Niemiecki plan pozycji obronnych budowanych �w latach 1943-1944
Drewenz Stellung była niemiecką pozycją obronną o charakterze polowym, do nadejścia ofensywy rosyjskiej w styczniu 1945 roku nie została w pełni ukończona.
Pozycje niemieckie w okolicach Węgierska i Bocheńca (gmina Radomin)
W skład przedmościa golubskiego wchodziły dwa ważne punkty oporu w Węgiersku i Bocheńcu. Pierwszy blokował szosę z Lipna do Golubia - Dobrzynia, a drugi szosę z Rypina do Golubia- Dobrzynia.
Pozycje większości istniejących schronów na terenie Węgierska i Macikowa
Budowa umocnień rozpoczęła się w 1943 roku. Według relacji świadków stworzono nawet specjalną kolejkę z Dobrzynia nad Drwęcą, która dowoziła materiały do budowy schronów.
Część schronów została zasypana, inne są w dobrym stanie.
Bunkry widoczne z satelity - poszukiwania
„Tobruki” blokujące drogę �Kikół - Golub-Dobrzyń
Łącznie stworzono 13 bunkrów Ringstand 58c (Tobruk) w Węgiersku. Załoga była zwykle dwuosobowa. Zaletą schronu były małe rozmiary, znacznie utrudniające jego wykrycie i zniszczenie.
Środki: 11 m3 betonu
250 kg zbrojenia
Czas budowy: 25 dni�
„Tobruk”znajdujący się tuż przy drodze wojewódzkiej.
Strzelec stał na skrzynce amunicyjnej. W razie potrzeby kucał. Do schronów tego typu musiały dochodzić okopy.�
Budowa schronów i umocnień
�
Oprócz bunkrów powstały dwie linie rowów strzeleckich i rów przeciwczołgowy.
Tworzono także schrony drewniano-ziemne. Po wojnie z bali rozebranych ze schronów budowano stodoły w Węgiersku i Macikowie. �
Regelbau 668 - największy bunkier zachowany w Węgiersku
Zachowany na polu p. Lorenca. Posiada zachowane drzwi.
Grubość ścian 1,5 m
Ilość betonu 310 m3
Ilość stali 9 ton
Ochrona do max. 9 żołnierzy
Zawierał prycze oraz przenośną toaletę.
W Węgiersku wykopano doły pod dwa kolejne takie schrony.�
Przyszkolny „szajerek”
Robotnicy pomieszkiwali w budynku szkoły, w budynku gospodarczym przygotowywano dla nich posiłki. Wielu schronów nie udało się zbudować przed przesunięciem się linii frontu.�
Wizja przygotowań niemieckich do obrony w styczniu 1945 roku
23 stycznia 1945 roku w Węgiersku było bardzo zimno ok. -20 stopni Celsjusza.
Armia Czerwona nadeszła od strony Sitna. Niemieccy obrońcy pozycji pochodzili z 542 Dywizji Grenadierów Ludowych.
W 2014 r. w Sitnie odkryto masowy grób żołnierzy niemieckich, którzy zostali zaskoczeni przez Armię Czerwoną. Walki trwały krótko, ale były intensywne. W Węgiersku pozostało sporo niemieckiej broni, amunicji oraz zwłoki żołnierzy m.in. pod lasem w stronę Dobrzynia
Fragment kroniki z Nowogrodu dotyczący zakończenia działań wojennych w Węgiersku.
Kronika parafii w Nowogrodzie:
“Pod koniec wojny, przed ucieczką swą sromotną- Niemcy ograbili ludność tutejszą i okoliczną z koni, bydła i z czego im się udało ograbiali niemal doszczętnie.”
Młodzież z Węgierska w 1942 roku podczas przymusowych robót u niemieckich gospodarzy
Dziękuję za uwagę
Wiktoria Wyborska
Szkoła Podstawowa �im. Józefa Sołtykiewicza w Węgiersku
�źródła: Relacje świadków (m.in. p. Dzikowska, p. Lorenc)
Archiwum Szkoły Podstawowej w Węgiersku
Archiwum parafii w Nowogrodzie
Zdjęcia własne oraz Stowarzyszenia Przedmoście Golubskie