Hardop bidden

In het eerste jaar dat ik hier voorganger mocht zijn, heb ik alle mensen die lid/vriend van de gemeente zijn, thuis bezocht. Even kennis maken, even wat verhalen horen. Wat heb ik daar van genoten! Wat een mooie verhalen heb ik mogen horen. Mooie hoogtepunten, maar ook dieptepunten. Vaak pakte ik aan het eind van een gesprek mijn bijbeltje erbij en las een gedeelte wat ik op dat moment passend vond en daarna vroeg ik of we samen konden bidden. Niet altijd, maar wel vaak nodigde ik mensen uit om hardop mee te bidden. Tot mijn verbazing hoorde ik dan vaak: dat doe ik liever niet, dat ben ik niet gewend. Soms ging ik daar op in, maar vaak ook niet. Maar het is me wel opgevallen. Bidden doet men hier niet graag hardop. Ik moet u eerlijk zeggen dat me dat verbaasde en bevreemde. Ik ken dat niet zo vanuit de kerken waar ik hiervoor heb gediend. Daar waren natuurlijk ook wel een paar mensen die dat niet zo makkelijk konden, maar niet zoveel als ik hier ontmoette. Wat zit daar toch achter? Met sommigen van jullie heb ik daar al eens over gepraat, met heel veel ook niet. Er kunnen heel wat redenen zijn waarom je wel of niet hardop bidt. Ik denk dat veel is terug te voeren op traditie. Dat ben ik niet gewend. Zo doen wij dat niet…. Bidden doe je stil, met je ogen dicht en je handen gevouwen en iedereen is dan stil. Vandaag wil ik vanuit Gods Woord graag laten zien dat samen hardop bidden bijbels is en ik zal daarbij wat handreikingen doen om eventuele blokkades onderuit te halen.

Laat ik beginnen met het lezen van een tekst die door sommigen wel wordt aangehaald om te argumenteren dat Jezus Christus meer belang hecht aan het stille gebed in de binnenkamer. Mat. 6: 5-8. Nou, zou iemand misschien zeggen, daar staat het toch? Als je wilt bidden, ga dan naar je binnenkamer, sluit de deur en bid in het verborgene (dus zachtjes, zodat niemand het hoort) tot je hemelse Vader. Dat is bidden! Ja, dat is bidden, inderdaad, maar slechts één vorm. Wij christenen zijn zo vaak snel tevreden. Als we iets hebben ontdekt van God, dan is dat het helemaal en stoppen we met verder zoeken. Ook vaak met bijbellezen…. In dit gedeelte zegt Hij niet dat dit de enige manier van bidden is! De Here Jezus waarschuwt hier voor een manier van bidden van de Farizeeën die niets anders is dan toneelgebed. Het draait in dat gebed niet om God, maar om de mensen. Ze doen het om belangrijk gevonden te worden. Trots is hun drijfveer en Jezus zegt als contrast daarmee: ga in je binnenkamer, want daar kan trots niet je drijfveer zijn. Niemand ziet en hoort je, dus trots blijft buiten staan. Dus deze tekst vertelt ons niet dat we enkel in de binnenkamer horen te bidden, maar dat die plaats soms nodig is om trots uit te bannen. Het is zeker niet de enige plaats om te bidden en dat wordt duidelijk als we doorlezen.

Kijk maar eens naar vers 9: bidden jullie zo: Onze Vader, die in de hemel is…. In Luc. 9 waar we dit gebed ook vinden, leert Jezus zijn discipelen bidden en dan leert Hij hen dus het ‘Onze Vader’. Wij weten inmiddels heel goed dat de Here Jezus ons niet een formulier gebed aanleerde. Dit is een voorbeeld gebed en het gaat daarbij niet om deze letterlijke woorden, alsof we die moeten reciteren elke keer als we bidden. Het is een soort format voor gebed (God aanbidden, je noden bij Hem brengen, schuld belijden, vragen om Zijn leiding in je leven en afsluiten met dankgebed). Maar het is kenmerkend hoe Jezus dit gebed begint: ‘Onze’ Vader. Dat zeg je niet in je binnenkamer. Daar zeg je ‘mijn Vader’. Lees maar in vers 6: ga in uw binnenkamer en bidt tot uw Vader. In onze vertaling kun je dat niet zien, maar hier is het enkelvoud. In je binnenkamer zeg je ‘mijn’ Vader, maar als Jezus de discipelen leert bidden, dan leert Hij hen samen bidden: onze Vader. De Here Jezus veronderstelt dat zijn volgelingen, kinderen van de Vader, samen hardop bidden.

We zien dit door de hele bijbel heen gebeuren, trouwens. In de Joodse traditie en in de vroege kerk in Handelingen of in de brieven. In het OT zien we het bijvoorbeeld bij het gezamenlijk schuld belijden (Nehemia 9) of in grote nood (Ezra 8), maar ook de psalmen zijn gezamenlijk opgezegde gebeden (let op ‘wij’, ‘ons’, enz.). Maar vooral in het NT, in de vroege kerk, zie je hoe gezamenlijk gebed centraal stond: Hand. 1:14; 2:42; 4:23-31; 12:5/12.

Genoeg bijbelse grond dus voor hardop samen bidden. Maar er is meer nodig om ons hardop te leren bidden. De grootste reden om niet hardop te bidden, naast traditie, is angst. Ik ben bang dat ik het verkeerd zeg. Ik ben bang dat ik emotioneel word. Ik ben bang dat ik stil val. Angst voor God of angst voor mensen…. Als angst je weerhoudt om hardop te bidden, terwijl je weet dat het bijbels is en goed, dan kun je twee dingen doen: eraan toe geven of er tegen vechten. Het meest herhaalde gebod in Gods Woord is: vrees niet! Wees niet bang. Geloof jij dat dit echt kan? Zonder angst te zijn tegenover iets wat je eng vindt? Eén van de heerlijkste beloften van God is: wees niet bang, want Ik ben met u (Jes. 43:5). Gelooft u dat God altijd bij u is? En dat Hij almachtig is? Dan is angst dus snel verdwenen, of niet? Ik heb mensen met heel veel vrede naar een operatiekamer zien gaan, maar hardop bidden…. Te bang…. Bidden is praten met God, zeggen we tegen kinderen, maar als we volwassen worden, is dat ineens anders….

“Ik ben niet zo’n prater….” Dat kan, maar wie zegt dat je hele lange gebeden moet bidden? Waarom niet tien kleine gebedjes van één zin of een paar zinnen? Ik besef dat mijn voorbeeld niet altijd het beste is, want ik praat makkelijk…. Probeer in je gebed ook te bidden met thema’s, zodat je gebeden niet door elkaar heen lopen. Probeer niet in één gebed zowel te bidden voor jezelf, Nederland, Israël, je broers en zussen in vervolging, enz. Soms ontkom je er niet aan, als je voorbidder bent, zoals ik in een dienst, maar in een gezamenlijk gebed, mag je leren om één thema tegelijk te bidden en dat hoeft niet lang te zijn! Maar benoem het en wees concreet in wat je wilt.

Bidden moet je leren. “Ik weet niet wat ik moet zeggen. Na één gebed heb ik alles wel gezegd….” Dit heeft te maken met leren bidden. Kijk nog eens goed naar het gebed dat Jezus ons leerde en andere gebeden die je in de bijbel vindt. Let eens op welke elementen er zijn om te bidden: ABBA! Aanbidden (wie is God en wat doet Hij voor jou, de wereld), Belijden (verootmoedigen, klein worden, zonde belijden), Bedanken (wees concreet), Aanroepen (voorbede-cirkel: jijzelf, familie, vrienden, gemeente, collega’s, medeleerlingen, buurt, stad, land, wereld).

Als je niet weet wat je moet zeggen, lees dan eens een gebed uit Gods Woord en maak dat je eigen. Leen woorden uit die gebeden. Zing een lied, want zingen is twee keer bidden!

Een vierde reden waarom we niet snel hardop bidden is de duivel. Hij is er op uit om ons te weerhouden om samen te bidden. De duivel gruwt van gebed en doet er alles aan om te voorkomen dat Gods kinderen dat fijn gaan vinden. Hij bestookt ons met de bovenstaande leugens en beïnvloed onze gebeden zo, dat samen bidden een sleur wordt of saai. Besef dat je hem laat winnen als je toegeeft aan de traditie om niet hardop te bidden, of toegeeft aan je angsten. Onze bidstond kent op dit moment nog ongeveer zeven regelmatige bidders op de bidstond van donderdagavond. In een gemeente met meer dan 200 mensen, vind ik dat bijzonder weinig. En de duivel vindt het prachtig!

Allergie. Misschien worden jullie me wel moe als ik dit punt aanroer. Misschien voel je wel irritatie en denk je: wat denkt die Egbert wel niet van mij. Denkt hij soms dat ik niet goed bid!? Ik ben niet bang voor irritatie, hoor! Ik weet over het algemeen dat irritatie een rake zet camoufleert…. Je weet dat het anders kan en moet, maar je bent bang en die angst overschreeuw je met boosheid. Maar toch ook dit: ik wil me bewust zijn van het feit dat dit niet dé enige manier is van gebed en ik ben ontzettend blij met alle mensen die in stilte bidden. Hardop bidden is ook niet heiliger, beter of zo, maar het is een manier om je geestelijke leven uit te breiden. Dat zou toch iedereen moeten willen, maar het is zoals heel vaak met mensen: we zijn snel tevreden, terwijl God nog zoveel voor ons heeft liggen…. Je ontneemt je de vreugde van anderen die voor je bidden, terwijl jij geen woorden hebt; je ontneemt je de vreugde van andere woorden, andere thema’s of juist herkenning; je ontneemt je het genoegen van samen God aanbidden en blij worden om wie Hij is en wat Hij doet; je ontneemt je het genoegen om opgebouwd te worden door anderen, omdat je ziet dat meer mensen de moeite hebben genomen om hun drukke agenda’s aan de kant te zetten om te komen bidden.

Ik heb mijn vader nooit horen bidden…. Ik zou het zo jammer vinden als jij dit je kinderen of kleinkinderen ontzegt. Amen.