Poniższe lekcje po angielsku:

lekcja 1

lekcja 2

lekcja 3

lekcja 4

Lekcje lożbanu — Lekcja 1.

Szacowany czas trwania: 30 minut

Uwaga: Słowa w {takich nawiasach} są lożbańskie. Ponieważ w lożbanie nie ma kapitalizacji, nie używa się wielkich liter nawet na początku zdania. Jest jeden wyjątek, ale dojdziemy do tego dużo później.

Główna konstrukcja w lożbanie to bridi.

Wymowa słowa bridi: można wymawiać dokładnie tak, jak po polsku. Litera r może być alternatywnie wymawiana jak po angielsku, francusku lub hiszpańsku. Jak na razie, trzeba Ci wiedzieć, że ogólnie akcent pada na przedostatnią sylabę. W dalszym ciągu tych lekcji wskazówki dotyczące wymowy będą się pojawiać tylko wtedy, gdy będzie odbiegać od polskiej.

bridi to ciągi słów, które formują relacje predykatowe. Mogą być używane jako zdania, ale to nie jest ich jedyne przeznaczenie. Więcej o tym później.

bridi składają się z dwóch rodzajów części, sumti and selbri.

{selbri} — rodzaj relacji

{sumti} — obiekty uczestniczące w relacji

bridi posiada selbri, które definiuje typ konkretnej relacji oraz sumti (dowoną ilość od 0 do nieskończoności), czyli frazy, które odnoszą się do rzeczy będących ze sobą w tej relacji.

Na marginesie: Lożbańskie cudzysłowy (podobnie jak inna “interpunkcja”) są wymawianymi słowami.

Po polsku większość zdań jest zbudowanych zgodnie ze schematem — podmiot, orzeczenie, dopełnienie:

"Ktoś robi coś komuś."

W lożbanie, zamiast tej metody, każde selbri ma strukturę miejsc, która jednoznacznie wyznacza, które sumti pełnią jaką rolę w danym bridi.

Spójrzmy na przykład:

Pierwsze słowo, od którego zaczniemy, jest dość proste: {dunda}.

{dunda} "x1 [dawca] daje/darowuje dar/prezent x2 odbiorcy/beneficjentowi x3 [bez płatności/wymiany]."

Kiedy mówimy o strukturze miejsc jakiegoś selbri z polskiej perspektywy, używamy zmiennych "x" z numerkami na oznaczenie kolejnych miejsc.

Można powiedzieć, że kiedy opisujesz akt “dawania” lub {dunda}, x1 daje x2 dla x3.

Na marginesie: forma “dawać dla” jest wątpliwa pod względem poprawności gramatycznej, ale tutaj trudno jej uniknąć.

Oznacza to, że pierwsze sumti, czyli x1, jest tym, który daje …

Drugie sumti, x2, jest darem, który jest dawany …

Wreszcie trzecie sumti, x3, jest osobą, która dostaje dar.

Tak więc, aby opisać działanie {dunda}, będziemy potrzebować sumti, aby wypełnić nimi wolne miejsca.

Wprowadźmy kilka sumti, z których będziemy mogli korzystać w następnych przykładach: {mi}, {do} i {ti}.

{mi} “za-sumti: ja/my mówca(y)/autor(rzy); można sprecyzować w odpowiednim wołaczu (samowołaczu)”.

{do} “za-sumti: ty/wy, słuchacz(e); można sprecyzować w wołaczu”.

{ti} “za-sumti: to, tutaj; za-sumti wskazujący (pokazywanie palcami jest wskazane :) )”.

Słowo {mi} z grubsza oznacza “ja/my” — albo precyzyjniej, “ten, kto mówi”.

Słowo {do} z grubsza oznacza “ty/wy” — albo precyzyjniej, “ten, kto słucha”.

Słowo {ti} z grubsza oznacza “to coś, tutaj” — dowolny przedmiot (lub osoba!) fizycznie w pobliżu rozmówcy, w kierunku której, prawdopodobnie, ów rozmówca wskazuje.

Mamy więc słowa na “ja”, “ty” i “to coś”.

Wygląda na to, że jesteśmy już w stanie opisać sytuację, którą opisałem wcześniej.

Możemy ją opisać mówiąc…

{mi dunda ti do}

Standardowy schemat wypełniania bridi jest taki, że pierwsze sumti stawia się przed selbri, a pozostałe po drugiej stronie.

Możemy się bawić z tym porządkiem — wkrótce do tego dojdziemy — ale na razie będziemy się trzymać standardowej formy.

Struktura miejsc i kolejność sumti jest bardzo ważna.

Pamiętając, że "struktura miejsc" {dunda} to "x1 daje x2 dla x3", widzimy, że {mi dunda ti do} znaczy "Daję tę rzecz tobie".

Kolejność sumti wyznacza, które wejdzie na które miejsce.

Pierwsze idzie do x1, drugie do x2, a ostatnie do x3.

Wprowadźmy jeszcze jedno selbri.

{pendo} "x1 jest przyjacielem x2".

x1 jest przyjacielem x2. x1 i x2 są przyjaciółmi.

A więc, jak mógłbyś powiedzieć "Jestem twoim przyjacielem", pamiętając, że {mi} znaczy mniej więcej "ja" i {do} znaczy mniej więcej "ty"?

Odpowiedź: {mi pendo do} (zaznacz, żeby zobaczyć)

Spróbujmy jeszcze jedno proste.

{zdani} "x1 to dom/gniazdo/miejsce stałego pobytu dla/zamieszkałe przez x2". tu jest pierwsza różnica w stosunku do polskiej wymowy, bo w lożbanie “i” nie zmiękcza spółgłosek przed nim, czyli nie mówimy “zdańi” jak w “zdani na siebie”, tylko analogicznie jak “s” w “sinus”.

x1 jest domem x2.

Jak możesz powiedzieć "To jest mój dom"?

Odpowiedź: {ti zdani mi}

Dobrze zgadłeś? Brawo! :)

Łatwe, nie?

Jeszcze jeden.

{pelxu} "x1 jest żółty/złocisty". x wymawiamy jak polskie “ch”

Powiedz "To jest żółte".

Odpowiedź: {ti pelxu}

Jest powód, dlaczego używamy tych słów jako przykładów.

{dunda} lub "dawać" jest czymś, o czym możesz myśleć jak o czasowniku w języku polskim.

{pendo} lub "przyjaciel" jest czymś, o czym myślisz raczej jako o rzeczowniku.

{pelxu} lub "żółty" może być uznany za coś podobnego do polskiego przymiotnika.

W lożbanie wszystko wygląda inaczej.

selbri to NIE rzeczowniki. NIE są przymiotnikami ani czasownikami.

Są nimi wszystkimi, a zarazem żadnym z nich.

{mi pendo do} może równie dobrze znaczyć "Przyjaźnię się z tobą" (bardziej jak czasownik).

{mi dunda ti do} może równie dobrze znaczyć "Jestem dawcą tej rzeczy dla ciebie" (bardziej jak rzeczownik).

To część tego, co nazywamy “myślenie lożbańskie” — coś, o czym więcej będziemy mówić później.

Lożban nie czyni rozróżnienia między rzeczownikami, czasownikami, przymiotnikami, a nawet przysłówkami.

Język po prostu działa inaczej, a uczenie się myśleć w terminach relacji między sumti jest znaczną częścią biegłości w lożbanie.

To może brzmieć jak coś trudnego. Ale to nie jest trudne, po prostu inne.

Najprostsze zdania w lożbanie to po prostu bridi. Są inne możliwe rodzaje zdań (używające kilku bridi powiązanych na różne sposoby), ale na razie takie wystarczą. Lożban używa słowa {.i} do rozdzielania zdań. Podczas, gdy w języku polskim używamy kropki na końcu zdań, słowo {.i} umieszcza się pomiędzy zdaniami, opcjonalnie przed pierwszym zdaniem. Chociaż jest dopuszczalne po ostatnim zdaniu, prawie nigdy nie jest tam umieszczane i robienie tego prowadziłoby do oczekiwania, że zaczniesz kolejne zdanie, zamiast kończyć poprzednie.

{.i ti pelxu .i ti zdani mi} "To jest żółte. To jest mój dom."

Uwaga: kropka nie jest znakiem interpunkcyjnym, oznacza krótką przerwę w mówieniu.

W ogólności, lożban używa zwyczajnych słów do funkcji, które są w naturalnych językach obsługiwane przez interpunkcję i intonację. W wyniku tego dowolny tekst w lożbanie może być konwertowany w obie strony między pisanym i mówionym bez straty informacji.

A więc nauczyliśmy się, czym są bridi — są zrobione z selbri i dowolnej liczby sumti, które są w relacji.

Nauczyliśmy się o strukturze miejsc.

Nauczyliśmy się, że o selbri nie można myśleć jak o bezpośrednim odpowiedniku polskiego orzeczenia.

I poznaliśmy trochę słownictwa:

{mi} "za-sumti: ja/my mówca(y)/autor(rzy); można sprecyzować w samowołaczu"

{do} "za-sumti: ty/wy, słuchacz(e); można sprecyzować w wołaczu"

{ti} "za-sumti: to, tutaj; wskazuje na rzecz/miejsce blisko mówiącego"

{dunda} "x1 [dawca] daje/darowuje dar/prezent x2 odbiorcy/beneficjentowi x3 [bez płatności/wymiany]"

{pendo} "x1 jest przyjacielem x2"

{zdani} "x1 to dom/gniazdo/miejsce stałego pobytu dla/zamieszkałe przez x2"

{pelxu} "x1 jest żółty/złocisty"

Czas na przerwę. Spędź przynajmniej siedem minut robiąc coś, co nie zajmuje Twojego umysłu, aby nowa informacja się utrwaliła. Posprzątaj pokój, umyj naczynia, pójdź na spacer, cokolwiek, byle dać swojemu mózgowi spokój przynajmniej na 7 minut.

Lekcje lożbanu — Lekcja 2

W lekcji pierwszej wyjaśniliśmy sobie najczęściej spotykany porządek, "x1 selbri x2 x3 …”.

Jednak, tak długo, jak kolejność  sumti jest zachowana, możesz przemieszczać selbri (prawie) gdziekolwiek Ci się spodoba.

Na przykład:

{mi dunda ti do} znaczy to samo, co {mi ti dunda do} i {mi ti do dunda}

Powiedzieliśmy "prawie", bo gdy umieścimy selbri na samym początku, to sumti zaczynają się liczyć od x2.

Na przykład:

{dunda ti do} oznacza "Ktoś (lub coś) daje to tobie"

{ti} jest tu x2, a {do} jest x3, ale nie umieściliśmy nic jako x1.

Zasadniczo, nie musimy uzupełniać wszystkich miejsc w selbri.

Wszystkie miejsca, które zostaną puste przyjmują domyślną wartość, oznaczającą

"ktoś lub coś, ale kto lub co nie jest istotne, lub jest to oczywiste z kontekstu"

Inny przykład:

{mi dunda ti} oznacza "Ja daję to", ale nie mówi, komu daję to coś.

W tej chwili, wiesz już jak

Doszliśmy do wspomnianej przed chwilą “domyślnej wartości”, którą wypełniane są puste sumti. Istnieje nawet słowo oznaczające tę wartość tak, że można jawnie ją powiedzieć.

{zo'e} "za-sumti: elipsa/nieokreślona wartość; posiada pewną wartość przy której bridi jest prawdziwe".

Uwaga: wymowa apostrofu {‘} jest dla Polaków trudna. O ile “x” wymawia się jak polskie “ch”, o tyle apostrof wymawia się jak angielskie “h”, lub np. niemieckie “h” w “Hand”. Występuje też w demonicznym śmiechu “Buahahahaha!”. Jeśli ciągle nie czujesz różnicy między {‘} a {x}, to nie przejmuj się i idź dalej.

Jak myślisz, co będzie oznaczać {zdani mi}?

Odpowiedź: Coś jest moim domem albo zwyczajnie Mam dom

Obie te odpowiedzi są równie poprawne. Odwołujemy się tu do "lożbańskiego myślenia" wspomnianego wcześniej; oba te stwierdzenia są równoważne, a zdanie "Mam dom" wygląda zupełnie inaczej, niż jego polski odpowiednik.

Fakt, że selbri nie są odpowiednikiem żadnej części języka polskiego jest jedną z największych różnic pomiędzy oboma tymi językami, a jednocześnie, jedną z jego największych sił.

Kolejnym, kluczowym, elementem lożbańskiego myślenia jest myślenie tego, co się chce powiedzeć, nie słowo w słowo, powtórzenia toku myśli, że tak to ujmę.

(Jest sposób na bardziej dosłowne przedstawienie "Posiadam dom", ale w tej chwili go nie potrzebujemy)

Zróbmy sobie krótkie podsumowanie. Możesz przesuwać sumti na lewo od selbri bez zmiany znaczenia.

{mi dunda ti do} znaczy to samo, co {mi ti dunda do} i {mi ti do dunda}

Jeśli po lewej nie masz już sumti, to te po prawej zaczynają numerować się od x2.

Istnieje jeszcze jeden sposób na przemieszczanie sumti w bridi.

{fa} {fe} {fi} {fo} i {fu} są znacznikami jawnie określającymi pozycję w bridi.

Są uporządkowane, zgodnie z konwencją, w porządku alfabetycznym, oraz zgodnie z kolejnością użycia — co oznacza, że {fa} jawnie oznacza pozycję x1, {fe} – x2, {fi} – x3, {fo} – x4 i {fu} – x5.

Nie wszystkie selbri mają pięć miejsc, nie wszystkie z nich będą więc zawsze przydatne..

Zastosowanie jest dość proste — mówisz jedno ze słów oznaczających pozycje i sumti, które należy do tej pozycji.

Po znaczniku, wszystkie kolejne sumti liczą się już od tego znacznika.

{dunda fa mi ti do}

{fa} oznacza x1, którym stanie się tutaj {mi}.

Dalej {ti} zostanie x2, a {do} – x3.

{mi dunda ti do} oznacza to samo, co {dunda fa mi ti do}

Możesz je mieszać jak Ci się spodoba..

Spróbuj pozamieniać {mi dunda ti do}. Upewnij się, że zachowasz sumti na ich ‘logicznych’ miejscach. Proszę, możesz poeksperymentować.

Możliwe odpowiedzi:

Jeszcze jedno — pamiętaj, numeracja jest kontynuowana po znaczniku:

To nie jest błędne, ale jest bezsensowne: {fi do dunda ti fa mi} — {ti} byłoby na pozycji x4 (a {dunda} ma tylko 3 miejsca, więc byłoby bez znaczenia)!

Miejsca będą się liczyć “dookoła” miesc, które zostały już wypełnione.

Tak więc jeśli wypełnisz x2 za pomocą {fe}, a następnie wrócisz do x1 używając {fa}, kolejnym wolnym miejscem w kolejności będzie x3.

{dunda fe ti fa mi do} — {fe} -> x2 ,{fa} -> x1, (x2 jest wypełnione, więc przeskakujemy do x3) {do} -> x3

Ten sposób przeporządkowywania miejsc, jest przy okazji całkiem wygodną metodą pomijania niektórych pozycji (tak się składa, że to najczęstszy powód użycia znaczników miejsc).

{mi dunda fi do} — Daję coś tobie

Możemy również wypełnić jakieś miejsce dwukrotnie, jednak, przynajmniej za drugim razem musimy to zrobić, jawnie podając pozycją za pomocą fa, fe, itd.

{mi dunda ti do fe lo plise} — Ja daję to tobie, jabłko. Jednak w przypadku tej konstrukcji, nie jest określone, czy daję ci jedną rzecz, czy dwie. Są lepsze sposoby, aby to odróżnić.

Możemy nawet pominąć wszystkie miejsca i pozwolić wszystkim sumti być zależnym od kontekstu.

{pelxu} — (Coś nieokreślonego) jest żółte. (można by tak wykrzyknąć np. na widok Wielkiego Ptaka.)

Lekcje lożbanu — Lekcja 3

Szacowany czas: 2 godziny, 30 minut

Pomówimy sobie o tanru.

Wykorzystując jedynie proste sumti nie będziemy w stanie powiedzieć wielu skomplikowanych rzeczy. Są sposoby na uczynienie sumti bardzej złożonymi, ale na razie spróbujmy przyjrzeć się pod tym kątem selbri.

tanru to konstrukcje, które formujemy przez umieszczenie pary lub więcej selbri obok siebie.

Podkreślmy to, bo będzie to bardzo istotne później:

tanru są tworzone zawsze, kiedy dwa selbri stoją obok siebie.

Dodatkowo, tanru same w sobie mogą być selbri — mogą stanowić główne selbri w bridi.

Przyjrzyjmy się przykładowi:

{ti pelxu} — To jest żółte.

{ti zdani} — To jest dom.

{ti pelxu zdani} — To jest żółty rodzaj domu.

Struktura miejsc tanru jest określona przez jego prawą stronę.

Tak więc struktura miejsc {zdani} i {pelxu zdani}, są takie same.

W tanru lewa strona modyfikuje prawą w jakiś sposób, tak by zdanie miało sens.

{pelxu zdani} niekoniecznie oznacza, że dom jest od zewnątrz pomalowany na żółto.

Po polsku, “To jest żółty dom.”, oznaczać będzie “To jest dom pomalowany od zewnątrz na żółto.”. To może to oznaczać — jeśli do tego wskażesz na dom pomalowany na żółto, będzie to, zdecydowanie, dość jasne.

{pelxu zdani} może jednak, równie dobrze oznaczać dom, gdzie żyją żółte stworzonka. Albo dom zbudowany przez żółtych ludzi.

Ważna rzecz, o której należy pamiętać przy tanru to to, że kontekst jest ważny. Sposób interpretacji tanru, kiedy mówisz na przykład {ti pelxu zdani} jest zależny od okoliczności i dotychczasowej konwersacji. Budując tanru z dwóch selbri, struktura prawego selbri będzie wykorzystana dla gotowego tanru.

Przyjrzyjmy się paru przykładom:

{ti zdani} — To jest dom

{ti gerku zdani} — To jest psi rodzaj domu

Są sposoby na uczynienie lewego selbri dominującym, jednak wyjaśnimy je w kolejnych lekcjach.

Podobnie jak z prostszymi selbri, tanru (i ich składniki) nie są czasownikami, rzeczownikami, ani przymiotnikami. Często, adepci lożbanu konstruują tanru takie jak {cnino prenu} (nowi ludzie), jednak kiedy pomyśleć o tym lożbańsko, okazuje się, że {prenu} jest często całkowicie zbędne!

Tak więc o tych, którzy dopiero dołączyli do naszej społeczności, możemy mówić po prostu {cnino}. Po polsku mówienie "Jesteś nowym" brzmi niecodziennie. W lożbanie, {do cnino} znaczy "Jesteś nowym" i "Jesteś nowy" i "Jesteś nowością" naraz.

{cnino} "x1 jest nowy/nieznany dla obserwatora x2 pod względem cechy x3 (ka), według standardu x4; x1 jest nowością." “c” wymawiamy jak “sz”

[19:11] <xalbo> Więc {do cnino} znaczy po prostu "Jesteś nowy (dla pewnego obserwatora, w pewnej cesze wg pewnego standardu)". Możliwość opuszczania miejsc jest tu naprawdę poręczna!

Czas i liczba również często wynikają z kontekstu. Jeśli powiem {mi pendo do} - Jestem w przyjaźni z tobą - niekoniecznie oznacza, że jest tylko jeden “ty”, z którym deklaruję właśnie przyjaźń. Może być jeden, dwóch, pięćdziesiąt, pięć tysięcy itd. Podobnie, {mi} może znaczyć "my", choć zazwyczaj, bez niecodziennych kontekstów, {mi} będzie oznaczać pojedynczego mówcę.

Podobnie, czas może być nieokreślony. {ti pelxu zdani} - może znaczyć "To był żółty dom." "To będzie żółty dom." Są sposoby na jawne podanie czasu i liczby - ale rzadko są one wymagane.

{mi} "za-sumti: ja/my mówca(y)/autor(rzy); można sprecyzować w samowołaczu."

Wiemy już więc jak uczynić selbri w bridi nieco bardzej złożonym. Teraz nauczymy się, jak uczynić to samo z sumti.

Słówa takie jak "ty" "ja" "to" to w języku polskim zaimki. Podobnie, w lożbanie słowa takie jak {do} {mi} {ti} można nazwać "za-sumti" (przez analogię).

Co jeśli chcemy konkretniejszych określeń na rzeczy?

Co jeśli zamiast "Jestem w przyjaźni z tobą", chciałbym powiedzieć "Jestem w przyjaźni z Niemcem."

Albo "To dom Amerykanów", czy "Daję ci jabłko."

Na te określenia mamy już selbri.

{dotco} "x1 odzwierciedla niemiecką/germańską kulturę/narodowość/język w aspekcie x2." “c” wymawiamy jak “sz”, więc “tc” wymawiamy jak “cz”.

{merko} "x1 odzwierciedla kulturę/narodowość/dialekt Stanów Zjednoczonych/amerykański w aspekcie x2."

{plise} "x1 jest jabłkiem [owoc] gatunku/odmiany x2."

W tym właśnie problem - to są selbri.

Możemy stworzyć z nich tanru, ale znaczenie może być niezbyt jasne.

{ti merko zdani} — To jest amerykański rodzaj domu.

Problem polega na tym, że może mi chodzić o “dom w stylu amerykańskim”, albo o “dom, w którym mieszkają Amerykanie”, albo “dom zbudowany przez Amerykanów”.

Jakkolwiek, Niemiec może powiedzieć

{mi dotco}

ponieważ należy on do niemieckiej/germańskiej kultury/narodowości/języka.

Jeśli chciałbym powiedzieć "Jestem w przyjaźni z Niemcem", to rozsądne jest oczekiwanie, żeby selbri {dotco} wypełniło miejsce x2 z {pendo}.

Jednak tylko sumti może jednak stanąc w miejscu x2.

Tak więc potrzebujemy słowa lub metody, która zamieni selbri w sumti.

Słowem takim jest {lo}.

{lo} bierze dowolne selbri, które po nim następuje, i konwertuje je na sumti, do użycia w wolnym miejscu.

Aby "zatrzymać" proces konwersji, kończymy go mówiąc {ku}.

Możesz więc myśleć o {lo} jak o nawiasie otwierającym, a o {ku} jak o nawiasie zamykającym, na przykład:

{mi pendo lo merko ku}

Liczba mnoga zależna od kontekstu wraca do gry. Ten przykład może bez przeszkód znaczyć "Przyjaźnię się z Amerykanami (ogólnie)" lub "tylko z jednym Amerykaninem" lub jeszcze co innego.

Jak więc przytłumaczyłbyś "To dom Amerykanów"?

{zdani} "x1 to dom/gniazdo/miejsce stałego pobytu dla/zamieszkałe przez x2."

Odpowiedź: {ti zdani lo merko ku}

A jak "Amerykanie są przyjaciółmi Francuzów"?

{fraso} "x1 odzwierciedla francuską/galijską kulturę/narodowość/język w aspekcie x2."

Odpowiedź: {lo merko ku pendo lo fraso ku}

Teraz spróbuj "Jem ser."

{citka} "x1 je/spożywa/konsumuje x2."

{cirla} "x1 jest pewną ilością/zawiera ser/twaróg ze źródła x2."

Odpowiedź: {mi citka lo cirla ku}

A co z... "Daję ci francuski ser."

{dunda} "x1 [dawca] daje/darowuje dar/prezent x2 biorcy/beneficjentowi x3 [bez płatności/wymiany]."

Odpowiedź: {mi dunda lo fraso cirla ku do}

Zobacz, tanru jest całkiem na miescu.

Spróbuj powiedzieć to, co powiedziałeś przed chwilą, ale ze wszystkimi sumti przed selbri.

Odpowiedź: {mi lo fraso cirla ku do dunda}

Aby doprawić tę lekcję odrobiną technikaliów: to, co naprawdę robi {lo}, to bierze dowolną wartość, która mogłaby wypełnić miesce x1 i robi z niej sumti. Są sposoby dostania się do innych miejsc, z którymi zapoznamy się później.

Zazwyczaj, kiedy definiujemy {lo}, używamy słów "pewien", "trochę" i podobnych.

{lo cirla ku} — cokolwiek, co wpada do x1 w cirla.

{cirla} "x1 jest pewną ilością/zawiera ser/twaróg ze źródła x2."

Inaczej, trochę sera.

{lo merko ku} — cokolwiek, co wpada do x1 w merko.

{merko} "x1 odzwierciedla Stany Zjednoczone/Amerykańską kulturę/narodowość/dialekt w aspekcie x2."

Inaczej, coś amerykańskiego. Osoba, język, kraj.

Zrobimy jeszcze jeden przykład: "Daję czerwoną rzecz przyjacielowi".

{xunre} "x1 jest czerwory/purpurowy/rumiany/rudy [przymiotnik koloru]."

Odpowiedź: {mi dunda lo xunre ku lo pendo ku}

Jak na razie znasz już “podstawy podstaw” - posmakowałeś samego sedna gramatyki lożbanu. Poważnie, to już. Wszystkie bridi są formowane w ten sam sposób, nie ważne jak złożone będą sumti i selbri. To zawsze będzie selbri + sumti.

Teraz odrobina praktyki: Spróbuj znaleźć metodę powiedzenia "Mieszkam w czerwonym francuskim domu". Użyj {zdani} jako selbri.

{zdani} "x1 to dom/gniazdo/miejsce stałego pobytu dla/zamieszkałe przez x2."

Możliwe odpowiedzi:

{lo xunre fraso ku zdani mi} lub {lo xunre fraso ku mi zdani}

Ponownie, zajmie trochę czasu, zanim przetrawisz to, czego się tu nauczyłeś. Może nawet spróbujesz samodzielnie zbudować kilka zdań!

Lekcje lożbanu — Lekcja 4

To będzie lekcja na temat partykuł.

Partykuły są bardzo dużą grupą słów, które pozwalają dodać emocjonalny kontekst do wypowiedzi - jak również dodać większy przepływ znaczenia do całej rozmowy.

Kompletna lista cmavo (po angielsku) jest dostępna na lojban.org.

Niedawno (w listopadzie 2010) Remo Dentato sporządził wspaniałą ściągawkę z tymi wyrazami, dostępną tu (na razie patrz przede wszystkim na kategorie “Attitudes”, “Emotions”,  “Discoursives”).

Możesz ją otworzyć i przewinąć w dół, aż do tych, gdzie obok lożbańskich słów znajduje się UI.

To są wszystkie partykuły, a także ich wariacje.

Użycie jest dość proste. Partykuły modyfikują słowa, które są po ich lewej, z wyjątkiem sytuacji, gdy partykuła jest pierwszym słowem, w tym przypadku, całe bridi jest objęte jego zasięgiem.

(W tym przypadku możesz myśleć, jakby partykuła modyfikowała {.i}, od którego zaczęło się zdanie, jeśli ma to jakiś sens.)

Partykuły mogą nieść sobą naprawdę istotny przekaz, więc z całego serca zachęcamy do korzystania z nich.

Przykłady:

.ui jest słowem na “szczęśliwy”

{plise} "x1 jest jabłkiem [owoc] gatunku/odmiany x2."

{.i mi citka lo plise ku} — Ja jem jabłko.

{.i .ui mi citka lo plise ku} — Juhu! Ja jem jabłko!

{.i mi citka lo plise .ui ku} — Juhu! Jestem szczęśliwy, że jem właśnie jabłko!

{crino} "x1 jest zielony [przymiotnik koloru]."

{.i mi citka lo crino .ui plise ku} — Juhu! Jestem szczęśliwy, że jabłko, które jem, jest zielone!

{.i .iu ti pendo mi} — *miłość* To jest mój przyjaciel. Ostatnio modnym odpowiednikiem jest emotka <3

Słowo {.i} jest opcjonalne, jeśli to początek tekstu.

Wszystkie partykuły mogą wskoczyć na dowolną pozycję, na którą im się spodoba, nie zmieniając gramatycznej struktury tekstu.

Cześć partykuł nosi nazwę “partykuł dyskursu” - te słowa pozwalają na poprawienie przepływu i kierunku rozmowy.

Partykuły dyskursu mają znaczenia w rodzaju "z drugiej strony" "jednak" "w dodatku" i tak dalej.

Przykład:

{.i .ui mi citka lo plise ku} — Juhu! Ja jem jabłko!

{.i ku'i crino} — Jednak jest zielone. (Prawdopodobnie wolałeś czerwone.)

Partykuły zawsze określają perspektywę mówiącego.

{tcaci} "x1 jest zwyczajem/rytuałem praktykowanym przez x2 w warunkach x3."

Jeśli powiesz {tcaci .ui do}, będzie to oznaczać "Masz zwyczaj, z powodu którego się cieszę”.

Nie możesz więc wykorzystać partykuł, by opisać emocję odczuwaną przez kogoś innego. Jedną z metod na wyrażenie czegoś takiego jest:

{.i za'a do gleki} - Widzę, że jesteś szczęśliwy.

{gleki} "x1 jest szczęśliwy/wesoły/radosny z powodu x2 (zdarzenie/stan)."

{za'a} "Widzę, że" (tak zwana partykuła dowodu, wśród innych znajdują się "Wnioskuję, że", "Uogólniam, że" itd.)

Inne podejście to wykorzystanie słowa {dai}. {dai} jest modyfikatorem partykuł oznaczającym, że wcześniejsza partykuła określa emocję odczuwaną przez słuchającego, nie (tylko) przez mówiącego. Innymi słowy, {dai} wyraża empatię.

{.i do citka .ui dai lo plise ku} - Ty jesz (i to czyni cię szczęśliwym) jabłko.

Dla wyrażania pożądania, najpopularniejsze jest określenie {djica}, choć możesz wykorzystać do tego również partykuły.

{au} "partykuła nastawienia: pożądanie - brak pożądania - wstręt."

{.i .au citka} - Pożądanie... jedzenie. (Ktoś coś je. Pożądanie dotyczy mówcy, więc najprawdopodobniejsza interpretacja to "Chcę coś zjeść").