Steekproef: wat valt er online te vinden over vijf plekken die een risico kunnen vormen voor de gezondheid?

Wij hebben via een steekproef bij vijf gemeenten die geen overzicht van locaties met ernstig vervuilde bodem op hun website hebben geplaatst, gecontroleerd of deze informatie door de ‘gewone burger’ op een andere manier wél te achterhalen was. Bijna alle gemeenten en provincies hebben namelijk een digitale bodemkaart, waar informatie uit te halen valt. Deze zijn echter niet altijd even gebruiksvriendelijk. Voor de steekproef hebben we alleen adressen geselecteerd waarvan wij weten dat dit een ‘spoedlocatie met humaan risico’ is: met ernstig vervuilde grond geselecteerd waarbij door de verantwoordelijke gemeente of provincie is vastgesteld dat de vervuiling mogelijk een risico kan vormen voor mensen.

Eerste adres: 1e Wormenseweg 38 , Apeldoorn, bevoegd gezag: provincie Gelderland

Dit weten we over het adres op basis van het opgevraagde bestand met spoedlocaties van de provincie Gelderland: “humaan risico, ernstig, spoed. Sanering nog niet gestart in januari 2018.” Meetmoment 1 september 2018.

Resultaat zoektocht:

Wanneer je “bodem provincie Gelderland” googlet, kom je direct bij een pagina die ‘Vervuilde grond’ heet. Hier wordt gelinkt naar een kaart met vervuilde grond in Gelderland. Je kunt verschillende kaartlagen aan- en uitzetten, waaronder die voor  gesaneerde gebieden (saneringscontouren) en verontreinigde gebieden (verontreinigingscontouren).

De locatie ligt in de wijk de Brummelhof. Bij selectie ‘verontreinigingscontour’ zijn enkele bruine vlakken aangegeven verspreid door de wijk. Blauwe vlakken geven verontreiniging van grondwater aan. Verder geven de kleuren geen gradatie aan in de ernst van vervuiling, of specifiek de gebieden met een ‘humaan risico’..

Ook bij het adres van de spoedlocatie, 1e Wormenseweg, is een bruin vlak aangegeven. Wanneer het lukt om de kaartlaag en het punt te selecteren en de informatie op te vragen (de kaart laadt niet elk moment even goed) is het mogelijk om wat informatie op te vragen. Deze is vrij summier en beschrijft alleen kort de status “beschikking ernstig, spoed”, maar niet wat er op de locatie voor vervuiling is en dat het hier om een ‘humaan risico’ gaat. Op het perceel is geen informatie over zorgmaatregelen of sanering gegeven, wat waarschijnlijk komt omdat sanering nog niet is gestart.

De verontreinigingscontouren in de Brummelhof, Apeldoorn, Bron: GeoWeb provincie Gelderland.

Conclusies

Kaart makkelijk te vinden: ja

Overzicht van vervuilde gebieden op de kaart te zien: ja

Onderscheid spoedlocaties op de kaart te zien: nee

Inhoudelijke informatie over de vervuiling: nee

Spoed genoemd: ja

Humaan risico genoemd: nee

Tweede adres: Noorderstraat 62, Almelo

Dit weten we over het adres op basis van het opgevraagde bestand van de gemeente Almelo:  “humaan risico, sanering nog niet gestart. Planning beheersing risico in 2020. Risico niet beheerst.” Het meetmoment is 24 augustus 2018.

Resultaat zoektocht: Via deze omgeving: https://almelo.omgevingsrapportage.nl/# is het alleen mogelijk om dossiers per adres op te vragen. Een direct overzicht van een wijk of stad is dus niet mogelijk. We vragen het rapport op voor het adres Noorderstraat 62. Deze wordt vrijwel direct na het opvragen via de mail ontvangen. Dit rapport geeft duidelijk aan dat er sprake was van een ernstige verontreiniging (asbest) die eind augustus 2018 gesaneerd is (na het meetmoment). De term 'spoedlocatie' of ‘humaan risico’ valt hier niet.

Conclusies

Kaart makkelijk te vinden: ja

Overzicht van vervuilde gebieden op de kaart te zien: nee, rapport moet per locatie worden opgevraagd.

Onderscheid spoedlocaties op de kaart te zien: nee

Inhoudelijke informatie over de vervuiling: ja, maar alleen na opvragen rapport

Spoed genoemd: nee

Humaan risico genoemd: nee

Derde adres: 58 Jan Pieterszoon Coenstraat, gemeente Utrecht (binnentuinen van Lombok) Dit weten we over het adres op basis van het opgevraagde bestand met spoedlocaties van de gemeente Utrecht: “actueel risico humaan, risico niet beheerst.” Het meetmoment is 1 september 2018.

Vrij gemakkelijk is via de site van gemeente Utrecht een kaart vinden, op de pagina ‘Bodemkwaliteit’. Je komt dan uit op een pagina met een knop om een bodemrapport op te vragen. Klik je op die knop, dan kom je terecht op https://utrecht.omgevingsrapportage.nl/. Dit is precies dezelfde module als de gemeente Arnhem heeft. Het rapport kan hier worden opgevraagd. Je krijgt dan de melding dat je verzoek wordt verwerkt en dat er binnenkort een omgevingsrapportage wordt opgestuurd. Enkele minuten later ontvangen we een samengevoegd bestand van alle rapporten voor het geselecteerde gebied op de mail. Hier staat ook de rapportage van de binnentuinen van Lombok bij, met de indicatie ernstige verontreiniging en dat de risico’s moeten worden weggenomen, verder is geen uitgebreide inhoudelijke informatie over de aard en ernst van de verontreiniging te vinden in de rapportage. In juli 2018 startte een deelsaneringsplan, een jaar later werd dit geëvalueerd, zo valt in het rapport te lezen. Wat dat verder betekent staat niet toegelicht.

Conclusies

Kaart makkelijk te vinden: ja

Overzicht van vervuilde gebieden op de kaart te zien: nee, rapportage moet per adres worden opgevraagd

Onderscheid spoedlocaties op de kaart te zien: nee

Inhoudelijke informatie over de vervuiling: ja, in opgevraagd rapport

Spoed genoemd: nee

Humaan risico genoemd: nee

Vierde adres: Scheldestraat 10-14, Amsterdam

Dit weten we over het adres op basis van het opgevraagde bestand met spoedlocaties van de gemeente Amsterdam: “humaan vocl (vluchtige organochloorverbindingen, red.), planning beheersing risico’s uiterlijk 2020.” Het meetmoment is 2018.

De gemeentepagina verwijst naar de omgevingsdienst. Je kunt hier zoeken op adres. Als je zoekt en vervolgens kiest voor Scheldestraat 10 in Amsterdam, krijg je een groen vlak op de kaart te zien. In de legenda zie je dat dit 'Onderzoek' betekent. Als je kiest voor 'rapportage via adres-/perceelzoeker', ontvangje direct een rapportage. Uit die rapportage blijkt dat er onderzoek wordt uitgevoerd vanwege een 'calamiteit'. Er wordt in dit (geautomatiseerde) rapport niet expliciet benoemd dat het om een spoedlocatie gaat en dat er sprake is van humaan risico.

Conclusies

Kaart makkelijk te vinden: ja

Overzicht van vervuilde gebieden op de kaart te zien: nee, rapportage moet per adres worden opgevraagd

Onderscheid spoedlocaties op de kaart te zien: nee

Inhoudelijke informatie over de vervuiling: ja, in opgevraagd rapport

Spoed genoemd: nee

Humaan risico genoemd: nee

Vijfde adres: Scherpenkampweg 84, Nijmegen

Dit weten we over het adres op basis van het opgevraagde bestand met spoedlocaties van de gemeente Nijmegen: humaan risico, "Verontreiniging vrij recent ontdekt bij onderzoek in kader van voorgenomen ontwikkeling; sanering zal in kader van die ontwikkeling plaatsvinden"

Als je googlet op 'nijmegen + bodem', is de eerste hit een pagina van de gemeente Nijmegen die netjes verwijst naar een bodemkaart. Vervolgens kun je de bodemkaart openen en de lagen ‘'bodemonderzoeken' en 'bodemverontreinigingen' aanvinken Alleen de laag ‘bodemonderzoeken’ lijkt inhoudelijke informatie op te leveren, de bodemverontreiniginglaag geeft alleen een locatiecode. Als je op het adres zoekt en hier vervolgens in de kaart op klikt, verschijnt een pop-up met allerlei informatie, waaronder: 'De locatie is in drie deellocaties gesplitst. Het terrein op en rond de adreslocaties Scherpenkampweg 82-86 (A) is verdacht op aanwezigheid van licht tot sterk verhoogde concentraties zware metalen en asbest.' De veelheid aan informatie maakt het wel lastig om te onderscheiden wat de belangrijkste gegevens zijn, ook wordt niet expliciet genoemd dat er een risico bestaat voor mensen.

Ook heb je via de basispagina van de gemeente Nijmegen de mogelijkheid om een rapport op te vragen op basis van het adres. Wanneer wij dit doen, krijgen we een melding dat het rapport 45,22 euro kost, maar dit blijkt toch niet het geval te zijn. Het (gratis) rapport geeft aan dat het om een spoedeisend geval gaat met risico voor mensen.

Conclusies

Kaart makkelijk te vinden: ja

Overzicht van vervuilde gebieden op de kaart te zien: ja

Onderscheid spoedlocaties op de kaart te zien: nee

Inhoudelijke informatie over de vervuiling: ja

Spoed genoemd: niet op de kaart, alleen in het rapport op adres

Humaan risico genoemd: niet op de kaart, alleen in het rapport op adres