Nguyễn Văn Quýt

 

         Tôi còn nhớ khoảng năm 1969 sau khi tốt nghiệp khoá đào tạo sư phạm KT NLS, dạng ưu tiên chọn nhiệm sở, tôi đã chọn Trường Trung hoc kỹ thuật NLS Bình Dương, bộ môn chăn nuôi – thú y và thực hành nông trại.

        Anh em cùng khoá  về trường gồm Ban Canh nông có: chị Hương (vợ anh Đăng Tấn Lung), anh Vương Thế Đức, anh Nguyễn Văn Tấn; Lâm nghiệp có anh Nguyễn Hoàng Minh, anh Đặng Tấn Lung (về sau chuyển vào trương trung học NLS An Mỹ cách trường BD không xa lắm); ban Mục súc có tôi, anh Phạm Anh Tuấn, anh Lê Kim Ry; Công thôn có anh Tãi Thành Sâm, anh Nguyễn Thanh Nhàn, Nguyễn Văn Cao, Nguyễn Trọng Hiền còn vài anh mà lâu quá không nhớ hết được.

         Vị hiệu trưởng lúc tôi về nhân công tác là Ông Huỳnh Kim Ngọc kỹ sư súc khoa khoá 1 (đang định cư ở Mỹ), giám học là anh Trịnh Xuân Tài (đang định cư ở Úc) Giám canh là anh Bùi Sanh Báu. Sau đó Ông Nguyễn Văn Hạnh thay ông Ngọc và người thứ ba thay ông Hạnh là ông Huỳnh Xuân Thọ làm hiệu trưởng cho đến ngày 30-4-1975

 

         Ở Miền Nam hồi bấy giờ có rất nhiều trường THNLS: Bảo Lộc , Huế, Cần Thơ, Định Tường, Long An, Phan Rang v.v… Việc chọn nhiêm sở của tôi có phần nào ảnh hưởng nghệ thuật phim ảnh một chút. Chuyện là hồi ấy tôi cũng rất thích cinema  trong đó có phim “Người đẹp Bình Dương“ do nữ minh tinh nổi tiêng Thẩm Thuý Hằng đóng vai chính và nam diễn viên La Thoai Tân. Từ đó ghi dấu ấn trong tôi cái đẹp của miền đất cây lành trái ngọt nầy. Vì vậy lúc học Sư phạm ra trường tôi đã chọn trường NLS Bình Dương.

 

         Buổi đầu bỡ ngỡ tay xách nách mang về vùng đất  lạ mà từ trước giờ chưa một lần bước chân đến, cũng may trong khóa học có mấy anh em quê BD. Đầu tiên tôi đến  nhà anh Nguyễn Văn Tấn (ban canh nông)  ở Thị trấn Thủ Dầu Một. Từ nhà anh Tấn đi dạy cũng khá xa trường, phải đi xe đò từ thị trấn về Búng, buổi trưa ở lại trường. Một thời gian sau mới tìm được chỗ ở gần trường hơn, đó là nhà anh Đặng Hữu Thức khoá một cũng về đây thuê, nhà ở sát bên đường xe lửa, chạy lên Lộc Ninh con đường sắt hồi Tây còn sót lai một đoạn qua chợ Búng. Thầy Thức ở cùng mẹ già, tôi xin  ở với anh cho vui, hơn nữa anh cũng là người Huế  nói với nhau cũng dễ nghe dễ hiểu.Thật ra thời gian nầy tôi ở nhiều chỗ, nhưng ở lâu nhất là nhà của bác Hai ở trong khu trường Tàu, nói là nhà nhưng thật ra đây là một cái kho để trống, tôi xin bác Hai cho tôi mướn, quét dọn lại xem ra cũng được về sau có anh Miêng và má anh cùng ở, tiền nhà  chia nhau trả. Điểm đặc biệt căn nhà nầy là nơi  tập kết của các thầy ở Sàigòn về đây, mỗi ngày trước giờ lên lớp, nhóm giáo viên (hồi đó gọi là giáo sư) gồm các anh thường đến có anh Nguyễn Viết Huyền dạy môn sử địa; anh Phan Quang Định dạy Triết; anh Tạ ngoc Sương dạy Lý Hóa, anh Tải Thành Sâm anh Nguyễn Văn Cao (sau nầy đổi về trường NLS Định Tường, Mỹ Tho) dạy công thôn; anh Phạm Anh Tuấn; anh Trần Hồng Đức. Thỉnh thoảng có mấy em học viên đến thăm chơi: em Thái Thị Lành, em Trung, em Bình, em Há. v.v… Cạnh bên nhà bác Hai có ngôi trường tiểu học do người Hoa sáng lập. Như các bạn đã biết Búng là miền đất có rất nhiều người Hoa sinh sống tự bao đời trước, con em họ đến đây để học. Cách nơi đây không xa lắm có một ngôi chùa cổ gọi là chùa Bà, hằng năm vào ngày 15/1 âm lịch đầu năm, mọi nơi kể cả người ở Sài Gòn về đây hành hương tạo cho vùng đất chợ Búng-Cầu Ngang vốn đã nổi tiếng cây trái hiền hoà thêm mùa lễ hội thiêng liêng thật tuyệt vời. Nét đặc thù đó đã níu chân người xa xứ như tôi suốt bốn, năm năm cho dến năm 1975.

 

         Về trường tôi được sắp xếp dạy thực hành nông trại (THNT) của các lớp: 8,9  10,11 MS. Ở đây tôi muốn nói cái rất riêng của bộ môn nầy mà chưa chắc các trường kỹ thuật khác đã có. Chương trình nầy có nguồn gốc từ Mỹ được quý vị G/S ở NHA HOC VỤ NLS biến cải dành cho các trường  Trung học kỹ thuât NLS thực hiện phù hợp với  cách tổ chức Nông gia tương lai sau nầy .

Giờ THNT môn MS

 

         Viêc dạy môn THNT cũng có lắm chuyện vui, buồn: Ngoài giờ học lý thuyết các em phải thực hành các môn chuyên môn, chẳng hạn môn MS của tôi; đến giờ các em được chia ra nhiều nhóm, từ 10 đến 15 em. Khu vực TH là phía trước trường Cộng Đồng Búng nhìn  qua bên kia đường. Lúc tôi mới về, khu nầy còn chuồng bò, heo gà, thỏ  mỗi chuồng đều có, không nhiều lắm nhưng đủ để học viên thực tập, ở đây tôi chỉ nói riêng  gia súc (còn đất trồng rau và nhà xưởng nữa chứ). Nói chung cái gì cũng có nhưng không được nhiều vì đất có hạn. Cũng vì thế nên các chương trình thực hành tại gia. Nói cách khác là hoc viên phải lập dự án sản xuất (DASX). Lâu, mau theo loại gia súc.

Nhớ lại một ngày nọ tôi hướng dẫn các em làm dự án sản xuất, trước hết là lời mào đầu rôm rả của tôi: Làm dự án sx chăn nuôi là phải “có lời“, nếu không lời thì các em học chăn nuôi làm gì, học nuôi cá (ngư nghiệp) sướng hơn, điều chắc chắn là các em không chọn nghề khác đươc vì đã chọn  ban MS rồi… Bước đầu muốn nuôi gà là làm chuồng (đa số các em chọn nuôi gà) mua gà giống, thức ăn, thuốc men và các chi phí khác, cũng có các em khác nào nuôi thỏ nuôi vịt xiêm, vịt tàu có em nuôi heo mọi, trừ nuôi bò vì vốn lớn quá, hơn nữa các em cũng ở trọ như tui, có chỗ đâu mà nuôi .

Thành công hay thất bại trong việc XS có cả ngàn lẻ môt lý do, nhưng có vài lý do tôi biết- tôi sẽ xin thưa sau.

Môn THNT có hệ số lớn nên các em học viên rất xem trọng (nếu  điểm số thấp sẽ nguy nan cho kết quả  học kỳ của mình) nên các em thực hiện khá tốt. Trước khi bắt tay vào việc thầy hướng dẫn phải đến nhà của các em xem kỹ chuồng trại và con giống để biết chắc chắn có nuôi thật hay không, vì kinh nghiệm nghề nghiệp cho biết (sau ba bốn tháng) thầy không kiểm tra, có em ra chợ mua vài con gà mập ú và chỉ cho thầy đó là gà em nuôi là thua ngay-cũng có vài em qua mặt-nhưng thôi thầy cũng thông qua, nhắc nhở.

         Cũng là chuyện về DASX tại gia, tôi mới khám phá nhiều vườn măng ngập tràn bóng mát và cuộc sống sung túc của nhiều em như ở vùng Bình Nhâm, An Sơn, Cầu ngang, Búng, Lái Thiêu v.v… Có môt ngày nọ các em trong nhóm 10-15 em cao hứng tổ chức một buổi picnic dưới vườn măng ở An Sơn thiết đãi thầy cô day môn THNT một món ăn đầy chất dân dã đặc sản vùng quê Bình Dương: món khoai mì luộc bóp nhuyển trộn cơm dừa với mở hành, gói bánh tráng chấm nước mắm chua ngọt. Món này mới trông  thấy bình thường, nhưng khi ăn thật là ngon miệng, các em còn cho thưởng thức thêm món cá rô chiên xù bắt dưới mương nhà lên, điệu nghệ chút nữa gọi thêm vài xị rượu, nhâm nhi để ngắm cảnh vườn măng cùng mương nước buổi xế tà, thầy trò cũng cảm thấy vơi đi chút nhọc nhằn trong viêc học tâp những ngày tháng qua.

Trở lại môn THNT: Sau khi nào gà nào vịt nào thỏ làm DASX kết quả không đạt tiêu chuẩn theo yêu cầu, không đủ trọng lượng, có con thiếu ăn ốm xơ xác trong rất thảm bại, bán không ai mua để thu hồi vốn; đứng trước lớp thầy hỏi vì sao vậy?

Cả ngàn lý do các em nêu lên, ở đây tôi xin nêu lên vài lý do mà các em cho là phải: Bị trời mưa tạt, gió lùa gà bị bệnh-thức ăn gà lên bất ngờ -em về quê thăm ba mẹ -gà bị chuột vô chuồng bắt mất –cả tuần nay em lo ôn bài nhiều quá nên không chăm sóc kỹ đươc – mấy hôm nay nhà chưa gởi tiền lên nên em cho gà ăn toàn rau.

         Có em đứng lên  phát biểu như sau: môn chăn nuôi (MS) của thầy, lên lớp 10 em không theo học nữa đâu, tại sao? -em trả lời  như sau: bởi vì em nuôi gà, vịt, thỏ ốm không đủ cân xơ xác trông nó làm sao, mấy đứa bạn ở bên ban công thôn, canh nông, cười em quá trời- chuyện bình thường, có con ốm con mập chủ yếu là các em có thật sự làm hay không mà thôi, cứ rút kinh nghiêm về sau.- có một em nêu: em lên đây hoc  ở nhà trọ 2-3 đứa một phòng lúc trời mưa to em còn ướt lấy chỗ đâu để nuôi gà thực tập; cũng có lúc tiền nhà gởi lên không đủ để trả tiền nhà và tiền ăn lấy đâu để mua thưc phẩm cho gà ăn, thầy thông cảm cho em, cho em trên điểm trung bình kẻo em thi lại, lỡ rớt em đi lính trơn thầy ơi,- các em đưa tôi vào chân tường rồi còn gì.

 

 

 

         Những mẫu chuyện trên cho thấy làm thầy giáo trong thời buổi chiến tranh cũng có cái khó khăn riêng của nó mà số phận của các em làm cho tôi trăn trở đến  đời thầy giáo NLS lúc bấy giờ.

         Không thể nào quên vào một buổi chiều cuối tháng 3; 4 thầy vào nhà anh Thiên để lãnh lương (thầy Thiên dạy môn MS nhưng kiêm luôn việc tài vụ tiền lương của trường hồi bấy giờ). Vì cùng một lò Sư phạm nên anh em rất thân nhau trong đó có thầy Tuấn; Nhàn; Sâm; Miêng; Thức; Thiên; Thi; Sương: Đăng Tẻo v.v…Thầy Thiên ơi cho bọn nầy lãnh lương được không?          -Tôi mở lời trước.

                -Còn bao nhiêu đâu mà đòi lãnh. (tính anhThiên rất thẳng thắn nhưng cũng dễ thương chịu vui đùa)

                -Tại sao vậy.

                -Đã mượn tiền xài trước rồi còn chẳng bao nhiêu.

                -Tôi nhớ tháng rồi chỉ mượn anh có một lần thôi à.

                -Lương ông 30.000đ, đóng hụi chết mất 10.000, tạm ứng cho ông 5.000đ khi thua chầu bida, cách  đây mấy ngày ông lấy tôi 10.000đ về Sài gòn thăm bà con anh em gì đó,  anh mượn Thầy Sâm 3.000đ cấn qua cấn lại anh nên chỉ lảnh được 2.000đ.

                -Trời ơi tôi chỉ có lãnh được 2.000đ thôi sao anh Thiên. Làm sao chi tiêu trong cả tháng, thôi anh tạm ứng thêm cho tôi 10.000đ để đủ xài trong 30 ngày tới. Thiên cự nự một hồi sau cùng anh vẫn cho. Anh em thầy giáo quí anh ở chổ đó-giúp đỡ và thương anh em- mà đâu có phải một mình tôi đâu trong đó có vài thầy độc thân vui tính hơn tôi nhiều .

         Đến bây giờ bọn tui cũng thường nhắc đến mỗi khi có dịp họp mặt … thường niên.

                                                                                   

                                                                            Quận 4, ngày 06-10-2011.

                     NVQ

 

 

 

 

Chợ Búng ngày nay