Vasten?! Waarom zou je?

Wie heeft er nog nooit in zijn leven gevast? Ik verwacht het merendeel. Net als vorige week toen we het hadden over de ziekenzalving, is dit zo’n thema dat in onze traditie is verdwenen. Vanmorgen wil ik aan de hand van verschillende teksten uit Gods Woord laten zien dat 1. Wat het is; 2. Waarom je het zou doen; 3. Is het ook voor ons?; 4. Hoe je het kunt doen; 5. Een paar tips die je kunnen helpen bij het vasten.

Allereerst wat is vasten? Als je het opzoekt in een woordenboek, dan kom je de volgende definitie tegen: ‘Vasten is het zich geheel of gedeeltelijk onthouden van eten of drinken of van bepaalde spijzen voor een bepaalde periode’. Vasten heeft te maken met eten en drinken. Tegenwoordig hoor je veel andere manieren van vasten, bijvoorbeeld vasten van social media, telefoongebruik, snoep, vlees, luxe, enz. Op zich is dat natuurlijk prima, maar dat is niet de eerste betekenis van vasten. Vasten je eerste levensbehoeften is heel iets anders dan vasten van luxe. Ik heb het idee dat het vasten van luxe zaken vooral gebeurt met het doel om jezelf te laten zien dat je het kunt, of met het doel om het verslavende van die zaken af te remmen of gewoon een challenge. Bij vasten onthoud je je van je eerste lichamelijke levensbehoefte en wordt volledig afhankelijk van je geestelijke eerste levensbehoefte. Niet meer brood, maar levend brood van God. Het geestelijke en het wereldlijke lopen daardoor in elkaar over. Niet eten en/of drinken doet ook iets met je brein, met je lichaam, psyche, je geest. Het maakt je helderder, opener. Al die energie die je normaal nodig hebt voor je lichamelijke spijsvertering, stop je nu allemaal in je geestelijke spijsvertering.

Wat is die bedoeling van vasten, waarom zou je vasten? Laten we even kijken in de geschiedenis van de bijbel wanneer er gevast werd. Wie kent er verhalen uit de bijbel van mensen die vastten? Jezus, Mozes, Ester, Ezra, Nehemia, Josafat, Ninevé, de oudsten in Handelingen, de eerste gemeente, de Joodse geestelijke leiders (met name de Farizeeën). Laten we bij die laatste groep beginnen. De Farizeeën vastten in de tijd van Jezus 2 keer per week (Luc. 18:12). En daar waren ze trots op, zo blijkt uit Mat. 6:16. Was dat normaal of door Gods voorgeschreven? Nee! In het OT kom je zelfs niet één maal expliciet de oproep tegen om te vasten als een voorgeschreven zaak. Nergens staat expliciet dat je móet vasten. In de traditie van de Joden is het gebruikelijk geworden om minimaal één keer per jaar te vasten. Dat baseren ze op Lev. 16:31: Het (=Grote verzoendag) is voor u sabbat, een dag van volledige rust, opdat u uzelf verootmoedigt. Dit is een eeuwige verordening. Het gaat hier over de Grote Verzoendag. Eens per jaar in september/oktober is die dag waarop de Israëlieten er aan denken dat ze schuldig staan voor God en dat God die zonden wil afnemen. Dat woord verootmoedigen werd later geïnterpreteerd als gepaard gaande met vasten. Al duizenden jaren is dit de enige verplichte vastendag voor de Joden (tot op heden!).

Dus er is geen expliciete bijbelse oproep om te vasten. Waarom zou je het dan doen? Als je de voorbeelden bekijkt wanneer er gevast werd, dan vallen er drie zaken op:

Steeds komen drie zaken terug: verootmoediging (besef van afhankelijkheid), gebed/Gods aangezicht zoeken en bekering van je zonden.

Jes. 58:4: Jullie doen dit niet om je stem te laten horen in de hemel. Dit is een negatief vers, maar als je het omdraait, dan staat hier dus dat vasten er voor zorgt dat je stem in de hemel gehoord wordt. Vasten is dus een vrijwillige keuze om je gebed extra gewicht bij te zetten. Gebeurt dat dan niet als ik gewoon bid? Ja, zeker wel, maar vasten onderstreept die vraag. Je laat zien, het is me menens! En blijkbaar doet God daar iets mee.

Ik denk dat we soms te bang zijn om aanhoudend te bidden. We stappen te snel over op de passieve woorden ‘als het Uw wil is’ en dan zijn we klaar. Vasthoudend gebed, volhardend bidden is iets wat velen niet kennen. Ten diepste komt dat omdat we niet geleerd hebben te geloven in gebed….

Nu we weten wat vasten is en wanneer het zou kunnen (niet moeten!), moeten we ons de vraag stellen ‘is het ook voor ons’? Mat. 6:16 zegt eigenlijk voldoende. De Here Jezus gaat er gewoon van uit. Wanneer je vast…. Dat doe je gewoon. Markus 2:18-20: Als de bruidegom weg is, dan zullen zij vasten. We zien de eerste gemeente op verschillende momenten vasten: Hand. 13:1-3; Hand. 14:21-23. Paulus in 2 Kor. 6:5.

Conclusie: vasten is net als in de tijd van de bijbel een gewoon onderdeel van het geestelijke leven, maar het is niet verplicht. Het is een vrijwillige daad van toewijding, van afhankelijkheid. Je ontzegt je de eerste levensbehoeften om zo te leven van Gods geestelijke voedsel.

Hoe moet je eigenlijk vasten? Zijn daar voorwaarden aan verbonden? Nee, op zich niet. Als je wilt vasten van luxe zaken, moet je dat gewoon doen, dat is nooit schadelijk voor je. Echt vasten echter is wel iets waar je even iets van moet weten voordat je er aan begint.

Nog een paar tips voor het vasten: