Jezus in gesprek met Nicodemus

Stel je voor je hebt een Instagram account, een musically account, een youtubekanaal, een weblog of twitter of facebook of wat dan ook. Ineens krijg je van tientallen, honderden mensen likes, omdat ze jouw laatste post echt geweldig vinden. De ene like na de andere stroomt binnen. Hoe zou jij je voelen? Blij natuurlijk! Dat lijkt logisch, toch? Ja, dat lijkt logisch…. Maar, wees op je hoede! die mensen die jou nu zo liken, wat gaan ze doen als jij een tijdje niets post? Of als ze vinden dat de dingen die je daarna erop zet, niet de kwaliteit hebben die het zou moeten hebben? Mensen die eerst zo enthousiast waren, kunnen net zo snel weer afhaken. Wie een beetje thuis is op dit soort media, zou dit moeten weten, denk ik. Ik denk dat het slim is om je niet te snel aan deze bewonderaars toe te vertrouwen. Weet je waarom? Er mist iets bij deze mensen die jou om die paar tweets, Instagramposts, video’s of blogs of wat dan ook bewonderen. Weet je wat er mist? Ze kennen je niet echt…. Het is allemaal buitenkant en ze houden niet echt van jou.

Dit is niet nieuw. Iedereen die beroemd is, moet over deze vraag nadenken. Ook de Here Jezus maakte hetzelfde mee in Zijn tijd. Ook Hij ontdekte dat er iets miste in de bewondering van heel veel mensen die zich om Hem heen verdrongen om Hem aan te mogen raken, bij Hem te mogen zijn. We gaan het samen lezen in Johannes 2:23-3:10. Jezus in gesprek met Nico de Mus.

Daar zien we het in 2:23: velen geloofden in Hem toen ze Zijn tekenen zagen die Hij deed. Fantastisch, toch! In de evangeliën kom je dit vaker tegen, dat de mensen versteld staan van de wonderen die de Here Jezus deed. Zij loofden God, toen ze zagen hoe Hij een verlamde man genas, bijvoorbeeld. Mensen gingen in Hem geloven, staat er en dat was toch ook precies Jezus doel, toch? Missie geslaagd dus! Maar niets is minder waar! 2:24 en 25: Maar Jezus vertrouwde zich niet aan hen toe, Hij vertrouwde hen niet…. Want Hij wist wat er in de mens was. Wat is er dan in de mens? Om dat duidelijk te maken vertelt Johannes over de ontmoeting tussen Jezus en Nicodemus.

Let op de eerste woorden uit hoofdstuk 3: En er was een mens…. Andere vertalingen laten dit weg, omschrijven het, maar het is cruciaal om de verbinding te zien die met dit woordje gebracht wordt tussen 2:23-25 en dit gedeelte dat nu komt. Jezus wist wat er in de mens was en dan komt daar een mens. En niet zomaar een mens; een Farizeeër, een leraar, waarschijnlijk lid van het Sanhedrin, want hij wordt een leider van het volk genoemd. De mensen die in het Sanhedrin zaten vertegenwoordigden het hele volk, een soort tweede kamer…. Dus hier komt een mens die de mensen vertegenwoordigt, hij spreekt namens de mensen die tot geloof in Jezus waren gekomen, vanwege de wonderen die Hij deed. Zo begint het gesprek, namelijk: Rabbi, meester, leraar, wij weten dat U van God gekomen bent als leraar, want niemand kan die tekenen doen die U doet, als God niet met hem is. Een mens onder de indruk van wat hij ziet en die het terecht toeschrijft aan God.

En nu zien we dat Jezus niet enthousiast is, maar op zijn hoede. Hij vertrouwde zich niet zomaar aan Nico toe. Hij antwoordt op een voor ons vreemde manier, maar daarmee komt Hij meteen tot de kern. Hij herhaalt zijn stelling tot drie keer toe. Eerst in vers 3: Voorwaar, voorwaar (amen, amen), Ik zeg u: Als iemand niet opnieuw geboren wordt, kan hij het koninkrijk van God niet zien. Dan in vers 5 bijna hetzelfde, met een kleine toevoeging: voorwaar, voorwaar, Ik zeg u: als iemand niet geboren wordt uit water en Geest, kan hij het koninkrijk van God niet binnen gaan. En dan nogmaals in vers 7: Verwonder u niet dat Ik gezegd heb: U moet opnieuw geboren worden.

Wat de Here Jezus hiermee zegt is: Nico, jij denkt dat jij het helemaal snapt en met jou die vele duizenden die onder de indruk zijn van mijn wonderen en onderwijs. Jullie hebben ergens wel door dat Ik van God gekomen ben, omdat jullie de wonderen zien, maar ten diepste zie je helemaal niets, tenzij je opnieuw geboren wordt. Het koninkrijk van God is niet zichtbaar, tenzij je opnieuw geboren wordt. Jij als mens, kunt helemaal niets zien van het koninkrijk van God, tenzij je opnieuw geboren wordt. Jullie zijn ziende blind!

Het zijn wellicht bekende woorden, maar wat betekenen ze en wat wil de Here Jezus ermee zeggen? jullie moeten opnieuw geboren worden. Nico begrijpt daar in ieder geval helemaal niets van. Opnieuw geboren?! Hoe kan een mens geboren worden als hij oud is geworden?! Hij kan toch niet voor de tweede keer in de schoot van zijn moeder ingaan en geboren worden?! Jezus voegt dan iets belangrijks toe om het iets duidelijker te maken voor Nico. Opnieuw geboren worden uit water en Geest.

De Here Jezus legde hiermee uit hoe je opnieuw geboren kunt worden, maar wat betekent dat dan uit water en Geest? Uit de Geest geboren worden is uit de HG geboren worden. Geboren worden uit de HG is op zich nog wel begrijpelijk, want daarmee doelt Hij op de tweede betekenis van opnieuw geboren worden. Dit betekent namelijk ook van boven geboren worden. Van bovenaf, vanuit de HG. Maar wat is dat uit water geboren worden? Er zijn twee mogelijkheden: 1. De natuurlijke geboorte, waarbij het water, letterlijk het vruchtwater is waarin de baby geboren wordt. 2. De doop van Johannes. Johannes doopte met water tot bekering, tot vergeving van zonden en hij wees de Here Jezus aan als degene die zou dopen met de Geest. Water betekent hier dan water van bekering, van besef en vergeving van zonden.

Dit tweede lijkt me de juiste keuze. Vooral als we Titus 3:5 lezen: Hij maakt ons zalig, niet op grond van de werken van rechtvaardigheid die wij gedaan zouden hebben, maar vanwege Zijn barmhartigheid, door het bad van de wedergeboorte en de vernieuwing door de Heilige Geest. Daar zie je dezelfde combinatie: doopwater en HG. Doopwater als beeld van onze bekering, ons besef van zondigheid, waarmee je onder water gaat, sterft met Christus, en vergeving van zonden, en zo komen we weer boven water, levend en wel! En de Heilige Geest die ons van binnenuit vernieuwd.

Wat de Here Jezus hier dus zegt is: Nico, jij moet je bekeren! Tenzij je bekeerd bent, omgedraaid van een leven zonder God, naar een leven met God en tenzij je de HG hebt, kun je wel iets zien van Mijn Goddelijkheid, maar ten diepste begrijp je er helemaal niets van. Water en Geest zijn overigens niet los van elkaar verkrijgbaar, want ze komen altijd samen. Water en Geest horen onlosmakelijk bij elkaar, doop en Geest.

In vers 6 duwt de Here Jezus helemaal door, want Hij zegt: Wat uit vlees geboren is, is vlees en wat uit Geest geboren is, is geest. Vlees is hier de menselijke natuur, de mens zonder God. Met andere woorden: zolang jij mens blijft zonder God, zonder bekering, kun je niets zien van de geestelijke wereld. Je ziet wel iets, maar begrijpt er niets van. Het is een mysterie voor je. Ziende blind. In vers 8 zegt de Here Jezus dit ook met zoveel woorden in een vergelijking: De wind waait waarheen hij wil en je hoort zijn geluid, maar je weet niet waar ie vandaan komt en ook niet waarheen hij gaat. Zonder de meteorologische kennis van nu…. Zo is het ook met de mens die uit de Geest geboren is. Een mysterie voor de natuurlijke, vleselijke mens. De geestelijke mens is van een totaal andere orde dan de natuurlijke mens (kijk ook maar eens in Rom. 8:5-9 en 1 Kor. 2:14-15) en kan van God niets begrijpen.

Nico is helemaal van ’t padje en zegt: Hoe kunnen deze dingen gebeuren? De Here Jezus is net zo verbaasd als Nico, want Hij zegt: U bent een leraar van Israël en u weet deze dingen niet? Dat brengt ons bij de vraag: Had Nico dit moeten snappen? Is er ergens in het OT een tekst die hierop wijst?

Het antwoord is ‘ja zeker’! Ez. 36:25-27 samen lezen op scherm! Wonderlijk hoe diezelfde woorden water en Geest Nico niet hebben wakker geschud. Maar dat is nou precies wat er met het hele volk Israël gebeurde: Zij waren ziende blind. Zij begrepen niet wat de Here Jezus zei en deed, want ze waren niet opnieuw geboren. En dat is wat nodig is! Mensen die bij God willen horen, moeten opnieuw geboren worden. Ze zullen iets van berouw moeten hebben ervaren en bekering van zonde, want dat is het kenmerk van de HG. Hij overtuigt van zonde! Mensen die tot geloof komen in de Here Jezus bijvoorbeeld op basis van een genezing, of een geweldig goed gevoel na een preek of concert, maar niet werkelijk hun zonden belijden, missen iets en de Here Jezus zegt: ik vertrouw me niet aan jou toe. Er is meer nodig! Je hebt echte bekering nodig. Je zult moeten ontdekken dat je zondaar bent, dat je schuldig staat tegenover God. Zo lang je dat niet hebt, kun je misschien wel heel enthousiast over Jezus zijn, maar niet werkelijk iets begrijpen van wie Hij is.

Let goed op: als jij hier zit en hier niets van begrijpt, het saai vindt, je hoopt dat ik eindelijk amen zeg, dan wil ik je vragen: Ga vanmiddag eens echt nadenken over waarom je hier in de kerk bent. Vraag in alle eerlijkheid eens aan God om je te laten zien wat het betekent om echt christen te zijn. Je verspilt je tijd namelijk als je hier zit en je niet werkelijk hebt bekeerd. En voor een andere groep mensen, let op: Als je hier zit en enthousiast bent over de Here Jezus, maar nooit echt berouw hebt ervaren, geen diep besef van zondigheid waar je je van bekeerd hebt, vraag dan vanmiddag aan de Here God om het je te laten zien. Ik bid voor jullie! Amen.