EPISTOLA DEL APOSTOLO PAULO AL CHRISTIANOS DE GALATIA

Salutation

1.1 De Paulo, apostolo (non mandate de homines ni per agentia human[1], ma per Jesus Christo e Deo le Patre, le qual le resuscitava ex le mortos), 1.2 e tote le fratres qui es con me, al ecclesias de Galatia. 1.3 Gratia e pace a vos ab Deo le Patre e nostre Senior Jesus Christo, 1.4 le qual dava se mesme pro nostre peccatos, pro salvar nos ex iste actual mal etate secundo le voluntate de nostre Deo e Patre, 1.5 al qual sia le gloria per le seculo del seculos. Amen.

Occasion del epistola

1.6 Io me stupeface como vos tanto rapidemente abandonava ille que vocava vos per le gratia de Christo e seque nunc un evangelio differente. 1.7 Certemente il non ha un altere evangelio, ma il ha alcunes qui perturba vos e vole distorquer le evangelio de Christo. 1.8 Mesmo si nos, tamen, o un angelo del celo, predicarea un evangelio contrari a lo que nos jam predicava vos, que ille sia maledicite[2]. 1.9 Como io diceva antea, e io lo dice de novo, si alicuno predica a vos un evangelio contrari a lo que vos jam recipeva de nos, sia ille maledicite! 1.10 Esque io nunc essayarea ganiar le approbation del homines o de Deo? O mesmo, esque io essaya gratificar homines[3]? Si ancora io cercava de gratificar homines, io non esserea un servitor de Christo!

Le justification de Paulo de su apostolato

1.11 Ora io vole que vos sape, fratres e sorores, que le Evangelio que io predicava non es de origine human[4], 1.12 pois que io non lo recipeva ni lo apprendeva de alicun fonte human. Al contrario, io lo recipeva directemente per un revelation de Jesus Christo.

1.13 Vos certo audiva de mi previe maniera de viver[5] in le Judaismo, como io persequeva violentemente le ecclesia de Deo e essayava de destreuer lo. 1.14 Io progredeva le Judaismo multo plus que multe mi contemporaneos in mi nation[6]. Io esseva extrememente zelante in le traditiones de mi ancestres. 1.15 Quando, tamen, ille que me habeva eligite desde mi nascentia, me vocava per su gratia, ille condescendeva 1.16 de revelar su Filio in me al fin que io le predica inter le Gentilles. Tunc io non me consultava con alicuno, 1.17 ni io ascendeva a Jerusalem pro vider le apostolos que me precedeva, ma tosto io partiva e iva a Arabia e pois io retornava a Damasco.

1.18 Pois, depost tres annos, io ascendeva a Jerusalem pro visitar Cephas e obtener informationes ab ille, e io remaneva con ille dece cinque dies. 1.19 Io, tamen, non videva alcuno del altere apostolos, excepte Jacobo, le fratre del Senior. 1.20 Io assecura vos ante a Deo que io non menti circa lo que io scribe vos. 1.21 Postea io vadeva a in le regiones del Syria e del Cilicia. 1.22 Io, tamen, esseva incognite al ecclesias del Judea que es in Christo. 1.23 Ille solmente habeva audite: “Le homine que antea persecutava nos, nunc proclama le Evangelio del fide que un vice ille essayava destruer”. 1.24 Assi illes glorificava Deo a causa mie.

Le confirmation del apostolos de Jerusalem

2.1 Post dece quatro annos, de novo io ascendeva a Jerusalem con Barnaba, portante con nos alsi Tito. 2.2 Io vadeva ibi a causa de un revelation e presentava les le Evangelio que io predica inter le Gentiles. Io lo faceva, tamen, solmente in un incontro private con le personas prominente[7] del ecclesia, pro assecurar me que io non curreva - o non habeva currite - in van. 2.3 Tamen, non mesmo Tito, qui esseva con me, esseva obligate a esser circumcidite, benque ille esseva un greco. 2.4 Ora iste question[8] surgeva a causa del false fratres que, con simulation, se infiltrava in le ecclesia pro inspicer[9] le libertate que nos ha in Christo Jesus e sclavisar nos. 2.5 Nos, tamen, non capitulava non mesmo un momento[10], a fin que le veritate del Evangelo permaneva intacte con vos.

2.6 Le personas que esseva prominente (qui illes esseva non face alicun differentia pro me - Deo non mostra alicun favoritismo[11]) - ille personas prominente non me imponeva nihil. 2.7 Al contrario, quando illes videva que le Evangelio me esseva confidite a fin que io lo porta al incircumcisos[12], justo como Petro al circumcisos[13], 2.8 (pois que ille qui operava in  Petro pro su apostolato, alsi operava in me pro mi apostolato verso le Gentiles), 2.9 e quando Jacobo, Cephas, e Johannes, cuje reputation esseva de “columnas”[14] del ecclesia, recognosceva le gratia que me esseva date, illes dava a Barnaba e a me le mano dextera de communion, essente de accordo con le facto que io haberea vadite al Gentiles, e illes al circumcisos. 2.10 Illes requireva solmente que nos rememora le povres, le cosa ipse que io diligentemente faceva.

Paulo reprimenda Petro

2.11 Quando, tamen, Petro arrivava a Antiochia, io me opponeva a ille facie a facie[15] proque ille esseva a condemnar. 2.12 De facto, ante que alicunos veniva ab Jacobo, Petro regularmente mangiava con le Gentiles. Quando, tamen, illes arrivava, ille se retraheva e se separava ab le Gentiles proque ille timeva le partito del circumcision. 2.13 Etiam le cetero del Judeos consentiva a iste hypocrisia, tanto que mesmo Barnaba esseva disviate con illes per iste hypocrisia. 2.14 Ma quando io videva que illes non ageva consequentemente con le veritate del Evangelio, io diceva a Petro coram omnes: “Si tu qui es judee vive como un Gentil e non como un Judeo, como pote tu obligar le Gentiles a viver como Judeos?”.

Judeos e Gentiles es justificate per fide

2.15 Nos es Judeos per nascentia[16] e non peccatores gentil, 2.16 nonobstante, nos sape que nemo es justificate per le obras del Lege[17], ma per le fidelitate de Jesus Christo. Nos perveniva a creder  in Jesus Christo, de sorta que nos pote esser justificate per le fidelitate de Christo, e non per le obras del Lege, proque per le obras del Lege nemo[18] essera justificate. 2.17 Si, tamen, essayante de esser justificate in Christo, il deveni evidente que nos es de facto peccatores, esque isto significa que Christo incoragia le peccato[19]? Absolutemente no! 2.18 Si io reconstrue lo que io previemente destrueva, io demonstra que io es un transgressor del Lege.  2.19 Pois que per le Lege io es morte al Lege a que io vive pro Deo[20]. 2.20 Io esseva crucifigite con Christo: il non es plus io que vive, ma Christo que vive in me. Assi, le vita que io vive in le corpore[21], io lo vive per le fidelitate del Filio de Deo, le qual me amava a dava se ipse pro me. 2.21 Io non declara invalide[22] le gratia de Deo, proque si le justitia poteva venir per le observatia del Lege, alora Christo haberea morite in van.

Justification per le Lege o per le fide?

3.1 Insensate Galatas! Qui incantava vos? Ante a vostre oculos Jesus Christo esseva vividemente representate crucifigite! 3.2 Io vole saper de vos solmente isto: Esque vos recipeva le Spirito per observar lo que le Lege require[23] o per creder a lo que vos audiva? 3.3 Esque vos es tanto insensate? Benque vos comenciava per le Spirito nunc vos essaya terminar per effortios human[24]. 3.4 Esque vos suffreva si tanto pro nihil? - il pare esser vermente pro nihil. 3.5 Esque Deo da vos le Spirito e opera miraculos inter vos a causa de vostre obedientia al Lege[25] o per creder in lo que vos audiva?

3.6 Sicut Abraham credeva a Deo, e isto le esseva creditate qua justitia[26] 3.7 assi illes qui credi es filios de Abraham. 3.8 Le Scriptura, previdente que Deo haberea justificate le Gentiles per fide, proclamava le Evangelio a Abrahamo ante le tempore, dicente: “Tote le nationes essera benedicite in te”[27] 3.9 Assi illes qui crede es benedicite insimul a Abraham le credente. 3.10 pois que totes qui conta super le obras del Lege cade sub un malediction, nam il es scribite: Maledicite es ille que non continua facer tote lo que es scribite in le libro del Lege[28]. 3.11 Ora, il es evidente que nemo es justificate ante a Deo per le Lege, pois que le justo vivera per fide[29]. 3.12 Le Lege, tamen, non es fundate sur le fide[30], ma Qui face le obras del Lege vivera per illos[31]. 3.13 Christo redimeva nos del malediction del Lege per devenir un malediction pro nos (pois que il es scribite, Maledicite es quicunque es pendite a un arbore[32]) 3.14 a que in Christo Jesus le benediction de Abraham attingeva le Gentiles e a que nos poteva reciper le promissa del Spirito per fide.

Le hereditage perveni del promissas e non del Lege

3.15 Fratres e sorores, io da vos un exemplo ab le vita quotidian[33]. Quando un pacto es ratificate, mesmo si illo es solmente un contracto human, nemo pote declarar lo invalide o adder a illo un altere clausula. 3.16 Ora, le promissas esseva date a Abraham e a su descendente[34]. Le Scripturas non dice “e al descendentes”, referente se a multes, ma: e a tu descendente”, referente se a uno, illo es es Christo. 3.17 Lo que io vole dicer es isto: Le lege que veniva 430 annos plus tarde, non declara invalide un pacto previemente ratificate per Deo, tanto que le promissa ipse esseva invalidate. 3.18 Pois que si le hereditage esseva basate sur le Lege, illo non esserea plus basate sur le promissa, ma Deo gratiosemente lo dava a Abraham per un promissa.

3.19 Proque, alora, esseva date le Lege? Illo esseva addite a causa del transgressiones, usque le arrivata del descendente[35] al qual esseva date le promissas. Deo dava su Lege per le medio de angelos a un intermediario. 3.20 Ora, un intermediario non representa un parte solmente, ma Deo es un[36]. 3.21 Esque le Lege es ergo opponite al promissas de Deo? Absolutemente no! Proque si un lege haberea potite dar vita, alora le justitia haberea certemente venite per le Lege. 3.22 Le Scripturas, tamen, imprisionava toto e totes sub le peccato de sorta que le promissa poteva esser date - a causa del fidelitate de Jesus Christo - a illes que crede.

Le filios de Deo es heredes del promissa

3.23 Ora, ante que le fide veniva, nos esseva sub le custodia del Lege, recludite usque le veniente fide haberea essite revelate. 3.24 Le Lege, assi, deveniva nostre custode[37] usque al advento de Christo, de sorta que nos poteva esser declarate juste[38] per fide.3.25 Nunc que le fide veniva, tamen, nos non es plus sub un custode, 3.26 proque in Christo Jesus vos omnes es filios de Deo gratias al fide. 3.27 Proque tote vos qui esseva baptisate in Christo, ha revestite vos con Christo. 3.28 Il non ha ni judeo, ni greco, il non ha ni sclavo ni libere, il non ha ni masculo ni femina - proque vos omnes es uno in Christo Jesus. 3.29 E si vos pertine a Christo, alora vos es descendentes de Abraham, heredes secundo le promissa.

4.1 Ora io dice que le herede, durante que ille es un infante, non ha un condition differente de un servitor[39] benque ille es proprietario de toto. 4.2 Ille es tamen sub custodes e administratores, usque al tempore fixate per su patre. 4.3 In le mesme maniera, quando nos esseva infantes[40], non esseva subjugate al principios basic del mundo[41]. 4.4 Quando, tamen, le tempores esseva complite[42], Deo inviava Su Filio, nascite ex un femina, nascite sub le lege, 4.5 pro redimer illes qui esseva subjecte al Lege, de sorta que nos poteva esser adoptate qua filios con plen derectos. 4.6 Pois que vos es filios, Deo inviava le Spirito d su Filio in nostre cordes, le qual exclama: Abba! Patre! 4.7 Assi tu non es plus un servitor, ma un filio, e si tu es un filio, tu es alsi un herede per disposition de Deo.

Le heredes del promissa non debe retornar al Lege

4.8 Antea, quando vos non cognosceva Deo, vos esseva subjugate a lo que per natura non es deos. 4.9 Ora, tamen, que vos perveniva a cognoscer Deo (o, plus tosto, a esser cognoscite per Deo), como pote vos retornar al debile e sin valor[43] principios basic? Esque vos vole esser subjugate a illos de novo? 4.10 Vos observa dies, menses, saisones special. 4.11 Io time pro vos que mi obra pro vos poterea haber essite in van. 4.12 Per favor, fratres e sorores, deveni como io es, proque io deveniva como vos. In nihil vos me offendeva!

Appello personal de Paulo

4.13 Vos sape que il esseva a causa de un mi infirmitate corporal que le prime vice io proclamava a vos le Evangelio, 4.14 e benque mi condition physic esseva un proba pro vos, vos non me dispreciava ni me repulsava. Al contrario, vos me dava le benvenita como si io esseva un angelo de Deo, como si io esseva Jesus Christo ipse.4.15 Ubi es nunc, alora, vostre sentimentos de felicitate[44]? Io pote assecurar vos[45] que, si illo esserea possibile, un vice vos haberea extrahite vostre oculos ipse e date illos a me! 4.16 Esque nunc io deveniva vostre inimico per dicer vos le veritate?

4.18 Illes face le corte a vos ardorosemente, ma pro nulle bon proposito. Illes vole excluder vos a que vos vaderea cercar les ardorosemente.4.19 Il es, tamen, bon esser cercate ardorosemente pro bon propositos semper, e non solmente quando io es presente con vos. 4.19 Filios mie, io es subjecte de novo a dolores de parto usque Christo sia formate in vos! 4.20 Io volerea esser con vos nunc e cambiar mi tono de voce, proque vos me rende perplexe.

Un appello per un allegoria

4.21 Dice me, vos que vole esser submittite al Lege: esque vos non comprende le Lege? 4.22 Il es scribite que Abraham habeva duo filios, uno ab le femina sclave, e le altere ab le femina libere. 4.23 Le primo, tamen, le filio ab le femina sclave, nasceva per descendentia natural[46], durante que le altere, le filio ab le femina libere, nasceva secundo le promissa. 4.24 Iste duo cosas poterea esser considerate un allegoria, proque ille duo feminas representa duo pactos. Un pacto esseva del monte Sinai e illo genera filios pro le sclavitude. Ista es Hagar. 4.25 Ora, Hagar representa le monte Sinai in Arabia e corresponde al presente Jerusalem, proque illa es in sclavitude con su filios. 4.26 Le Jerusalem de supra, tamen, es libere, e illa es nostre matre. 4.27 Proque il es scribite: “Gaude, o femina sterile, que non pare filios, exulta e jubila, tu que non ha dolores de parto, proque le filios del abandonata es plus numerose que le filios del femina que ha un marito[47].

4.28 Vos, tamen, fratres e sorores, es filios del promissa como Isaac. 4.29 Ma justo como tunc le filio nascite per descendentia natural persecutava le filio nascite per le Spirito, assi il es nunc. 4.30 Ma que dice le Scriptura? Expelle le sclava e su filio proque le filio del sclava nullemente recipera le hereditage con le filio [48]del femina libere”. 4.31 Ergo, fratres e sorores, nos non es filios del femina sclave, ma del femina libere.

Le libertate del christiano

5.1 Christo liberava nos pro remaner[49] libere. Sia ergo firme e non va submitter vos de novo al jugo del sclavitude. 5.2 Audi! Io, Paulo, dice vos que si vos consenti de esser circumcidite, Christo non essera vos de alicun profito. 5.3 E io testifica de novo a omnes que consenti de esser circumcidite que, si illes face assi, illes essera obligate a obedir[50] al Lege integre. 5.4 Vos qui essaya de esser declarate juste[51] per le obedientia al Lege, esseva estraniate de Christo, vos removeva[52] vos del gratia! 5.5 Proque per le medio del Spirito, per fide, nos attende con grande expectation le sperantia del justitia. 5.6 Pois que in Christo Jesus ni le circumcision, ni le incircumcision ha alicun importantia - le sol cosa que importa es un fide operante in le amor.

5.7 Vos correva ben, qui se interponeva a que vos non sequeva[53] plus le veritate? 5.8 Iste persuasion[54] non perveni de ille que vocava vos. 5.9 Un poco de levatura face fermentar tote le massa del pasta. 5.10 Io confide in le Senior que vos non va pensar alteremente. Ille, tamen, que perturba[55] vos, suffrera su condemnation[56], quicunque ille es. 5.11 Ora, fratres e sorores, si io ancora predicava le circumcision, proque ancora io es persecutate? In ille caso le scandalo[57] del cruce esserea abolite. 5.12 Esque il non esserea ancora melio si iste perturbatores se facerea castrar?

Practica le amor

5.13 Fratres e sorores, vos esseva vocate al libertate. Non utilisa, tamen, ille libertate como un opportunitate de indulgentia carnal ma, per le medio del amor, servi le unes le alteres. 5.14 Proque tote le lege se poterea resumer in un singule commandamento, illo es, ama tu proximo como te ipse[58]. 5.15 Si vos, tamen, continuemente morde e devora le unes le alteres, guarda que vos non destrue le unes le alteres. 5.16 Ma io dice: Vive[59] per le Spirito e vos non consentira[60] al desiros carnal. 5.17 Proque le carne ha desiros contrari a illos del Spirito, e le Spirito ha desiros contrari a illos del carne, proque illos es opposite le un al altere, de sorta que vos non pote facer lo que vos vole. 5.18 Si vos, tamen, es conducite per le Spirito, vos non es plus subjecte al Lege. 5.19 Ora, lo que es obras carnal es obvie: immoralitate sexual,, impuritate, depravation, 5.20 idolatria, magia, hostilitate, discordia, jelosia, Ira, rivalitates egoistic, dissentimento, factiones, 5.21 invidia, homicidio, ebrietate, orgias, e cosas simile a istos. Io admonesta vos, como io admonestava vos antea: illes qui practica tal cosas non hereditara le regno de Deo!

5.22 Le fructo del Spirito, tamen, es: amor, gaudio, pace, patientia, benevolentia, bontate, fidelitate, 5.23 gentilessa e autodisciplina[61]. Nulle lege vade contra iste cosas. 5.24 Ora, illes qui pertine a Christo crucifigeva le carne con su passiones e desiros. 5.25 Si nos vive per le Spirito, vamos alsi viver in harmonia con le Spirito. 5.27 Vamos non devenir vangloriose, provocante le unes le alteres, essente jelose le unes del alteres.

Supporta le unes le alteres

6.1 Fratres e sorores, si un persona es surprendite a peccar[62], vos que es spiritual, va restabilir un tal persona con spirito de humilitate[63]. Vigila sur vos mesme de sorta que vos non sia temptate alsi. 6.2  Porta le fardellos le unes del alteres, e assi vos accomplira le lege de Christo. 6.3 Proque si alicuno pensa de esser alique, durante que ille es nihil, ille decipe se mesme. 6.4 Que cata uno examina su proprie obra. Alora ille habera ration de vantar se in se ipse sin comparar se con alicun altere. 6.5 Proque cata uno portara su proprie fardello.

6.6 Ille qui recipe instruction in le Parola[64] debe condivider omne cosas bon con su instructor. 6.7 Non va deciper vos mesme, Deo non pote esser irridite. On recolta lo que on semina, 6.8 proque qui semina pro gratificar su proprie natura peccaminose[65] recoltara ab le carne corruption, ma qui semina pro gratificar le Spirito, recoltara ab le Spirito vita eterne. 6.9 Assi nos non debe desister[66] in facer le ben, proque in le tempore debite nos recoltara, si nos non discoragia nos. 6.10 Alora, quandocunque nos ha le opportunitate, vamos facer le ben a totes, specialmente a illes que pertine al familia del credentes[67].

Instructiones final e benediction

6.11 Reguarda quanto grande es le litteras que io usa in scriber a vos con mi proprie mano!

6.12 Illes qui vole dar un bon impression exterior[68] essaya fortiar vos a facer vos circumcider. Illes lo face solmente pro evitar de esser persecutate pro le cruce de Christo. 6.13 De facto, illes qui es circumcise non obedi le Lege, ma desira esser circumcise a que illes pote vantar se de vostre carne[69]. 6.14 Tamen, pro lo que me concerne, que nunquam io me vanta excepte que del cruce de nostre Senior Jesus Christo, per le qual le mundo, pro me, esseva crucifigite e io al mundo. 6.15 De facto, ni le circumcision ni le incircumcision significa alique[70]: le sol cosa que importa es un nove creation. 6.16 E tote illes qui se comportara secundo iste regula, pace e misericordia sia super illes e super le Israel de Deo.

6.17 In le futuro que nemo me causa enoios, proque io porta in mi corpore le signos[71] de Jesus.

6.18 Le gratia de nostre Senior Jesus Christo sia con vostre spirito, fratres e sorores. Amen.


[1] O “de homines o per homines”.

[2] O “sia ille anathema”, implicante: “Sia ille condemnate al inferno”.

[3] O “placer a”.

[4] O “secundo le homine”.

[5] O “conducta”.

[6] O “racia”.

[7] O “influente”.

[8] O “iste conflicto”.

[9] O “spionar”, i.e. finalisate a denunciar le illegitimitate del libertate que le ecclesia gaude.

[10] O “un hora” (expression original idiomatic).

[11] Le texto original hic adde “con le homines”.

[12] Illo es, le Gentiles o paganos.

[13] Illo es, le hebreos.

[14] Illo es, conductores del ecclesia de Jerusalem.

[15] O “ io le resisteva in su proprie face”.

[16] O “per natura”.

[17] O “per observar lo que le Lege require”.

[18] O “nulle carne”, “necun mortal”, “nulle esser human”.

[19] O “es un agente de peccato?”.

[20] Le significato de iste texto es multo dibattite. On lo poterea paraphrasar lo assi: “Quando io essayava de obedir a tote lo que le Lege commanda pro esser justificate ante a Deo, io me trovava semper condemnate, proque io nunquam poteva  facer lo completemente. Assi io moriva al lege - io renunciava a iste mi effortios, como un persona morte que non pote facer alique pro se. Nunc, gratias a Christo, mi Salvator, io vive pro Deo e non pro le lege in se ipse. Nunc io comprende que le function del Lege esseva demonstrar quanto nos es peccatores condemnate e conducer nos a implorar Deo de salvar nos ex iste situation”.

[21] O “in le carne”.

[22] O “nullifica”.

[23] O “le obras del Lege”.

[24] Litt. “per le carne”.

[25] O “per le obras del Lege”.

[26] Un citation de Genesis 15:6.

[27] Un citation de Genesis 12:3, 18:18.

[28] Un citation de Deuteronomio 27:26.

[29] O “Ille qui es juste per fide vivera”, citation de Habacuc 2:4.

[30] O “non depende del fide”.

[31] Un citation de Levitico 18:5.

[32] Un citation de Deuteronomio 21:23.

[33] Litt. “Io parla secundo le homines”.

[34] O “a su semine”.

[35] O “le semine”.

[36] Le significato de iste texto es disputate. Probabilemente illo significa: “Le activitate de un intermediario implica le existentia de plus que un parte, e ergo illo poterea esser insatisfactori pois que illo deberea resultar in un compromisso. Le presentia de un intermediario haberea prevenite le attingimento, sin alcun impedimento, del proposito del Deo unic que dava le Lege”.

[37] O “guida”, “conductor”.

[38] O “justificate”.

[39] O “non es differente ab un servitor”.

[40] Illo es “spiritualmente infante”.

[41] O “cosas elementari”, forsan “le fortias supernatural que controlla le natura e/o le destino human.

[42] Litt. “le plenitude del tempore”.

[43] O “sin utilitate”.

[44] Litt. “beatitude”?

[45] O “io vos testifica”.

[46] O “secundo le carne”.

[47] Citation de Isaia 54:1.

[48] Citation de Genesis 21:10.

[49] O “esser”.

[50] O “observar”.

[51] O “justificate”.

[52] O “decadeva”.

[53] O “obediva”.

[54] Illo es, le facto que illes non sequeva plus le veritate.

[55] O “confunde”.

[56] O “portara su judicio”.

[57] O “offensa”.

[58] Citation de Levitico 19:18.

[59] O “ambula”, “comporta vos”.

[60] O “exequera”.

[61] O “dominio de se ipse”, “autocontrolo”.

[62] O “in un transgression”.

[63] O “gentilessa”.

[64] O “Ille qui es catechisate”.

[65] O “securdo le carne”.

[66] O “devenir fatigate”.

[67] O “del fide”.

[68] O “in le carne”.

[69] Illo es, “de haber persuadite vos a submitter vos al cerimonia del circumcision”.

[70] O “conta nihil”.

[71] O “cicatrices”.