Brandbrief voor een structurele aanpak van moslimdiscriminatie en islamofobie in Nederland Datum: mei
2026
Aan de fracties van de Tweede Kamer der Staten-Generaal,
Met deze brandbrief doen wij, het Collectief tegen Islamofobie en Discriminatie, samen met islamitische
organisaties, mensenrechtenorganisaties en andere maatschappelijke organisaties, een dringende
oproep om eindelijk werk te maken van een structurele en integrale aanpak van islamofobie en
moslimdiscriminatie in het publieke domein. De noodzaak is groot en het gevoel van urgentie wordt
breed gedeeld. Nederlandse moslims zien, voelen en horen (in de politiek, media en tijdens
herdenkingen) dat Palestijnse levens, onze islamitische broeders en zusters, niks waard zijn voor veel
islamofoben, en denken hoe zouden wij behandeld worden als hier een oorlog uitbreekt? We moeten
het hier over hebben. Maak er geen olifant in de Kamer van. Juist ook niet na deze herdenkingsdagen.
Op 18 april zijn wij bijeengekomen met (een deel van) de ondertekenaars van het Manifest tegen
islamofobie, mensen uit wetenschap, journalistiek, onderwijs, moskee- en jongerenorganisaties,
mensenrechtenorganisaties en andere maatschappelijke initiatieven om te spreken over één centrale
vraag: hoe doorbreken we de oorverdovende stilte rond islamofobie en wat is er nodig om nu eindelijk
daden te zien?
Normalisering van islamofobie: de feiten liegen niet
Ruim één miljoen moslims maken deel uit van de Nederlandse samenleving. Zij wonen, werken, leren,
ondernemen en bouwen al generaties lang mee aan dit land. En al generaties lang signaleren zij dat de
Nederlandse overheid hen onvoldoende beschermt tegen moslimdiscriminatie, maar er via beleid,
wetgeving en politieke retoriek juist aan bijdraagt.
Het Nationaal Onderzoek
Moslimdiscriminatie (Regioplan/Ercomer, 2025) concludeert dat
moslimdiscriminatie in Nederland structureel en genormaliseerd is, en dat een deel van de Nederlandse
moslims zich terugtrekt uit de samenleving. De Nationaal Coördinator tegen Discriminatie en Racisme
spreekt inmiddels van een “chronische en genormaliseerde” vorm van discriminatie. Over deze
ontwikkeling maken we ons grote zorgen.
Enkele cijfers uit de factsheet Moslimhaat en moslimdiscriminatie om de urgentie te onderstrepen:
- In 2024 en 2025 werden meer meldingen van moslimdiscriminatie gedaan bij de antidiscriminatievoorzieningen dan ooit tevoren. In 2025 ging het al om 6,7% van alle discriminatiemeldingen bij de ADV’s: opnieuw een record;
- De meeste meldingen gaan over discriminatie in de openbare ruimte, online en op de arbeidsmarkt, en raken vooral moslimvrouwen met hoofddoek. Uit onderzoek blijkt dat vrouwen met hoofddoek bij sollicitaties 2 tot 7 keer minder positieve reacties krijgen en ook bij stages structureel worden benadeeld;
- Europese cijfers laten zien dat 55% van de Nederlandse moslims discriminatie heeft ervaren; Nederland behoort daarmee tot de landen waar moslimdiscriminatie bovengemiddeld veel voorkomt.
Dit zijn geen losse incidenten, maar het zichtbare resultaat van een systeem waarin moslims stelselmatig als
verdacht, ongewenst of minder beschermwaardig worden behandeld. Moslims hebben te maken met
institutionele vormen van discriminatie zoals bleek uit meerdere onderzoeken, uit het Toeslagenschandaal
en de discriminatie door banken. Er is sprake van etnisch profileren en discriminatie op tal van terreinen.
Institutioneel wantrouwen leidde tot illegale spionage in moskeeën en tot politieke voorstellen die moslims
steeds opnieuw als risico framen. Recent nog nam u in de Tweede Kamer een motie aan om ‘de
Moslimbroederschap’ en “gelieerde organisaties” te verbieden. Wanneer dit beleid zou worden is er een
groot risico op verdere stigmatisering en verdachtmaking van brede delen van de moslimgemeenschap. Het
gevolg van dit alles is een groeiend gevoel van onveiligheid: steeds meer moslims vragen zich af of zij en hun
kinderen in Nederland nog wel een toekomst hebben.
De verantwoordelijkheid van Kabinet en Kamer
Ondanks deze feiten blijft de politieke reactie beperkt tot lippendienst, losse projecten en symbolische
overlegtafels. Elke nieuw Kamerlid zweert trouw aan de Grondwet, maar meerdere partijen in de Tweede
Kamer dienen voorstellen in die moslims minder rechten toekennen dan andere Nederlanders – een
praktijk die frontaal in strijd is met artikel 1 van diezelfde Grondwet. De Tweede Kamer weigert
belangrijke onderzoeken naar moslimdiscriminatie plenair te bespreken en het recente coalitieakkoord
benoemt moslimdiscriminatie niet eens meer als zelfstandig thema, terwijl er wel maatregelen zijn
genomen die op gespannen voet staan met artikel 1, zoals het zwaarder beboeten van vrouwen die een
niqab dragen. De politieke boodschap is helder: jouw lichaam, jouw geloof, jouw vrijheid zijn minder
waard als je moslim bent.
In 2022 nam de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties unaniem een resolutie aan waarmee 15
maart werd uitgeroepen tot Internationale Dag tegen Islamofobie; die resolutie verplicht Nederland om
aanvallen op moslims en hun heilige plaatsen ondubbelzinnig te veroordelen, actief bij te dragen aan
tolerantie en vrede en deze dag zichtbaar te markeren met concrete activiteiten. Die verplichting wordt in
Nederland nauwelijks zichtbaar ingevuld.
We hebben geen behoefte aan nieuwe onderzoeken. We weten al lang wat werkt tegen
moslimdiscriminatie: gerichte erkenning, normstelling, stevig antidiscriminatiebeleid, handhaving en een
duidelijke politieke grens tegen ontmenselijkende retoriek. Mensenrechtenorganisaties,
moslimorganisaties, antiracisme-initiatieven en onafhankelijke onderzoekers hebben dit keer op keer
onderbouwd. Het probleem zit in beleid, wetgeving, handhaving en een politiek discours dat Nederlandse
moslims steeds weer als tweederangsburgers behandelt.
Wij hebben ons deel gedaan – nu bent u aan zet
Vanuit de islamitische gemeenschap is de afgelopen jaren alles gedaan wat in een democratische
rechtsstaat van burgers gevraagd mag worden. We hebben:
- Diverse manifesten opgesteld, waaronder het Manifest tegen islamofobie / J’accuse, ondertekend door honderden islamitische en maatschappelijke organisaties ;
- Meerdere brandbrieven en open brieven gestuurd aan kabinet en Kamer – vaak zonder enige inhoudelijke reactie;
- Tientallen gesprekken gevoerd met ministeries, gemeenten en nationale instituties;
- Tientallen keren deelgenomen aan conferenties, dialoogbijeenkomsten, focusgroepen en onderzoeken
- Tientallen bijeenkomsten georganiseerd, zoals de recente bijeenkomst op 18 april 2026, om kennis, ervaringen en oplossingen te delen.
Steeds weer hebben wij de fundamenten van onze rechtsstaat aangesproken: gelijkheid, menselijke
waardigheid, vrijheid van godsdienst, bescherming door de overheid. Steeds weer bleef een serieuze en
structurele reactie uit.
Wij zeggen het nu zo helder mogelijk:
Het moment van nóg meer vrijblijvende dialoog is voorbij. Het is tijd voor daden. De
verantwoordelijkheid ligt bij de overheid – en dus bij u als Tweede Kamer.
Onze eisen
Wij verwachten dat de Tweede Kamer, samen met het kabinet, de volgende stappen zet:
- Erken niet alleen moslimdiscriminatie, maar ook islamofobie (anti-moslimracisme, moslimhaat) als specifieke, structurele vorm van racisme.
- Vraag om een nationaal actieplan anti-moslimracisme met concrete doelen en deadlines.
- Reserveer structureel budget voor de aanpak van islamofobie.
- Zorg voor eenduidige landelijke registratie en jaarlijkse publicatie van moslimdiscriminatie.
- Versterk onderzoek en handhaving.
- Wij verzoeken om uitsplitsing naar afkomst of religie af als geen concreet, proportioneel en rechtmatig beleidsdoel wordt aangetoond.
- Stel een nationaal coördinator tegen islamofobie en moslimdiscriminatie aan met een vergelijkbaar mandaat als de Nationaal Coördinator Antisemitismebestrijding (NCAB)
- Stop de politieke normalisering van moslimhaat.
Tot slot
Moslimdiscriminatie is geen randverschijnsel en geen gevoeligheid van een kleine groep. Het raakt de
levens, kansen en veiligheid van ruim één miljoen mensen in dit land, en daarmee de integriteit van de
democratische rechtsstaat als geheel. Stilte vergroot dit probleem. Wegkijken legitimeert het.
Wij hebben ons deel gedaan. Nu is het uw beurt om verantwoordelijkheid te nemen en te handelen.
Genoeg is genoeg.
Hoogachtend,
Collectief tegen Islamofobie en Discriminatie
Abdou Menebhi
