پیشرفتهای قابل توجّه در دندان پزشکی

May 1, 2018

www.HealthLetter.MayoClinic.com (May 2017)

این مقاله شامل است بر:

چگونه می توانید به  صحّت و سلامت دندان و لثه خود کمک کنید؟

 

چنانچه اخیراً ملاقاتی با دندانپزشک خود داشته اید، کاملا متوجّه شده اید که این دیدار متفاوت از دیداری است که در بچّگی وحتّی' ده سال پیش با دندانپزشک خود داشته اید. ازپنج سال پیش تا کنون تحولّات گسترده ای در علم دندانپزشکی، تشخیص و معالجه بیماریهای دندان ولثه  به وجود آمده که منجر به پیشبرد تکنیک های بسیاری در دندانپزشکی شده است.  عکسبرداری پیشرفته از تاج دندان و معالجات سریع دندانپزشکی باعث شده که تقریبا سه چهارم افراد بالاتر از شصت سال در بعضی از کشورهای  پیشرفته بتوانند دندان طبیعی خود را حفظ کنند. با در نظر گرفتن ضایعات پیری که خواه و نا خواه طبیعتاً پیش می آید، داشتن دندان سالم امکان پذیر نیست، مگر اینکه مرتّباً به سلامت دندان ها توجّه شود.

 امروزه با افزایش طول عمر انسان، حفظ  دندانهای طبیعی و بهداشت دهان اهمیّت بیشتری دارد.  بهداشت دهان عبارت است از:مسواک زدن، نخ انداختن و ملاقات به موقع دندانپزشک. محقّقین در تلاشند تا ارتباط بین سلامت دندان را با مسائل دیگر پزشکی کشف کنند. این موضوع کاملا مسلٌم است که سلامت عمومی بدن منوط  به سلامتی  تمام اعضای بدن است. زیرا تمام اعضا بدن با هم در ارتباطند. صحّت این مسئله به خصوص زمانی ثابت می شود که بشر پا به سن می گذارد وبا پیری  به تدریج امراض مختلف ظاهر می شوند. با کمک دندانپزشک، متخصّص بهداشت دهان و پزشک عمومی می توانید موفّق به سلامتی دندان و لثه بشوید.

 


دندان و لثه

با اینکه دهان وظایف مختلفی همچون تکلّم، لبخند، تبسم و بوسیدن دارد، اما در این میان وظیفه جویدن و قورت دادن غدا از همه مهمتر است. در واقع دندان اولّین وسیله برای انجام کارهای ذکر شده است.

بیشتر افراد بزرگ سال ۳۲ دندان دارند. هر دندان از طریق لایه های  متقاوت حفاظت می شود. قسمت قابل رویت دندان، تاج دندان است.  تاج دندان به وسیله یک لایه نازک و براّق  به نام مینا پوشیده شده است.  مینای دندان از سخت ترین مواد موجود در بدن انسان است که هیچ نوع سلول زنده ای ندارد  و قادر به مرمّت خود نمی باشد.  قسمت زیر لعاب دندان که درزیر لثه قرارگرفته ریشه دندان است. ریشه به وسیله سمنتم (cementum) یا سمنت پوشیده شده است که به سختی مینای دندان نیست. یک شبکه از بافت به بنام ضریع دندان (periodontal ligament ) اطراف آنرا پوشانیده و نوعی زیر سازی ایجاد کرده که باعث وصل سیمان با استخوان می شود و حفره دندان را فرم می دهد.

درزیر مینا و سمنت دندان، بدنه داخلی دندان قرارگرفته است.  یک مادّه بنام عاج سخت تراز استخوان ولی نرم تر از مینا اطراف حفره داخلی دندان را پوشانیده است. در قسمت مرکزی این حفره اعصاب، رگهای خونی و بافت هم بندی قرار دارد. مرکز دندان به وسیله ضمائمی که ازاعصاب و رگهای خونی تشکیل شده به  ریشه دندان مرتبط می شود.

لثه دور تا دور دندانها را به طور محکم فراگرفته است.  لثه در اطراف هر یک از دندانها قبل از آنکه با دندان وصل شود به طرف داخل تا می خورد تا به صورت شیار محکمی دندانها را در برگیرد. این شیار به زبان انگلیسی جین جی ول/ سلکس(gingival sulcus) نامیده می شود که همان شیار بین لثه و دندان می باشد.

بزاق دهان – بزاق دهان علاوه بر کمک به جویدن و هضم غذا نقش بسیار اساسی در نگهداری از دندان و لثه  دارد. کار اصلی بزاق که از طریق غدد دهان ترشّح می شود، نگهداری دهان از فرسودگی و مریضی می باشد . در واقع بزاق دهان اعمال زیر را انجام می دهد:

 مسائل و گرفتاریهای معمولی دندان

بیش از ۷۰۰ نوع میکرب به دهان انسان راه دارند. گرچه بعضی از میکرب ها مضّر نیستند، بعضی دیگرباعث ایجاد مشکلاتی نظیر پِلِک

  (plaque) میشود. پِلِک یک قشر بیرنگ و چسبنده ایست که مانند فیلم روی دندان ایجاد می شود. چنانچه پلک ازطریق شستن و تمیزکردن دندان ازبین نرود، ایجاد قشر ضخیمی به نام تارتار(tartar)( تارتار مادهُ معدنی تجمّع یافته بین دندان ولثه به رنگ قهوه ای میباشد) می کند که برداشتن آن آسان نیست . پِلِک و تارتار میتوانند باعث مشکلات زیر بشوند:

        

        تنها مرض پیریّودونتال باعث از بین بردن و افتادن دندان در بزرگسالان می شود.