Jezus verheerlijken door je dood

Praten over de dood, met name het sterfproces is niet makkelijk. Het is een taboe. Hoewel het bij het leven hoort, wordt het het liefst verzwegen. Logisch! We zien in de afgelopen eeuw een verschuiving naar hoe men met de dood is omgegaan. Als we de laatste eeuw bekijken m.b.t. de dood dan zien we het volgende beeld: De dood was alom aanwezig (begin 20e eeuw), de dood werd teruggedrongen, buitengesloten (naar zijlijn) (einde 20e eeuw), en uiteindelijk gezocht (heden), want een sterfbed wil men niet meer. VVLE: Vereniging voor Vrijwillig Levens Einde. De dood is een uitvlucht. Die moeilijke periode voor het sterven wil men niet meer en men vlucht in de dood. Het besef dat er daarna een ontmoeting volgt met de God die hen leven gaf, is verdwenen…. Dood is dood, zegt men nu. Ik wil verlost worden van mijn lijden. Wegwezen, vluchten! Mijn stelling is: Praten over de dood is belangrijk en we moeten niet terugschrikken voor die moeilijke tijd van het sterfproces. Dat kan ik makkelijk zeggen, natuurlijk, maar ik baseer dit op Gods Woord. Fil. 1:19-24.

Wat is hier aan de hand? Paulus zit in de gevangenis. Opgesloten omwille van Christus. Hij heeft de vrijheid om brieven te schrijven. Hij schrijft brieven aan de gemeenten in Filippi, Efeze en Kollosse. De Filippenzen brief is de meest vreugdevolle brief die er is en tegelijk spreekt Paulus er onverbloemd over sterven. Met de dood voor ogen schrijft hij wonderlijke dingen over de dood: Het is winst!

Sterven is winst. Zo op het oog lijkt Paulus te zeggen dat de dood winst is, maar dat staat er niet. Sterven is winst, het sterfproces, niet het overlijden zelf. De reden waarom ik dit zeker weet, heeft te maken met de werkwoordsvorm die Paulus hier kiest voor dit woord. De aoristus-vorm, een vorm die aangeeft dat iets begonnen is, maar nog niet geëindigd. Natuurlijk is de dood ook winst voor Paulus, dat zegt hij met zoveel woorden in vers 23: Bij de Heere zijn! Dat is het mooiste wat er is. De Heer die Zijn leven voor je gaf, de dood inging voor jouw, zul je ontmoeten als je Hem in die dood bent gevolgd. Oog in oog met je Verlosser! Maar dat is niet wat Paulus hier bedoeld met sterven is winst. Het sterfproces is voor Paulus winst…. Hoe bedoelt Paulus dat?

Wat Paulus voor zich ziet is de marteldood…. Op verschillende plaatsen in Gods Woord zien we hoe die marteldood een bijzondere plaats krijgt. In Openbaring zien we hoe de martelaren een bijzondere positie hebben bij God. Jezus zelf zegt dat je zalig bent als ze je ombrengen om Zijns Naams wil. Voor ons, westerlingen is dit onbegrijpelijke taal…. Het klinkt haast alsof je er naar zou verlangen. De marteldood is winst….

Hoe kan Paulus dat nu zeggen?! Het heeft te maken met een radicale levensvisie van Paulus: Het leven is Christus (vers 21)! Ik leef niet meer, maar Christus leeft in mij (Gal. 2:20). Dat is niet een dogma, een geloofsbelijdenis, maar een sterke overtuiging van hoe hij leeft. Ik besta niet meer, mijn verlangens, mijn ego, mijn behoeften zet ik aan de kant voor Jezus. Als ik adem, dan adem ik voor Jezus! In alles wat ik doe wil ik leven voor Hem! Zelfs als martelaar! Ook dan doe ik het voor Hem!

In het vers ervoor zegt hij hetzelfde, maar dan met andere woorden. Hij zegt dat hij ervan overtuigd is dat wat er ook gebeuren zal, leven of dood, Jezus zal worden groot gemaakt in zijn lichaam. Lichaam is niet zijn letterlijke lijf, maar zijn leven. Zowel het leven als het sterven is voor Paulus bedoeld om Jezus groot te maken. In alles wat ik doe en wat ik meemaak, is het mijn verlangen dat Jezus groot wordt gemaakt.

Iets grootmaken kun je op twee manieren: Met een vergrootglas en met een verrekijker/telescoop. Maar het is een groot verschil. Met een vergrootglas laat je iets dat al klein is groter lijken, met een telescoop haal je iets dichterbij, zodat het groter lijkt, maar in werkelijkheid is het al veel groter. Zo kun je de maan beter zien door een telescoop, maar in werkelijkheid is de maan nog veel groter dan je ooit zichtbaar kunt maken met een telescoop. Zo is het ook met Jezus groot maken! Hij is al groot, maar je kunt Hem nog groter maken door de telescoop op Hem te richten.

Paulus wil zo leven dat alles wat hij doet als een telescoop is richting Jezus, zodat hij beter zichtbaar wordt in al zijn grootheid.

En zelfs zijn marteldood is een telescoop richting Jezus. Door die marteldood zal Jezus groter worden, meer zichtbaar worden. Iedereen zal zien en horen dat Hij het waard is om voor te sterven, te lijden. Mensen zullen zich bij het zien van zijn lijden afvragen wie die Persoon wel niet is waar hij voor zegt te sterven…. En zo wordt Jezus groter! En Paulus zegt: Daar leef en sterf ik voor! Dat is geen vluchten in de dood, maar een poging om zelfs met de dood voor ogen Jezus’ naam groot te maken.

Wij, hier in Nederland, hebben geen marteldood te verwachten. Wij sterven door ouderdom of ziekte of een ongeval. Kun je dan ook zeggen: het sterven is winst? Het sterfproces is winst?

Ik geloof dat onze houding op ons sterfbed net zo kan spreken voor Jezus als bij Paulus met zijn marteldood. De manier waarop wij ons lijden dragen, kan Jezus vergroten of verkleinen.

Ik heb het voorrecht gehad met verschillende nabestaanden te spreken over hun overledenen en hun sterfbed. Moeilijke verhalen, met tranen, verdriet, maar ook met prachtige getuigenissen over de manier waarop het sterfbed werd gedragen door de stervenden. Jezus werd er groter door en door het mij te vertellen werd Jezus er groter door.

Op dit moment ligt Bertus Steunenberg op het randje van de dood. Hij spreekt niet veel meer, maar als je hem vraagt of hij bang is om te sterven, dan is hij heel duidelijk: Ik ga naar de Heer! Ik ben niet bang. Dat maakt Jezus groot! Ik heb twee jaar geleden een broeder begraven in Zetten die zei: Wat je ook zegt in je preek, vertel de mensen dat ze Jezus nodig hebben! Dat maakt Jezus groot!

Maar wat nu met mensen die bijvoorbeeld dement raken en niet meer helder zijn of die plotseling overlijden. Kunnen zij Jezus dan niet groot maken met hun sterven? Voor hen geldt: Wat spreekt er uit hun leven? Wat je in je leven hebt achtergelaten in woord en daad is natuurlijk net zo belangrijk als de laatste paar weken of dagen. Als er een sterfbed is, dan is het natuurlijk het mooist als dit overeenkomt met het geleefde leven. Het kan ook anders: Ik hoorde laatst een verhaal van iemand die een moeilijke vader of moeder had gehad, maar in de laatste twee weken van zijn of haar leven, draaide ze als een blad aan de boom om. Hij of zij was lief, knuffelde, zei lieve dingen. Dat was belangrijk voor de nabestaanden. Gelukkig, maar het liefst is het hele leven doorspekt met Jezus Christus, zodat het sterfbed een vanzelfsprekend getuigenis is van Hem voor wie je leefde.

En zo is de dood niet meer iets om voor weg te vluchten, maar iets om te gebruiken om Jezus groot te maken. Zo kan het zelfs iets worden om naar uit te zien. Het leven en het sterven draait om Hem, niet om ons!

Deze boodschap kan mensen in het verkeerde keelgat schieten. Rondom de dood en het lijden is het altijd spannend en kwetsbaar, gevoelig. Maar ik heb sterk de indruk dat die gevoeligheid aan het toenemen is. We zijn steeds meer bezig met blijven leven dan vroeger. Logisch, want er is zoveel mogelijk! Zo lang mogelijk rekken we het leven…. In rouwdiensten ging het vroeger in de preek vaak over het zijn bij Jezus, maar nu is het vaak een verhaal over de overledenen waar ook nog een tekst wordt gelezen…. De overledene wordt in het zonnetje gezet…. We raken in veel kerken het uitzicht kwijt op Jezus en op het leven voor Hem en op het sterven met Hem. Te veel zijn we gericht geraakt op ons zelf, op geluk, leven zonder pijn en lijden. We zijn het lijden verleerd. Daarom begrijpen we Gods Woord ook minder, want die spreekt zo anders dan onze cultuur over lijden en de dood. Laten we Gods Woorden alsjeblieft serieus nemen en voor Hem leven en sterven! Amen!