November 2018


1        Inleiding

Virtual Reality maakt het delen van beleving mogelijk. Kijk rond in een omgeving en ervaar hoe het is om daar te zijn. VR is de wereld van trainen, opleiden en therapie aan het veranderen. We zien dat in de praktijk vaak te dure systemen worden aangeschaft die moeilijk te bedienen zijn, waardoor VR niet wordt ingezet. En dat is een gemiste kans.

Meerijden op een circuit in een Porsche GT3 van € 230.000 is natuurlijk geweldig. Wat als je vier personen met koffers naar het vliegveld wilt brengen?

Wij van VRmaster maken VR eenvoudig en betaalbaar omdat we het geweldig vinden dat je met VR kunt reizen zonder te verplaatsen.

“All we want to do is travel without moving”

We helpen organisaties bij het zinvol inzetten van VR. Wij willen de beste oplossing bieden bij elk vraagstuk. Wij zien te vaak dat organisaties kiezen voor de duurste oplossing. Niet voor de meest praktische, bruikbare en betaalbare. Om dit keuzeproces makkelijker te maken, zijn de belangrijkste argumenten en vragen over VR op een rij gezet om zo de keuze te vergemakkelijken.

Waarom zou je een VR bril gebruiken? Uit onderzoek blijkt dat mensen een locatie positiever beoordelen alleen al bij 360 beelden. VR voegt daar nog een stuk waardering aan toe. Plus met een VR bril op, is men volledig afgezonderd van de werkelijke wereld en kan men ook echt 3D zien. Dit geeft veel meer de beleving van echtheid dan kijken naar een scherm.

VR koopgids

Bij het inzetten van VR wil je natuurlijk zoveel mogelijk impact creëren, maar tegen welke prijs? Maar wat is nou eigenlijk VR, AR en MR? Wat is er nodig om VR zakelijk in te zetten en te gebruiken? Welke hardware kan ik het beste gebruiken? Wat voor content gebruik ik in mijn VR beleving? En tegen welke prijs? Op al deze vragen wordt antwoord gegeven in deze koopgids.

Ir. Detlef La Grand, founder of VRmaster, detlef@vrmaster.co, 0031624385379

Deze publicatie is beschikbaar onder Creative Commons licentie:
Naamsvermelding-GelijkDelen
CC BY-SA


1 Inleiding        1

VR koopgids        1

“Get down, right on        3

Get down        3

I know all we're doing is traveling without moving hey hey        3

I know all we're doing is traveling without moving        3

Can't stop, no        3

I know all we're doing is traveling without moving hey hey        3

I know all we're doing is traveling without moving”        3

2 Geschiedenis Virtual Reality (Wikipedia)        4

2.1 Stereoscopie (1939)        4

2.2 VR cave (1991)        5

2.3 First VR (1989)        6

2.4 Google Streetview (2007)        7

3 AR vs VR vs MR        7

3.1 Augmented Reality        8

3.2 Smart glasses        9

3.3 Virtual Reality        9

3.4 Mixed Reality aka Extended Reality        10

3.5 Windows Mixed Reality        11

3.6 Magic Leap        11

3.7 Conclusie AR vs VR vs MR        12

4 VR brillen        12

4.1 VR brillen met smartphones        13

4.2 VR brillen met eigen techniek en controller        14

4.3 High-end VR brillen verbonden aan een computer        16

4.4 Controllers        17

4.5 VR loopbanden, pakken en vliegmachines        18

4.6 Conclusie VR hardware        20

5 Content is King        20

5.1 360o Foto’s        21

5.2 360o Videos        23

5.3 Stereoscopische foto’s en videos        25

5.4 360o Foto’s en video camera’s        26

5.5 Ruimtelijk geluid        27

5.6 3D CAD in VR        28

5.7 3D maken in VR        31

5.8 Zelf (laten) maken VR content        32

6 VR bekijken wordt bezoeken        33

6.1 Magic Window of VR-view        33

6.2 Interactieve VR tour        34

6.3 Interactieve VR game        36

6.4 Bekijk het door de juiste bril        38

6.5 VR delen op social media        39

6.6 VR publicatieplatformen        40

6.7 VR apps        40

6.8 WebVR        40

6.9 WebVR vs VR app        42

6.10 VRkopen VR brillen        43

6.10 Conclusie VR content        44

7 Nawoord        45

7.1 Leren, verkopen of zorg verbeteren met VR        45

7.2 Disclaimer        45

7.3 Bronnen        45

“Get down, right on

Get down

I know all we're doing is traveling without moving hey hey

I know all we're doing is traveling without moving

Can't stop, no

I know all we're doing is traveling without moving hey hey

I know all we're doing is traveling without moving”

Travelling without moving, Jamiroquai


2        Geschiedenis Virtual Reality (Wikipedia)

Virtuele werkelijkheid of schijnwerkelijkheid (Engels: virtual reality, afgekort: VR) simuleert een omgeving via een computer om een gebruiker via diverse zintuigen onder te dompelen in een ervaring. De meeste VR-omgevingen zijn visueel en auditief, via speciale stereoscopische brillen en met geluid.

2.1        Stereoscopie (1939)

Stereoscopie kennen we van de View Master waar ronde foto schijfjes een blik op andere plekken kon geven.

Brewster Stereoscoop 1839

Holmes kijker 1860

View Master 1931

Een bril om getekende plaatjes te bekijken. Fotografie was nog niet uitgevonden

Deze kijker is nog steeds te koop en maakte het eenvoudig om stereoscopisch, inmiddels uitgevonden foto’s te bekijken.

De ronde fotokaartjes namen je mee over heel de wereld en gaven een 3D kijkje op plekken waar je nog niet geweest was.

2.2        VR cave (1991)

Een Cave, bedacht omstreeks 1991, is een kamer van projectiewanden, waarbij er op de wanden beelden geprojecteerd worden. In combinatie met de shutter glasses die de gebruikers van de Cave dragen, lijkt alles in 3d uit de muren te komen. Doordat er op de shutter glasses een positionerings-sensor zit, zijn objecten van andere kanten te bekijken door rond te lopen en te bukken. Met cybergloves krijgt de gebruiker de indruk objecten 'vast te pakken'.

Shutter glasses knipperen waardoor er een 3D weergave ontstaat.

2.3        First VR (1989)

Waarschijnlijk bedacht internetpionier Jaron Lanier, oprichter van VPL Research het woord in 1989. Het bedrijf bouwde vroege VR systemen in 1980.

2.4        Google Streetview (2007)

Google Street View is een dienst van Google Inc., die de internetgebruiker de mogelijkheid biedt 360°-panorama-foto's te bekijken van straten op straatniveau. De dienst is een aanvulling op Google Maps en Google Earth en werd gelanceerd op 25 mei 2007.

De Street View-auto's rijden niet alleen rondom straatbeelden te maken, ze scannen ook draadloze netwerken en verzamelen daarbij MAC-adressen van de draadloze routers. In de meeste landen van Europa is de dekking van straten en wegen goed. Er ontbreken met name Oostenrijk, voormalig Joegoslavië (behalve Kroatië, Slovenië en Servië), en het grootste deel van Duitsland.

3        AR vs VR vs MR

De werkelijkheid is er altijd, al heeft iedereen een eigen perceptie van de wereld om ons heen. Met nieuwe technieken is de werkelijkheid niet meer begrensd tot fysieke objecten. Dankzij nieuwe media als AR, VR en MR vloeit de fysieke wereld steeds meer samen met de digitale wereld van internet. De vraag is niet of dit de wereld gaat veranderen. De vraag is hoe jouw wereld hierdoor gaat veranderen.

Image from Graeme Devine’s Magic Leap Presentations @zaphodgjd

3.1        Augmented Reality

Met Augmented Reality (AR) wordt informatie toegevoegd aan de realiteit. Kijk door een smartphone of tablet en zie een informatielaag, toegevoegd aan de wereld om je heen. Met AR is de echte wereld altijd aanwezig.

 

https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Wikitude.jpg

Naast het toevoegen van informatie en objecten kan AR ook gebruikt worden voor het opmeten van ruimtes, zodat bijvoorbeeld een traplift snel en nauwkeurig kan worden ingemeten.

twnkls.nl/portfolio/otolift-meten-met-ar-technologie/

Vaak zijn er QR-codes of markers nodig om AR te activeren. Dankzij geavanceerde beeldherkenning is het steeds meer mogelijk om

De belangrijkste platformen voor AR zijn:

AR is vaak nog een gedoe met markers die aanwezig moeten zijn en doordat je vaak eerste een app moet downloaden is deze techniek niet laagdrempelig. En omdat je je smartphone moet blijven vasthouden en richten, zijn toepassingen nog beperkt. Dit zal zeker veranderen als de AR brillen beschikbaar worden.

AR brillen, Smart glasses

3.2        Smart glasses

Smart glasses zijn in goed Nederlands brillen waar de lenzen ook display zijn. Het fijne van deze brillen is, dat je je handen vrij hebt. Zo kan er extra informatie worden toegevoegd aan de werkomgeving.

Afbeelding Vuzix Blade

Naast de bovenstaande Vuzix Blade biedt ook Proceedix smart glasses in verschillende soorten en maten. Een van de meest gebruikte toepassingen van deze brillen is, dat er op afstand kan worden meegekeken via de camera en er direct instructies kunnen worden toegevoegd. Denk hierbij aan het aansturen en adviseren van meerdere junior monteurs, door een senior die niet op locatie zit.

Het grote nadeel is om de juiste content op de juiste plek te krijgen is een enorm gedoe. Een servicemonteur heeft juist ondersteuning nodig voor speciale vraagstukken. Reguliere taken kunnen eenvoudig getraind worden. Vaak weet je niet van te voren wat dit vraagstuk is, en is het creëren van een AR toepassing hiervoor lastig. De techniek staat niet stil, want steeds meer brillen worden ook 3D scanners en zijn te gebruiken voor Mixes Reality (MR).

3.3        Virtual Reality

In VR wordt een bezoeker ondergedompeld in een andere wereld. De bezoeker reist naar deze nieuwe omgeving. Voelt angst bij hoogte, ervaart de snelheid of beleeft hoe het is om te vliegen als een vogel. Alles kan in VR, omdat je het gevoel hebt dat je in een compleet andere wereld bent. Je bent afgesloten van de echte wereld, door de VR bril en voelt je daardoor middenin een andere plek of situatie.

VRmaster

In deze koopgids staat VR centraal..

3.4        Mixed Reality aka Extended Reality

Bij Mixed Reality (MR) of Extended Reality XR worden objecten aan de fysieke wereld toegevoegd alsof ze er werkelijk zijn. Deze objecten kunnen zich verschuilen achter andere spullen of juist botsen tegen een muur. MR staat nog in zijn kinderschoenen. De brillen op de markt zijn nog beperkt in blikveld (Microsoft Hololens) of in ontwikkeling (Magic Leap). Hoewel we de potentie van MR zeker zien, verwachten we dat deze techniek in 2020 pas gaat doorbreken. Al is het maar omdat Apple hun MR bril heeft aangekondigd voor dat jaar.

nedd.me

De meest toepasbare MR techniek van dit moment is Leap Motion. Met deze bewegingstracker is het mogelijk om bewegingen van je handen te laten zien in VR, zodat interactie en besturing intuïtief kan. En dat voor 79,99 met ondersteuning voor Unity, Unreal software en de Oculus Rift en HTC Vive brillen.

Leap Motion

3.5        Windows Mixed Reality

De kartrekker van MR is op dit moment Microsoft. Met dit, gekoppeld aan Windows 10, platform houden VR belevingen rekening met de omgeving waar je bent. Dus als je rondloopt, stoot je je niet aan een tafel omdat de tafel ook wordt geprojecteerd in MR. Hiervoor zijn wel speciale Windows Mixed reality PC’s nodig en uiteraard geen Mac. Windows Mixed Reality, werkt met controllers voor interactie en het spelen van Games.

Headsets zijn er van Samsung, Dell, HP, Lenova en Acer en zijn beschikbaar vanaf 399. Er zijn vooral veel games on nog weinig zakelijke toepassingen beschikbaar voor deze techniek. Magic Leap zegt dat het nog verder gaat dan Mixed Reality

3.6        Magic Leap

Deze gids zou niet compleet zijn zonder Magic Leap. Deze mysterieuze start-up heeft miljarden investeringen binnengehaald van onder andere Alibaba en Google.

Magic Leap richt zich op ruimtelijke weergave van content op een gheel nieuwe manier. Wat als de resensies er op worden nagelezen, nog erg in de kinderschoenen staan. De promo’s op internet zijn geweldig, maar daar zijn ze nog lang niet, dus terug naar het heden en wat wel nu mogelijk is.

3.7        Conclusie AR vs VR vs MR

VR brengt een omgeving en ervaring naar je toe en geeft je het gevoel dat je in die omgeving bent.

AR brengt informatie naar je toe in de werkelijke wereld.

MR, ook wel XR genoemd=VR+AR; voegt objecten toe aan de werkelijke wereld alsof ze er echt zijn.

AR zal pas doorbreken als er goede en betaalbare AR brillen op de markt komen en dan is de stap naar MR snel gezet. De potentie van MR is enorm, alleen de werkelijkheid is, dat de MR brillen nog in ontwikkeling zijn en de toepassingen nog zeer beperkt. Dit terwijl de VR brillen in alle soorten en maten beschikbaar zijn op de (Media) markt.

4        VR brillen

Net als met AR en MR heb je ook voor VR een VR bril nodig voor de maximale impact. Natuurlijk kan er met sommige oplossingen rondgekeken worden als op Google Streetview, maar is een mindere beleving. Al is het zo dat zelfs 360o foto’s een beter beeld geven van een omgeving dan gewone foto’s en video. Er zijn vier manieren om VR te beleven en er zijn meerdere VR controllers bruikbaar.

Hardware, nodig om VR te beleven

Bekijken

Rondkijken

Reiken

Bereiken

Bekijk een 360o weergave van de virtuele wereld.

Kijk rond in een wereld en verplaatst door te staren/focussen op een punt.

Kijk rond in een wereld en beweeg hand of handen met een controller.

Beweeg vrij in een ruimte, kijk onder/achter objecten en gebruik je handen.

Smartphone*, tablet*, laptop*.

Vrmaster cardboard*

Homido mini*

Merge VR*

Bobo z4*

Samsung Gear VR*

Oculus go*

Google daydream

Pico Goblin

Oculus Rift

HTC vive*

(ruimte van 3*4 m)

Playstation VR

VR bril waar een telefoon in wordt geplaatst.

VR bril met eigen techniek, waar een controller aan kan worden aangesloten.

VR bril, verbonden aan een krachtige PC met tracking sensors om vrij bewegen mogelijk te maken.

VR

VR

VR

VR/MR

Smartphone

5 - 60

Ex smartphone

219 - 900

Vanaf 600 

Controllers

Mousepad, bewegen tablet/smartphone

Bewegen smartphone, richten op knoppen door te staren

Toverstok controller, beweeg rond een vast punt in de ruimte om dingen aan te wijzen.

Controllers die vrij te bewegen zijn in de ruimte.

*        Deze hardware is beschikbaar bij VRmaster en via onze website te bestellen

Een VR beleving is eenvoudig te bezoeken met een Cardboard VR bril en een moderne smartphone. Wil je interactieve simulaties aanbieden, dan zijn high-tech systemen zoals de HTC Vive nodig. Alles kan, Hieronder is nog een vergelijk gemaakt van de verschillende VR brillen.

4.1        VR brillen met smartphones

De VR brillen die werken met elke moderne smartphone zijn het middel om het grote publiek te bereiken. Op deze lijst staan de meest populaire smartphones die VR ondersteunen. Ook is er geen technische kennis nodig, want de VR beleving kan via de browser/internet bezocht worden of via het downloaden van een app, via een app store. Let wel dat voor het downloaden van een app ruimte beschikbaar moet zijn op de smartphone.

Image by Macrovector

Het grote voordeel is ook een nadeel, want de VR beleving is afhankelijk van de rekenkracht en schermresolutie van de gebruikte smartphone. Hoe nieuwer de smartphone, hoe beter de VR beleving. Dit heb je echter niet in de hand.

VRmaster Cardboard

★★★☆☆

Homido Mini

★★★☆☆

Bobo Z4

★★★★☆

Merge VR

★★★★☆

Afbeelding

Ingebouwd scherm

Nee

Nee

Nee

Nee

Resolutie

Afhankelijk van smartphone

Afhankelijk van smartphone

Afhankelijk van smartphone

Afhankelijk van smartphone

VR beleving

redelijk tot goed, afhankelijk smartphone

redelijk tot goed, afhankelijk smartphone

Goed

Goed

Internetbrowser

Ja

Ja

Ja

Ja

VR apps

Playstore/ Appstore

Playstore/ Appstore

Playstore/ Appstore

Playstore/ Appstore

Besturingssysteem

Android/iOS

Android/iOS

Android/iOS

Android/iOS

Scherpte instelbaar

Nee

Nee

Ja

Nee

Tussenafstand ogen / schermgrootte correctie

Beperkt

Nee

Ja

Ja

Meekijken VR

Via Chromecast of Airserver

Via Chromecast of Airserver

Via Chromecast of Airserver

Via Chromecast of Airserver

VR controllers

Nee

Nee

Nee

Nee

Prijs

€ 2,50 - 9

15

45

 75

Voordelen

Goedkoop

Opvouwbaar

Ingebouwde koptelefoon

Zacht materiaal

Nadelen

Beleving afhankelijk van de gebruikte smartphone

Je ziet de wereld om je heen nog

Bij plaatsen van smartphone, worden soms uitknop ingedrukt

4.2        VR brillen met eigen techniek en controller

Wil je een interactieve en goede beleving, dan zijn brillen met eigen techniek en controller een optie. De aanschaf is vaak wat hoger, maar daar staat tegenover dat de VR beleving een stuk beter is dan met een cardboard.

Image by Macrovector

Door de aanwezige of betere gyroscoop, reageren deze brillen zeer goed op de bezoeker, waardoor er minder kans op bewegingsziekte is. Een ander groot voordeel is dat een controller mogelijk is, hierdoor kan een extra laag aan interactiviteit worden toegevoegd wat zeker voor training een toegevoegde waarde is. Deze controllers werken als een soort toverstaf, die je kunt bewegen rondom een vast punt. Verplaatsingen in de ruimte is niet mogelijk.

Samsung Gear VR*

★★★★☆

Oculus go*

★★★★★

Google daydream

★★☆☆☆

Pico Goblin

★★★☆☆

Afbeelding

Ingebouwd scherm

Nee

Ja

Nee

Ja

Resolutie

Afhankelijk van smartphone

S6 2560x1440

S9 2,960×1,440

2560 x 1440

Afhankelijk van smartphone

2560 x 1440

VR beleving

goed tot zeer goed

Zeer goed

Redelijk tot Goed

Zeer goed

Internetbrowser

Ja

Ja

Ja

Nee

VR apps

Oculus Store

Oculus Store

Play Store

Pico Market

Besturingssysteem

Oculus OS = Facebook

Oculus OS = Facebook

Android = Google

Pico

Scherpte instelbaar

Ja

Nee

Nee

Nee

Tussenafstand ogen / schermgrootte correctie

Nee

Nee

Nee

Nee

Meekijken VR

Via Chromecast of Airserver

Via Facebook livestream

Via Chromecast of Airserver

VR controllers

Ja, 3Dof

Ja, 3Dof

Ja, 3Dof

Ja, 3Dof

Prijs

€ 99 bril + 250-899 Samsung telefoon

199

149 + 450 Daydream smartphone

 269

Voordelen

Goed beschikbaar 2de hands

Plug en Play

Goed geluid

Plug en Play

Nadelen

Werkt alleen met Samsung telefoon

Veel updates

Geen koptelefoon

Inloggen Facebook vereist

Geen eigen gyro, dus minder goede VR beleving

Beperkt aantal games

Geen ondersteuning browser

4.3        High-end VR brillen verbonden aan een computer

High-end VR brillen geven de beste beleving, optimale beweeg-vrijheid, met controllers die alle kanten op kunnen. Hierdoor kan je bewegen in een net-echte omgeving en met de controllers acties uitvoeren.

Image by Macrovector

Hiervoor is een volledig driedimensionale wereld nodig die natuurgetrouw wordt weergegeven en vanuit verschillende standpunten te bekijken is. Hiervoor is een zware computer nodig die er voor zorgt dat als je onder tafel kunt kijken, je ook de onderkant ziet.

Oculus Rift

★★★☆☆

HTC VIVE*

★★★★☆

Playstation VR

★★★☆☆

Afbeelding

Ingebouwd scherm

Ja

Ja

Ja

Resolutie

2160×1200

2160×1200

1920×1080

VR beleving

Goed-Zeer goed

Zeer goed

Goed

Internetbrowser

Ja

Ja

Nee

VR apps

Oculus store

Steam

Playstation

Besturingssysteem

Oculus

Steam

Playstation

Scherpte instelbaar

Ja

Ja

Ja

Tussenafstand ogen / schermgrootte correctie

Ja

Ja

Ja

Meekijken VR

Via PC

Via PC

VR controllers

Ja, 6 DOF

Ja, 6 DOF

Ja, 6 DOF

Prijs

 449 +  1500 VR PC

 599 +  1500 VR PC

 299 +  299 Playstation

Voordelen

Beweeg-ruimte rondom standpunt

Geïntegreerde koptelefoon

Beweeg-ruimte van 3*4 meter

Beweeg-ruimte rondom standpunt

Nadelen

Beperkte tracking

VR bril aan kabel

VR bril aan kabel

Geen koptelefoon

Beperkte tracking

Beperkt aantal spellen

Geen koptelefoon

Kijk voor een uitgebreider overzicht van VR brillen op Wikipedia.

4.4        Controllers

De basis van interactie is door naar een hotspot of button te kijken om een link te activeren, informatie te zien of een vraag te beantwoorden. Controllers bieden soms een meer natuurlijke manier van navigeren en selecteren.  Er zijn drie typen controllers te onderscheiden:

Game controller

3 DOF Controller

(Magic wand/toverstok)

6 DOF controller

Bedien je avatar/camera met de knoppen of joystick

Roteer rond een vast punt om objecten te selecteren. Gebruik de knoppen of ronde touchpad voor extra functies.

Beweeg de controller vrij door de ruimte om objecten te selecteren. Gebruik de knoppen of ronde touchpad voor extra functies.

€9.60/stuk

€39,90/stuk

€189,90/stuk

Werkt via bluetooth

Werkt alleen icm Gear VR, Oculus Go of Daydream. Controllers zijn niet uitwisselbaar.

Werkt alleen icm HTC Vive of Oculus Rift. Controllers zijn niet uitwisselbaar.

De HTC Vive controllers kunnen gecombineerd worden met handschoenen, zoals die van Manus VR. Daarnaast zijn er loopbanden, pakken en zelfs vliegmachines om VR te controleren.

4.5        VR loopbanden, pakken en vliegmachines

En wat als je kunt vliegen, rennen en springen in VR? De omgevingen zijn er naar, alleen hoe zit het met de bewegingen? Er zijn apparaten nodig om je nog meer het gevoel te geven van vrijheid. Dat kan een handschoen zijn van Manus-VR, of een heel pak van VRee.

Image by Macrovector

Subpac*

★★★★☆

Icaros

★★★☆☆

Manus VR

★★★★☆

Virtuix Omni

★★★☆☆

Vree

★★★☆☆

Afbeelding

Omschrijving

Rugzak die bas-tonen doorgeeft met vibraties, zodat een VR beleving nog echter voelt

Vliegmachine/fitness apparaat die bestuurd wordt met bewegingen van het lichaam.

Handschoen die nauwkeurig de bewegingen van de vingers vertaald naar VR

360 Graden loopband, die rondlopen in een VR wereld mogelijk maakt.

Verplaats al je lichaamsbewegingen naar VR

subpac.com/

Icaros

manus-vr.com/

virtuix.com/

vree.world

VR apps

Werkt via koptelefoon aansluiting, dus met elke VR beleving

Alleen Icaros games

Werkt met speciale Unity/Unreal games

Omniverse games

Werkt met speciale Unity/Unreal games

Prijs

98 - 398

vanaf 7500

1990

699

Voordelen

Werkt overal en altijd

Verrassend goed resultaat

Door de bewegingen is het direct een workout

Weet ook hoe de arm beweegt.

De controller voor training

Is intuïtieve manier van voortbewegen

Meest getrouwe manier om VR te bedienen

Nadelen

Groot en duur

Alleen eigen game

Nog extra trackers nodig voor 3D bewegingen hand/arm

Vooral voor entertainment

Omslachtig om alles aan te trekken

Daarnaast zijn er VR rooms om met meerdere mensen tegelijk een VR omgeving te beleven of kijk ook eens naar de Sensiks cabine waar een VR beleving wordt verrijkt met geur, wind en trilling.

4.6        Conclusie VR hardware

Hardware is er in alles soorten en maten.

Hardware is een randvoorwaarde, het belangrijkste is, wat laat je zien in. Welke ervaring creëer je voor je bezoekers. Het gaat om de plaatjes, niet om de apparaatjes.

5        Content is King

Hoewel het maken van 360o content moeilijk lijkt, is het eigenlijk veel gemakkelijker dan het maken van een goede foto. Want de camera neemt alles op, dus je hoef je niet druk te maken over uitsnede en compositie.

VRmaster

Wat wel belangrijk is, is dat je de camera ziet als de ogen van je bezoeker. Dus plaats de camera op de plek, waaruit je de situatie wil laten zien.

Plaats de camera dus op die plek, waaruit je de situatie het beste kunt overzien.

Je kan een video maken met je smartphone of een hele Hollywood productie maken, beide leveren een video op. Alleen de impact, kosten en opbrengsten schelen enorm. Soms zegt een beeld meer dan 1000 woorden. Soms gaat een youtube film viral de wereld over. Dat geldt ook voor 360 content en 3D. Sommige content is gratis beschikbaar, anderen zijn goed zelf te maken, terwijl voor het maken van 3D animaties specialistische kennis nodig is.

5.1        360o Foto’s

Iedereen kent Google Streetview dat het, sinds 2007, mogelijk maakt om rond te kijken overal op de wereld. En met de Android en iOS app is het mogelijk om Streetview in VR te beleven.

https://en.wikipedia.org/wiki/Google_Street_View_in_Europe#/media/File:Google_street_view_camera_visits_Peak_District_-_geograph.org.uk_-_1441214.jpg

https://www.dpreview.com/articles/2704819120/ricoh-theta-v-hands-on

Waar in 2007 nog een indrukwekkend systeem van camera’s en computers nodig was om de beelden te schieten en te verwerken, zijn er nu compactcamera's van een paar honderd euro te koop die HD kwaliteit 360o foto’s kunnen maken.

Het bestandsformaat is jpg (jpeg) dus de foto kan bewerkt worden met Photoshop of elke andere tool. De meeste camera’s leveren een spherical/equirectangular beeld. Een spherical image wordt op een bol geprojecteerd om een 360 weergave te krijgen. Vandaar de vervormingen in het platte vlak. De foto is wat lastig te photoshoppen door de gebogen lijnen, maar rond de horizon is het redelijk te doen.

Equirectangular/spherical projection

Je kan equirectangular omzetten naar cubical en visa versa met deze online tool:

www.360toolkit.co

Wil je een panorama maken uit meerdere foto’s of een bestaande panorama foto bewerken, kijk dan eens naar het opensource pakket Hugin.

Cubical projecties zijn makkelijker te photoshoppen en sommige programma's kunnen alleen export doen in dit bestandstype.

Een 360o foto’s is ideaal om een situatie rustig te bekijken/inspecteren, om de weg te leren kennen en om een indruk te krijgen over de verhoudingen van een ruimte. Met video is de mate van immersie nog een stuk groter.

5.2        360o Videos

Bij de meeste mensen is een achtbaanrit de eerste VR beleving. Hoe geweldig is het om even een achtbaanritje te maken vanuit je luie stoel.

 

Rijd de Baron van de Efteling of andere achtbanen op YouTube.

Het bestandsformaat is mp4, dus kan deze bewerkt worden met iMovies, Premiere etc. Vaak wordt er bij de camera ook een bewerkings software of app geleverd. Let er wel op dat de verhoudingen van de video gelijk blijven anders ontstaan er zwarte cirkels boven en onder in beeld. Voor YouTube dient er soms wat metadata te worden geplaatst met een simpel programmaatje als 360 Video metadata tool en lees ook de tips op YouTube.

VR welkomsvideo, gemaakt door VR producties

Gebruik een 360o video is om de werking van een machine te laten zien, mensen uitleg te geven over een procedure of om mee te laten rijden met wat voor voertuig dan ook. Dankzij de goede compactcamera’s is alles mogelijk. Dankzij betaalbare camera's zoals de Theta V of de Garmin Virb 360 is het maken van VR beelden voor iedereen bereikbaar. Alles wat je nodig hebt is nog eventueel een statief van een paar tientjes en klaar ben je.

5.3        Stereoscopische foto’s en videos

Iedereen kent wel de Viewmaster, waarbij je foto’s met 3D effect kunt bekijken. Dit effect wordt bereikt door eenzelfde beeld op te nemen met twee camera’s die 6,5 cm van elkaar staan. Op deze manier wordt de opname van de wereld met twee ogen gesimuleerd. Naast twee ogen, bewegen mensen onbewust om de wereld als het ware 3D te scannen, dit wordt niet gesimuleerd met stereoscopie.

https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:View-Master_reels#/media/File:Stereoscoop_VM.jpg

Het stereoscopisch effect kan ook worden toegepast in 360o, dit is een stuk complexer, want er zijn veel camera’s nodig. Ook het bewerken van de beelden achteraf om een goede foto, met hetzelfde belicht materiaal te krijgen, is omslachtig. Ook is het 3D effect beperkt tot een straal van circa 10 meter om de camera. Bij objecten verder weg, ebt het stereoscopisch effect weg. In het algemeen is het maken van stereoscopisch beeld 3 á 4 keer duurder dan het maken van een gewone 360o opname en heeft dit alleen zin als er actie is dicht bij de camera. Bij een afstand groter dan circa 7 meter, is het stereoscopisch effect minder.

Kijk goed naar de randen van onderstaande foto en zie dat het beeld een klein stukje is “verschoven” om een 3D effect te krijgen.

https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Stereo_sbs_Stiftskirche_hl._Karl_Borrom%C3%A4us._Exterior_view_-_004.JPG

Andere manieren om een 3D effect te bereiken is anaglyph, waarbij per oog een andere kleur wordt getoond. Een rood beeld voor het linkeroog en een cyaan beeld voor het rechter. Deze beelden worden bij het bekijken weer gesplitst, door ze met een speciale bril te bekijken. Deze zogenoemde 'anaglyphbril' (een brilletje met een rood filter links, en een cyaan filter rechts) filtert.

5.4        180o Video

Stereoscopische video met een kijkhoek van 180o kan soms een uitkomst zijn als volledig rondkijken niet nodig is. Bijvoorbeeld om een gesprek te oefenen. Het voordeel is dat de bezoeker nog steeds volledig gefocussed is op de beleving en de persoon voor zich in 3D ziet. Er kan wel bewogen worden dus dat geeft een natuurlijke beleving. Het verwerken is goed te doen omdat de gebruikte camera’s twee lenzen hebben.

De prijs van zo’n camera ligt rond de € 200 en op dit moment ondersteund de YouTube app als enige dit bestandsformaat.

5.5        360o Foto’s en video camera’s

Het maken van goede 360o beelden wordt steeds makkelijker en betaalbaarder. In onderstaande tabel zijn een aantal camera’s vergeleken.

Insta Nano S

★★★☆☆

Insta 360 Air

★★☆☆☆

Theta V 

★★★★★

Garmin Virb 

★★★★☆

Insta 360 PRO

★★★☆☆

Afbeelding

Resolutie foto

6272*3136 px

3008 x 1504

5376×2688

Zie voorbeeld

5640 x 2816

7680x3840

Resolutie video

3840*1920

30fps

2560 x 1280

30 fps

3840 x 1920

30 fps

Zie voorbeeld

5.7K/30FPS,

3K/60FPS

3840x1920@30fps live-stream

 7680x3840@30fps (8K)

Livestream

Ja

Nee

Ja

Ja (met iOS)

Ja

Waterdicht

Nee

Nee

Ja, met behuizing € 199

Ja

Nee

Spatial audio

Nee

Nee

Ja

Ja

Ja

Stereoscopisch

Nee

Nee

Nee

Nee

Ja

Prijs

 279 (iPhone)*

 149 (Android)

 399

 749

 3999

Voordelen

Compact

Compact

Goede stitching

Add-on microfoon € 269

Compact

Augmented info zoals snelheid e.d

Resolutie

Stereoscopisch

Nadelen

Alleen bruikbaar met iPhone

Alleen bruikbaar met Android phone

Kiezen USB C of Micro

x

Software niet gebruiks-

vriendelijk

Professionele bewerkings-

software nodig

5.6        Ruimtelijk geluid

Geluid komt van verschillende kanten. In de echte wereld gebeurt dit automatisch omdat de geluidsbron ergens staat ten opzichte van de oren van de bezoeker. Daarnaast weerkaatst geluid via wanden, vloeren en objecten. Ook klinkt geluid anders, afhankelijk van de kijk (oor) richting van de bezoeker.

Ruimtelijk geluid (Spatial Audio) maakt een VR beleving nog krachtiger en kan gebruikt worden om mensen te sturen of te begeleiden. Het formaat wat gebruikt wordt voor ruimtelijk geluid heet Ambisonics.

Zelf aan de slag (als expert) met ruimtelijk geluid kan via deze Facebook tool, Google Spatial Audio API of met deze speciale microfoon van € 211, voor de Ricoh Theta V.

5.7        3D CAD in VR

Als een omgeving nog niet bestaat, of als er een droomwereld moet worden gepresenteerd, dan is er een

3 dimensionale CAD (Computer Aided Design) omgeving nodig. In deze omgeving is er een virtuele wereld geschapen in CAD of Game software. En ook hier helpt Google een handje door een groot gedeelte van de wereld in 3D te tonen.

https://earth.google.com/web/@51.51392238,-0.08168865,13.87099523a,349.55695129d,35y,7.99901869h,24.21969055t,360r/data=CiQSIhIgZTYyODViN2E0MzBmMTFlOGE4ZGI3NTFlMGE0NWZjNTU

De meest voor de hand liggende toepassing, is het tonen van nieuwbouw plannen.

3D VR rendering gemaakt door Quadrant 4

Dit soort beeldmateriaal wordt gemaakt door professionals, zoals Studio Sjoucke, Quadrant 4 en Bram Bruisten. Zelf een 3D omgeving maken zou met Sketchup kunnen, maar zal niet de beleving geven van het bovenstaand beeld.

Een 3D omgeving bezoeken in VR kan op verschillende manieren:

  1. Vanuit het programma wordt een 360o screenshot gemaakt, zoals het voorbeeld hierboven. Samen met een VR platform, zoals vrdeck.nl, kan dan worden rondgekeken in een concept-omgeving. Bij een verandering in de omgeving dient deze opnieuw geëxporteerd en geupload te worden.
  2. Laat een camera bewegen door een 3D omgeving en creëer een virtuele rondrit. Deze video kan gepubliceerd worden op YouTube of andere VR platformen.
  3. Publiceer een 3D omgeving in de browser. Hierdoor is de mate van echtheid beperkt, al zal dit verbeteren naarmate smartphones krachtiger worden en internetverbindingen verbeteren.
  4. Gebruik controllers om vrij door een 3D omgeving te bewegen. Hiervoor is een high-end VR bril nodig, verbonden aan een computer nodig.

Bij de eerste twee manieren is de bezoekers gebonden aan de standpunten waarvan beelden zijn gemaakt.

David Bowie VR video experience van de NS, gemaakt door Enversed

3D world VR beleving direct in de browser

Vrij bewegen met HTC Vive, YouTube

Bij de laatste manier is er totale vrijheid, al is de bezoeker wel verbonden aan een computer.

5.8        3D maken in VR

Daarnaast zijn er een aantal tools om in VR 3D werelden te bouwen. Het geweldige is, dat je echt middenin je ontwerp staat. Het nadeel is dat deze tools vooralsnog beschikbaar zijn voor de High-End VR brillen:

Maak 3D modellen in VR met oa Google Blocks

5.9        Zelf (laten) maken VR content

Het maken van 360o content is gemakkelijk zelf te doen, met een statief en een compact camera. Het maken van 3D omgevingen die ook nog fotorealistisch zijn, is werk voor professionals.

Bestaande content

Zelf maken

Professional

360o Foto’s

Kijk rond de wereld

Google streetview*

Streetview hotspots*

CERN

Laerdalstunnelen

360 cities

Flickr equirectangular of Flickr 360

Shutterstock of

Shutterstock spherical

Leg zelf de omgeving vast

iOS Google maps app

Android camera app

Insta Nano S  279 (iPhone)

Insta 360 Air  149 (Android)

Theta V  399

Of kies de VR photo module van VRmaster

Maak HD beelden voor inzoomen

Google streetview fotograaf ( 50- 75 /foto)

3D naar foto ( 1550)

360o Videos

Kijk rond en geniet van de mooiste plekken of rij mee in achtbanen

Youtube afspeellijsten

Vimeo 360 channel

360 Cities

Atmosphaeres

Leid mensen rond of laat werking machine zien

Theta V  399

Garmin Virb € 749 360o Action cam

Maken video tips Vimeo

Of kies de VR video module van VRmaster

Maak stereoscopisch beeld voor nog meer beleving. Let wel dat het maken van zo’n video drie keer meer nabewerking vraagt.

Insta 360 PRO  3999

3D naar video ( 26.050)

CAD VR

Bezoek een omgeving voordat deze gebouwd is. Presenteer een ontwerp direct vanuit de computer

Google Poly

Sketchfab

Maak een schets met

Sketch-up

Google Blocks

Co-spaces

Het maken van fotorealistische 3D omgevingen is werk voor professionals die kunnen werken met 3D studio max e.d. Start vanaf  3999

Game VR

Speel een spel met je VRbril op en de controllers.

Oculus (Gear VR/Oculus One), Steam (HTC Vive) of Oculus Store (Oculus Rift).

Maak je eigen VR game met Co-spaces 0-$3,50/gebruiker/jaar

Laat je VR game maken met Unity 3D/Unreal Engine

Het maken van een game start bij  39.999

 

*        Hergebruiken van Google Streetview, alleen foto’s gemaakt door Google, kan via de Pano Fetch Google Chrome extention

6        VR bekijken wordt bezoeken

6.1        Magic Window of VR-view

Iedereen kent wel Google streetview. Door de muis te slepen of de tablet/smarthone te bewegen, kan er rondgekeken worden. Het rondkijken door te bewegen is mogelijk wanneer een apparaat een gyroscoop heeft. De meeste moderne smartphones en zelfs tablets hebben deze. Kijk voor een overzicht van de smartphones met een gyroscoop hier.

In Magic Window wordt naar het scherm gekeken, zonder VR bril, en is door de muis of bewegen van het apparaat de volledige omgeving te zien. Deze stand is ook ideaal om een VR beleving te tonen voor een klas. De beleving en diepte ervaring is een stuk lager, omdat de werkelijkheid nog goed zichtbaar is.

Met een VR bril op is men volledig afgezonderd van de werkelijke wereld en kan men ook echt 3D zien. Dit geeft veel meer de beleving van echtheid dan kijken naar een scherm.

Magic Window voor gebruik alle beeldschermen vrmaster.vrdeck.co/welcome

In de VR-view wordt gekeken met een VR bril en is er ervaring van diepte en 3D objecten. Hierdoor is de beleving veel sterker.

VR view voor diepte en 3D beleving, vrmaster.vrdeck.co/welcome

6.2        Interactieve VR tour

De eerste reactie die veel mensen hebben is om te gaan lopen in VR, dit kan (meestal) niet alleen, omdat er in de werkelijke wereld obstakels en (trap-) gaten zijn, die niet in VR terugkomen.

Voeg hotspots toe voor interactie, informatie en navigatie. Hiervoor is een editor nodig zoals VRdeck.co. Met hotspots kunnen meerdere 360o foto’s en/of video’s aan elkaar worden verbonden tot een verhaal/tour/training. Ook hier heeft Google een eigen Tour maker gelanceerd, gebaseerd op Google Streetview technologie. Er zijn meer platformen die dit kunnen. Hieronder zijn de meest gebruikte platformen met elkaar vergeleken.

Door iconen en tekst te gebruiken kan de gebruiker rondkijken op een plek, bijvoorbeeld conferentiecentrum Kapellerput.

VR tour Kapellerput

Poly Google Tours

CoSpaces

Vizor

VRdeck

Omschrijving

Maak een tour met streetview foto’s aangevuld met eigen content

Maak een tour met foto’s video’s, 3D en animaties

Een web-based VR platform en editor

Een makkelijk te gebruiken web-based VR platform en editor

360o foto’s

Ja

Ja

Ja

Ja

360o videos

Nee

Ja

Nee

Ja (beta)

2D videos

Nee

Nee

Nee

Ja (beta)

3D objecten

Nee

Ja

Nee

Ja (beta)

Hotspots

Ja

Ja

Ja

Ja

Geluid

Ja omgeving

Ja, omgeving

Ja, hotspots en omgeving

Ja, hotspots en omgeving

Code toevoegen

Nee

Ja

Ja met patches

Ja (beta)

Meerdere gebruikers

Nee

Nee

Nee

Ja

Ondersteunende hardware

Desktop

Tablet

Cardboard

Desktop

Tablet

Cardboard (app)

Desktop

Tablet

Cardboard

Oculus G/Gear VR

Desktop

Tablet

Cardboard

Oculus G/Gear VR

Bekijken in de browser

Ja

VR alleen via App

Ja

Ja

In-VR analytics

Nee

Nee

Nee

Ja

Prijs

Gratis

0 - > $ 100/jaar

0 - > 60/jaar

0 - > 600/jaar

Voordelen

Veel beeldmateriaal beschikbaar

3D en animaties

Europees

Video

Geen download nodig

In-VR analytics

Europees

Nadelen

Amerikaans

Data en gegevens staan bij Google

Amerikaans

Voor VR moet een app worden gedownload

Geen ondersteuning cardboard

Veel functies in beta/test

Wil je een tour maken met alleen foto’s dan zijn er nog veel meer alternatieven zoals InstaVR, Roundme, 3Dvista en Easypano.

6.3        Interactieve VR game

Als mensen op zoek gaan naar een VR toepassing dan zit al snel een interactieve VR game in hun hoofd. Een spel, met als basis de betreffende werkomgeving waar bezoekers het echte werk kunnen naspelen, dingen kunnen bedienen en rond kunnen rijden in een wagen. En dat alles fotorealistisch weergegeven.

Mars Academy | YouTube

Dit is natuurlijk de meest geweldige vorm van VR en laat zien wat de kracht is van dit medium. Helaas kunnen dit soort toepassingen alleen met de high-end VR brillen, die kennis, kunde en een aanzienlijke investering vergen. Het maken van zo’n virtuele trainingsomgeving is enorm kostbaar.

Zelfs het creëren van een eenvoudige interactieve VR omgeving met bewegend eobjecten is maanden werk.

TomTom | Youtube

Terwijl het opnemen van een 360o film vaak in een dag gedaan kan worden.

Rit met brandweerauto | YouTube

En ook op dit gebied is Google actief. Een groot gedeelte van de wereld is gescand door Google en is te gebruiken in de game engine Unity, via hun cloud platform.

Om interactieve games te maken voor VR zijn er eigenlijk drie mogelijkheden:

  1. Kijk of er een game is die bij je past in een van de VR stores van Oculus (Gear VR/Oculus One), Steam (HTC Vive) of Oculus Store (Oculus Rift).
  2. Maak een eenvoudige VR game met Co-spaces
  3. Huur een game studio in, die aan de slag gaat met Unity of Unreal Engine

6.4        Bekijk het door de juiste bril

Niet elke content is geschikt om af te spelen op elke VR bril. De rekenkracht en schermresolutie zijn belangrijke voorwaarden om VR goed te beleven.

VR bril met smartphone

VR bril met eigen techniek

High-end VR bril

360o Foto’s

Goed

Goed

Goed, maar wel parels voor de zwijnen

360o Videos

Redelijk-goed, afhankelijk van smartphone en internetverbinding

Goed

Goed

CAD VR

Goed met 360o screenshots

3D is zeer beperkt mogelijk zie 3dworld.vrmaster.co

Redelijk

afhankelijk van internetverbinding

Goed

Game VR

Slecht

Redelijk-goed, afhankelijk van smartphone

Downloaden app noodzakelijk

Goed

6.5        VR delen op social media

Bijna al de grote platformen ondersteunen wel VR/360o content. Alleen Instagram, niet, en dat is wel verrassend want de eigenaar van Instagram,  Facebook investeert fors in VR met de Oculus VR brillen.

Flickr

Facebook

Twitter

YouTube

Vimeo

360o Foto’s

Ja

Ja

Nee

(Via Kuula)

Nee

Nee

360o Videos

Nee

Ja

Ja

Ja

Ja

Interactie met hotspots

Nee

Nee

Nee

Nee

Nee

Ja

VR via app

Ja

VR via app

Ja

Geen VR

Ja

VR via app

Ja

VR via app

Samsung Gear VR

Oculus store

Ja

Facebook 360

Nee

Oculus Go browser

Oculus Go browser

Oculus GO

Oculus store

Nee

Facebook 360

Nee

Oculus Go browser

Oculus Go browser

Oculus Rift

Oculus store

Spaces

Opera VR browser

HTC Vive

Steam

Spaces

YouTube VR

Publiceren van VR via social media geeft natuurlijk een potentieel enorm bereik. Het grote nadeel is dat er geen interactie mogelijk is en dat ieder merk een eigen publicatieplatform gebruikt.

6.6        VR publicatieplatformen

Voor VR op een iPhone adviseren wij de Bobo Z4 VR bril en kun je VR apps downloaden via de Appstore. Voor Android moet via de Playstore een app worden gedownload. En dan hebben de populaire VR brillen ook ieder hun eigen app winkel:

6.7 VR apps

VR apps kunnen een enorm goede ervaring bieden, alleen moet deze wel voor elke VR bril/platform opnieuw een app gemaakt worden, wat kostbaar is, zeker bij updates. Daarnaast is er er versnipperde gebruikersdata, als deze er al is, omdat per platform data wordt gegenereerd.

De oplossing is om VR via internet aan te bieden, dit heet WebVR.

6.8        WebVR

Met WebVR is het mogelijk om VR te beleven direct via de internetbrowser. Hierdoor kan een en dezelfde VR omgeving via een URL benaderd en direct bekeken worden. Geen download nodig.

En er wordt steeds meer mogelijk met WebVR dankzij verbeterde hardware, browsers en internetverbindingen.

kadjar-vr.littleworkshop.fr

Het goede van WebVR is dat een en dezelfde VR beleving direct beschikbaar is voor alle VR brillen en ook bekeken kan worden op desktop en tablet.

VRdeck.nl, Wordpress voor VR met WebVR vrmaster.vrdeck.co/welcome/hello-world

6.9        WebVR vs VR app

Hieronder is een vergelijk gemaakt tussen WebVR en een VR applicatie.

WebVR

VR applicatie

Ga direct naar een VR beleving via de internetbrowser

Download een app via de betreffende appstore

Download

Niet nodig

Ja

Werkt zonder internet

Alleen Android

Ja, mits gedownload

Beheer VR omgeving

Via CMS is update direct beschikbaar voor alle platformen.

Eerst aanpassingen maken via CMS of Game Software.

Publicatie via verschillende stores.

Updates

Direct beschikbaar

Alleen beschikbaar als gebruiker de app update

Controle content

 Goed want geen content op apparaat gebruiker

Minder goed, want content wordt gedownload op apparaat gebruiker

360o foto’s en video

Ja

Ja

Interactie met hotspots

Ja

Ja

Interactieve VR

Redelijk-goed

Goed

In-VR analytics

Ja

Versnipperd over meerdere platformen

Ja, Chrome, Safari, Firefox, Edge

Nee

Samsung Gear VR

Oculus Browser en

 Samsung Internet

Oculus

Oculus GO

Oculus Browser

Oculus

Oculus Rift

Firefox en

 Supermedium

Oculus

HTC Vive

Firefox

Servo

Supermedium

Firefox Nightly

Steam store

Windows Mixed Reality

Microsoft Edge on Windows. Firefox Supermedium met SteamVR.

Nee

Met WebVR wordt een VR omgeving gecreëerd in de internetbrowser. Dit heeft beperkingen qua 3D rendering en materialisatie. Dit kan alleen nog meer verbeteren als er meer rekenkracht beschikbaar komt voor de browser. Voor veel toepassingen met 360o foto’s en videos, met hotspots is WebVR uitermate geschikt. Zeker nu er ook gebruik kan worden gemaakt van controllers van Gear VR en de Oculus Go.

6.10        VRkopen VR brillen

Wereldwijd werden er in de eerste twee kwartalen van 2017 zo’n 4 miljoen VR brillen verkocht. Om dit in perspectief te zetten er werden in die periode zo’n 700 miljoen smartphones verkocht.

https://www.statista.com/chart/11006/vr-and-ar-headset-shipments/

6.10        Conclusie VR content

Het gaat bij vr vooral om wat je laat zien. Wil je leren over de veiligheidsmiddelen in een kantoor, dan is een 360o foto vaak al voldoende. Wil je ontspannen, kijkend naar het noorderlicht, dan is een 360o video het middel. Wil je vechten op een piratenschip dan heb je een virtuele wereld nodig met 3d objecten die reageren op de controllers en elkaar.

Ook bij het publiceren zijn er veel verschillende mogelijkheden van platformen die ieder dan weer VR brillen ondersteunen. Er zijn twee belangrijke keuzes voor de inzet van VR die elkaar uitsluiten

  1. Wie wil je bereiken
  2. Wat is de interactiviteit van de beleving

Veel interactie is alleen mogelijk met de duurdere VR brillen zoals de HTC Vive en deze zijn zeker niet wijd verspreid. Aan de andere kant van het spectrum heeft YouTube een zeer groot bereik, alleen is daar de interactie beperkt omdat er geen hotspots mogelijk zijn.

7        Nawoord

Ik begon met het maken van een tiental tips om mensen te helpen bij het kiezen van de juiste VR oplossing. Al snel kwam ik er achter dat er meer vragen waren dan antwoorden en is in 4 maanden tijd deze koopgids ontstaan. Dank je wel dat je de hele gids hebt doorgelezen.

Mijn fascinatie voor VR is nog meer gegroeid omdat alleen al de afgelopen maanden de Ricoh Theta V en de Oculus Go zijn geïntroduceerd die VR nog toegankelijker maken. Met VRmaster hebben we in-VR analytics naar een hoger niveau gebracht, waardoor VRdeck wordt ingezet bij opleidingen en gedragsonderzoek. Ook heb ik weer gepassioneerde mensen ontmoet die net als ik geloven dat VR mensen kan helpen. Ik weet dat mijn virtuele reis nog niet is afgelopen.

Wil je meereizen, bel of mail me dan.

Met VRiendelijke groet, Detlef La Grand, Founder VRmaster, 0624385379, detlef@vrmaster.co

7.1 Leren, verkopen of zorg verbeteren met VR

Wil je meer lezen over het zinvol inzetten van VR. Bezoek dan deze links:

7.2        Disclaimer

Deze document wordt regelmatig geupdate en is zo zorgvuldig mogelijk tot stand gekomen. Mis je dingen of zijn er zaken die niet kloppen neem dan gerust contact op met Detlef La Grand, detlef@vrmaster.co, 0624385379

7.3        Bronnen

Virtual Reality Koopgids; Impact met VR        Versie November 2018