không chắc đã sống qua được đâu các con ạ... - Bà lão ngoảnh vội ra ngoài. Bà lão không dám để con dâu nhìn thấy bà khóc.”

( Trích: Vợ nhặt – Kim Lân)

Cảm nhận vẻ đẹp nhân vật bà cụ Tứ trong đoạn trích sau, từ đó nhận xét về cái nhìn người nông dân của tác giả Kim Lân.

LĐ1: Lạc quan, giàu niềm tin

Hành động hoạt bát

112 of 193

".. Bữa cơm ngày đói trông thật thảm hại. Giữa cái mẹt rách có độc một lùm rau chuối thái rối, và một đĩa muối ăn với cháo, nhưng cả nhà đều ăn rất ngon lành. Bà cụ vừa ăn vừa kể chuyện làm ăn, gia cảnh với con dâu. Bà lão nói toàn chuyện vui, toàn chuyện sung sướng về sau này:� - Tràng ạ. Khi nào có tiền ta mua lấy đôi gà. Tao tính rằng cái chỗ đầu bếp kia làm cái chuồng gà thì tiện quá. Này ngoảnh đi ngoảnh lại chả mấy mà có ngay đàn gà cho mà xem...� Tràng chỉ vâng. Tràng vâng rất ngoan ngoãn. Chưa bao giờ trong nhà này mẹ con lại đầm ấm, hòa hợp như thế. Câu chuyện trong bữa ăn đang đà vui bỗng ngừng lại. Niêu cháo lõng bõng, mỗi người được có lưng lưng hai bát đã hết nhẵn.� Bà lão đặt đũa bát xuống, nhìn hai con vui vẻ:� - Chúng mày đợi u nhá. Tao có cái này hay lắm cơ.� Bà lật đật chạy xuống bếp, lễ mễ bưng ra một cái nồi khói bốc lên nghi ngút. Bà lão đặt cái nồi xuống bên cạnh mẹt cơm, cầm cái môi vừa khuấy khuấy vừa cười:� - Chè đây. – Bà lão múc ra một bát – Chè khoán đây, ngon đáo để cơ.� Người con dâu đón lấy cái bát, đưa lên mắt nhìn, hai con mắt thị tối lại. Thị điềm nhiên và vào miệng. Tràng cầm cái bát thứ hai mẹ đưa cho, người mẹ vẫn tươi cười, đon đả:� - Cám đấy mày ạ, hì. Ngon đáo để, cứ thử ăn mà xem. Xóm ta khối nhà còn chả có cám mà ăn đấy".

Tràng cầm đôi đũa, gợt một miếng bỏ vội vào miệng. Mặt hắn chun ngay lại, miếng cám đắng chát và nghẹn bứ trong cổ. Bữa cơm từ đấy không ai nói câu gì, họ cắm đầu ăn cho xong lần, họ tránh nhìn mặt nhau. Một nỗi tủi hờn len vào tâm trí mọi người.

Ngoài đình bỗng dội lên một hồi trống, dồn dập, vội vã. Đàn quạ trên những cây gạo cao chót vót ngoài bãi chợ hôt hoảng bay vù lên, lượn thành từng đám bay vần trên nền trời như những đám mây đen.

Người con dâu khẽ thở dài, thị nói lí nhí trong miệng:

- Trống gì đấy, u nhỉ?

- Trống thúc thuế đấy. Đằng thì nó bắt giồng đay, đằng thì nó bắt đóng thuế. Giời đất này không chắc đã sống qua được đâu các con ạ... - Bà lão ngoảnh vội ra ngoài. Bà lão không dám để con dâu nhìn thấy bà khóc.”

( Trích: Vợ nhặt – Kim Lân)

Cảm nhận vẻ đẹp nhân vật bà cụ Tứ trong đoạn trích sau, từ đó nhận xét về cái nhìn người nông dân của tác giả Kim Lân.

Cố gắng tạo không khí vui tươi trong bữa ăn ngày đói

An ủi, động viên các con

Xót xa thương cảm trước thực tế đói khổ của các con

Lo lắng cho tương lai các con

Luận điểm 2:

Phẩm chất nhân hậu, yêu thương con

113 of 193

II. VỢ NHẶT – KIM LÂN

Cảm nhận vẻ đẹp nhân vật bà cụ Tứ trong đoạn trích sau, từ đó nhận xét về cái nhìn người nông dân của tác giả Kim Lân.

Đề 6
Mở bài
Thân bài


Kết bài

- Giới thiệu tác giả Kim Lân, tác phẩm “ Vợ nhặt”; - Giới thiệu nhân vật bà cụ Tứ– nhân vật xuất hiện sau cùng trong câu chuyện nhặt vợ; - Giới hạn phạm vi bàn luận: đoạn trích, trích dẫn : “..”

1. Dẫn nhập: Hoàn cảnh sáng tác: được viết ngay sau cách mạng, lấy bối cảnh nạn đói năm 1945 làm phông nền cho câu chuyện nhặt vợ…

- Khái quát về bà cụ Tứ: người nông dân nghèo khổ → hình mẫu người mẹ nông dân trong xã hội cũ.

- Vị trí đoạn trích: thuộc phần kể lại câu chuyện bữa cơm ngày đói trong buổi sáng đầu tiên bà cụ Tứ có nàng dâu mới.

Đoạn dẫn nhập:

2. Làm nổi bật đặc điểm của nhân vật bà cụ Tứ qua đoạn trích:

- Là người lạc quan, giàu niềm tin, giàu nghị lực trong cuộc sống: thể hiện ở thái độ, lời nói, hành động; sự bám víu cuộc sống, nỗ lực đẩy lùi những cảm xúc tiêu cực để vun vén hạnh phúc dù mong manh.

Nhân hậu, yêu thương con:

+ Cố gắng tạo không khí vui tươi , nhen nhóm niềm hi vọng cho các con

+ An ủi động viên các con biết chấp nhận và trân trọng phút giây đang có, bởi có thể ngày mai không còn được như thế nữa.

+ Xót xa thương cảm trước thực tế đói khổ của các con: bà không thể tiếp tục gượng vui bởi cái chết đang đến rất gần.

+ Lo lắng cho tương lai các con: cái chết đe dọa các con mà người mẹ bất lực, không tìm ra phương cách nào. Bà lão ngoảnh vội ra ngoài.

- Nghệ thuật khắc họa chân dung nhân vật qua thái độ, lời nói, cử chỉ, hành động chân thực, sinh động; đặt nhân vật vào bối cảnh đặc biệt làm nổi bật những phẩm chất tốt đẹp của nhân vật; ngôn ngữ đối thoại chân chất,mộc mạc, giọng kể đầy xót xa, đồng cảm,

3. Nhận xét về cái nhìn người nông dân của tác giả Kim Lân

+ Cái nhìn yêu thương trân trọng người nông dân: trong cái đói cái khổ họ vẫn luôn biết trân trọng cuộc sống, yêu thương trân trọng nhau, với tấm lòng nhân hậu và một nghị lực sống bền bỉ.

+ Xót xa, thương cảm trước nỗi khổ cực của người dân lao động trong nạn đói.

+ Luôn tin tưởng rằng sức mạnh của tình người, của khát vọng sống, khát vọng hạnh phúc sẽ giúp con người vươt qua khó khăn thử thách. → tấm lòng ấy xuất phát từ sự thấu hiểu, và đồng cảm của một con người luôn đi về với thuần hậu nguyên thủy tới những người nông dân nghèo khổ ấy.

Khẳng định thành công của tác giả trong việc khắc họa vẻ đẹp nhân vật bà cụ Tứ, điển hình cho vẻ đẹp người mẹ Việt Nam Nêu bài học về sự trân trọng sinh mệnh con người, ngợi ca con người, niềm tin vào những điều tốt đẹp trong cuộc sống.

- Là người dân xóm ngụ cư, sống tha hương cầu thực, căn nhà tuềnh toàng, nghèo đói đến không cưới vợ nổi cho con.

- Gia đình neo người: chồng và con gái đã mất, chỉ còn lại hai mẹ con

- Khắc khổ: dáng người lọng khọng, húng hắng ho, vừa đi vừa lẩm bẩm…

114 of 193

VỢ NHẶT - (Kim Lân)

ĐỀ BÀI 4

Cảm nhận/Phân tích diễn biến tâm lí nhân vật bà cụ Tứ trong đoạn trích sau: “Bà lão cúi đầu nín lặng… chúng nó liệu có hơn bố mẹ trước kia không?”. Từ đó nhận xét về tài năng miêu tả tâm lí nhân vật của Kim Lân.

115 of 193

…Bà lão cúi đầu nín lặng. Bà lão hiểu rồi. Lòng người mẹ nghèo khổ ấy còn hiểu ra biết bao nhiêu cơ sự, vừa ai oán vừa xót thương cho số kiếp đứa con mình. Chao ôi, người ta dựng vợ gả chồng cho con là lúc trong nhà ăn nên làm nổi, những mong sinh con đẻ cái mở mặt sau này. Còn mình thì… Trong kẽ mắt kèm nhèm của bà rỉ xuống hai dòng nước mắt… Biết rằng chúng nó có nuôi nổi nhau sống qua được cơn đói khát này không.

Bà lão khẽ thở dài ngửng lên, đăm đăm nhìn người đàn bà. Thị cúi mặt xuống, tay vân vê tà áo đã rách bợt. Bà lão nhìn thị và bà nghĩ: Người ta có gặp bước khó khăn, đói khổ này, người ta mới lấy đến con mình. Mà con mình mới có vợ được… Thôi thì bổn phận bà là mẹ, bà đã chẳng lo lắng được cho con… May ra mà qua khỏi được cái tao đoạn này thì thằng con bà cũng có vợ, nó yên bề nó, chẳng may ra ông giời bắt chết cũng phải chịu chứ biết thế nào mà lo cho hết được ?

Bà lão khẽ dặng hắng một tiếng, nhẹ nhàng nói với “nàng dâu mới” :

- Ừ, thôi thì các con đã phải duyên phải kiếp với nhau, u cũng mừng lòng…

Tràng thở đánh phào một cái, ngực nhẹ hẳn đi. Hắn ho khẽ một tiếng, bước từng bước dài ra sân. Bà cụ Tứ vẫn từ tốn tiếp lời:

- Nhà ta thì nghèo con ạ. Vợ chồng chúng mày liệu mà bảo nhau làm ăn. Rồi ra may mà ông giời cho khá… Biết thế nào hở con, ai giàu ba họ, ai khó ba đời ? Có ra thì rồi con cái chúng mày về sau”.

Bà lão đăm đăm nhìn ra ngoài. Bóng tối trùm lấy hai con mắt. Ngoài xa dòng sông sáng trắng uốn khúc trong cánh đồng tối. Mùi đốt đống rấm ở những nhà có người chết theo gió thoảng vào khét lẹt. Bà lão thở nhẹ ra một hơi dài. Bà lão nghĩ đến ông lão, nghĩ đến đưa con gái út. Bà lão nghĩ đến cuộc đời cực khổ dài dằng dặc của mình. Vợ chồng chúng nó lấy nhau, cuộc đời chúng nó liệu có hơn bố mẹ trước kia không?...

Con ngồi xuống đây. Ngồi xuống đây cho đỡ mỏi chân.

Bà lão nhìn người đàn bà, lòng đầy thương xót.Nó bây giờ là dâu là con trong nhà rồi. Người đàn bà khẽ nhúc nhích, thị vẫn khép nép đứng nguyên chỗ cũ. Bà lão hạ thấp giọng xuống thân mật:

Kể ra làm được dăm ba mâm thì phải đấy, nhưng nhà mình nghèo, cũng chả ai người ta chấp nhặt chi cái lúc này. Cốt làm sao chúng mày hòa thuận là u mừng rồi. Năm nay thì đói to đấy. Chúng mày lấy nhau lúc này, u thương quá…

Bà cụ nghẹn lời không nói được nữa, nước mắt cứ chảy xuống ròng ròng.

(Trích Vợ nhặt, Kim Lân, Ngữ văn 12, Tập hai, NXB Giáo dục, 2013,tr 28-29)

Phân tích diễn biến tâm lí nhân vật bà cụ Tứ trong đoạn trích sau, từ đó nhận xét về tấm lòng nhân đạo của nhà văn Kim Lân

Thao tác lập luận chính

Phân tích đề

Nội dung bàn luận

Giới hạn bàn luận

Câu hỏi phụ

116 of 193

…Bà lão cúi đầu nín lặng. Bà lão hiểu rồi. Lòng người mẹ nghèo khổ ấy còn hiểu ra biết bao nhiêu cơ sự, vừa ai oán vừa xót thương cho số kiếp đứa con mình. Chao ôi, người ta dựng vợ gả chồng cho con là lúc trong nhà ăn nên làm nổi, những mong sinh con đẻ cái mở mặt sau này. Còn mình thì… Trong kẽ mắt kèm nhèm của bà rỉ xuống hai dòng nước mắt… Biết rằng chúng nó có nuôi nổi nhau sống qua được cơn đói khát này không.

Bà lão khẽ thở dài ngửng lên, đăm đăm nhìn người đàn bà. Thị cúi mặt xuống, tay vân vê tà áo đã rách bợt. Bà lão nhìn thị và bà nghĩ: Người ta có gặp bước khó khăn, đói khổ này, người ta mới lấy đến con mình. Mà con mình mới có vợ được… Thôi thì bổn phận bà là mẹ, bà đã chẳng lo lắng được cho con… May ra mà qua khỏi được cái tao đoạn này thì thằng con bà cũng có vợ, nó yên bề nó, chẳng may ra ông giời bắt chết cũng phải chịu chứ biết thế nào mà lo cho hết được ?

Bà lão khẽ dặng hắng một tiếng, nhẹ nhàng nói với “nàng dâu mới” :

- Ừ, thôi thì các con đã phải duyên phải kiếp với nhau, u cũng mừng lòng…

Tràng thở đánh phào một cái, ngực nhẹ hẳn đi. Hắn ho khẽ một tiếng, bước từng bước dài ra sân. Bà cụ Tứ vẫn từ tốn tiếp lời:

- Nhà ta thì nghèo con ạ. Vợ chồng chúng mày liệu mà bảo nhau làm ăn. Rồi ra may mà ông giời cho khá… Biết thế nào hở con, ai giàu ba họ, ai khó ba đời ? Có ra thì rồi con cái chúng mày về sau”.

Bà lão đăm đăm nhìn ra ngoài. Bóng tối trùm lấy hai con mắt. Ngoài xa dòng sông sáng trắng uốn khúc trong cánh đồng tối. Mùi đốt đống rấm ở những nhà có người chết theo gió thoảng vào khét lẹt. Bà lão thở nhẹ ra một hơi dài. Bà lão nghĩ đến ông lão, nghĩ đến đưa con gái út. Bà lão nghĩ đến cuộc đời cực khổ dài dằng dặc của mình. Vợ chồng chúng nó lấy nhau, cuộc đời chúng nó liệu có hơn bố mẹ trước kia không?...

Con ngồi xuống đây. Ngồi xuống đây cho đỡ mỏi chân.

Bà lão nhìn người đàn bà, lòng đầy thương xót.Nó bây giờ là dâu là con trong nhà rồi. Người đàn bà khẽ nhúc nhích, thị vẫn khép nép đứng nguyên chỗ cũ. Bà lão hạ thấp giọng xuống thân mật:

Kể ra làm được dăm ba mâm thì phải đấy, nhưng nhà mình nghèo, cũng chả ai người ta chấp nhặt chi cái lúc này. Cốt làm sao chúng mày hòa thuận là u mừng rồi. Năm nay thì đói to đấy. Chúng mày lấy nhau lúc này, u thương quá…

Bà cụ nghẹn lời không nói được nữa, nước mắt cứ chảy xuống ròng ròng.

(Trích Vợ nhặt, Kim Lân, Ngữ văn 12, Tập hai, NXB Giáo dục, 2013,tr 28-29)

Phân tích diễn biến tâm lí nhân vật bà cụ Tứ trong đoạn trích sau, từ đó nhận xét về tấm lòng nhân đạo của nhà văn Kim Lân

LĐ1: Những giây phút ban đầu khi bà lão hiểu ra cơ sự

Tìm luận điểm

Tư thế cúi đầu hướng nội

Cảm xúc bộn bề, vò xé

Thán từ bộc lộ nỗi xót xa, day dứt

117 of 193

…Bà lão cúi đầu nín lặng. Bà lão hiểu rồi. Lòng người mẹ nghèo khổ ấy còn hiểu ra biết bao nhiêu cơ sự, vừa ai oán vừa xót thương cho số kiếp đứa con mình. Chao ôi, người ta dựng vợ gả chồng cho con là lúc trong nhà ăn nên làm nổi, những mong sinh con đẻ cái mở mặt sau này. Còn mình thì… Trong kẽ mắt kèm nhèm của bà rỉ xuống hai dòng nước mắt… Biết rằng chúng nó có nuôi nổi nhau sống qua được cơn đói khát này không.

Bà lão khẽ thở dài ngửng lên, đăm đăm nhìn người đàn bà. Thị cúi mặt xuống, tay vân vê tà áo đã rách bợt. Bà lão nhìn thị và bà nghĩ: Người ta có gặp bước khó khăn, đói khổ này, người ta mới lấy đến con mình. Mà con mình mới có vợ được… Thôi thì bổn phận bà là mẹ, bà đã chẳng lo lắng được cho con… May ra mà qua khỏi được cái tao đoạn này thì thằng con bà cũng có vợ, nó yên bề nó, chẳng may ra ông giời bắt chết cũng phải chịu chứ biết thế nào mà lo cho hết được ?

Bà lão khẽ dặng hắng một tiếng, nhẹ nhàng nói với “nàng dâu mới” :

- Ừ, thôi thì các con đã phải duyên phải kiếp với nhau, u cũng mừng lòng…

Tràng thở đánh phào một cái, ngực nhẹ hẳn đi. Hắn ho khẽ một tiếng, bước từng bước dài ra sân. Bà cụ Tứ vẫn từ tốn tiếp lời:

- Nhà ta thì nghèo con ạ. Vợ chồng chúng mày liệu mà bảo nhau làm ăn. Rồi ra may mà ông giời cho khá… Biết thế nào hở con, ai giàu ba họ, ai khó ba đời ? Có ra thì rồi con cái chúng mày về sau”.

Bà lão đăm đăm nhìn ra ngoài. Bóng tối trùm lấy hai con mắt. Ngoài xa dòng sông sáng trắng uốn khúc trong cánh đồng tối. Mùi đốt đống rấm ở những nhà có người chết theo gió thoảng vào khét lẹt. Bà lão thở nhẹ ra một hơi dài. Bà lão nghĩ đến ông lão, nghĩ đến đưa con gái út. Bà lão nghĩ đến cuộc đời cực khổ dài dằng dặc của mình. Vợ chồng chúng nó lấy nhau, cuộc đời chúng nó liệu có hơn bố mẹ trước kia không?...

Con ngồi xuống đây. Ngồi xuống đây cho đỡ mỏi chân.

Bà lão nhìn người đàn bà, lòng đầy thương xót.Nó bây giờ là dâu là con trong nhà rồi. Người đàn bà khẽ nhúc nhích, thị vẫn khép nép đứng nguyên chỗ cũ. Bà lão hạ thấp giọng xuống thân mật:

Kể ra làm được dăm ba mâm thì phải đấy, nhưng nhà mình nghèo, cũng chả ai người ta chấp nhặt chi cái lúc này. Cốt làm sao chúng mày hòa thuận là u mừng rồi. Năm nay thì đói to đấy. Chúng mày lấy nhau lúc này, u thương quá…

Bà cụ nghẹn lời không nói được nữa, nước mắt cứ chảy xuống ròng ròng.

(Trích Vợ nhặt, Kim Lân, Ngữ văn 12, Tập hai, NXB Giáo dục, 2013,tr 28-29)

Phân tích diễn biến tâm lí nhân vật bà cụ Tứ trong đoạn trích sau, từ đó nhận xét về tấm lòng nhân đạo của nhà văn Kim Lân

LĐ1: Những giây phút ban đầu khi bà lão hiểu ra cơ sự

Tìm luận điểm

Dấu chấm lửng: nghẹn ngào, chua xót

Giọt nước mắt của sự tủi thân, xót con

118 of 193

…Bà lão cúi đầu nín lặng. Bà lão hiểu rồi. Lòng người mẹ nghèo khổ ấy còn hiểu ra biết bao nhiêu cơ sự, vừa ai oán vừa xót thương cho số kiếp đứa con mình. Chao ôi, người ta dựng vợ gả chồng cho con là lúc trong nhà ăn nên làm nổi, những mong sinh con đẻ cái mở mặt sau này. Còn mình thì… Trong kẽ mắt kèm nhèm của bà rỉ xuống hai dòng nước mắt… Biết rằng chúng nó có nuôi nổi nhau sống qua được cơn đói khát này không.

Bà lão khẽ thở dài ngửng lên, đăm đăm nhìn người đàn bà. Thị cúi mặt xuống, tay vân vê tà áo đã rách bợt. Bà lão nhìn thị và bà nghĩ: Người ta có gặp bước khó khăn, đói khổ này, người ta mới lấy đến con mình. Mà con mình mới có vợ được… Thôi thì bổn phận bà là mẹ, bà đã chẳng lo lắng được cho con… May ra mà qua khỏi được cái tao đoạn này thì thằng con bà cũng có vợ, nó yên bề nó, chẳng may ra ông giời bắt chết cũng phải chịu chứ biết thế nào mà lo cho hết được ?

Bà lão khẽ dặng hắng một tiếng, nhẹ nhàng nói với “nàng dâu mới” :

- Ừ, thôi thì các con đã phải duyên phải kiếp với nhau, u cũng mừng lòng…

Tràng thở đánh phào một cái, ngực nhẹ hẳn đi. Hắn ho khẽ một tiếng, bước từng bước dài ra sân. Bà cụ Tứ vẫn từ tốn tiếp lời:

- Nhà ta thì nghèo con ạ. Vợ chồng chúng mày liệu mà bảo nhau làm ăn. Rồi ra may mà ông giời cho khá… Biết thế nào hở con, ai giàu ba họ, ai khó ba đời ? Có ra thì rồi con cái chúng mày về sau”.

Bà lão đăm đăm nhìn ra ngoài. Bóng tối trùm lấy hai con mắt. Ngoài xa dòng sông sáng trắng uốn khúc trong cánh đồng tối. Mùi đốt đống rấm ở những nhà có người chết theo gió thoảng vào khét lẹt. Bà lão thở nhẹ ra một hơi dài. Bà lão nghĩ đến ông lão, nghĩ đến đưa con gái út. Bà lão nghĩ đến cuộc đời cực khổ dài dằng dặc của mình. Vợ chồng chúng nó lấy nhau, cuộc đời chúng nó liệu có hơn bố mẹ trước kia không?...

Con ngồi xuống đây. Ngồi xuống đây cho đỡ mỏi chân.

Bà lão nhìn người đàn bà, lòng đầy thương xót.Nó bây giờ là dâu là con trong nhà rồi. Người đàn bà khẽ nhúc nhích, thị vẫn khép nép đứng nguyên chỗ cũ. Bà lão hạ thấp giọng xuống thân mật:

Kể ra làm được dăm ba mâm thì phải đấy, nhưng nhà mình nghèo, cũng chả ai người ta chấp nhặt chi cái lúc này. Cốt làm sao chúng mày hòa thuận là u mừng rồi. Năm nay thì đói to đấy. Chúng mày lấy nhau lúc này, u thương quá…

Bà cụ nghẹn lời không nói được nữa, nước mắt cứ chảy xuống ròng ròng.

(Trích Vợ nhặt, Kim Lân, Ngữ văn 12, Tập hai, NXB Giáo dục, 2013,tr 28-29)

Phân tích diễn biến tâm lí nhân vật bà cụ Tứ trong đoạn trích sau, từ đó nhận xét về tấm lòng nhân đạo của nhà văn Kim Lân

LĐ1: Những giây phút ban đầu khi bà lão hiểu ra cơ sự

Tìm luận điểm

LĐ2:Sau phút trấn an tinh thần

Tư thế đối diện với sự thật

119 of 193

…Bà lão cúi đầu nín lặng. Bà lão hiểu rồi. Lòng người mẹ nghèo khổ ấy còn hiểu ra biết bao nhiêu cơ sự, vừa ai oán vừa xót thương cho số kiếp đứa con mình. Chao ôi, người ta dựng vợ gả chồng cho con là lúc trong nhà ăn nên làm nổi, những mong sinh con đẻ cái mở mặt sau này. Còn mình thì… Trong kẽ mắt kèm nhèm của bà rỉ xuống hai dòng nước mắt… Biết rằng chúng nó có nuôi nổi nhau sống qua được cơn đói khát này không.

Bà lão khẽ thở dài ngửng lên, đăm đăm nhìn người đàn bà. Thị cúi mặt xuống, tay vân vê tà áo đã rách bợt. Bà lão nhìn thị và bà nghĩ: Người ta có gặp bước khó khăn, đói khổ này, người ta mới lấy đến con mình. Mà con mình mới có vợ được… Thôi thì bổn phận bà là mẹ, bà đã chẳng lo lắng được cho con… May ra mà qua khỏi được cái tao đoạn này thì thằng con bà cũng có vợ, nó yên bề nó, chẳng may ra ông giời bắt chết cũng phải chịu chứ biết thế nào mà lo cho hết được ?

Bà lão khẽ dặng hắng một tiếng, nhẹ nhàng nói với “nàng dâu mới” :

- Ừ, thôi thì các con đã phải duyên phải kiếp với nhau, u cũng mừng lòng…

Tràng thở đánh phào một cái, ngực nhẹ hẳn đi. Hắn ho khẽ một tiếng, bước từng bước dài ra sân. Bà cụ Tứ vẫn từ tốn tiếp lời:

- Nhà ta thì nghèo con ạ. Vợ chồng chúng mày liệu mà bảo nhau làm ăn. Rồi ra may mà ông giời cho khá… Biết thế nào hở con, ai giàu ba họ, ai khó ba đời ? Có ra thì rồi con cái chúng mày về sau”.

Bà lão đăm đăm nhìn ra ngoài. Bóng tối trùm lấy hai con mắt. Ngoài xa dòng sông sáng trắng uốn khúc trong cánh đồng tối. Mùi đốt đống rấm ở những nhà có người chết theo gió thoảng vào khét lẹt. Bà lão thở nhẹ ra một hơi dài. Bà lão nghĩ đến ông lão, nghĩ đến đưa con gái út. Bà lão nghĩ đến cuộc đời cực khổ dài dằng dặc của mình. Vợ chồng chúng nó lấy nhau, cuộc đời chúng nó liệu có hơn bố mẹ trước kia không?...

Con ngồi xuống đây. Ngồi xuống đây cho đỡ mỏi chân.

Bà lão nhìn người đàn bà, lòng đầy thương xót.Nó bây giờ là dâu là con trong nhà rồi. Người đàn bà khẽ nhúc nhích, thị vẫn khép nép đứng nguyên chỗ cũ. Bà lão hạ thấp giọng xuống thân mật:

Kể ra làm được dăm ba mâm thì phải đấy, nhưng nhà mình nghèo, cũng chả ai người ta chấp nhặt chi cái lúc này. Cốt làm sao chúng mày hòa thuận là u mừng rồi. Năm nay thì đói to đấy. Chúng mày lấy nhau lúc này, u thương quá…

Bà cụ nghẹn lời không nói được nữa, nước mắt cứ chảy xuống ròng ròng.

(Trích Vợ nhặt, Kim Lân, Ngữ văn 12, Tập hai, NXB Giáo dục, 2013,tr 28-29)

Phân tích diễn biến tâm lí nhân vật bà cụ Tứ trong đoạn trích sau, từ đó nhận xét về tấm lòng nhân đạo của nhà văn Kim Lân

LĐ1: Những giây phút ban đầu khi bà lão hiểu ra cơ sự

Tìm luận điểm

LĐ2:Sau phút trấn an tinh thần

Suy nghĩ thể hiện sự thấu hiểu, cảm thông

Biết ơn người vợ nhặt

120 of 193

…Bà lão cúi đầu nín lặng. Bà lão hiểu rồi. Lòng người mẹ nghèo khổ ấy còn hiểu ra biết bao nhiêu cơ sự, vừa ai oán vừa xót thương cho số kiếp đứa con mình. Chao ôi, người ta dựng vợ gả chồng cho con là lúc trong nhà ăn nên làm nổi, những mong sinh con đẻ cái mở mặt sau này. Còn mình thì… Trong kẽ mắt kèm nhèm của bà rỉ xuống hai dòng nước mắt… Biết rằng chúng nó có nuôi nổi nhau sống qua được cơn đói khát này không.

Bà lão khẽ thở dài ngửng lên, đăm đăm nhìn người đàn bà. Thị cúi mặt xuống, tay vân vê tà áo đã rách bợt. Bà lão nhìn thị và bà nghĩ: Người ta có gặp bước khó khăn, đói khổ này, người ta mới lấy đến con mình. Mà con mình mới có vợ được… Thôi thì bổn phận bà là mẹ, bà đã chẳng lo lắng được cho con… May ra mà qua khỏi được cái tao đoạn này thì thằng con bà cũng có vợ, nó yên bề nó, chẳng may ra ông giời bắt chết cũng phải chịu chứ biết thế nào mà lo cho hết được ?

Bà lão khẽ dặng hắng một tiếng, nhẹ nhàng nói với “nàng dâu mới” :

- Ừ, thôi thì các con đã phải duyên phải kiếp với nhau, u cũng mừng lòng…

Tràng thở đánh phào một cái, ngực nhẹ hẳn đi. Hắn ho khẽ một tiếng, bước từng bước dài ra sân. Bà cụ Tứ vẫn từ tốn tiếp lời:

- Nhà ta thì nghèo con ạ. Vợ chồng chúng mày liệu mà bảo nhau làm ăn. Rồi ra may mà ông giời cho khá… Biết thế nào hở con, ai giàu ba họ, ai khó ba đời ? Có ra thì rồi con cái chúng mày về sau”.

Bà lão đăm đăm nhìn ra ngoài. Bóng tối trùm lấy hai con mắt. Ngoài xa dòng sông sáng trắng uốn khúc trong cánh đồng tối. Mùi đốt đống rấm ở những nhà có người chết theo gió thoảng vào khét lẹt. Bà lão thở nhẹ ra một hơi dài. Bà lão nghĩ đến ông lão, nghĩ đến đưa con gái út. Bà lão nghĩ đến cuộc đời cực khổ dài dằng dặc của mình. Vợ chồng chúng nó lấy nhau, cuộc đời chúng nó liệu có hơn bố mẹ trước kia không?...

Con ngồi xuống đây. Ngồi xuống đây cho đỡ mỏi chân.

Bà lão nhìn người đàn bà, lòng đầy thương xót.Nó bây giờ là dâu là con trong nhà rồi. Người đàn bà khẽ nhúc nhích, thị vẫn khép nép đứng nguyên chỗ cũ. Bà lão hạ thấp giọng xuống thân mật:

Kể ra làm được dăm ba mâm thì phải đấy, nhưng nhà mình nghèo, cũng chả ai người ta chấp nhặt chi cái lúc này. Cốt làm sao chúng mày hòa thuận là u mừng rồi. Năm nay thì đói to đấy. Chúng mày lấy nhau lúc này, u thương quá…

Bà cụ nghẹn lời không nói được nữa, nước mắt cứ chảy xuống ròng ròng.

(Trích Vợ nhặt, Kim Lân, Ngữ văn 12, Tập hai, NXB Giáo dục, 2013,tr 28-29)

( Trích: Vợ nhặt – Kim Lân)

Phân tích diễn biến tâm lí nhân vật bà cụ Tứ trong đoạn trích sau, từ đó nhận xét về tấm lòng nhân đạo của nhà văn Kim Lân

LĐ1: Những giây phút ban đầu khi bà lão hiểu ra cơ sự

Tìm luận điểm

LĐ2:Sau phút trấn an tinh thần

Suy nghĩ thể hiện sự thấu hiểu, cảm thông

Biết ơn người vợ nhặt

Hi vọng mong manh

121 of 193

…Bà lão cúi đầu nín lặng. Bà lão hiểu rồi. Lòng người mẹ nghèo khổ ấy còn hiểu ra biết bao nhiêu cơ sự, vừa ai oán vừa xót thương cho số kiếp đứa con mình. Chao ôi, người ta dựng vợ gả chồng cho con là lúc trong nhà ăn nên làm nổi, những mong sinh con đẻ cái mở mặt sau này. Còn mình thì… Trong kẽ mắt kèm nhèm của bà rỉ xuống hai dòng nước mắt… Biết rằng chúng nó có nuôi nổi nhau sống qua được cơn đói khát này không.

Bà lão khẽ thở dài ngửng lên, đăm đăm nhìn người đàn bà. Thị cúi mặt xuống, tay vân vê tà áo đã rách bợt. Bà lão nhìn thị và bà nghĩ: Người ta có gặp bước khó khăn, đói khổ này, người ta mới lấy đến con mình. Mà con mình mới có vợ được… Thôi thì bổn phận bà là mẹ, bà đã chẳng lo lắng được cho con… May ra mà qua khỏi được cái tao đoạn này thì thằng con bà cũng có vợ, nó yên bề nó, chẳng may ra ông giời bắt chết cũng phải chịu chứ biết thế nào mà lo cho hết được ?

Bà lão khẽ dặng hắng một tiếng, nhẹ nhàng nói với “nàng dâu mới” :

- Ừ, thôi thì các con đã phải duyên phải kiếp với nhau, u cũng mừng lòng…

Tràng thở đánh phào một cái, ngực nhẹ hẳn đi. Hắn ho khẽ một tiếng, bước từng bước dài ra sân. Bà cụ Tứ vẫn từ tốn tiếp lời:

- Nhà ta thì nghèo con ạ. Vợ chồng chúng mày liệu mà bảo nhau làm ăn. Rồi ra may mà ông giời cho khá… Biết thế nào hở con, ai giàu ba họ, ai khó ba đời ? Có ra thì rồi con cái chúng mày về sau”.

Bà lão đăm đăm nhìn ra ngoài. Bóng tối trùm lấy hai con mắt. Ngoài xa dòng sông sáng trắng uốn khúc trong cánh đồng tối. Mùi đốt đống rấm ở những nhà có người chết theo gió thoảng vào khét lẹt. Bà lão thở nhẹ ra một hơi dài. Bà lão nghĩ đến ông lão, nghĩ đến đưa con gái út. Bà lão nghĩ đến cuộc đời cực khổ dài dằng dặc của mình. Vợ chồng chúng nó lấy nhau, cuộc đời chúng nó liệu có hơn bố mẹ trước kia không?...

Con ngồi xuống đây. Ngồi xuống đây cho đỡ mỏi chân.

Bà lão nhìn người đàn bà, lòng đầy thương xót.Nó bây giờ là dâu là con trong nhà rồi. Người đàn bà khẽ nhúc nhích, thị vẫn khép nép đứng nguyên chỗ cũ. Bà lão hạ thấp giọng xuống thân mật:

Kể ra làm được dăm ba mâm thì phải đấy, nhưng nhà mình nghèo, cũng chả ai người ta chấp nhặt chi cái lúc này. Cốt làm sao chúng mày hòa thuận là u mừng rồi. Năm nay thì đói to đấy. Chúng mày lấy nhau lúc này, u thương quá…

Bà cụ nghẹn lời không nói được nữa, nước mắt cứ chảy xuống ròng ròng.

(Trích Vợ nhặt, Kim Lân, Ngữ văn 12, Tập hai, NXB Giáo dục, 2013,tr 28-29)

Phân tích diễn biến tâm lí nhân vật bà cụ Tứ trong đoạn trích sau, từ đó nhận xét về tấm lòng nhân đạo của nhà văn Kim Lân

LĐ1: Những giây phút ban đầu khi bà lão hiểu ra cơ sự

Tìm luận điểm

LĐ3: An ủi nàng dâu

Lời lẽ an ủi, sẻ chia

Suy nghĩ tích cực

Thái độ từ tốn, dịu dàng

LĐ2:Sau phút trấn an tinh thần

122 of 193

…Bà lão cúi đầu nín lặng. Bà lão hiểu rồi. Lòng người mẹ nghèo khổ ấy còn hiểu ra biết bao nhiêu cơ sự, vừa ai oán vừa xót thương cho số kiếp đứa con mình. Chao ôi, người ta dựng vợ gả chồng cho con là lúc trong nhà ăn nên làm nổi, những mong sinh con đẻ cái mở mặt sau này. Còn mình thì… Trong kẽ mắt kèm nhèm của bà rỉ xuống hai dòng nước mắt… Biết rằng chúng nó có nuôi nổi nhau sống qua được cơn đói khát này không.

Bà lão khẽ thở dài ngửng lên, đăm đăm nhìn người đàn bà. Thị cúi mặt xuống, tay vân vê tà áo đã rách bợt. Bà lão nhìn thị và bà nghĩ: Người ta có gặp bước khó khăn, đói khổ này, người ta mới lấy đến con mình. Mà con mình mới có vợ được… Thôi thì bổn phận bà là mẹ, bà đã chẳng lo lắng được cho con… May ra mà qua khỏi được cái tao đoạn này thì thằng con bà cũng có vợ, nó yên bề nó, chẳng may ra ông giời bắt chết cũng phải chịu chứ biết thế nào mà lo cho hết được ?

Bà lão khẽ dặng hắng một tiếng, nhẹ nhàng nói với “nàng dâu mới” :

- Ừ, thôi thì các con đã phải duyên phải kiếp với nhau, u cũng mừng lòng…

Tràng thở đánh phào một cái, ngực nhẹ hẳn đi. Hắn ho khẽ một tiếng, bước từng bước dài ra sân. Bà cụ Tứ vẫn từ tốn tiếp lời:

- Nhà ta thì nghèo con ạ. Vợ chồng chúng mày liệu mà bảo nhau làm ăn. Rồi ra may mà ông giời cho khá… Biết thế nào hở con, ai giàu ba họ, ai khó ba đời ? Có ra thì rồi con cái chúng mày về sau”.

Bà lão đăm đăm nhìn ra ngoài. Bóng tối trùm lấy hai con mắt. Ngoài xa dòng sông sáng trắng uốn khúc trong cánh đồng tối. Mùi đốt đống rấm ở những nhà có người chết theo gió thoảng vào khét lẹt. Bà lão thở nhẹ ra một hơi dài. Bà lão nghĩ đến ông lão, nghĩ đến đưa con gái út. Bà lão nghĩ đến cuộc đời cực khổ dài dằng dặc của mình. Vợ chồng chúng nó lấy nhau, cuộc đời chúng nó liệu có hơn bố mẹ trước kia không?...

Con ngồi xuống đây. Ngồi xuống đây cho đỡ mỏi chân.

Bà lão nhìn người đàn bà, lòng đầy thương xót.Nó bây giờ là dâu là con trong nhà rồi. Người đàn bà khẽ nhúc nhích, thị vẫn khép nép đứng nguyên chỗ cũ. Bà lão hạ thấp giọng xuống thân mật:

Kể ra làm được dăm ba mâm thì phải đấy, nhưng nhà mình nghèo, cũng chả ai người ta chấp nhặt chi cái lúc này. Cốt làm sao chúng mày hòa thuận là u mừng rồi. Năm nay thì đói to đấy. Chúng mày lấy nhau lúc này, u thương quá…

Bà cụ nghẹn lời không nói được nữa, nước mắt cứ chảy xuống ròng ròng.

(Trích Vợ nhặt, Kim Lân, Ngữ văn 12, Tập hai, NXB Giáo dục, 2013,tr 28-29)

Phân tích diễn biến tâm lí nhân vật bà cụ Tứ trong đoạn trích sau, từ đó nhận xét về tấm lòng nhân đạo của nhà văn Kim Lân

LĐ1: Những giây phút ban đầu khi bà lão hiểu ra cơ sự

Tìm luận điểm

LĐ3: An ủi nàng dâu

LĐ2:Sau phút trấn an tinh thần

Cử chỉ ân cần

Tình cảm bao dung, nhân hậu

123 of 193

I. Mở bài

- Giới thiệu tác giả, tác phẩm

- Giới thiệu vấn đề cần nghị luận:

+ Tâm trạng nhân vật Bà cụ Tứ

+ Tấm lòng nhân đạo của Kim Lân

- Giới hạn phạm vi cảm nhận, phân tích. ( Trích dẫn đoạn văn bản)

DÀN Ý

II. Thân bài

1. Dẫn nhập

- Hoàn cảnh sáng tác – xuất xứ tác phẩm

- Tóm lược về nhân vật Bà cụ Tứ

- Giới thiệu vị trí đoạn trích.

2. Phân tích, cảm nhận tâm trạng nhân vật bà cụ Tứ trong đoạn trích

2.1. Những giây phút ban đầu khi bà lão hiểu ra cơ sự

- Cử chỉ, hành động: cúi đầu, nín lặng, khóc

- Suy nghĩ, tâm trạng:

+ Ai oán, xót thương cho con, cho gia cảnh nhà mình.

+ Lo lắng cho tương lai của con.

+ Thán từ “Chao ôi”, dấu chấm lửng: bộc lộ cảm xúc day dứt, vò xé

124 of 193

DÀN Ý

II. Thân bài

1. Dẫn nhập

- Hoàn cảnh sáng tác – xuất xứ tác phẩm

- Tóm lược về nhân vật Bà cụ Tứ

- Giới thiệu vị trí đoạn trích.

2. Phân tích, cảm nhận tâm trạng nhân vật bà cụ Tứ trong đoạn trích

2.1. Những giây phút ban đầu khi bà lão hiểu ra cơ sự

- Cử chỉ, hành động: cúi đầu, nín lặng, khóc

- Suy nghĩ, tâm trạng:

+ Ai oán, xót thương cho con, cho gia cảnh nhà mình.

+ Lo lắng cho tương lai của con.

+ Thán từ “Chao ôi”, dấu chấm lửng: bộc lộ cảm xúc day dứt, vò xé

2.2. Sau phút trấn an tinh thần

Cử chỉ: ngửng lên, đăm đăm nhìn người đàn bà → đối diện sự thật
Suy nghĩ thể hiện sự thấu hiểu, cảm thông với người đàn bà lạ

- Hi vọng mong manh vào sự may mắn trong tương lai của các con

125 of 193

DÀN Ý

2. Phân tích, cảm nhận tâm trạng nhân vật bà cụ Tứ trong đoạn trích

2.1. Những giây phút ban đầu khi bà lão hiểu ra cơ sự

- Cử chỉ, hành động: cúi đầu, nín lặng, khóc

- Suy nghĩ, tâm trạng:

+ Ai oán, xót thương cho con, cho gia cảnh nhà mình.

+ Lo lắng cho tương lai của con.

+ Thán từ “Chao ôi”, dấu chấm lửng: bộc lộ cảm xúc day dứt, vò xé

2.2. Sau phút trấn an tinh thần

Cử chỉ: ngửng lên, đăm đăm nhìn người đàn bà → đối diện sự thật
Suy nghĩ thể hiện sự thấu hiểu, cảm thông với người đàn bà lạ

- Hi vọng mong manh vào sự may mắn trong tương lai của các con

2.3. An ủi, động viên nàng dâu mới

- Lời lẽ: ân cần, từ tốn: gọi là “con”, phân trần, cảm thông, chia sẻ: Kể ra làm được dăm ba mâm thì phải đấy, nhưng nhà mình nghèo, cũng chả ai người ta chấp nhặt chi cái lúc này. Cốt làm sao chúng mày hòa thuận là u mừng rồi. Năm nay thì đói to đấy. “Chúng màu lấy nhau lúc này, u thương quá…”

- Cử chỉ: thân mật, vỗ về (kéo con dâu ngồi xuống, nhìn người đàn bà, lòng đầy thương xót; hạ thấp giọng xuống thân mật)

Tâm trạng: “mừng lòng” → thương lo trĩu nặng → nước mắt chảy xuống ròng ròng.

⇨ Yêu thương con, nhân hậu, bao dung.

126 of 193

DÀN Ý

2. Phân tích, cảm nhận tâm trạng nhân vật bà cụ Tứ trong đoạn trích

2.1. Những giây phút ban đầu khi bà lão hiểu ra cơ sự

2.2. Sau phút trấn an tinh thần

2.3. An ủi, động viên nàng dâu mới

3. Nhận xét về tài năng miêu tả tâm lí nhân vật của Kim Lân

+ Qua sự quan sát kĩ lưỡng, miêu tả chân thực, tỉ mỉ nhà văn đã khắc họa tâm lí nhân vật bà cụ Tứ thật chân thực, sinh động từ cử chỉ, điệu bộ, lời nói đến suy nghĩ, hành động.

+ Diễn biến tâm lí phù hợp với hoàn cảnh, với tâm lí của con người Việt Nam, đặc biệt làm nổi bật phẩm chất nhân hậu, bao dung của người mẹ nghèo khổ ấy.

+ Có được sự tinh tế và chính xác trong miêu tả tâm lí là bởi nhà văn cũng sinh ra từ đồng ruộng nên thấu hiểu và luôn yêu thương trân trọng những con người lao động thuần hậu, chất phác ấy.

+ Thể hiện tài năng văn chương và tấm lòng của Kim Lân

127 of 193

I. Mở bài

- Giới thiệu tác giả, tác phẩm

- Giới thiệu vấn đề cần nghị luận:

+ Tâm trạng nhân vật Bà cụ Tứ

+ Tấm lòng nhân đạo của Kim Lân

- Giới hạn phạm vi cảm nhận, phân tích. ( Trích dẫn đoạn văn bản)

DÀN Ý

II. Thân bài

1. Dẫn nhập

2. Phân tích, cảm nhận tâm trạng nhân vật bà cụ Tứ trong đoạn trích

2.1. Những giây phút ban đầu khi bà lão hiểu ra cơ sự

2.2. Sau phút trấn an tinh thần

2.3. An ủi, động viên nàng dâu mới

3. Nhận xét về tấm lòng nhân đạo của Kim Lân

III. Kết bài

- Khẳng định thành công của tác giả khi miêu tả tâm trạng nhân vật bà cụ Tứ trong đọan trích

- Khẳng định tấm lòng nhân đạo của nhà văn thể hiện qua đoạn trích nói riêng, qua tác phẩm nói chung

- Khẳng định vị trí của đoạn trích trong tác phẩm, của tác phẩm trong nền văn học.

- Rút ra thông điệp ý nghĩa từ tác phẩm.

128 of 193

VỢ NHẶT - (Kim Lân)

ĐỀ BÀI 5

Cảm nhận/Phân tích diễn biến tâm lí nhân vật Tràng trong đoạn trích sau: “Sáng hôm sau…dự phần tu sửa lại căn nhà”. Từ đó, nhận xét về ngòi bút nhân đạo của nhà văn Kim Lân.

129 of 193

…Sáng hôm sau, mặt trời lên bằng con sào, Tràng mới trở dậy. Trong người êm ái lửng lơ như người vừa ở trong giấc mơ đi ra. Việc hắn có vợ đến hôm nay hắn vẫn còn ngỡ ngàng như không phải.

Hắn chắp hai tay sau lưng, lững thững bước ra sân. Ánh nắng buổi sáng mùa hè sáng lóa xói vào hai con mắt còn cay sè của hắn. Hắn chớp chớp liên hồi mấy cái, và bỗng vừa chợt nhận ra, xung quanh mình có cái gì vừa thay đổi mới mẻ, khác lạ. Nhà cửa, sân vườn, hôm nay đều được quét tước, thu dọn sạch sẽ gọn gàng. Mấy chiếc quần áo rách như tổ đỉa vẫn vắt khươm mươi niên ở một góc nhà đã thấy đem ra sân hong. Hai cái ang nước vẫn để khô cong ở dưới gốc ổi đã kín nước đầy ăm ắp. Đống rác mùn tung bành ngay lối đi đã hót sạch.

Ngoài vườn người mẹ đang lúi húi giẫy những búi cỏ mọc nham nhở. Vợ hắn quét lại cái sân, tiếng chổi từng nhát kêu sàn sạt trên mặt đất. Cảnh tượng thật đơn giản, bình thường nhưng đối với hắn lại rất thấm thía cảm động. Bỗng nhiên hắn thấy hắn thương yêu gắn bó với cái nhà của hắn lạ lùng. Hắn đã có một gia đình. Hắn sẽ cùng vợ sinh con đẻ cái ở đấy. Cái nhà như cái tổ ấm che mưa che nắng. Một nguồn vui sướng, phấn chấn đột ngột tràn ngập trong lòng. Bây giờ hắn mới thấy hắn nên người, hắn thấy hắn có bổn phận phải lo lắng cho vợ con sau này. Hắn xăm xăm chạy ra giữa sân, hắn cũng muốn làm một việc gì để dự phần tu sửa lại căn nhà....

(Trích Vợ nhặt – Kim Lân, Ngữ văn 12, tập hai. NXB Giáo dục, 2008)

Phân tích diễn biến tâm lí nhân vật Tràng trong đoạn trích trên. Từ đó, nhận xét về ngòi bút nhân đạo của nhà văn Kim Lân.

Thao tác lập luận chính

Phân tích đề

Nội dung bàn luận

Giới hạn bàn luận

Câu hỏi phụ

130 of 193

…Sáng hôm sau, mặt trời lên bằng con sào, Tràng mới trở dậy. Trong người êm ái lửng lơ như người vừa ở trong giấc mơ đi ra. Việc hắn có vợ đến hôm nay hắn vẫn còn ngỡ ngàng như không phải.

Hắn chắp hai tay sau lưng, lững thững bước ra sân. Ánh nắng buổi sáng mùa hè sáng lóa xói vào hai con mắt còn cay sè của hắn. Hắn chớp chớp liên hồi mấy cái, và bỗng vừa chợt nhận ra, xung quanh mình có cái gì vừa thay đổi mới mẻ, khác lạ. Nhà cửa, sân vườn, hôm nay đều được quét tước, thu dọn sạch sẽ gọn gàng. Mấy chiếc quần áo rách như tổ đỉa vẫn vắt khươm mươi niên ở một góc nhà đã thấy đem ra sân hong. Hai cái ang nước vẫn để khô cong ở dưới gốc ổi đã kín nước đầy ăm ắp. Đống rác mùn tung bành ngay lối đi đã hót sạch.

Ngoài vườn người mẹ đang lúi húi giẫy những búi cỏ mọc nham nhở. Vợ hắn quét lại cái sân, tiếng chổi từng nhát kêu sàn sạt trên mặt đất. Cảnh tượng thật đơn giản, bình thường nhưng đối với hắn lại rất thấm thía cảm động. Bỗng nhiên hắn thấy hắn thương yêu gắn bó với cái nhà của hắn lạ lùng. Hắn đã có một gia đình. Hắn sẽ cùng vợ sinh con đẻ cái ở đấy. Cái nhà như cái tổ ấm che mưa che nắng. Một nguồn vui sướng, phấn chấn đột ngột tràn ngập trong lòng. Bây giờ hắn mới thấy hắn nên người, hắn thấy hắn có bổn phận phải lo lắng cho vợ con sau này. Hắn xăm xăm chạy ra giữa sân, hắn cũng muốn làm một việc gì để dự phần tu sửa lại căn nhà....

(Trích Vợ nhặt – Kim Lân, Ngữ văn 12, tập hai. NXB Giáo dục, 2008)

Phân tích diễn biến tâm lí nhân vật Tràng trong đoạn trích trên. Từ đó, nhận xét về ngòi bút nhân đạo của nhà văn Kim Lân.

Tìm luận điểm

Tâm trạng của Tràng khi vừa thức giấc:

131 of 193

…Sáng hôm sau, mặt trời lên bằng con sào, Tràng mới trở dậy. Trong người êm ái lửng lơ như người vừa ở trong giấc mơ đi ra. Việc hắn có vợ đến hôm nay hắn vẫn còn ngỡ ngàng như không phải.

Hắn chắp hai tay sau lưng, lững thững bước ra sân. Ánh nắng buổi sáng mùa hè sáng lóa xói vào hai con mắt còn cay sè của hắn. Hắn chớp chớp liên hồi mấy cái, và bỗng vừa chợt nhận ra, xung quanh mình có cái gì vừa thay đổi mới mẻ, khác lạ. Nhà cửa, sân vườn, hôm nay đều được quét tước, thu dọn sạch sẽ gọn gàng. Mấy chiếc quần áo rách như tổ đỉa vẫn vắt khươm mươi niên ở một góc nhà đã thấy đem ra sân hong. Hai cái ang nước vẫn để khô cong ở dưới gốc ổi đã kín nước đầy ăm ắp. Đống rác mùn tung bành ngay lối đi đã hót sạch.

Ngoài vườn người mẹ đang lúi húi giẫy những búi cỏ mọc nham nhở. Vợ hắn quét lại cái sân, tiếng chổi từng nhát kêu sàn sạt trên mặt đất. Cảnh tượng thật đơn giản, bình thường nhưng đối với hắn lại rất thấm thía cảm động. Bỗng nhiên hắn thấy hắn thương yêu gắn bó với cái nhà của hắn lạ lùng. Hắn đã có một gia đình. Hắn sẽ cùng vợ sinh con đẻ cái ở đấy. Cái nhà như cái tổ ấm che mưa che nắng. Một nguồn vui sướng, phấn chấn đột ngột tràn ngập trong lòng. Bây giờ hắn mới thấy hắn nên người, hắn thấy hắn có bổn phận phải lo lắng cho vợ con sau này. Hắn xăm xăm chạy ra giữa sân, hắn cũng muốn làm một việc gì để dự phần tu sửa lại căn nhà....

(Trích Vợ nhặt – Kim Lân, Ngữ văn 12, tập hai. NXB Giáo dục, 2008)

Phân tích diễn biến tâm lí nhân vật Tràng trong đoạn trích trên. Từ đó, nhận xét về ngòi bút nhân đạo của nhà văn Kim Lân.

Tìm luận điểm

Bất ngờ trước những thay đổi

Tâm trạng của Tràng khi vừa thức giấc:

132 of 193

…Sáng hôm sau, mặt trời lên bằng con sào, Tràng mới trở dậy. Trong người êm ái lửng lơ như người vừa ở trong giấc mơ đi ra. Việc hắn có vợ đến hôm nay hắn vẫn còn ngỡ ngàng như không phải.

Hắn chắp hai tay sau lưng, lững thững bước ra sân. Ánh nắng buổi sáng mùa hè sáng lóa xói vào hai con mắt còn cay sè của hắn. Hắn chớp chớp liên hồi mấy cái, và bỗng vừa chợt nhận ra, xung quanh mình có cái gì vừa thay đổi mới mẻ, khác lạ. Nhà cửa, sân vườn, hôm nay đều được quét tước, thu dọn sạch sẽ gọn gàng. Mấy chiếc quần áo rách như tổ đỉa vẫn vắt khươm mươi niên ở một góc nhà đã thấy đem ra sân hong. Hai cái ang nước vẫn để khô cong ở dưới gốc ổi đã kín nước đầy ăm ắp. Đống rác mùn tung bành ngay lối đi đã hót sạch.

Ngoài vườn người mẹ đang lúi húi giẫy những búi cỏ mọc nham nhở. Vợ hắn quét lại cái sân, tiếng chổi từng nhát kêu sàn sạt trên mặt đất. Cảnh tượng thật đơn giản, bình thường nhưng đối với hắn lại rất thấm thía cảm động. Bỗng nhiên hắn thấy hắn thương yêu gắn bó với cái nhà của hắn lạ lùng. Hắn đã có một gia đình. Hắn sẽ cùng vợ sinh con đẻ cái ở đấy. Cái nhà như cái tổ ấm che mưa che nắng. Một nguồn vui sướng, phấn chấn đột ngột tràn ngập trong lòng. Bây giờ hắn mới thấy hắn nên người, hắn thấy hắn có bổn phận phải lo lắng cho vợ con sau này. Hắn xăm xăm chạy ra giữa sân, hắn cũng muốn làm một việc gì để dự phần tu sửa lại căn nhà....

(Trích Vợ nhặt – Kim Lân, Ngữ văn 12, tập hai. NXB Giáo dục, 2008)

Phân tích diễn biến tâm lí nhân vật Tràng trong đoạn trích trên. Từ đó, nhận xét về ngòi bút nhân đạo của nhà văn Kim Lân.

Sự thấm thía, cảm động

Tìm luận điểm

Bất ngờ trước những thay đổi

Tâm trạng của Tràng khi vừa thức giấc:

133 of 193

I. Mở bài

- Giới thiệu tác giả tác phẩm

- Giới thiệu vấn đề cần nghị luận: diễn biến tâm lí nhân vật Tràng

- Giới hạn phạm vi phân tích: đoạn trích “Sáng hôm sau….dự phần tu sửa lại căn nhà”

DÀN Ý

II. Thân bài

1. Dẫn nhập

- Hoàn cảnh sáng tác, sơ lược về nội dung tác phẩm,

- Khái quat về nhân vật Tràng

- Nêu vị trí đoạn trích: năm ở phần cuối truyện ngắn, trong buổi sáng đầu tiên Tràng có vợ

2. Phân tích, cảm nhận tâm trạng nhân vật Tràng trong đoạn trích

2.1. Tâm trạng của Tràng khi vừa thức giấc:

+ Êm ái lửng lơ như người vừa ở giấc mơ đi ra

+ Ngỡ ngàng như không phải Tràng đã có vợ

2.2. Sự bất ngờ của Tràng khi nhận thấy sự thay đổi mới mẻ, khác lạ của căn nhà

+ Tâm thế khoan thai, thoải mái “Hắn chắp hai tay sau lưng, lững thững bước ra sân”

+ Cảm giác bất ngờ: “ bỗng chợt nhận ra…mọi thứ thay đổi ( nhà cửa sân vườn, quần áo, ang nước, đống rác… tất cả đã được thổi vào sự sống..

134 of 193

DÀN Ý

2. Phân tích, cảm nhận tâm trạng nhân vật Tràng trong đoạn trích

2.1. Tâm trạng của Tràng khi vừa thức giấc:

+ Êm ái lửng lơ như người vừa ở giấc mơ đi ra

+ Ngỡ ngàng như không phải Tràng đã có vợ

2.2. Sự bất ngờ của Tràng khi nhận thấy sự thay đổi mới mẻ, khác lạ của căn nhà

+ Tâm thế khoan thai, thoải mái “Hắn chắp hai tay sau lưng, lững thững bước ra sân”

+ Cảm giác bất ngờ: “ bỗng chợt nhận ra…mọi thứ thay đổi ( nhà cửa sân vườn, quần áo, ang nước, đống rác… tất cả đã được thổi vào sự sống..

2.3. Sự cảm động, thấm thía của Tràng khi chứng kiến mẹ và người vợ thu vén cho căn nhà.

+ Thấy thương yêu, gắn bó với căn nhà

+ Nhận ra điều mình có: một gia đình đúng nghĩa.

+ Nghĩ đến tương lai đẹp đẽ, đầm ấm.

+ Thấy sung sướng: Một nguồn vui sướng, phấn chấn đột ngột tràn ngập trong lòng.

+ Thấy mình khôn lớn, trưởng thành: Bây giờ hắn mới thấy hắn nên người,

+ Nhận thức được trách nhiệm với gia đình: hắn thấy hắn có bổn phận phải lo lắng cho vợ con sau này.

+ Muốn hành động để góp phần xây dựng tổ ấm: Hắn xăm xăm chạy ra giữa sân, hắn cũng muốn làm một việc gì để dự phần tu sửa lại căn nhà....

135 of 193

DÀN Ý

2. Phân tích, cảm nhận tâm trạng nhân vật Tràng trong đoạn trích

2.1. Tâm trạng của Tràng khi vừa thức giấc:

+ Êm ái lửng lơ như người vừa ở giấc mơ đi ra

+ Ngỡ ngàng như không phải Tràng đã có vợ

2.2. Sự bất ngờ của Tràng khi nhận thấy sự thay đổi mới mẻ, khác lạ của căn nhà

+ Tâm thế khoan thai, thoải mái “Hắn chắp hai tay sau lưng, lững thững bước ra sân”

+ Cảm giác bất ngờ: “ bỗng chợt nhận ra…mọi thứ thay đổi ( nhà cửa sân vườn, quần áo, ang nước, đống rác… tất cả đã được thổi vào sự sống..

2.3. Sự cảm động, thấm thía của Tràng khi chứng kiến mẹ và người vợ thu vén cho căn nhà.

+ Thấy thương yêu, gắn bó với căn nhà

+ Nhận ra điều mình có: một gia đình đúng nghĩa.

+ Nghĩ đến tương lai đẹp đẽ, đầm ấm.

+ Thấy sung sướng: Một nguồn vui sướng, phấn chấn đột ngột tràn ngập trong lòng.

+ Thấy mình khôn lớn, trưởng thành: Bây giờ hắn mới thấy hắn nên người,

+ Nhận thức được trách nhiệm với gia đình: hắn thấy hắn có bổn phận phải lo lắng cho vợ con sau này.

+ Muốn hành động để góp phần xây dựng tổ ấm: Hắn xăm xăm chạy ra giữa sân, hắn cũng muốn làm một việc gì để dự phần tu sửa lại căn nhà....

2.4. Nghệ thuật tiêu biểu của đoạn trích:

- Miêu tả tâm lí nhân vật tỉ mỉ, chân thực, tỉ mỉ, sinh động

- Sử dụng ngôn ngữ kể chuyện linh hoạt, giàu cảm xúc

136 of 193

I. Mở bài

DÀN Ý

II. Thân bài

1. Dẫn nhập

2. Phân tích, cảm nhận tâm trạng nhân vật Tràng trong đoạn trích

2.1. Tâm trạng của Tràng khi vừa thức giấc:

2.2. Sự bất ngờ của Tràng khi nhận thấy sự thay đổi mới mẻ, khác lạ của căn nhà

2.3. Sự cảm động, thấm thía của Tràng khi chứng kiến mẹ và người vợ thu vén cho căn nhà.

2.4. Nghệ thuật tiêu biểu của đoạn trích:

III. Kết bài

- Khẳng định vẻ đẹp tâm hồn nhân vật Tràng qua diễn biến tâm lí

- Khẳng định tài năng của Kim Lân và tấm lòng nhân đạo của ông

- Liên hệ, rút ra thông điệp cho bản thân và mọi người.

3. Nhận xét về tấm lòng nhân đạo của Kim Lân

+ Nêu biểu hiện của ngòi bút nhân đạo trong đoạn trích dẫn nói riêng, trong toàn truyện nói chung.

+ Nhận xét về ngòi bút nhân đạo của tác giả; sâu sắc, thấm thía…

+ Lí giải tại sao tác giả có cái nhìn nhân đạo với người nông dân như vậy?

+ So sánh đối chiếu với ngòi bút nhân đạo của một số nhà văn khác (nếu cần)

137 of 193

MỘT SỐ ĐỀ TRỌNG TÂM TRONG

CHIẾC THUYỀN NGOÀI XA – Nguyễn Minh Châu

1. Phân tích phát hiện của nghệ sĩ Phùng được thể hiện ở đoạn trích “Từ chỗ chiếc xe tăng mà tôi đang đứng…khiến thằng nhỏ lảo đảo ngã dúi xuống cát.” Từ đó, nhận xét tình huống nhận thức trong tác phẩm Chiếc thuyền ngoài xa của Nguyễn Minh Châu.

2. Cảm nhận/Phân tích đoạn trích sau: “Ngay lúc ấy, chiếc thuyền đâm thẳng vào trước chỗ tôi đứng… tôi đã vứt chiếc máy ảnh xuống đất chạy nhào tới.” Từ đó nhận xét về ngòi bút hiện thực của Nguyễn Minh Châu.

3. Cảm nhận/Phân tích nhân vật người đàn bà hàng chài trong đoạn trích sau: “Đây là lần thứ hai,…các chú đâu có hiểu được cái việc của các người làm ăn lam lũ, khó nhọc.” Từ đó nhận xét về ngòi bút nhân đạo của Nguyễn Minh Châu.

4. Cảm nhận/Phân tích nhân vật người đàn bà hàng chài trong đoạn trích sau: “Trong phút chốc, ngồi trước mặt chúng tôi…Cũng có khi biển động gió to chứ chú?.” Từ đó nhận xét về ngòi bút nhân đạo của Nguyễn Minh Châu.

138 of 193

CHIẾC THUYỀN NGOÀI XA

Nguyễn Minh Châu

ĐỀ BÀI 1

Anh/chị hãy phân tích đoạn văn bản sau: “ Ngay lúc ấy, chiếc thuyền đâm thẳng vào chỗ tôi đứng… vứt chiếc máy ảnh chạy nhào tới”. Từ đó, nhận xét về ngòi bút nhân đạo của Nguyễn Minh Châu thể hiện trong tác phẩm.

139 of 193

Ngay lúc ấy, chiếc thuyền đâm thẳng vào trước chỗ tôi đứng. Một người đàn ông và một người đàn bà rời chiếc thuyền. Họ phải lội qua một quãng bờ phá nước ngập đến quá đầu gối. Bất giác tôi nghe người đàn ông nói chõ lên thuyền như quát: “Cứ ngồi nguyên đấy. Động đậy tao giết cả mày đi bây giờ”.

Chắc chắn họ không trông thấy tôi. Người đàn bà trạc ngoài bốn mươi, một thân hình quen thuộc của đàn bà vùng biển, cao lớn với những đường nét thô kệch. Mụ rỗ mặt. Khuôn mặt mệt mỏi sau một đêm thức trắng kéo lưới, tái ngắt và dường như đang buồn ngủ. Người đàn ông đi sau. Tấm lưng rộng và cong như lưng một chiếc thuyền. Mái tóc tổ quạ. Lão đi chân chữ bát, bước từng bước chắc chắn, hàng lông mày cháy nắng rủ xuống hai con mắt đầy vẻ độc dữ lúc nào cũng nhìn dán vào tấm lưng áo bạc phếch và rách rưới, nửa thân dưới ướt sũng của người đàn bà.

Từ chỗ chiếc xe tăng mà tôi đang đứng với chiếc máy ảnh, đi quá mươi bước sâu vào phía trong có một chiếc xe rà phá mìn của công binh Mỹ, chiếc xe sơn màu vàng tươi và to lớn gấp đôi một chiếc xe tăng. Hai người đi qua trước mặt tôi. Họ đi đến bên chiếc xe rà phá mìn. Người đàn bà đứng lại, ngước mắt nhìn ra ngoài mặt phá nước chỗ chiếc thuyền đậu một thoáng, rồi đưa một cánh tay lên có lẽ định gãi hay sửa lại mái tóc nhưng rồi lại buông thõng xuống, đưa cặp mắt nhìn xuống chân.

Lão đàn ông lập tức trở nên hùng hổ, mặt đỏ gay, lão rút trong người ra một chiếc thắt lưng của lính ngụy ngày xưa, có vẻ như những điều phải nói với nhau họ đã nói hết, chẳng nói chẳng rằng lão trút cơn giận như lửa cháy bằng cách dùng chiếc thắt lưng quật tới tấp vào lưng người đàn bà, lão vừa đánh vừa thở hồng hộc, hai hàm răng nghiến ken két, cứ mỗi nhát quất xuống lão lại nguyền rủa bằng cái giọng rên rỉ đau đớn: “Mày chết đi cho ông nhờ. Chúng mày chết hết đi cho ông nhờ!”.

Người đàn bà với một vẻ cam chịu đầy nhẫn nhục không hề kêu một tiếng, không chống trả, cũng không tìm cách trốn chạy.

Tất cả mọi việc xảy đến khiến tôi kinh ngạc đến mức, trong mấy phút đầu, tôi cứ đứng há mồm ra mà nhìn. Thế rồi chẳng biết từ bao giờ, tôi đã vứt chiếc máy ảnh xuống đất chạy nhào tới.

(Chiếc thuyền ngoài xa, Nguyễn Minh Châu, SGK Ngữ văn 12, NXBGD 2008, tr 72-73)

Anh/chị hãy phân tích đoạn văn bản sau. Từ đó, nhận xét về ngòi bút nhân đạo của Nguyễn Minh Châu thể hiện trong tác phẩm.

Thao tác lập luận chính

Phân tích đề

Đối tượng – phạm vi phân tích

Yêu cầu phụ

140 of 193