Að skilja hlutdrægni gervigreindar

6.–12. BEKKUR

commonsense.org/education

Shareable with attribution for noncommercial use. Remixing is permitted.

Hvernig er gervigreind hlutdræg?

Mikilvæg spurning

commonsense.org/education

Shareable with attribution for noncommercial use. Remixing is permitted.

Skilgreinum hlutdrægni gervigreindar.

​

Skiljum af hverju gervigreind er hlutdræg.

​

Finnum leiðir til að draga úr hlutdrægni gervigreindar.

NÁMSMARKMIÐ

1

2

3

commonsense.org/education

Shareable with attribution for noncommercial use. Remixing is permitted.

Þegar tölvunarfræðingar búa til gervigreindarforrit nota þeir tvær mismunandi gerðir af gögnum: þjálfunargögn (e. traning data) og prófunargögn (e. testing data).

ÚTSKÝRING

commonsense.org/education

Shareable with attribution for noncommercial use. Remixing is permitted.

Þjálfunargögn (training data)

upplýsingarnar sem gefnar eru gervigreindarforriti til að hjálpa því að læra hvernig á að gera tiltekið verkefni.

Lykilhugtak

commonsense.org/education

Shareable with attribution for noncommercial use. Remixing is permitted.

Prófunargögn (testing data)

Upplýsingarnar sem notaðar eru til að athuga hvort gervigreindin sem var búin til sé áreiðanleg og nákvæm.

Lykilhugtak

commonsense.org/education

Shareable with attribution for noncommercial use. Remixing is permitted.

Ímyndaðu þér að við séum tölvunarfræðingar sem vinnum við að búa til gervigreindarforrit. Tilgangur forritsins er að bera kennsl á mismunandi tegundir af ávöxtum. Við erum með nokkur þjálfunargögn til að hjálpa okkur að byrja.

ÚTSKÝRING

commonsense.org/education

Shareable with attribution for noncommercial use. Remixing is permitted.

ÁVAXTA GREINIR

Þjálfunargögn

Þú notar myndirnar til hægri til að hjálpa þér að þjálfa gervigreindina þína.

• Byggt á þjálfunargögnunum sem við höfum, hvaða tegundir af ávöxtum gæti gervigreindin okkar verið fær um að bera kennsl á?

Appelsína

Epli

Epli

Epli

Vínber

Appelsína

Appelsína

Banani

Vínber

commonsense.org/education

Shareable with attribution for noncommercial use. Remixing is permitted.

ÁVAXTA GREINIR

Prófunar gögn

Myndirnar til hægri eru gögn �sem þú notar til að prófa hvort gervigreindin hafi virkað. Merkingarnar undir hverri mynd �eru það sem gervigreindin heldur að hver ávöxtur heiti.

Epli

Vínber

Appelsína

Vínber

Epli

Appelsína

Epli

Appelsína

Bananar

commonsense.org/education

Shareable with attribution for noncommercial use. Remixing is permitted.

ÁVAXTA GREINIR

Prófunar gögn

• Tekur þú eftir einhverjum mistökum?
• Af hverju heldur þú að gervigreindin sé að gera þessi mistök?

Apple

Grape

Orange

Grape

Apple

Orange

Apple

Orange

Banana

commonsense.org/education

Shareable with attribution for noncommercial use. Remixing is permitted.

Hlutdrægni gervigreindar (ai bias)

Þegar gervigreind tekur ákvörðun sem er röng �eða villandi af því að hún lærði frá upplýsingum sem voru ekki nákvæmar

Lykilhugtak

commonsense.org/education

Shareable with attribution for noncommercial use. Remixing is permitted.

ÁVAXTA GREINIR: HLUTDRÆGNI

EF þjálfunar gögnin fyrir epli væri eina dæmið um rauðan ávöxt.

Prófunar gögnin sýna að gervigreindin lærði að greina allt rautt sem epli.

​

Gervigreindin sem við bjuggum til er hlutdræg og heldur að allir rauðir ávextir séu epli.

Testing Data

Training Data

commonsense.org/education

Shareable with attribution for noncommercial use. Remixing is permitted.

SPEGLUN

Hvernig gætum við�dregið úr hlutdrægni gervigreindarinnar?

commonsense.org/education

Shareable with attribution for noncommercial use. Remixing is permitted.

SPEGLUN

Hvernig gætum við dregið úr hlutdrægni gervigreindarinnar?

• Sýnt henni fleiri dæmi um hluti sem eru ekki ávextir�þannig að hún verði betri í að greina hvað ávextir eru.
• Sýna henni fleir dæmi um aðrar tegundir ávaxta �(t.d. mangó, kiwi, vatnsmelónur, greipaldin…)
• Sýna henni myndir af ávöxtum í ýmsu formi�(ólík stærð, þroskaðir ávextir vs. óþroskaðir, o.s.frv.)

commonsense.org/education

Shareable with attribution for noncommercial use. Remixing is permitted.

Þó það sé nánast ómögulegt að útrýma gervigreindar hlutdrægni algjörlega

í tækni, getum við gert okkar besta til að draga úr þessu með því að bæta við

eins fjölbreyttum og vönduðum

þjálfunargögnum og hægt er.

​

ÚTSKÝRING

commonsense.org/education

Shareable with attribution for noncommercial use. Remixing is permitted.

ÚTSKÝRING

Nú skaltu Ímynda þér að þú sért beðinn um að búa til gervigreindarapp sem getur greint veðurfar, eins og sól, rigningu eða hvort það sé skýjað.

​

Lýstu hvers konar myndir þú settir með sem þjálfunar gögn. Markmið þitt er að koma með eins fullkomin gögn og mögulegt er svo að þú takmarkir líkurnar á hlutdrægni gervigreindarinnar!

​

commonsense.org/education

Shareable with attribution for noncommercial use. Remixing is permitted.

EFTIRFYLGNI

• Skýjafar: heiðskýrt, hálf-skýjað, skýjað, þungbúið
• Tími dagsins: sólarupprás, morgun, síðdegi, sólarlag, nótt
• Árstíð: vor, sumar, haust, vetur
• Landfræðileg staðsetning: fjöll, strönd, eyðimörk, borg, smábær
• Veðurfyrirbrigði: regnbogi, elding, fellibyljir, hvirfilbyljir
• Úrkoma: móða, súld, rigning, snjór, slydda, haglél
• Hvað annað?

commonsense.org/education

Shareable with attribution for noncommercial use. Remixing is permitted.

Mundu að á bak við hvert gervigreindartól eru manneskjur sem taka ákvarðanir um hvaða þjálfunargögn tólið mun nota. Ef við skiljum hvernig hlutdrægni í gervigreind á sér stað þá getum við hjálpað okkur að vera gagnrýnin á hugsanleg áhrif gervigreindarinnar.

AÐ LOKUM

commonsense.org/education

Shareable with attribution for noncommercial use. Remixing is permitted.

commonsense.org/education

Shareable with attribution for noncommercial use. Remixing is permitted.