1 of 36

Από την ατμόσφαιρα της Γης

στις ατμόσφαιρες των πλανητών:

Προεκτάσεις στο μάθημα της Γεωλογίας/Γεωγραφίας

Γεώργιος Μπαμπασίδης

Σύμβουλος Εκπαίδευσης ΠΕ04 Γ΄ Αθήνας

https://en.wikipedia.org/wiki/File:Moon_Limb_%26_Troposphere.JPG

ΕΚΦΕ ΑΙΓΑΛΕΩ 17-10-2023

ΕΚΦΕ ΑΓΙΩΝ ΑΝΑΡΓΥΡΩΝ 31-10-2023

2 of 36

Caption

3 of 36

Caption

4 of 36

Γεωλογία-Γεωγραφία

Αστρονομία

Πλανητολογία

 

 

NASA/JPL-Caltech/MSSS

PIA24269-3-16

5 of 36

Μεθοδολογία

Δημιουργία υλικού:

Γεώσφαιρες

(Ατμόσφαιρα, Υδρόσφαιρα, Λιθόσφαιρα, Βιόσφαιρα)

Διδακτική μεθοδολογία:

Συνεργατική διερεύνηση με στοιχεία κονστρουκτιβισμού

6 of 36

Τι βλέπουμε;

By NASA/Crew of Expedition 22 - http://spaceflight.nasa.gov/gallery/images/shuttle/sts-130/html/iss022e062672.htmlhttp://www.nasa.gov/multimedia/imagegallery/image_feature_1592.html, Public Domain, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=9466899

7 of 36

Ατμόσφαιρα

Στρατόσφαιρα

Τροπόσφαιρα

Μεσόσφαιρα

Είναι η αεριώδης μάζα που περιβάλλει τη Γη

(…και είναι απαραίτητη για τη ζωή)

Περιέχει αέρια

κυρίως άζωτο, οξυγόνο

By NASA/Crew of Expedition 22 - http://spaceflight.nasa.gov/gallery/images/shuttle/sts-130/html/iss022e062672.htmlhttp://www.nasa.gov/multimedia/imagegallery/image_feature_1592.html, Public Domain, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=9466899

Ποιο είναι το όριο του διαστήματος;

8 of 36

https://www.nasa.gov/sites/default/files/images/463940main_atmosphere-layers2_full.jpg

NASA/Goddard

9 of 36

Πλανητικές ατμόσφαιρες

Ομάδες εργασίας

  • Σύσταση (από τι αποτελείται)
  • Χαρακτηριστικά (π.χ. χρώμα)
  • Φωτογραφία

Ομάδα 1: Ερμής, Γη, Ποσειδώνας

Ομάδα 2: Αφροδίτη, Κρόνος

Ομάδα 3: Άρης, Ουρανός, Δίας

10 of 36

Ερμής

Public Domain, https://en.wikipedia.org/w/index.php?curid=66987070

Mercury profile MDIS MESSENGER

Επιφανειακή θερμοκρασία

-180°C, 450°C

Χημική Σύσταση

Οξυγόνο�Κάλιο Υδρογόνο�Ήλιο�Νάτριο�Μαγνήσιο

Άλλα χαρακτηριστικά

κάτι σαν εξώσφαιρα

https://svs.gsfc.nasa.gov/13425

11 Νοεμβρίου 2019

Λίγες διαστημικές αποστολές...

11 of 36

By NASA/JPL-Caltech - https://photojournal.jpl.nasa.gov/jpeg/PIA23791.jpg, Public Domain, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=92067475

Αφροδίτη

Runaway greenhouse effect

Επιφανειακή θερμοκρασία

464°C

Χημική Σύσταση

Διοξείδιο του άνθρακα�Άζωτο

Άλλα χαρακτηριστικά

Πολύ πυκνή

Σύννεφα θειικού οξέως

250 km πάχος

By NASA - http://newfrontiers.nasa.gov/images/2_06_VENUS_lg.png, Public Domain, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=1060582

12 of 36

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/b/be/Top_of_Atmosphere.jpg

Ας φτιάξουμε ένα σύννεφο...

Υλικά:

  • Διαφανές πλαστικό μπουκάλι αναψυκτικού από σκληρό πλαστικό
  • Σπίρτα, εναλλακτικά οδοντογλυφίδες και αναπτήρα
  • Νερό
  1. Βάζουμε λίγο νερό στο μπουκάλι και ανακινώ το δοχείο ώστε να φτάσουν σταγόνες στα τοιχώματά του.
  2. Ανάβω ένα σπίρτο, το αφήνω να κάψει λίγο και το ρίχνω στο μπουκάλι
  3. Κλείνω ΑΜΕΣΩΣ το καπάκι.
  4. Πιέζω και απελευθερώνω το μπουκάλι με τα δάκτυλά μου.

Τι παρατηρώ; Πώς εξηγείται το φαινόμενο;

13 of 36

By ESA & MPS for OSIRIS Team MPS/UPD/LAM/

IAA/RSSD/INTA/UPM/DASP/IDA

Άρης

Επιφανειακή θερμοκρασία

-63°C

Χημική Σύσταση

Διοξείδιο του άνθρακα�Άζωτο

Άλλα χαρακτηριστικά

Αραιή

NASA/Viking 1/ 1976

http://photojournal.jpl.nasa.gov/catalog/PIA01547

14 of 36

https://solarsystem.nasa.gov/news/469/10-things-massive-dust-storm-on-mars/

Ανεμοθύελλες ...

15 of 36

Η πρώτη μηχανική πτήση ... 11 Απριλίου 2021

16 of 36

Ας φτιάξουμε και εμείς ένα ελικοπτεράκι από χαρτί...

Υλικά:

  • Χαρτί Α4
  • Ψαλίδι
  • Μολύβι
  • Συνδετήρες

Κατασκευή:

  1. Διπλώνουμε το χαρτί κατά πλάτος σε οκτώ μέρη και κόβουμε το ένα.
  2. Σχεδιάζουμε το διπλανό σχήμα στο χαρτί
  3. Κόβουμε με το ψαλίδι στις γραμμές ΕΚΤΟΣ από τις διακεκομμένες, τις οποίες και διπλώνουμε όπως στο πάνω σχήμα.
  4. Τοποθετούμε τους συνδετήρες στη βάση και ξεκινούμε πτήσεις

Πώς πετάει;

17 of 36

https://spaceplace.nasa.gov/aurora/en/

By The original uploader was 14jbella at English Wikipedia. - Transferred from en.wikipedia to Commons., CC BY-SA 1.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=37486421

Βόρειο και Νότιο Σέλας

South pole of Saturn. Image courtesy of NASA/ESA/STScI/A. Schaller.

18 of 36

Δίας

Χημική Σύσταση

Υδρογόνο 75%

Ήλιο 25%

Νέφη αμμωνίας και μεθανίου σε ζώνες

Άλλα χαρακτηριστικά

Δεν έχει επιφάνεια, ίσως πυρήνα�Έχει περισσότερα από 75 φεγγάρια

Hubble Space Telescope, June 27, 2019

NASA, ESA, A. Simon (Goddard Space Flight Center), and M.H. Wong (University of California, Berkeley)

https://solarsystem.nasa.gov/resources/2486/hubbles-new-portrait-of-jupiter/

Μεγάλη ερυθρά κηλίδα (αιώνες)

19 of 36

Κρόνος

Χημική Σύσταση

Υδρογόνο�Ήλιο

Άλλα χαρακτηριστικά

Δεν έχει επιφάνεια, ίσως πυρήνα�Έχει 82 φεγγάρια

NASA/JPL-Caltech/Space Science Institute,

https://photojournal.jpl.nasa.gov/catalog/PIA18320

Dec. 6, 2007

Σκιά Τηθύος

Τηθύς

Διώνη

Εγκέλαδος

20 of 36

PIA 08329 https://eoimages.gsfc.nasa.gov/images/imagerecords/7000/7314/saturn_cas_lrg.jpg

21 of 36

Ουρανός

Χημική Σύσταση

Υδρογόνο

Ήλιο

Μεθάνιο

Άλλα χαρακτηριστικά

Γαλάζιο χρώμα �Έχει 27 φεγγάρια

https://solarsystem.nasa.gov/planets/uranus/overview/

January, 14 1986

NASA/JPL

22 of 36

Ποσειδώνας

Χημική Σύσταση

Υδρογόνο

Ήλιο

Μεθάνιο

Άλλα χαρακτηριστικά

Πιο έντονο μπλε από τον Ουρανό�Έχει 14 φεγγάρια

https://solarsystem.nasa.gov/planets/neptune/overview/

August 20, 1989

NASA / JPL / Voyager-ISS / Justin Cowart

23 of 36

Πώς να αποκτήσεις μια ατμόσφαιρα…

.../Αστροφυσική/Φυσική Διαστήματος/Πλανητική Επιστήμη/...

24 of 36

https://hubblesite.org/contents/news-releases/1994/news-1994-24.html

Orion Nebula

1500 ε.φ.

Πώς να αποκτήσεις μια ατμόσφαιρα…

Η γένεση

ενός ηλιακού

συστήματος

25 of 36

https://esahubble.org/images/solar_system_a/

Credit: The International Astronomical Union/Martin Kornmesser

Πώς θα διατηρήσεις την ατμόσφαιρά σου...

βαρύτητα και απόσταση από τον Ήλιο

26 of 36

This image is courtesy of Nick Strobel at www.astronomynotes.com

27 of 36

This image is courtesy of Nick Strobel at www.astronomynotes.com

Διαφυγή αερίων

ατμοσφαιρών

28 of 36

https://solarsystem.nasa.gov/resources/687/terrestrial-planet-sizes/

Πώς θα διατηρήσεις την ατμόσφαιρά σου...

Ερμής

Αφροδίτη

Γη

Άρης

Χωρίς ατμόσφαιρα

Με ατμόσφαιρα

NASA/Lunar and Planetary Institute

Σήμερα...

29 of 36

Μηχανισμοί αναπλήρωσης της ατμόσφαιρας (Δευτερογενής ατμόσφαιρα)

  1. Βομβαρδισμός από μικρά αντικείμενα (κομήτες - αστεροειδείς)
  2. Εξάτμιση/εξάχνωση υλικών της επιφάνειας
  3. Ηφαιστειακά αέρια

https://astrobiology.nasa.gov/news/re-thinking-a-critical-period-in-earths-history/

Artist concept of the early Earth.

NASA'S GODDARD SPACE FLIGHT CENTER CONCEPTUAL IMAGE LAB

30 of 36

Μόνο οι πλανήτες έχουν ατμόσφαιρα;

31 of 36

...Μην ξεχνάς τον Τιτάνα, το μεγαλύτερο δορυφόρο του Κρόνου!

Άζωτο όπως και η Γη και μεθάνιο

https://photojournal.jpl.nasa.gov/beta/catalog/PIA06236

32 of 36

By Kelvinsong - Own work, CC BY-SA 3.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=28134727

33 of 36

https://www.youtube.com/watch?v=msiLWxDayuA

Η προσεδάφιση του Huygens στον Τιτάνα

34 of 36

Fulchignoni et al. (2005)

Encrenaz & Coustenis (2018)

35 of 36

By NASA/JHUAPL/SwRI - http://www.nasa.gov/nh/nh-finds-blue-skies-and-water-ice-on-pluto

Χημική Σύσταση

Άζωτο �Μεθάνιο

Άλλα χαρακτηριστικά

Μοιάζει με την ατμόσφαιρα του Τιτάνα

Νάνοι πλανήτες - Πλούτωνας

New Horizons Ralph/Multispectral Visible Imaging Camera (MVIC)

NASA/JHUAPL/SwRI - http://www.nasa.gov/feature/pluto-wows-in-spectacular-new-backlit-panorama

36 of 36

The Pale Blue Dot -Feb. 14, 1990 by NASA’s Voyager 1 (6 billion kilometers) from the Sun.

https://science.nasa.gov/resource/voyager-1s-pale-blue-dot/