مُنواکسید کربن

April 1, 2019

www.Health Letter.MayoClinic.com, Volume 17, Number 1, (January 2019)

جلوگیری از مسمومیّت

اتومبیل های جدیدی که بدون کلید روشن میشوند ، راحت و آسان تراز اتومبیل های قدیمی بنظر میرسند ولی خطر غیر قابل پیش بینی را در بر دارند . بعضی اوقات اتومبیل را بدون خاموش کردن در گاراژ پارک میکنید و اتومبیل برای مدتها روشن  میماند و به کار خود ادامه میدهد و این وضعیّت همان خطرمسمومیّت مُنواکسید کربن است.  

 یک گاز بی بو

کربن، گازی است بی بو، بی رنگ و بی مزه که در نتیجه سوخت ناقص ایجاد می شود. این گاز از تعداد زیادی وسایل مانند اجاق گاز، کباب پز، بخاری، اتومبیل، کامیون، موتورهای کوچک ، کوره و تنور و بطورکلّی هر دستگاهی که از طریق سوخت مواد آتش زا(ذغال،نفت و گاز) کار میکنند ایجاد میشود. کربن تنفّس شده با هموگلوبین (مادۀ سرخ‌رنگ گلبول‌های قرمز خون که دارای آهن است و اکسیژن را از شش‌ها به سلول‌های بدن می‌رساند) ترکیب می شود و از ترکیب شدن هموگلوبین با اکسیژن جلوگیری میکند.  در نتیجه اکسیژن به بافت ها و اندام های بدن نمیرسد. معمولا افراد بطور ناچیزی در معرض  مُنواکسید کربن قرار میگیرند. برای مثال ، زمانی که یک ماشین در محیط باز و یا کوره (furnace) در شرایط سالم و صحیحی کارکنند، تولید مُنواکسید کربن ناچیز است.  امّا چنانچه گاز کربن در یک محیط بسته تولید و متراکم شود به سرعت باعث مرگ می شود.

علائم مسمومیّت گاز  مُنواکسید کربن

  علائم مسمومیّت گاز کربن  مانند علائم اولیّه بیماری آنفولانزای بدون تب میباشد که در ابتدا قابل تشخیص نیست. نشانه های ضعیف یا متوسط مسمومیت گاز کربن عبارتند از:

چنانچه شخص در معرض گاز کربن در درجات بالا و جدیدتر قرار گیرد، علائم آن سخت تر خواهد بود که مشتمل است بر:

چنانچه مشکوک به پخش گازمُنواکسید کربن شدید، فوری هوای آزاد را جستجو کنید و در خارج از خانه از طریق تلفن مربایل از اورژانس کمک بخواهید. اگر تلفن همراه در اختیارتان نیست، از تلفن همسایه ها استفاده کنید. به داخل خانه برنگردید چون ممکن است جان خود را از دست بدهید.

پاسخ دهندهای اورژانس و یا افراد مسئول در اورژانس، ماسک اکسیژن را برای جبران کمبود اکسیژن در اختیار شما قرار میدهند. افرادی که شدیدا مسموم شده اند  و در حالت اغما باشند از طریق دستگاه های تهویه اکسیژن لازم به آنها رسانده می شود.

تشخیص مسمومیّت  مُنواکسید کربن از طریق آزمایشات فیزیکی و مطالعه پرونده پزشکی، شخص همراه با آزمایش خون برای مقدار کربنی که پروتئین های سلول خونی را به جای اکسیژن در بر گرفته اند تعیین می شود. تست  الکتروکاردیوگرام (electrocardiogram) (ECG) و سایر تستها الزاما صورت می گیرد تا معلوم شود که قلب یا سایر اندام های بدن تحت تاثیر گاز کربن قرار گرفته اند یا نه.

چنانچه مسمومیّت کربن شدید باشد ممکن است از دستگاه هیپِربَریک اکسیژن (hyperbaric oxygen chamber)[1] استفاده شود. اکسیژن فشرده داخل قفسه جذب اکسیژن را تسریع و از بین بردن مُنواکسید کربن از خون را زیاد می کند. این دستگاه به محفوظ نگه داشتن مغز از طریق به تاخیر انداختن اثرمسمومیّت مُنواکسید کربن کمک میکند.

کاستن از خطر  مُنواکسید کربن

 برای کاستن از انتشار گاز خطرناک مُنواکسید کربن، روش های زیر را رعایت کنید:

اگر آژیر به صدا درآمد، درصدد پیدا کردن علّت بر نیایید  فورا از خانه خارج شوید و به سازمان آتش نشانی تلفن کنید . به خانه داخل نشوید تا زمانی که اورژانس اجازه دهد. زمانی که به خانه برگشتید، فورا در صدد باشید که از فرد متخصص بخواهید که کوره (furnace) و سایر وسایل را امتحان کنند تا مطمئن شوید خانه در امان است.


[1] Wikipedia

Hyperbaric oxygen chamber (HBOC) is a medical device which enhances the body's natural healing process by inhalation of 100% oxygen in a total body chamber, where atmospheric pressure is increased and controlled.  دستگاهی است که تنفّس اکسیژن صددرصد خالص رابالامیبرد در حالی که تمام بدن در یک قفسه که محیط زیست و فشار آن تحت کنترل است قرار می گیرد.