Over schoolplaten

De maker

De uitgever

De schoolplaat

De achtergrond

John Quakernaat

Antiquariaat Quaeckernaeck

(AQ Maarsseveen)

Utrecht, 24 november 2019

(Conceptversie, niet  geredigeerd)

Inleiding

De schoolplaat is een verzamelnaam voor leermiddelen die een voorstelling weergeven en die een didactisch doel hebben. De opkomst en de ondergang van de schoolplaat heeft onder andere te maken met een andere pedagogische en didactische kijk op kinderen.[1]

De eerste Nederlandse methode voor het aanschouwingsonderwijs kwam van de onderwijzer B. Brugsma (1797 –1868). Hij bracht de serie Veertig platen voor het aanschouwingsonderwijs in de lagere en kleine-kinderscholen (Wolters) uit, aanvankelijk voor hardhorende en dove kinderen.

In 1855 werd door Eichmann en Altmann de platenserie De vaderlandsche historieplaten voor scholen en huisgezinnen uitgegeven.[2] Onder invloed van de wet op het lager onderwijs (1857) en het idee dat kinderen ‘aanschouwelijk’ onderwijs moest worden aangeboden, is het gebruik van de schoolplaat als didactische middel toegenomen. Leerlingen waren tot dan toe vooral gewend om te leren van vertellingen en geschreven teksten.

De Utrechtse schilder en auteur H.J. van Lummel bracht in 1857 een platenserie voor het aanschouwelijk onderwijs uit. Spoedig volgde andere uitgevers zoals Ykema uit Den Haag. Andere bekende schoolplatenseries zijn Schoolplaten voor het aanschouwingsonderwijs, Het volle leven, Ambachten en Bedrijven,Schoolplaten voor de Vaderlandsche Geschiedenis, Dieren in hun omgeving en Nederland in woord en beeld van Uitgeverij J.B. Wolters uit Groningen. Daarnaast is een bekende serie de Aardrijkskundige Wandplaten van Nederland van uitgeverij P. Noordhoff eveneens uit Groningen. Beide uitgevers gaven ook topografische wandkaarten uit. Schoolplaten werden in twee uitvoeringen uitgegeven. Er waren schoolplaten op karton geplakt en er waren platen op linnen/papier geplakt. De onderwerpen en handelingen op de schoolplaten werden toegelicht in de bijbehorende boeken en docentenhandleidingen. De handleidingen zijn geschreven door de redacteuren van de schoolplatenserie. Ze bevatten meestal een afbeelding van de besproken plaat. Verder is de handleiding voorzien van extra informatie, geïllustreerd met afbeeldingen. Na vele jaren intensief gebruik van schoolplaten als leermiddel werd in de tweede helft van de twintigste eeuw de schoolplaat vervangen door modernere leermiddelen zoals filmstroken, dia’s en school-tv.

In het onderwijs wordt onderscheid gemaakt in klassikale en hoofdelijke leermiddelen. Hoofdelijke leermiddelen worden gebruikt door de leerlingen (pennen, boeken, atlassen, leesplankjes e.d). De klassikale leermiddelen worden gebruikt door de onderwijzer en soms ook door de leerlingen. Voorbeelden zijn wandkaarten, wandplaten, modellen en het schoolbord.

Om goed onderwijs te kunnen verzorgen, werden er vanuit de overheid (de “school-autoriteiten”) eisen gesteld aan de inrichting van het lokaal. Enkele eisen hadden te maken met het gebouw (inrichting van lokalen en andere ruimtes) en met de klaslokalen (frisse lucht, licht, meubilair, stand van de meubels). Een belangrijk thema was het welzijn van het kind. Men dacht na over hygiëne en een goede houding. De inrichting moest zo zijn dat het kind de gelegenheid had om te leren en nadelen zo veel mogelijk te vermijden.


‘‘t is de taak van den onderwijzer - en van de schoolautoriteiten - om die nadeelen zoo gering mogelijk te maken. Dit kan hij doen als hij bekend is (...) met een doelmatige inrichting van het schoolgebouw;  (...)  met een doelmatige inrichting van het onderwijs, zoowel uit een hygienisch  als uit een paedagogisch oogpunt; met den bouw en de voornaamste organen van het menschelijk lichaam. Ook kennis van ziekten, waaraan het kind is blootgesteld, is voor den onderwijzer van belang.” [3]




Over het schoolbord werd bijvoorbeeld gezegd:

 

Inrichting van een schoollokaal (uit: Onderwijs en opvoeding)

De eisen van de schoolplaten waren over het algemeen:

Om aan deze eisen te kunnen voldoen, waren goede afspraken nodig tussen de uitgever, drukker, redacteuren, illustratoren en het onderwijs. De redacteuren gaven aan de illustratoren soms een instructie mee. Het was uiteraard niet altijd mogelijk om hieraan te voldoen. Zo gaf Zondervan (Wolters) aanwijzingen mee aan de illustrator J. Gabriëlse toen deze te Bingen wilde schilderen. Gabriëlse kon de aanwijzingen echter niet opvolgen in verband met “toestanden”. In Bingen waren nog geallieerden en het was niet gemakkelijk om toestemming te krijgen in deze delen van Europa te schilderen. Hetzelfde geldt voor zijn reis aan “de Oost”. Pas toen het toenmalige Indië weer regelmatig te bereizen was, maakte hij een studiereis om aldaar te kunnen schilderen.

De reisroute van Gabriëlse (jaren 20 van de 20e eeuw?). Het boek is zonder jaartal. Een inleiding van de uitgever is gedateerd maart 1931 (Nederlandsche schoolplaten, Wolters)


Inleiding        1

Deel 1        10

Visie op schoolplaten        10

Het materiaal        16

Deel 2        17

De makers van schoolplaten        17

De makers        21

H. Altmann        21

R. S. Bakels        22

B. ter Beek        22

B. A. van Beek        22

J.W. Boerman        23

R. Bos        24

H. ten Brink        24

H. ten Brink | ?        24

B. Brugsma        25

J. L. H. Bron        25

T.C. Bruining        26

B. Bueninck        27

J. Dijkstra        27

J.H. Eichmann        28

R. Goris        29

P.J.A.C van Geldorp        30

A.H. Gouwe        31

A.J. Groenewegen        32

A.M. Guthschmidt        33

J. J. ten Have        34

F. Hart Nibbrig        35

P. van der Hem        35

J.C.H Heijenbrock        36

Joh. Hilverdink        37

J. Hoevenaar        37

G.B.J van der Hove        38

J. Hoynck van Papendrecht        38

W.G. van der Hulst        39

J. H. Isings        39

Hunebedbouwers        39

Rembrandt in zijn Schilderscaemer, 1665        40

C. Jetses        40

J. H. Jurres        41

M.A. Koekoek        41

K.M. Knip        41

A.L. Koster        42

W. van Leusden        43

H. J. van Lummel        43

J.J. Mesker        44

A. Middelhoek        45

D. Nieuwhof        46

F.M. van Noorden        46

A. A. Nunnink        46

E. Nijland        47

J. C. Poortenaar        47

G. Prop        48

S. T. de Reuder | Stan de Reuder        48

Ch. Rochussen        48

Schuiling        49

W.J. Schütz        49

F.F. Slager        50

H.J. Slijper        50

J. Sluijters        51

G.J. Sijthoff        52

Hugo Suringar        53

P.W.M Trap        53

H.A. van Trigt        53

A.W. van Voorden        54

N. van der Waaij        55

L.W.R. Wenckebach        55

J.H. Werkman        56

G.J.B. Westermann        56

J.J.R. de Wetstein Pfister        56

D. Wiggers        57

H.J. Wolter        58

Deel 3        59

Uitgevers Drukkerijen        59

Uitgevers Drukkerijen        76

Deel 4        150

Schoolplaten op de kaart        150

Amersfoort        153

Amstelveen        155

Amsterdam (en omgeving)        155

Apeldoorn        155

Annen        156

Arnhem        156

Baarn        157

Batavia (Djakarta)        157

Berg en dal        157

Bergen op Zoom        158

Borculo        158

Breda        158

Bussum        159

Den Bosch ('s Hertogenbosch)        159

Den Haag ('s Gravenhage) / Scheveningen        159

Den Helder        160

De Rijp        160

Deventer        160

Diemen        162

Doesburg        162

Dordrecht        162

Drente (nabij Eext en Gieten)        163

Eefde        163

Eindhoven        164

Gaastmeer        164

Ginneken        165

Goejanverwellesluis / Bonrepas (Hekendorp)        165

Geuldal        165

Goes        166

Gorinchem / Gorkum / Gorcum        166

Gouda        167

Groningen        167

Haarlem en omgeving        168

Heereveen        169

Hillegom        170

Hilversum        170

Hoogebeintum / Hogebeintum        170

Hoogeveen        171

Hoorn        171

Kampen        171

Kessel, Veers / 't Veer        171

Koog aan de Zaan        172

Landsmeer        172

Leeuwarden        173

Leiden        173

Leusden        173

Lisse        173

Loenen aan de Vecht        174

Maarssen        174

Maastricht        175

Meppel        175

Middelburg        175

Muiden        176

Nigtevecht        176

Nijkerk        176

Nijmegen        177

Nijverdal        177

Oss        177

Ooststellingwerf / Olderberkoop        178

Paramaribo        178

Purmerend        179

Rhenen        179

Rijssen        180

Rijswijk (ZH)        180

Rotterdam        180

Schagen        181

Schiedam        182

Schoonhoven        182

Schoorl        182

Sliedrecht        183

Soest        183

Tiel        184

Tilburg        184

Utrecht        184

Valkenburg (ZH)        184

Vlieland        185

Vlissingen (Westerschelde, nabij Buitenhaven)        185

Wageningen        186

Wassenaar        186

Weert        187

Wijk bij Duurstede (Dorestad)        187

Wilsum        188

Woudsend        188

Zaandam        188

Zandvoort        189

Zeist        189

Zuiderzee / IJsselmeer        190

Zutphen        190

Zwijndrecht        191

Zwolle        191

Nederlands Indië        192


Deel 1

Visie op schoolplaten

Achter het uitgeven van wandkaarten en wandplaten ging vaak een visie schuil. Naast de winst die een uitgever nodig heeft om zijn onderneming te kunnen voortzetten, waren er ook ideeën over de methodes. Vragen over hoe het best onderwijs kon worden gegeven, welke informatie zichtbaar moest zijn, aan welke kwaliteit het product moest voldoen, verschilde per uitgever en periode. Ook de auteurs, kaartmakers en illustratoren hadden zo hun ideeën.

De visie op het gebruik van schoolplaten in het onderwijs, is in de loop van de jaren aangepast dan wel veranderd. Dat heeft onder andere te maken met (druk)techniek en wetgeving. De eerste visie was gebaseerd op het aanschouwelijk maken van de lesstof om een beter begrip te kweken bij de leerlingen. Enkele vroege visies:

Johan Amos Comenius[4] (1592 –1671) was een van de eersten die aanschouwelijk onderwijs propageerde. Ook Jean Jacques Rousseu[5] (1712 –1778) vond dat kinderen moesten worden opgevoed vanuit hun natuurlijke ontwikkeling en aanleg. Johann Heinrich Pestalozzi [6]volgde deze zienswijze. Hij wees op de grote betekenis van aanschouwing. De voorstellingstheorie was voor Johann Friedrich Herbart[7] (1776 –1841) het uitgangspunt. Kinderen leerden vooral door middel van de zintuigen. Verschillende waarnemingen leidden tot associaties die het leren bevorderen.

In latere perioden worden er door de makers van wandkaarten en wandplaten ook eisen gesteld aan hun eigen werk, waarschijnlijk ook onder invloed van de eisen van de uitgevers.

De visie van de uitgevers (naast het doel van winstgevendheid) was om voor verschillende type scholen, bijvoorbeeld openbaar en bijzonder onderwijs[8], een op maat gemaakt leermiddel te maken en in de fondscatalogus [9]aan te bieden. Techniek en visie gingen daarbij hand in hand.

De leermiddelen van toen, hadden soms een heel ander doel dan die van later jaren. De meeste mensen die leefden in de periode dat de eerste schoolplaten werden gemaakt, waren het niet gewend om te reizen. Reizen duurde lang, en vaak ontbrak het ze ook aan de middelen om een reis te kunnen maken, laat staan dat kinderen daar zelfstandig gelegenheid voor hadden. Om deze kinderen toch kennis te laten maken met andere gebieden en steden in Nederland, Europa en in de rest van de wereld, werden er wandplaten en wandkaarten gemaakt om aanschouwelijk te maken hoe “de rest van de wereld “er uit zag. De meeste kinderen kwamen hun dorp niet uit.

Als er eenmaal een serie op de markt was verschenen, moest de serie soms worden aangevuld, vernieuwd of herzien. Toch werd de aanvankelijke maker dan vaak nog genoemd of werd het werk door anderen voortgezet in de traditie van degene die de eerste auteur of illustrator was. De “gedachten-lijn” werd behouden. Dat is onder andere het geval bij Van Lummel,  P.R Bos en Bueninck.


Over de duidelijkheid en de grootte van de platen en kaarten was overeenstemming. De platen en kaarten moesten voldoende groot zijn en niet al te gedetailleerd. De verhouding hiertussen moest in het oog worden gehouden. Te veel informatie op de plaat, werd beschouwd als overdadig, en dat komt het kind niet ten goede. Aan de andere kant moet de plaat de juiste zaken in de juiste context laten zien.


Gerrit Prop, kaartmaker, vond dat de platen sober en duidelijk moesten zijn, mooie kleuren moesten hebben en goed zijn getekend.

In een handleiding van een serie anatomische wandplaten is te lezen dat de platen “Op grootten afstand te zien en te onderscheiden”. 



Er is altijd wel een spanningsveld geweest tussen fictie en werkelijkheid. Daardoor komen we op platen soms tegennatuurlijke of onrealistische voorstellingen tegen van bijvoorbeeld verschillende dieren die als het natuurgetrouw zou zijn, niet tegelijkertijd “daar” aanwezig zouden zijn. Ook de verhouding tussen verschillende figuren,  dieren, of gebouwen zijn soms niet correct weergegeven.

Grote gebeurtenissen waren vaak aanleiding voor verbeteringen of nieuwe uitgaven. Zo hebben de Eerste-, en Tweede-wereldoorlog er voor gezorgd dat kaarten moesten worden aangepast. De verandering in het dagelijks leven waren ook aan verandering onderhevig en moesten worden bijgesteld. Zelfs waren er makers van overtuigd dat de wereld aan het veranderen was en daarom moest worden vastgelegd.



In 1927 is de schoolplatenserie Het volle leven nieuw leven ingeblazen. De heren Jetses en Guthschmidt hebben de serie opnieuw geschilderd. De serie is in overeenstemming gebracht met “het moderne bedrijf”. “Want al behoeven de we van de kinderen geen kleine bouwkundigen te maken, de platen mogen ambacht en bedrijf niet anders af te beelden , dan deze dagelijks op straat waar te nemen zijn”, aldus J.B. Wolters.

 


Hoogeveens Vertelselplaat, naar Jetses.
Detailfoto is een fragment van het originele werk.


De schoonheid van de plaat werd ook belangrijk gevonden. Hierover verschilden de meningen. Er waren partijen die vooral wilden dat de platen zo veel mogelijk naar waarheid waren geschilderd, anderen wilden een meer kunstzinnige functie van de platen. Bij de serie Nederlandse landschappen wordt dat duidelijk bij het werven van kunstenaars. Niet iedereen wilde daar aan meewerken (Mesdag) of wilde zich niet voegen naar de opdracht van de uitgevers.


Fragment over de uitgave van wandplaten (ca. 1862)

Nieuwe bijdragen ter bevordering van het onderwijs en de opvoeding, voornamelijk met betrekking tot de lagere scholen in het Koningrijk der Nederlanden, voor den jare ..., 1862 [volgno 10]. Geraadpleegd op Delpher op 16-04-2017, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=dts:473010:mpeg21

"Het Nederlandsch onderwijzersgenootschap is op het gelukkig denkbeeld gekomen om de uitgaaf te bevorderen van een reeks van wandplaten, die dergelijke typische afbeeldingen op een groote schaal bevatten, en voor geringen prijs verkrijgbaar zullen zijn.

Maar, hoe allernoodigst zulke afbeeldingen ook zijn mogen, er zijn ook nog andere platen noodig. De reeds beschrevene platen dienen, om een voorbeeld uit de dierkunde te nemen, om op een zooveel mogelijk aanschouwelijke wijze te leeren, in welk opzigt zich het insekt onderscheidt van het schaaldier, het spinachtig dier, den ringworm, die met het insekt tot de afdeeling der gelede dieren behooren , en om te doen zien welke de eigenschappen zijn, die aan alle insekten als zoodanig toekomen. Gaat men verder, dan dient b. v. de afbeelding van een tor of kever om te doen opmerken, in welk opzigt zich de orde der schildvleugelige insekten onderscheidt van de overige orden van de klasse der insekten. (regtvleugeligen, schubvleugeligen, enz. enz.). Maar veel verder gaan die geheel elementaire en zich meer tot het algemeene bepalende afbeeldingen niet. Daarentegen doet de tweede soort van afbeeldingen — ik bepaal mij hier weer tot de dieren — diersoorten kennen. Zij bestaat in een, — al naar de bestemming van het boek , — voor de school in 't algemeen, voor bijzondere praktische doeleinden, voor opzettelijke natuurstudie,—-meer of minder talrijke reeks van afbeeldingen van diersoorten , met het doel — wij blijven weder bij ons voorbeeld van straks, — om den gebruiker niet alleen den kever in het algemeen, maar den meikever , de gouden tor, den mestkever, de waterkevers en meer andere kevers te doen kennen en van elkander te leeren onderscheiden.

Het is hier niet de plaats om te spreken over het betrekkelijk belang der dierkunde en der dierenkennis; met die namen onderscheidt Ref. de kennis , die men door de studie der beide aangeduide soorten van afbeeldingen en der daarbij behoorende boeken verkrijgt. Genoeg zij het hier op te merken, dat dierenkennis zonder dierkunde altijd iets zeer gebrekkigs en hoogst oppervlakkigs blijven zal, — een bloote liefhebberij en aardigheid , — terwijl aan den anderen kant de studie der dierkunde zonder ten minste eenige dierenkennis ook bijna niet denkbaar is, en de studie er van vooral voor kinderen en jonge lieden op den duur een drooge en vervelende zaak wordt. Maar die platen van de tweede soort moeten , zoo er iets mede zal uitgevoerd worden, betrekkelijk veel in getal en, althans zeer velen er van, gekleurd zijn. Hierdoor echter worden zij zeer kostbaar, zóó kostbaar vaak , dat zelfs de eigenlijke beoefenaar der natuurlijke geschiedenis de hulp van openbare bibliotheken niet ontberen kan. Men heeft dan ook aan dit bezwaar, tot een zekere hoogte altijd , getracht tegemoet te komen door de uitgave van verzamelingen van goede , maar met vermijding van alle weelde in gravure en kleuring uitgevoerde afbeeldingen, die voor een in vergelijking geringen prijs konden worden verkocht. Blcmenbach, die meer dan iemand anders heeft toegebragt om de natuurlijke geschiedenis voor een grooter publiek dan dat van de eigenlijke natuurkenners toegankelijk te maken , en wiens verdiensten, ook in dit opzigt, niet hoog genoeg te waarderen zijn, leverde daarom ook, behalve zijn in der tijd allervoortreffelijkst Handbuch der Naturgeschichte, een verzameling van platen (Abbildungen natur-historischer Gegenstande), om in het gemis van andere, duurdere afbeeldingen op een doeltreffende wijze te voorzien.”


Het materiaal

Wandkaarten en wandplaten zijn ‘naar’ het werk van een illustrator of kunstenaar. De originele uitvoeringen zijn bijvoorbeeld olieverfschilderijen, aquarellen of krijttekeningen. Deze originelen werden overgebracht op een ander materiaal zoals papier. Vervolgens werden deze afbeeldingen op een systeem aangebracht om het in een klaslokaal te kunnen gebruiken.

Origineel van Guthschmidt: Het boomen vellen

Het boomen vellen aangeboden in een fondscatalogus van Wolters

Origineel van Jetses: Detail met signatuur en jaartal

Het origineel werd overgebracht op één of meerdere vellen papier. Dat gebeurde door middel van verschillende druktechnieken zoals steendruk of andere druktechniek. Daarna werd de illustratie opgeplakt en van een ophangsysteem voorzien.

Werkplaats van Wolters uit een fondscatalogus. Aan de linkerkant wordt gewerkt aan oprolbare wandkaarten. In het midden liggen kartonnen platen. Rechts worden platen geplakt of gevernist.

Schoolplaten zijn gemaakt van verschillende soorten materiaal. Allereerst is er een onderscheid tussen kartonnen platen en platen aan stokken die opgerold kunnen worden. De kopers van schoolplaten hadden vaak de keuze om te kiezen voor de kartonnen platen of een uitvoering in papier, eventueel op linnen geplakt. Daarnaast was het vaak mogelijk om nog een vernislaag te laten aanbrengen. Uiteraard was aan deze verschillende opties een prijskaartje verbonden. Een andere optie was om de kaarten enkel-, of dubbelzijdig te bestellen. Er zijn ook beschrijfbare kaarten.

Afmeting in duimen

Kartonnen platen

De kartonnen platen zijn papieren vellen op een kartonnen achtergrond geplakt. Het karton van was van verschillende kwaliteit. Er waren vooral in het begin kartonnen borden van bordpapier. Dit is een vrij dun en kwetsbaar materiaal. De latere uitvoeringen waren steviger.

Variaties


Het materiaal waaruit wandplaten en wandkaarten (schoolplaten) kunnen bestaan:

Een schoolplaat kan ook de volgende onderdelen bevatten en/of worden afgewerkt met:


Hoekjes

De hoeken van de platen werden vaak voorzien van metalen hoekjes. Deze hoekjes hadden als doel de hoeken van de platen te beschermen tegen schade door stoten. Er waren hoekjes die zeer decoratief waren.

 

Hoekje op een originele tekening


Oprolbare platen

Oprolbare platen zijn platen opgeplakt op een papieren, rubberen (soms relief) of linnen achtergrond. Soms zijn platen direct geprint op een kunststof ondergrond.Sommige materialen waren beschrijfbaar en weer schoon te maken. Grotere platen en kaarten bestonden soms uit meerdere vellen.

Deze varianten waren voorzien van stokken, ook wel rollen, om ze netjes op te kunnen hangen.

Suringar: Op doek geplakt en van rollen voorzien.

Puls: Losse bladen + knoppen

Leikaarten of leidoeken

Leikaart of leidoekt van de Boekcentrale

Afwasbare wandkaarten van Westerman

Kunststof platen en kaarten

Sommige platen en kaarten zijn rechtstreeks gedrukt op de ondergrond.

Kunststof plaat voor militaire educatie

Stokken of rollen

De stokken van een oprolbare wandkaart of wandplaat zijn in verschillende materialen en uitvoeringen verkrijgbaar

Andere uitvoeringen:

Naamplaatjes of etiketten

Uitgevers hadden de platen en kaarten meestal voorzien van een naamplaatje of etiket. Daaraan was te zien wie de uitgever was. Het is soms goed te gebruiken om de leeftijd van de plaat te bepalen.

Metalen naamplaatje op houten stok van Van der Kuip.


G.B van Goor 1845: 'Deze kaart heeft eene breedte van 16 en en eene hoogte van 18 palmen, en wordt tegen den zeer geringen prijs van f. 4,80 gekleurd in losse bladen geleverd, terwijl dezelve op katoen met rollen voor H.H. Inteekenaren slechts f. 7,70 zal kosten.'

Oomkes 1847: ‘op stevig blaauw papier geplakt met rollen, door strooken katoen voor het inscheuren, gewaarborgd’



Aanverwante artikelen

Kisten of kasten

Platenkist van De R.K. Boek-Centrale.

Stokhaken

Stokhaken: “Gemakkelijk door uw timmerman, ter plaatse, te bevestigen aan lange stokken voor het ophangen van landkaarten en platen, het openen en sluiten van ramen, enz.”


Deel 2

De makers van schoolplaten


Wie en wat zijn de makers van schoolplaten

Voordat de makers aan bod komen, eerst enkele opmerking over de schoolplaat. De schoolplaat kan een wandplaat zijn, met een voorstelling, of een wandkaart, met een topografische weergave van een bepaald gebied.

De schoolplaat, (school)wandkaart en wandplaat, is een verzamelnaam voor leermiddelen die een voorstelling weergeven en die een didactisch doel hebben. Zij moeten over het algemeen groot genoeg zijn om met meerdere personen van afstand te kunnen worden aanschouwd. Een gangbare definitie onder verzamelaars, is de definitie van de database “verzamelinginbeeld’[10].

Definitie van een schoolplaat:

  1. Schoolplaten zijn bedoeld voor het aanschouwen door meerdere mensen tegelijk van een afbeelding. Schoolplaten behoren hierbij een educatieve functie te hebben.
  2. Op schoolplaten zijn afbeeldingen aangbracht d.m.v. een druktechniek. De afbeeldingen op schoolplaten zijn afgedrukt op papier of kunststof waarbij deze daarna meestal zijn geplakt op karton of gelamineerd met linnen of een kunststoffilm. Soms wordt alleen dik papier gebruikt.
  3. Schoolplaten gelamineerd op linnen of kunststoffilm of op dik papier zijn meestal gemonteerd tussen twee stokken of hebben ophangringen. Schoolplaten kunnen dan aan de wand worden gehangen of aan een speciaal daarvoor bedoelde standaard of in houten frame geplaatst.


Schoolplaten: wandplaten (foto links) en wandkaarten (foto rechts)


De schoolplaat is dus een afbeelding, waarvan het doel educatie is. Op enkele uitzonderingen na zijn de platen illustraties en geen kunstwerken. Een voorbeeld van schoolplaten die wel kunstzinnig moesten zijn, is de serie Nederlandsche Landschappen van Noordhoff. Daarvoor werden enkele kunstenaars aangetrokken. Een (school)wandkaart is een sterk gegeneraliseerde/vereenvoudigde weergave van een gebied.

De wandplaat was dus vooral een illustratie bij een methode. Bijvoorbeeld een methode met leesboekjes, werkboekjes en soms ander educatief materiaal. De docent kreeg daarbij vaak een docentenhandleiding met achtergrondinformatie en wenken.

De makers zijn de uitgever, de redactie, de auteur, de illustrator en de drukker/lithograaf. Indien mogelijk worden van al deze partijen informatie gegeven over:


De makers

H. Altmann

Altman was, samen met Eichman redacteur van de schoolplatenserie De Vaderlandsche Historieplaten voor Scholen en Huisgezinnen

Hendrik Altmann werd op 7 november 1791 geboren in Zaandam en overleed op 23 december 1863 in Rotterdam. Hij werkte in Rotterdam. Hij schilderde kerkinterieurs, landschappen en portretten. Maakte ook lithografieën. Altmann was tevens Hoofdonderwijzer aan de Departementale School te Rotterdam (vanaf 1926). Ook werkzaam bij de kweekschool in Rotterdam (NUT). Lid Nederlands Onderwijzers Genootschap (NOG). Ook (voorafgaand) werkzaam in Den Burg (Texel).

Foto: voorbeeld van een van de historieplaten

R. S. Bakels

Bakels was illustrator van enkele schoolplaten voor P. Noordhoff

Mr. Dr. Reinier Sybrand Bakels werd op 4 augustus 1873 geboren in Den Hoorn op Texel en overleed op 9 juli 1956 in Den Haag. Hij woonde en werkte in Den Haag. Werkte in Overijssel, Noord-Holland en Noord-Brabant. Bakels schilderde en tekende portretten, landschappen en stadsdelen (wintergezichten). Was ook begaafd etser. Hij was leerling aan de Haarlemse School voor Kunstnijverheid. Bakels was aanvankelijk jurist en is in 1904 voorgoed als schilder te werk gegaan.

De platen van Bakels

Foto: detail van een schoolplaat naar Bakels | De Dom te Utrecht 1934

B. ter Beek

B. ter ter Beek was co-auteur van de methode Prop.

B. A. van Beek

Bakels was illustrator van enkele schoolplaten voor P. Noordhoff

Bernardus Antonie van Beek werd op 30 januari 1875 in Amsterdam geboren en overleed op 6 maart 1941 in Kortenhoef. Hij woonde en werkte tot 1911 in Amsterdam en daarna in Kortenhoef. Van Beek begon bij zijn vader als decoratieschilder en werd daarna leerling aan de school voor Kunstambachten. Daarna vormde hij zichzelf. Hij kreeg raadgevingen van E. Pieters, J. H. Weismuller en P.J.C. Gabriel. Van Beek schilderde voornamelijk landschappen (poldergezichten) maar heeft ook stadsgezichten gemaakt.

J.W. Boerman

Boerman was auteur van een serie wandplaten (Koekkoek) en werkte samen met Knip.

Jan Willem Boerman

Directeur der Gemeentelijke Kweekschool te Dordrecht. Was tevens voorzitter van de Voogdijraad.

In een familiebericht van 19 juni 1924 is te lezen dat de heer Boerman op 59 jarige leeftijd is overleden.

J.W. Boerman en K.M.Knip (mederedacteur) waren bevriende redacteuren. Knip noemde hem, in een bericht naar aanleiding van het overlijden van Boerma 'zijn beste vriend en trouwe medewerker'.

De platen van Boerman

R. Bos

Bos maakte atlassen en wandkaarten voor uitgeverij Noordhoff

Roelf Bos (1849 – 1922) was cartograaf en werkte vanaf 1890 bij uitgeverij Noordhoff uit Groningen. Hij was als ‘hoofd eener school’ werkzaam in Zuidwolde en Groningen.

H. ten Brink

Ten Brink was uitgever van enkele series schoolplaten.

Harmen ten Brink werd op 26 maart 1830 geboren in Weststellingwerf en overleed op 23 juli 1873 (43) in Meppel. Ten Brink was boekhandelaar te Meppel

H. ten Brink | ?

Ten Brink was uitgever van schoolplaten ...

Hendrik ten Brink werd op .....geboren in ... en overleed op november 1925 (63) te Arnhem. Ten Brink werd op donderdag 19 november begraven (Moscowa). Ten Brink was boekhandelaar en uitgever te Meppel (1848-1916) en Arnhem 1917-1937). Voornamelijk op het gebied van onderwijsuitgaven.

B. Brugsma

Brugsma was auteur van een serie wandplaten

Berend Brugsma werd op 16 september 1797 geboren in Groningen en overleed aldaar op 8 september 1868. Hij woonde en/of werkte in Euvelgunne (hoofdonderwijzer, vanaf 1814), Groningen (vanaf 1815 hoofd eener Bijzondere school 2e klasse en de daaraan verbonden Departementale (Nuts)Kweekschool), Groningen (directeur van de Rijkskweekschool,vanaf 1861). Hij maakte studiereizen in 1834 en 1838 naar de Duitse steden Oldenburg, Bremen, Hanover, en Osnabruck. Brugsma gaf vanaf 1839 een schoolplatenserie uit: Veertig platen voor het aanschouwingsonderwijs in de lagere en kleine kinderscholen. Brugsma was ook auteur van de Atlas der geheele aarde uit 1856.

De platen van Brugsma

T. Bottema

Tjerk Bottema

1882 - 1940

Bottema zou tijdens zijn vlucht aan het begin van de Tweede-wereldoorlog, met een boot naar Engeland zijn overleden doordat de boot waarop hij zat zou zijn getorpedeerd.

J. L. H. Bron

Bron was illustrator van een serie wandplaten voor Wolters

Jean Louis Henri Bron werd op 6 juli 1884 geboren in Den Haag en overleed op 2 januari 1959 in Leiden. Hij woonde en werkte in Delft, Reeuwijk, De Kaag, Woudrichem, Veere, Den Haag. Bron was leerling van B. A. Bongers en van de Akademie voor Beeldende Kunsten in Den Haag onder leiding van Fr. Jansen (1901 – 1902). Bron schilderde en aquarelleerde landschappen, rivier- en watergezichten, zeegezichten, Spaanse taferelen enzovoorts. Ontwierp ook glas-in-loodramen. Gaf les aan M.G. Sauerbier. Was onder andere lid van Pulchri Studio in Den Haag.

* Bron schilderde een aantal schoolplaten voor de serie Palestina in woord en beeld van J. B. Wolters. Er was aanvankelijk voor een Nederlandse schilder gekozen om deze serie te maken. Omstandigheden aldaar waren ongunstig voor een Nederlandse schilder (atmosfeer, belichting, wisselend blauw der luchten, een langdurig verblijf). Op aanraden van de consul en anderen is besloten om Bron te vragen om de opdracht over te nemen.

T.C. Bruining

Bruining was illustrator van een serie wandplaten. Werkte samen met Altmann en Eichman

Tieleman Cato Bruining werd geboren op 20 maart 1801 in Nieuwkoop en overleed op 7 december 1877 in Den Haag. Hij woonde en werkte in Leiden en Den Haag (vanaf 1856). Bruinings was tekenmeester. Hij tekende, etste en lithografeerde. Heeft ook enkele schilderijen gemaakt. Leerling van de Tekenakademie van Leiden waar hij les kreeg van D.P.G. Humbert de Superville.

B. Bueninck

Bueninck was illustrator van een serie wandplaten voor uitgeverij Wolters

Bernardus Bueninck werd op 14 augustus 1864 in Arnhem geboren en overleed op 21 oktober 1933 in Groningen. Hij heeft vermoedelijk aan de Tekenakademie te Rotterdam gestudeerd (1855 – 1888). Daarna is hij werkzaam geweest in Vorden tot 1889, Zutphen (1890), Vorden (1891 – 1892), Groningen (1892 – 1893) en Vorden (1893). Vanaf 1894 was hij tekenleraar aan de Gemeentelijke Burgeravondschool te Groningen en vanaf 1895 mede aan de Gemeentelijke HBS. Bueninck schilderde en tekende landschappen. Voor de uitgeverij Wolters uit Groningen schilderde hij veel platen voor het aardrijkskundig onderwijs. Tevens illustreerde hij schoolboekjes. Gaf les aan H. Meijer.

De platen van Bueninck

Wikipedia

Foto:schoolplaat naar Buenninck

J. Dijkstra

Dijkstra was illustrator van een enkele wandplaten voor uitgeverij Wolters

Johannes (Johan) Dijkstra werd op 23 december 1896 geboren in Groningen en overleed op 21 februari 1978 in Groningen. Hij woonde en werkte in Groningen, Amsterdam en Groningen. Hij was leerling van de Akademie Minerva te Groningen o.l.v. De Vries Lam, les van F.H. Bachg, de Rijksakademie te Amsterdam (1919- 1920) o.l.v. J.J. Aarts en R.N. Roland Holst. Dijkstra schilderde, aquarelleerde, tekende ( ook etsten, lithografieën en houtsneden) landschappen, portretten en monumentale kunst (mozaïeken, gebrandschilderde ramen, protestants religieuze kunst). Vanaf 1925 expressionistisch werk. Behaalde in 1925 een prijs van het Willem van Collenfonds, later in 1956 de Culturele Prijs van Groningen. Gaf zelf les aan W. H. Leemhuis en J. van Zuijlen. Was onder andere lid van De Ploeg uit Groningen.

J.H. Eichmann

Eichmann was auteur van een serie wandplaten. Werkte samen met Altmann en Bruining.

Johan Hendrik Eichman werd in Leiden geboren in 1806. Instituteur (kostschoolhouder) te Leiden. Was op diverse niveaus actief voor het onderwijs van het Leidse departement van het NUT. Lid Onderwijzersgenootschap

R. Goris

Goris was illustrator van een serie wandplaten voor uitgeverij Wolters (Rijkspostspaarbank)

Marinus Johannes Rien Goris werd op 28 maart 1905 geboren in Amsterdam en overleed op 10 augustus 1975 in Opmeer. Goris werkte onder andere in Blaricum. Hij was als reclameontwerper verbonden aan de Vereniging van Reclame-ontwerpers en illustrators. Goris was beeldend kunstenaar en tekende onder andere reclames en schoolplaten. Pseudoniem E van de Stadt (tijdens WOII), naam van zijn vrouw.

P.J.A.C van Geldorp

Van Geldorp was illustrator van een serie wandplaten voor uitgeverij Malmberg

Petrus Johannes, Adriaan Christiaan van Geldorp. Werd geboren op 11 september 1872 en overleed op 23 februari 1939. Woonde en werkte in Rotterdam, Amsterdam, Nijmegen (1915-1919), Amsterdam (tot 1935) en later in Parijs. Bronnen: Scheen, 1969, Im memoriam 1939)

 

Foto’s: portretten van Van Geldorp | Schoolplaat naar Van Geldorp

A.H. Gouwe

Gouwe was illustrator voor enkele wandplaten van uitgeverij Noordhoff.

Adriaan Herman Gouwe werd op 8 mei 1875 in Alkmaar geboren en overleed op 28 december 1965 in Papeete (Tahiti). Hij woonde en werkte in Amsterdam (tot 1901), reisde naar Italie, Rome (tot 1903), Den Haag (1903 – 1905), Gulpen (na 1905?), Zuid-Limburg, Blaricum (1910 – 1912), reisde naar Frankrijk, Italië, Spanje en Marokko ( tot 1915), Blaricum (tot 1916), Gulpen (tot 1917), Laren (1918 – 1921), Eemnes (tot 1924), Belgie (Eben-Emael), Maastricht (tot 1927) daarna Tahiti. In 1959 keerde hij tijdelijk terug naar Nederland. Gouwe was leerling van de Rijksschool voor Kunstnijverheid o.l.v. A. Allebé en N. van der Waaij. In 1901 behaalde hij de Prix de Rome. Gouwe schilderde, tekende, en etste voornamelijk Limburgse landschappen met ploegende paarden. Later maakte hij gezichten op Tahiti.

A.J. Groenewegen

Groenewegen was illustrator van een serie wandplaten voor uitgeverij W. Leydenroth van Boekhoven

Adrianus Johannes Groenewegen werd op 1 mei 1874 geboren in Rotterdam en overleed op 8 januari 1963 in Horn (L). Hij woonde en werkte in Rotterdam ((tot 1898), Den Haag, Budel (vanaf 1922(NB)). Hij was leerling van de Akademie van Beeldende Kunsten in Rotterdam. Groenewegen schilderde, aquarelleerde landschappen, boeren figuren (vee) en riviergezichten. Was een van de laatste vertegenwoordigers van de Haagse school.

A.M. Guthschmidt

Guthschmidt was illustrator voor wandplaten van uitgeverij Wolters.

Antonius Mathieu Guthschmidt werd op 26 augustus 1887 geboren in Haarlem en overleed op 4 december 1958 in Leiden. Hij woonde en werkte in Haarlem, Antwerpen (tot 1907), Den Haag, Voorburg (vanaf 1925). Was leerling aan de Akademies van BK te Antwerpen en Den Haag. Was ook leerling van G. van Hove (leraar tekenen, kunstschilder en reclameontwerper. Guthschmidt ontwierp kalenders. Maakte vooral ontwerpen naar tekens van de dierenriem en lentetekens. Schilderde schoolplaten voor Wolters.

 

Foto’s: Zelfportret, jeugdfoto, Guthschmidt aan het werk in het veld

J. J. ten Have

Ten Have maakte wandkaarten voor uitgeverij Ykeme / IJkema.

Jan Jacob ten Have werd in 1861 geboren en overleed in 1939. Ten Have werkte in Scheveningen (waarnemend schoolhoofd, 1889), Den Haag (schoolhoofd, 1891). Hij was kweekeling aan de Rijkskweekschool te Deventer (lichting 1877). Hij werkte onder andere voor de uitgever Ykema uit Den Haag.

Ten Have was kaartmaker en auteur.[11]

F. Hart Nibbrig

Hart Nibrig was illustrator van enkele wandplaten voor uitgeverij Noordhoff.

Ferdinand Hart Nibbrig werd op 5 april 1866 geboren in Amsterdam en overleed op 12 oktober 1915 in Laren (NH). Hij woonde en werkte in Amsterdam tot 1894 (tussen 1888-1889 Parijs), daarna voornamelijk in Laren. Tussentijds in Oostvoorne (1900), Vlieland (1901), Geuldal, Algiers (1905), Rhenen (1907 – 1908), Zoutelande (1900 – 1911). Hart Nibbrig was leerling van J. A. Rust, de Quellinusschool (v.a. 1881), de Rijksakademie te Amsterdam (1883 – 1888), de Ecole Julien te Parijs en aldaar van F. Cormon (1888 – 1889). Hij schilderde, tekende, etste en lithografeerde portretten, volkstypen, boerentypen, boereninterieurs, boerenoproer, bloembollenvelden et cetera. Hart Nibbrig schilderde aanvankelijk naturalistisch maar later meer pointillistisch. Hart Nibbrig gaf zelf ook les.

P. van der Hem

Pieter (Piet) van der Hem werd op 9 september 1885 geboren in Wirdum (gemeente Leeuwarderadeel) en overleed op 24 april 1961 in Den Haag. Hij woonde en werkte in Amsterdam (1902 – 1907), Parijs (tot 1908), Amsterdam (tot 1910), Rome, Parijs tot 1911, Moskou, Sint Petersburg (1912), Spanje (tot 1914), Amsterdam, Den Haag (na 1915), Volendam (1917), Edam (tot 1919), Den Haag Scheveningen (tot 1944), Leeuwarden en Den Haag (vanaf 1946). Van der Hem kreeg les van J. Bubberman (Leeuwarden). Was drie jaar leerling op de Rijksschool voor Kunstnijverheid, de Rijksakademie te Amsterdam (1904 – 1907) onder leiding van A. Allebé en N. van der Waaij en P. Dupont. Van der Hem schilderde, aquarelleerde, tekende (veelal pastel). Was ook etser en lithograaf van Toulouse Lautrec-achtige dancings, Music-halls, Parijse cabarets, danseresjes et cetera. Ook stierengevechten en Spaanse danshuizen. Maakte portretten van Koninklijke familie. Bekend door jachttaferelen. Tevens politiek tekenaar en ontwerper van reclames. Gaf les aan J.W.C. Godin, N. Huppes en D. D. Osinga.

J.C.H Heijenbrock

Heijenbrock was illustrator van enkele wandplaten van uitgeverij Noordhoff

Johan Coenraad Herman Heijenbrock werd op 27 juli 1871 geboren in Amsterdam en overleed op 18 maart 1948 in Blaricum. Hij woonde en werkte in Rotterdam, Noordwijk (tot 1899) en Blaricum. Hij reisde onder andere door Nederland, Belgie, Engeland, Frankrijk, Duitsland en Zweden. Heijenbrock was leerling van de Akademie van Beeldende Kunst te Rotterdam. Begon als toneeldecorateur en was journalistiek tekenaar. Later schilder, pasteltekenaar en lithograaf van havengezichten en grote industrieën (hoogovens, staalfabrieken). Was tevens stichter van het Museum voor de Arbeid in Amsterdam. Gaf les aan O. van Rees.

Joh. Hilverdink

Johannes Hilverdink is op 18 januari 1813 geboren in Groningen en overleed op 1 oktober 1902 in Amsterdam. Hij was leerling van J.A Daiwaille en van de Koninklijke Akademie o.l.v. J. W. Pieneman. Was leermeester van E. A. Hilverdink, J.J.J. Hilverdink en J. J. A. Hilverdink. Hilverdink schilderde landschappen en zeegezichten, Maakte ook litho’s, aquarellen en pasteltekeningen. Heeft reizen gemaakt naar België, Duitsland, Engeland, Frankrijk en Groenland.

J. Hoevenaar

Hoevenaar was illustrator van enkele wandplaten. Hij heeft waarschijnlijk enkel platen uit de serie van Van Lummel getekend. Na de dood van Van Lummel, heeft hij waarschijnlijk diens werk voortgezet.

Josef Hoevenaar Wz. (Willemszoon) is op 30 september 1840 geboren in Utrecht en overleed op 31 juli 1926 in Utrecht. Hij woonde en werkte in deze stad. Hij was leerling van zijn vader W.P. Hoevenaar. Hoevenaar schilderde genretaferelen en stillevens. Hij maakte ook etsen en lithografieën. De kunstenaar was tekenleraar aan het genootschap ‘Kunstliefde’ te Utrecht.

G.B.J van der Hove

Van der Hove heeft enkele wandplaten geïllustreerd.

Gerardus Johannes Bartholomeus van der Hove werd op 17 februari 1877 geboren in Den Haag en overleed op 27 augustus 1936 in Laren (NH). Hij woonde en werkte in Den Haag, tot 1917, Amerongen, tot 1923, daarna in Laren. Schilderde onder andere portretten, toneeldecoraties, kruiswegstaties en schoolplaten. Gaf les aan A. M. Guthschmidt

J. Hoynck van Papendrecht

Hoynck van Papendrecht heeft enkele wandplaten geillustreerd.

Jan Hoynck van Papendrecht werd op 18 september 1858 geboren in Amsterdam en overleed op 11 december 1933 in Den Haag. Hij woonde en werkte in Rotterdam (tijdelijk in Antwerpen) 1878 – 1880 en Munchen in 1883. Tussen 1888 en 1891 in Amsterdam, tot 1893 in Nieuwer-Amstel, tot 1901 in Rheden en daarna in Den Haag. Hij schilderde, tekende en aquarelleerde landschappen met figuren maar vooral militaire onderdelen .

W.G. van der Hulst

Willem Gerrit van de Hulst is op 4 juni 1917 in Utrecht geboren en overleed op 27 juli 2006 in Nieuwersluis. Van 1940 tot 1952 heeft hij met een atelierschip gevaren. Van de Hulst werkte vanaf 1952 in Nieuwersluis (hij had ook een atelier in Wijk bij duurstede) Hij was leerling van de Rijksakademie te Amsterdam (1936 – 1940) en een periode van de Académie de la Grande Chaumière in Parijs. Van de Hulst schilderde, tekende (ook met pen) en aquarelleerde in figuratieve trant portretten. Was tevens auteur.

J. H. Isings

Johan Herman Isings werd op 31 juli 1884 geboren in Amsterdam en overleed in 1977 in Soest. Hij woonde en werkte in Amsterdam, Zeist en Soest. Hij was leerling van de Tekenschool voor de Kunstambachten in Amsterdam. Hij was leerling van J. Visser en Georg Reuter. Isings schilderde, aquarelleerde en maakte pentekeningen van historische en bijbelse voorstellingen (deels als illustratie, voor een groot deel afzonderlijke taferelen. Isings gaf les aan H. Poeder.

Hunebedbouwers


Rembrandt in zijn Schilderscaemer, 1665


C. Jetses

Cornelis Jetses werd op 23 juni 1873 geboren in Groningen en overleed op 9 juni 1955 in Wassenaar. Hij woonde en werkte in Groningen en Zeist tot 1919, Den Haag (Scheveningen) tot 1938 en daarna in Wassenaar. Hij was als kunstschilder en tekenaar bekend als ‘de beroemde onbekende, die Nederland vormde’.

Jetses illustreerde Ot en Sien, standbeeld in Zeist

J. H. Jurres

Johannes Hendricus Jurres werd op 17 januari 1875 geboren in Leeuwarden en overleed op 2 augustus 1946 in Amsterdam. Hij woonde en werkte omstreeks 1890 in Amsterdam. Hij maakte reizen door Italie, Zwitserland (1899) en Spanje (1901). In 1921 werd hij hoogleraar aan de Rijksacademie te Amsterdam.

M.A. Koekoek

Marinus Adrianus Koekkoek is op 29 januari 1873 geboren in Amsterdam en op 30 mei 1944 te Amsterdam. Heeft sinds 1918 ongeveer 20 jaar voor het Museum voor Nauurlijke –historie te Leiden gewerkt. Hij schilderde kleine landschappen en stalinterieurs vooral met pluimvee. Koekkoek hield zich voornamelijk bezig met wetenschappelijke tekeningen van plant en dier. De familie Koekkoek is een bekende schildersfamilie.

K.M. Knip

Hoofd eener openbare school. Woonde rond 1924 te Rotterdam. Schreef ook voor De levende Natuur.

Uit de Dagelijksche Kroniek 1927: 24. De heer K. M. Knip, hoofd der openbare schoolvoor G. L. O. aan de Oranjeboomstraat, viert zijn 40-jarigjubileum als schoolhoofd

J.W. Boerman en K.M.Knip waren bevriende redacteuren. Knip noemde hem, in een bericht naar aanleiding van het overlijden van Boernam 'zijn beste vriend en trouwe medewerker'.

A.L. Koster

Antonie Lodewijk (Anton L.) Koster werd op 8 augustus 1859 geboren in Terneuzen en overleed op 28 mei 1937 in Haarlem. Hij woonde en werkte in Den Haag (Scheveningen 1880 - 1885), reisde door de Pyreneeën 1883-1884), Rijswijk (ZH 1886 – 1890, (ook Limburg), Haarlem (tot 1895), Gaanderen (1898), ’s-Heerenberg (tot 1902), Haarlem (tot 1905) en Heemstede. Koster was leerling van C. Gerritsen (HBS Den Haag), de Akademie voor Beeldende Kunsten in Den Haag (tot 1983) kreeg etslessen van Ch. L. Ph. Zilcken en raadgevingen van G. Henkes en H.W. Mesdag. Hij schilderde en tekende landschappen (voornamelijk bloembollenvelden). Verder maakte hij etsen. Koster was onder andere lid van Pulchri Studio in Den Haag en Kunst zij ons Doel in Haarlem.

W. van Leusden

Willem van Leusden werd op 25 september 1886 geboren in Utrecht en overleed op 8 maart 1974 in Maarssen. Hij woonde en werkte in Den Haag (tot 1906), Amsterdam en vanaf 1913 in Maarsen. Werkte ook in Utrecht en Groningen. Van Leusden maakte reizen naar België en Frankrijk. Hij was leerling van de Akademie van Beeldende Kunst in Den Haag (1902 – 1906) en van de Rijksakademie te Amsterdam (1907 – 1910) o.l.v. P. Dupont. Willem van Leusden schilderde, maakte pentekeningen, etste en lithografeerde. Hij maakte tot 1915 vooral kathedralen en stadsgezichten, daarna kubistisch en abstract werk. Vanaf 1930 tot heden (ca. Scheen 1970) surrealistisch. Staat bekend om goede zelfportretten. Ereburger van Utrecht.

Foto: Origineel werk van Van Leusden

H. J. van Lummel

Hendrik Jan van Lummel werd op 19 november 1815 geboren in Amersfoort en overleed op 18 september 1877 in Utrecht. Hij was tekenaar en auteur van verschillende boeken en docentenhandleidingen. Daarnaast was hij schoolhoofd van scholen in Houten en Utrecht. Lummel was vooral tekenaar van schoolplaten. (Bron: wikipedia.nl)

J.J. Mesker

Johannes Jacobus (Jan) Mesker werd op 25 februari 1843 geboren in Den Haag en overleed aldaar op 7 september 1890. Hij was leerling van P. Tetar van Elven en van J.P. Koelman en van de Haagse Tekenakademie. Hij schilderde (historiestukken), etste, en lithograaf (voor de Kunstkronijk). Gaf zelf les aan T.L. Mesker.

L.C.G. Malmberg

Lodewijk Carel Gerard Malmberg

A. Middelhoek

Abraham (Bram) Middelhoek werd op 28 februari 1906 geboren in Zwijndrecht en overleed op 25 juli1968* in Amsterdam. Hij woonde en werkte in Zwijndrecht en Enschede. Middelhoek studeerde aan de Akademie van Beeldende Kunsten in Rotterdam. Hij was kunstenaar en illustrator van onder andere paddestoelen, maakte glas-in-loodramen (glazenier). Was lid van de Twentse Kunstkring en directeur van de Akademie voor Kunsten en Industrie in Enschede. Op zijn 23 werd hij tekenleraar aan de ambachtschool in Enschede (lagere akte en twee middelbare akten tekenen).

*Middelhoek overleed op 62 jarige leeftijd 'in leven directeur van de Akademie voor Kunst en Industrie' aldus een familiebericht in het Algemeen Handelsblad (via Delpher.nl). Middelhoek werd begraven.

 

D. Nieuwhof

Anne Albert (Derk) Nieuwhof werd op 4 september 1878 geboren te Midwolde (Gem. Leek) en overleed op 14 juni 1938 te ... Nieuhof was onderwijzer te Winsum (1903) en hoofd der school te Vrieschenloo (1904). Vervolgens hoofd eener school , XXV, te Usquert (1928). Op 25 november 1930 werd hij eervol ontslagen. Derk Nieuwhof heeft samen met Gilles van Hees wandkaarten gemaakt.

F.M. van Noorden

Franciscus Martinus (Frans) van Noorden werd op 27 april 1887 geboren in Amsterdam en overleed op 30 juni 1961 in Utrecht. Hij woonde en werkte in Amsterdam (tot 1921) en daarna in Utrecht. Hij was leerling van de Rijksacademie te Amsterdam en volgde van 1907 tot 1910 een avondcursus in Utrecht. Van Noorden was tekenaar van beroep en tekende en lithografeerde.

A. A. Nunnink

Albertus Anthonius Nunninkwerd op 7 juni 1816 geboren in Amsterdam en overleed op 17 februari 1895 in Den Haag. Hij woonde en werkte in Den Haag. Nunnink was lithograaf, steendrukker en tekenaar. Was medewerker van zijn broer A.C. Nunnink.

E. Nijland

J. C. Poortenaar

Jan Christiaan Poortenaar werd op 23 juli 1886 geboren in Amsterdam en overleed op 15 oktober 1958 in Naarden. Hij woonde en werkte in Amsterdam (ook veel in het buitenland), België, Londen (tot 1922), Nederlandsch Indie (tot 1924), Bennekom, Amsterdam (tot 1939) en in Naarden. Kreeg les en advies van Van Wijngaerdt maar vormde zichzelf voornamelijk. Poortenaar schilderde, aquarelleerde, tekende, etste en lithografeerde vooral portretten (bekende Nederlanders), bloemen, stadsgezichten, landschappen en Oostindische volkstaferelen. Maakte ook gravures en houtsneden. Was ook illustrator en schrijver en uitgever (In den Toren). Was o.a. lid van de Haagse Kunstkring.

G. Prop

Gerrit Prop werd op 2 november 1880 geboren in Olderberkoop (Ooststellingwerf) en overleed op 30 april 1980 te Delden. Hij woonde en werkte in Olderberkoop, Deventer (1896 - 1900, studie), Eefde, Vorden, Haarlo, Borculo, Lochem (1915 - 1940). Prop was onderwijzer, illustrator en kaartmaker. Gerrit Prop werd begraven op de 'Nieuwe' begraafplaats te Lochem. Vanaf 1917 was hij auteur bij De vacature.

S. T. de Reuder | Stan de Reuder

Stan de Reuder heeft wandplaten uitgegeven voor Stenvert en Zoon en Jacob Dijkstra

Ch. Rochussen

Charles Rochussen werd op 1 augustus 1814 geboren in Kralingen (Rotterdam) en overleed op aldaar op 22 september 1894. Hij was leerling van de Haagse Akademie voor Beeldende Kunsten (1839 – 1846), van W.J.J. Nuijen en A. van Waldorp. Hij woonde en werkte in Den Haag (1837 – 1843(46?)), Amsterdam (1849 – 1869) en later in Rotterdam. Rochussen werkte voor P.G. Vertin, en van F.B. Waanders, J.F. Hoppenbrouwers, J.W. Bilders en van C. Lieste. Hij stoffeerde een schilderij voor P.G. Vertin (1845 en 1869). Hij reisde door Belgie, Duitsland en Frankrijk. Rochussen schilderde (historie- en soldatenstukken), aquarelleerde, etste en was steentekenaar. Aanvankelijk signeerde hij met C. Rochussen maar later meestal met C.R. Maakte talrijke boekillustraties voor o.a. Aimard en Van Lennep. Was in 1845 lid van de Kon. Akademie in Amsterdam. Stoffeerde in 1849 een stadsgezicht van Charles Leichert. Gaf zelf les aan A. Allebé, G.H. Breitner en H.A.C. Dekker.

Schuiling

Schuiling werd op 27 mei 1854 geboren in Annen (Anloo) en overleed op 21 juni 1936 in Deventer. Hij was leraar van 1 september 1879 aan de Rijkskweekschool te Deventer en vanaf 1909 tot 1924 leraar aan de HBS en gymnasium te Deventer.

W.J. Schütz

Willem Johannes Schütz werd geboren op 18 augustus 1854 in Middelburg en overleed op 23 januari 1933 in Middelburg. Daar werkte hij ook. Was zoon en leerling van J.F. Schütz. Schütz schilderde riviergezichten (Zeeuwse stromen) met schepen (Haagse School). Gaf zelf ook les.

F.F. Slager

Frédéric François (Frans) Slager werd geboren op 23 april 1876 in Den Bosch en overleed op 1 mei 1953 en Meerhout (België). Hij was getrouwd met schilderes M.P.A. van Gilse. Hij woonde en werkte in Den Bosch, Antwerpen (1903 – 1905), Den Bosch, Vught (reisde door Frankrijk (1913), Duitsland en Italië) en in Meerhout (v.a. 1920). Slager was zoon en leerling van P. M. Slager. Ook leerling van de Kon. School in Den Bosch, de Akademie van Beeldende Kunsten te Antwerpen (1903 – 1905) en van Frans van Leemputten. Slager schilderde, tekende, etste. Vooral landschappen zoals Brabantse stadsgezichten (kathedralen, figuren. Ook illustrator en schrijver. Was lid van Sint Lucas. Gaf zelf les aan zijn vrouw (Van Gilse), C.A.A. van Domburg en H. D. M. van Rossum.

H.J. Slijper

Hendrik Johannes Slijper is op 3 januari 1922 in Amsterdam geboren (overleed op 3 november 2007 JMQ). Hij werkte en woonde in Amsterdam, Heemstede, Haarlem en Bussum. Thans (Scheen,1970, JMQ) werkt hij in Amsterdam en Laren (NH). Hij was leerling van M. Miolée te Haarlem en van het Rijksinstituut tot Opleiding van Tekenleraren te Amsterdam. Ook leerling van Piet van Wijngaerdt en van de Rijksakademie te Amsterdam. Slijper schildert, tekent (pen, pastel), aquarelleert in figuratief-impressionistische stijl landschappen, portretten en stillevens. Illustreert ook biologische boeken (vogel-illustrator). Wordt ‘razend knappe tekenaar’ genoemd. Kreeg eervolle vermelding van de Willink van Collenprijs en ontving de Silver Gilt Medal te Londen voor zijn aquarellen van planten. Slijper geeft les aan de Gooise Akademie voor Beeldende Kunsten. Leraar van Booij en Eijkelboom. Sluiper was ook valkenier.

J. Sluijters

Johannes Carolus Bernardus (Jan) Sluijters werd geboren op 17 december 1881 in Den Bosch en overleed op 8 mei 1957 in Amsterdam. Was de zoon van G. A. Sluijters en trouwde met M. F. van Cooten. Hij woonde en werkte in Den Bosch (tot 1898), Amsterdam (tot 1904), reisde naar Rome, Venetië, Madrid, Parijs (tot 1907), Amsterdam (1907 – 1908), Laren (NH) (1909 – 1910) en Amsterdam. Sluijters was leerling van de Koninklijke School in Den Bosch, de Rijksnormaalschool in Amsterdam (1898 -1901) (M.O. tekenen behaald), de Rijksakademie in Amsterdam (1901 – 1902) o.l.v. Allebé. Verkreeg Prix de Rome in 1904. Sluijters schilderde, tekende en etste figuurstukken, portretten (ook kinderen), landschappen, bloemen, stillevens en stads- en dorpsgezichten. Schilderde aanvankelijk symbolisch maar later vooral realistisch-naturalistisch. Vooral naam gemaakt door portretten. Was onder andere lid van Sint Lucas in Amsterdam en Pulchri in Den Haag. Gaf onder andere les aan zijn vrouw M.F. van Cooten.

G.J. Sijthoff

Gijsbertus Jan Sijthoff werd geboren op 6 augustus 1867 te Delft geboren en overleed top 14 oktober 1949 in Laren (NH). Hij woonde en werkte in Den Haag (Scheveningen), Rijswijk (ZH voor 1892 - 1901), Den Haag (1901 - 1904), Rijswijk (ZH), van 1904?), Rijswijk , Delft (tot 1910), Den Haag (1910 - 1921). Zomerverblijf in Heeze (NB), Antwerpen en Brugge. Daarna in Laren (NH), zomerverblijf in Moll (NB). Sijthoff schilderde, aquarelleerde, tekende en lithografeerde portretten, in- en exterieurs, stadsgezichten en landschappen. Hij was leerling van de Academie van B.K. te Den Haag, daarna kreeg hij les van B.J. Blommers. Was lid van 'St.Lucas' en 'Pulchri', de Nederlandse Kunstkring en de vereniging van B.K. 'Laren-Blaricum'. Sijthoff gaf les aan zijn vrouw Johanna Bastiana van Rijswijk, A.F.A.M. Hiel en Maria Ch. J. Sterre de Jong. Hij woonde te Laren op de Tafelbergweg nummer 8 in villa 'Alberta'. (Adresboek: Laren-Blaricum 1938)

Hugo Suringar

P.W.M Trap

Pieter Willem Marinus Trap werd op 20 april 1821 geboren in Leiden en overleed aldaar op 20 oktober 1905. Werkte in Leiden en Den Haag (vanaf 1856). Hij tekende en lithografeerde. Was steen-, en boekdrukker.

H.A. van Trigt

Hendrik Albert van Trigt werd op 22 oktober 1829 geboren in Dordrecht en overleed op 6 juni 1899 in Heiloo. Hij woonde en werkte afwisselend in Dordrecht en Antwerpen (1859 - 1863), Dordrecht (1863-1864), Amsterdam en Oosterbeek (1866), Dordrecht (1867, Amsterdam (1867 – 1875), Hilversum (1875 – 1879), Nijmegen en Haarlem. Van Trigt verbleef tijdelijk in Parijs (1855 – 1857). Hij kreeg les van J.E.J. van den Berg (1844), J.D. Steuerwald (1845), en daarna leerling van de Haagse Akademie (1845 – 1852). In zijn Parijse periode (1855 – 1857) studeerde hij o.l.v. Robert Fleury en kreeg raadgevingen van Ary Scheffer. Bezocht in 1865 zijn vriend H. Bource in Antwerpen. Van Trigt schilderde (historiestukken) en lithografeerde. Vanaf 1890 maakte hij alleen nog aquarellen.

A.W. van Voorden

August Willem van Voorden werd op 25 november 1881 geboren in Rotterdam en overleed op 2 oktober 1921 in dezelfde plaats. Hij woonde en werkte in Rotterdam en tijdelijk in Kortenhoef (1908) en Oud- en Nieuw-Loosdrecht (1912 – 1913). Hij was leerling van de Akademie voor Beeldende Kunst te Rotterdam o.l.v. A.H.R. van Maasdijk, volgde hier een avondcursus (1893 – 1900), en behaalde zijn tekenakte in 1900. Later werd hij leerling van Jan de Jong. Van Voorden was dekoratieschilder en vanaf 1903 kunstschilder. Hij schilderde, aquarelleerde en tekende vooral het straatleven in Rotterdam (dienstmeisjes, sleperspaarden, marktscènes et cetera), evenals stads- en havengezichten. Werd ‘de Breitner’ van Rotterdam genoemd. Werd verschillende malen onderscheiden (Barcelona 1911, Amsterdam 1912). Heeft lesgegeven aan Ch. N.E. de Moor.

N. van der Waaij

Nicolaas (Nico) van der Waaij werd op 15 oktober 1855 geboren in Amsterdam en overleed op 18 december 1936 in dezelfde plaats. Hij maakte tussen 1884 en 1885 een studiereis door Italië, waar hij oude meesters kopieerde. In 1891 werd hij hoogleraar aan de Rijksacademie van Amsterdam.

L.W.R. Wenckebach

Ludwig Willem Reijmert Wenckebach werd geboren op 12 januari 1860 in Den Haag en overleed op 25 juni 1937 in Santpoort. Hij woonde en werkte in Amsterdam, Utrecht (1880 – 1886), Amsterdam (tot 1898) en daarna in Santpoort. Hij studeerde aanvankelijk voor tuinarchitect aan tuinbouwschool Linnaeus in Amsterdam. Daarna volgde hij schilderlessen van D. van Lokhorst in Utrecht (1878 – 1879), en van jhr. J. E. Heemskerck van Beest. Wenckebach schilderde, aquarelleerde, tekende, etste en lithografeerde landschappen, riviergezichten, en stadsgezichten (vaak van Amsterdam). Hij maakte bijvoorbeeld ook illustraties voor de Verkade-albums. Gaf les aan F.S. Baljon, H.C. Bolderheij, J. Briedé, J. Th. L. Jacobs, J. Josseaud, C.J. Laan, J.H. Oostendorp en L.O. Wenckebach.

J.H. Werkman

Johannes Henderikus Werkman werd geboren op 2 december 1897 in Groningen en overleed op 1 september 1968 in Zeist. Werkman volgde zijn opleiding aan de Aartstbisschoppelijke Kweekschool te Hilversum. Hij was werkzaam in Utrecht, Leiden en Zeist.

G.J.B. Westermann

Gerhardus Bernardus Josephes (Gerard) Westermann werd geboren in 1880 in Leeuwarden en overleed in 1971. Hij woonde en werkte voornamelijk in Amsterdam, maar maakte ook reizen naar Brabant, Limburg en Friesland. Tussen 1918 en 1945 was hij docent aan de Akademie voor Beeldende Kunst te Amsterdam. Westermann was onder andere leerling van Jurres. Hij schilderde en tekende (pen, pastel) figuren, portretten, landschappen en vooral paarden

J.J.R. de Wetstein Pfister

Jan Jacob Rudolf de Wetstein Pfister is op 1 maart 1866 geboren in Haarlem en overleed op 28 oktober 1937 in Wassenaar. Wetstein Pfister was schilder, aquarellist, illustrator en werktuigkundig ingenieur. De naam De Wetstein Pfister ontstond na een naamsverandering in 1868. Voorheen heette hij Pfister.

D. Wiggers

Dirk (Derk) Wiggers werd op 26 maart 1866 geboren in Amersfoort en overleed op 15 februari 1933 in Den Haag. Hij woonde en werkte in Rotterdam ‘Kralingen’ (vóór 1885 tot 1894), Nunspeet (tot 1895), Rheden (tot 1897), Heelsum (tot 1902), Berg en Dal (tot 1917), Laren ((NH) tot 1918), Blaricum (tot 1920), Laren ((NH) tot 1923, [maakte buitenlandse reizen via België, Frankrijk, naar Spanje en Italie]), Ukkel ((Belgie) tot 1929) en daarna in Den Haag. Wiggers was gedurende een winteravondcursus leerling van de Akademie voor Beeldende Kunsten in Rotterdam maar was autodidact. De schilder werkte eerst als notarisklerk. Hij schilderde, aquarelleerde, tekende en etste landschappen en dan voornamelijk panorama’s van de grote rivieren, boerenwoningen en stillevens. Wiggers werd onderscheiden met onder andere de gouden medaille van koningin Wilhelmina (1909). Heeft tevens lesgegeven aan A. van der Boon en W.J. Havelaar.

H.J. Wolter

Hendrik Jan Wolter werd op 15 juli 1873 in Amsterdam geboren en overleed op 29 oktober 1952 in Amersfoort. Hij was hoogleraar aan de Rijksakademie te Amsterdam van 1925 – 1938). Hij woonde en werkte in Amsterdam, Haarlem, Antwerpen (1895 – 1899), Amersfoort (Leusden) tot 1903), Laren (NH) tot 1915, reisde in 1910 naar Engeland, 1911 Cornwall, 1912 Yorkshire), Amsterdam (tot 1938, reisde naar Engeland 1918, Londen enz. in 1924), daarna in Laren (NH). Bezocht ook onder andere Parijs. Wolter was leerling van de Tekenakademie te Antwerpen (1895 – 1899) o.l.v. P. van Havermaet, A. de Vriendt en Fr. van Leemputten. Hij schilderde, tekende, etste en lithografeerde landschappen met vee, stadsgezichten, havens, figuren (naakten), fabrieksinterieurs, portretten enzovoorts. Maakte ook pasteltekeningen en houtsneden. Was een bijzonder begaafd en knap kunstenaar. Pensionair van Koningin Wilhelmina. Behaalde in 1904 de Willink van Collenprijs enzovoorts.


Deel 3

Uitgevers Drukkerijen

Werkplaats Wolters

Foto: Werkplaats van uitgeverij Wolters

Onderstaande uitgevers en/of drukkerijen/lithografen hebben één of meerdere schoolplaten (wandplaten, wandkaarten) uitgegeven.

Bronnen die hiervoor zijn gebruikt zijn onder andere (school)wandplaten, (school)wandkaarten, catalogi,

docentenhandleidingen en advertenties.

Daarnaast is deze informatie ook geverifieerd of afkomstig van:

www.oppapier.nl

www.collectiontrade.nl

www.wereldaandewand.nl

Repertorium van Nederlandse kaartmakers (Utrecht 2003)

Brinkman's Catalogus (verschillende data)

www.bibloipolis.nl

www.delpher.nl.

Afkortingen: NvdB = Nieuwsblad voor den Boekhandel, BC = Brinkman's Catalogus

Per uitgever zijn onder andere adresgegevens, bekende kaartmakers, illustratoren, redacteuren, auteurs en

aanvullende informatie opgenomen. Er wordt ook verwezen naar interessante websites, artikelen en dergelijke.

Zoeken op deze pagina kan met onder andere de functietoets F3

Foto van een werkplaats waar kaarten worden gemaakt (Wolters)

Foto van een werkplaats waar kaarten worden gemaakt (Wolters)

Agteres

Rijssen, Wilsum

Ahrend & Zoon, J, De Wed.

Amsterdam

Jacobus Ahrend

Steendrukkerij 1906

Uitgeverij sinds 1910

Wandplaten

24 wandplaten voor het klassikaal teeken-onderwijs

*In 1904 werd een platenserie voor het tekenonderwijs uitgegeven.

De titel luidt 24 wandplaten voor het klassikaal

teeken-onderwijs aan smeden.

Zowel in plano, fl. 15,00 als op bordkartongeplakt , fl. 21,00. Met handleiding.

Door Paul Hermann? (Brinkman 1901 - 1910)

Wandplaten voor het teekenonderwijs aan timmerlieden en a.s. bouwkundigen (H.J. van Ooijen)

*24 versieringsvormen voor houtbewerking.

Motieven voor het handteekenen, schetsen en meten, eveneens uit 1904.

De prijs: in plano met leidraad, 80 grams, fl. 20,00.

Op bordpapier geplakt kosten de platen fl. 30,00

Illustrator: Van Leeuwen (welke serie?)

Lithograaf Senefelder (welke serie? )

Meer informatie:

Ahrend (wikipedia)

Akkeringa, A.

Leeuwarden, Amsterdam, Bussum, Voorburg

Zie submenu pagina Akkeringa, A.

Alfen, H.G. van

Breda

Algemeen Schoolmuseum

Utrecht, Amsterdam, Rotterdam

 

Zie submenu pagina Algemeen Schoolmuseum voor meer informatie.

Avros

Amsterdam

 

Uitgever. Actief tussen 1943 en 1950 / 1953 en 1970?.

 

Wandplaten

Serie kinderplaten (Anna Kermer)

Nederlandsche meesters der XVIIde eeuw (H. van Guldener)

 

Illustrator

Anna Kermer

 

Auteur

H. van Guldener

Backer, H.J.

Dordrecht

 

H.J. Backer (1804 - 1845) was een (steen)drukker, uitgever en boekhandel uit Dordrecht.

Hilmar Johannes Backer was eigenaar tussen 1833 en 1844.

 

Wandkaarten

Kaart van Zuid Holland, uit de beste bronnen op nieuw zamengesteld, ten dienste der scholen (1844)

*Handleiding in ieder geval in 1846 uitgegeven

 

Kaartmaker

B. Boers (Schoolopziener in het zesde district van Zuid Holland)

Bekker, Ewald

Hamburg (Duitsland)

Bentum, C.. van

Utrecht

*Wandplaten

Kaart van de provincie Utrecht

*Kaartmaker: H.J. van Lummel

 

Meer informatie:

Elders op deze site; artikel Utrecht en Schoolplaten(conceptversie), Antiquariaat Quaeckernack.

Beukers, Th. M.

Blankwaardt & Schoonhoven

Rijswijk (ZH) / Den Haag

Blankwaardt & Schoonhoven was een boekhandel en uitgeverij in Rijswijk/Den Haag. In 1892 werd het bedrijf van G.C. Visser overgenomen door Johannes Blankwaardt en Hendrik Thomas Schoonhoven. Blankwaardt was eigenaar tot 1934, Schoonhoven tot 1915.

In 1935 was V.A. Kramers directeur.

Johannes Blankwaardt werd in 1863 geboren in Den Haag en overleed in 1934 in Rijswijk.

Wandplaten

Nieuwe serie Teekenvoorbeelden voor de Lagere School

Volgens een advertentie van 30 november 1917 gaat het om vier series (30 platen). Per serie zijn de platen (op carton)

te koop voor FL. 12,00. De afmeting is 50 x 64 cm.

Auteurs

Noordeman, L.B.

Bloemink, F.H.N.

Drukker

Lankhout, Den Haag

Blokland, J.

Blomhert, Adolf

Nijmegen

 

Boekhandel, uitgever. Voortzetting van C. Klercq vanaf 1864. Heeft in 1868 wandkaarten van Nederlandsch Oost-Indie uitgegeven.

Het bedrijf is voortgezet onder de naam Blomhert & Timmerman Nijmegen vanaf 1874. Ae.Timmerman is in 1872 mede-eigenaar

(bibliopolis.nl).

In een advertentie van 11 maart 1879 kondigen de heren Blomhert en Timmerman aan dat zij hun bedrijf hebben overgedaan aan

A. van Duijnen, die onder eigen naam door gaat. Blomhert en Timmerman zullen wel de uitgeverij voortzetten. Het adres is

Langebaan 2 C te Nijmegen. Dagtekening 1 maart.

 

Wandkaarten

Schoolkaart van Nederlandsch Oost-Indie

Blinde schoolkaart van Nederlandsch Indie (J. Jurrius)

 

Kaartmaker

J. Jurrius

Drukker

J. Smulders

Boek-Centrale, NV de R.K.

Amsterdam

 

Was in ieder geval actief in 1917.

Heeft vanaf 1939 ook een wandplaat over inheemse en uitheemse vogels uitgegeven.

Boelens jr., R.

Zwolle

 

Steendrukkerij, boekhandelaar. Actief tussen 1832 en 1850.

Op donderdag 11 oktober 1838 wordt ook vermeld dat de uitgever met deze kaart debuteert 'met succes'. De kaart met handleiding door

G.H. van Senden is FL. 3,00.

 

Wandkaart

Kaart van Palestina, voor het onderwijs op scholen en in katechisatiën, volgens de jongste ontwerpen en beschrijvingen (1837)

 

Kaartmaker

G.H. van Senden (Predikant te Middelbert?)

Boer, C., de, jr.

Den Helder

Boer, H.J., den

Baarn

*Is eigenaar geweest van Fels Boekhandel, Baarn.

Kaartmaker: L.W. van der Lee

1915 Laanstraat F36

(telefoonnummer 25 (of 69)

Meer informatie:

Elders op deze site; artikel Utrecht en Schoolplaten(conceptversie), Antiquariaat Quaeckernack.

Bogaerts, A. J.

Breda

* Lithograaf

Steendrukkerij

In ieder geval werkzaam in 1890

Bohn, F., De erven

Haarlem

* Eigenaar (1872 - 1885) samen met J.K. Tadema (eig. 1872 - 1886)

* Uitgever

* Boekbinderij

* Sneldrukpers

Heeft verschillende eigenaren gehad en heeft naamsverandering doorgemaakt.

" Bij Acte ,op den 21sten Januarij 1867 te Haarlem geteekend en volgens de wet ingeschreven, is tusschen de ondergeteekenden Pieter Francois Bohn, Boekdrukker en Boekhandelaar, en Jelte Karel Tadema, zonder beroep, beiden wonende te Haarlem, aangegaan eene Vennootschap tot hot voor gemeenschappelijke rekening drijven van den Boekhandel , onder de Firma van de Erven F. Bohn."

Nederlandsche Staatscourant, 1-2-1867, via Delpher.nl

Bohn, Haarlem

Boluijt, A.C.

Goes

Bootsma, Cartografisch Instituut

Den Haag, 's Gravenhage

Bosch Jbzn, E.J.

Baarn

Braakensiek, Gebroeders

Amsterdam

*Drukker

*Werkte onder andere voor Thieme

Braat, P.K

Dordrecht

Wandkaart

Europa

Paul Brand (v/h) / NV uitgevers-mij v/h Paul Brand

Bussum

Uitgeverij

Actief

1911 - 1958 (Bussum)

1958 - 1969 (Hilversum)

Directeur / oprichter Paulus Albertus Marie Brand

Geboren Den Haag 1885-1968

Overleden Bussum

De uitgeverij heeft in 1926 De Mercuur uit Hilversum over genomen. In 1958 overgenomen door

C. de Boer jr uit Hilversum. Sinds 1964 onderdeel van Nederlands Uitgeverscentrum Hilversum, vanaf 1969 onderdeel van Unieboek Bussum.Brandt & Zoon, J; Proost

Amsterdam

Wandkaarten

Kaart van Palestina (1921, Th. P. Badoux)

Roomsch Nederland (1921, Th. P. Badoux, Willem Wiltschut)

Kaart van Palestine wordt op 28 juni 1921 (NvdB) aangeboden als:

*Binnen enkele dagen zal verschijnen ...

*Gedrukt in 7 kleuren

*Geplakt op linnen (voorzien van rollen en gevernist)

*Met groen lint geboord

*168 x 140 cm

*Fl. 30,50

*De handleiding die hierbij kan worden gebruikt is Bijbelsche Aardrijkskunde door W. van de Hengel, prijs fl. 0,75.

Roomsch Nederland wordt op 28 juni 1921 (NvdB) aangeboden als:

*Binnen enkele dagen zal verschijnen ...

*Gedrukt in 7 kleuren

*Geplakt op linnen (voorzien van rollen en gevernist)

*Met groen lint geboord

*176 x 146 cm

*Fl. 29,50

Drukkerij

Smulders Den Haag

Breijer, C.A.E.

Utrecht

Brill, E.J.,

Leiden

C.H.E. Breijer

Brink, H. ten

Arnhem, Meppel

H. ten Brink Meppel

Brinkman, C.L.

Amsterdam

Brock, L.M.J.

Nijmegen

Bruynzeel Potlodenfabriek

Bergen op Zoom

Callenbach, G.F.

Nijkerk?

Cebeco

Champion

Cordemeyer, F.

Nijmegen

Cremers, J.

Oss

Daamen, D.A.

Den Haag

Daamen's

Den Haag, 's Gravenhage

Daf

Dannenfelser, W.F.

Utrecht

De Verzamelcommissie

Dienst der Gemeente Handelsinrichtingen

Amsterdam

Dijk, J.P. van

Zwolle

Dijkstra

In 1931 als nieuwe uitgever ingeschreven.

Kaartmakers Bakker & Rusch

Zeist, Groningen

Illustrator: Frater Cyriel

1931 Hoofdvestiging Zeist

Pauw van Wieldrechtlaan 31

Vestiging Groningen

Oude Ebbingestraat 50

Meer informatie:

Elders op deze site; artikel Utrecht en Schoolplaten (conceptversie), Antiquariaat Quaeckernack.

Dijkstra, Jacob

Groningen

Dishoeck, C.A.J., van, NV Uitg. / N.V. Uitg. Mij C.A.J. van Dishoeck

Amsterdam, Bussum

Boekhandel en uitgeverij

Actief 1898 - (1896 - 1905?)

Oprichter / eigenaar

Cornelis Anthony Jacobus van Dishoeck

*22 april 1863 - 15 november 1931

*Geboren te Zierikzee

*Overleden te Bussem

*Was werkzaam bij Blankenberg & Co. Leiden tussen 1880 en 1898

Wandplaten

Vijftien Zoologische wandplaten (vertaald uit het Duits?)

De platen worden in Nieuwsblad voor den boekhandel (1899), aangeboden als:

"Wandplaten (Zoölogische). Met [geïllustreerde] handleiding van P. TEUNISSEN. Amsterdam,

C. A. J. van Dishoeck. Gr. fol. (15 pltn. in kleurendruk) In portef. f 9 50 Opgepl. om op te hangen » 13.50"

3e druk, 1909

Over de bijbehorende handleiding wordt vermeld:

"Teunissen (P.), Handleiding bij de 1; zoölogische wandplaten, met verkleinde afbeeldingen dier platen.

Amsterdam, C. A. J. van Dishoeck. KI. 8°. (VIII, 57 blz). Z. p.

Wordt gratis geleverd aan de koopers der zoölogische wandplaten"

Vier Dierkundige wandplaten

Wandkaarten

Nieuwe blinde kaart van Nederland (1919)

*Th.J. Thijssen

Polderkaart van de landen tusschen Maas en IJ (1901)

*W.H. Hoekwater

*De toelichting is in twee uitvoeringen; a) voor schoolgebruik, b) ten dienste van gemeente-, polder- en waterschapsbesturen.

*In vier bladen, 200 x 175 cm., fl. 9,50. Opgeplakt met rollen en knoppen, fl. 16,50. Gevernist kost de plaat fl. 17,75.

*De afzonderlijke toelichtingen kosten fl. 0,40 per stuk.

Auteurs

P. Teunissen

Drukkerij

Gebr. Braakensiek

Donner, D.

Leiden

Doorne's Automobielfabriek, Van, (DAF)

Eindhoven

DAF

Dorp, H.M.

Haarlem

Droste

Du Mortier & Zoon, D

Leiden

Ebert, Gebroeders

Amsterdam

Econosto, NV

Engels & Zn, P.

Leiden

Enschede & Zonen, Joh.

Haarlem

Esso

Evenaar, De

(Zantvoort), Haarlem

Fels Boekhandel

Baarn

Schoolplaten

Heeft een wandkaart van Utrecht uitgegeven.

Directeur/eigenaar

*A. Fels, tussen 1887 en 1891

*C. Kempenaar vanaf 1891

*H.E. Kraaij Van Werkhoven tussen 1891 en 1899

*H.J den Boer vanaf 1899

Heeft (ook) onder zijn eigen naam schoolplaten uitgegeven.

Ford

Fouw, L. de

Goes

Illustrator: Bruining, mogelijk Bos

Redacteuren: Eichman, Altmann

Meer informatie:

Elders op deze site; artikel De Vaderlandsche historieplaten voor scholen en huisgezinnen, (Eichman Altmann, Bruining)

Antiquariaat Quaeckernack.

Gerardts (& Co), Joh.

Hilversum

Goor & Zonen, G.B., van

Den Haag, 's Gravenhage, Batavia, Gouda

Gregoriushuis, Sint

Utrecht, Zeist

1947 Kroostweg 147A (drukkerij)

1950 Nieuwe Gracht 16

Meer informatie:

Elders op deze site; artikel Utrecht en Schoolplaten(conceptversie), Antiquariaat Quaeckernack.

Gütermann

[Oostenrijk]

Hebri

Den Haag, 's Gravenhage, Landsmeer

Heerenveensche Boekhandel v/h A.L. Land

Heerenveen

Wandkaarten

Lands'Lei-wandkaart (ca. 1910) van:

Drente

Friesland

Gelderland

Groningen

Limburg

Noord-Brabant

Noord-Holland

Overijssel

Utrecht

Zeeland

Zuid-Holland

Europa

Nederland

Leikaart van Europa (ca. 1895)

Leikaart van Nederland (ca. 1895)

Zie ook A.L. Land

Hendrikse, E.

Middelburg

Huisman, A.

Meppel

Imexporter

Indische Missie-Vereeniging

Leiden

Jongbloed, A., CV

Leeuwarden

Jongensweeshuis R.K.

Tilburg

Kemink & Zoon

Sinds 1753

Illustrator: H.J. van Lummel

Auteur: H.J. van Lummel

Utrecht

1790 Schoutensteeg

1816 Neude

Rond 1950

Domplein 2 (drukkerij)

Domstraat (boekhandel)

Meer informatie:

Elders op deze site; artikel Utrecht en Schoolplaten(conceptversie), Antiquariaat Quaeckernack.

Kersten & Co., C.

Paramaribo

Kinheim

Hoorn

Kleynenberg & Co

Haarlem

KLM

Kluwer, A.E.

Deventer

KNZHRM

Kok, J.H.

Kampen

KPM

Kruseman. A.C.

Haarlem

Kuip, Adr. van der

Utrecht, Alkmaar, Nijmegen (boekhandel?)

Adr. van der Kuip, Utrecht, Alkmaar, Nijmegen

Foto: naamplaatje op stok van schoolplaat

Kwatta

Breda

Land, A.L. / Heerenveensche boekhandel v/h A.L. Land

Heerenveen

A.L Land is een papierhandel, kantoorwinkel en uitgeverij uit Heerenveen. Was in ieder geval actief tussen 1879 en 1885.

Later werd het bedrijf voortgezet als Heerenveensche boekhandel v/h A.L. Land.

Heeft verschillende wandkaarten uitgegeven.

Zie Heerenveensche boekhandel v/h A.L. Land

Langenhuyzen, C.L. van

Amsterdam

Leydenroth Van Boekhoven, W.

Utrecht

Wandplaten

Onze beschavingsgeschiedenis in beeld (door Sijthoff, Van der Heide)**

*1904

*1e serie, 12 platen

De platen zijn geschilderd en 'op steen gebracht' door G.J. Sijthoff uit Haarlem en A.E. van der Heide. De prijs van de platen:

12 stuks fl. 18,00 (op zwaar karton, kleurendruk), 6 stuks fl. 9,00 (idem), per stuk kosten de platen fl. 2,00.

De bijbehorende geillustreerde handleiding, G.J. Vos kost fl. 4,25. Bij de methode horen ook twee leesboekjes, S. Reijs en G.J. Vos, de prijs per deeltje is fl. 0,40. (Brinkman 1901 - 1910)

** Een (deels?) andere serie met dezelfde naam is (eerder) (vóór 1901) door N.Veenstra, Den Haag uitgegeven. Door G.J. Sijthoff, onder redactie van D. Kanon, A. Mout en G.J. Vos.

A.J. Groenewegen wordt ook als illustrator genoemd. Is dit juist?

Lommers, W.

Loosjes, Erven

Haarlem

Luctor

Baarn, Djakarta

Luctor

Baarn

Luijt, Gebr.

Sliedrecht

Malmberg, L.C.G.

's-Hertogenbosch

Boekhandel in 1885 opgericht door Lodewijk Carel Gerard Malmberg in Nijmegen.

Handtekening Malmberg

Meulder, B. de

Nijmegen

Mij. voor Physische Techniek

Heemstede

Misset, C

Doetinchem

Drukkerij C. Misset, later NV Nederlandsche Drukker- en Uitgeversmaatschappij, weer later Senefelder Misset

Wordt in 1873 opgericht door Cornelis Misset, dan 24 jaar oud. Het bedrijf is gehuisvest aan de Gruttestraat in Doetinchem.

*Drukte onder andere de kaarten van Gerrit Prop van uitgeverij Thieme.

Voor meer informatie zie de website van Senefelder (historie)

----------------------------------------------------------------------

Mijs, D.

Tiel

David Mijs werd op 4 maart 1934 geboren in Den Bommel (Goeree-Overflakkee) en overleed in 1912 in Tiel.

Hij volgde aanvankelijk de opleiding tot militair-apotheker in Moordrecht. Mijs begon later als leerling-boekbinder/drukker bij

Van der Mast (Gorichem), Malga (Nijkerk) en als deelgenoot werkte hij bij Wermeskerken (Tiel).

Hij nam in 1860 een failliete drukkerij-binderij Faassen over (10 december?).

1860 Waterstraat 71

1880 Oliemolenwal (achter winkel, uitbreiding)

Toelichting Mijs Zwiers en Jansma

---------------------------------------------------------------------------------------

Muinck, De & Co

Amsterdam

Muusses, J.

Purmerend

Oprichter Jan Muusses.

Geboren 12 april 1847 te Beemster, overleden op 19 oktober 1909 te Purmerend.

Boekhandelaar Breedstraat te Purmerend.

Was korte tijd onderwijzer.

Wandplaten

In 1894 verschijnt een advertentie met daarin de aankondiging dat ongeveer half juli dat jaar zal verschijnen:

Het zaakonderwijs in de eerste twee leerjaren. (Aanschouwingsonderwijs). Handleiding met 21 gekleurde wandplaten, groot 65 bij 50 cm.

In 1913 wordt er gemeld dat bij J. Muusses een toelichting behorende bij de nieuwe plaat

Zon, sterren en planeten, is verschenen door G.J. van Brabant.

Eigenaren

Meer informatie:

Familie Muusses Purmerend

Artikel Ingrid Koops en Jan ten Thije (1991)

Nabbe's, A.C.P.

Den Bosch, 's-Hertogenbosch

Nederlandsche Zondagsschool-Vereeniging

Amsterdam

Niesten, J.P.L.

Nijmegen

Nijhoff & Zn, Is. An.

Arnhem

Nijhoff's, Martinus

Den Haag, 's Gravenhage

Noordhoff

Groningen

Noothoven van Goor, D.

Leiden?

NUT Maatschappij tot nut van 't Algemeen

Leiden, Deventer, Groningen

Oomkens Jzn., J.

Groningen

Ophorst, A

Wageningen

Out, P.

Koog aan de Zaan

Sinds 1860

Brand magazijn 6-2-1917

Pieter Out (1830 - 1911)

Meer informatie:

Historische Vereniging Koog aan de Zaan

Ouwehand

Rhenen

Paters van de Heilige Geest

Rhenen

Pet, C.

Hoogeveen

Philips Reclamehandel Amsterdam

Amsterdam

Post, Gebroeders van der

Utrecht

Kaartmaker: D. Lameris

Meer informatie:

Elders op deze site; artikel Utrecht en Schoolplaten(conceptversie), Antiquariaat Quaeckernack.

Postgiro en Rijkspostspaarbank

Prodenta

Amersfoort

NV Prodenta (in eigen beheer als reclamemateriaal). Heeft 3 platen uitgegeven onder de titel

Een gezond en sterk gebit is een waardevol bezit.  Er zijn drie vesies uitgegeven: 1957, 1959 en 1969.

De versies verschillen. De platen zijn uitgegeven als reclamemateriaal.  Zo zijn er ook stripboeken uitgegeven door Prodenta.

PTT, Rijkspostspaarbank (+ Wolters)

Raven, J.W. van

De Rijp

Retels

Rijswijk

Roelants, H.A.M.

Schiedam

Rosenkranz, W.

Maastricht

Rossignol

(Frankrijk)

Royal Rotterdam Lloyd

Rotterdam

Ruiter, De

Gorichem

Samson, N.

Alphen aan de Rijn

Opgericht in 1882

Onderwijskundige uitgaven vanaf 1920

Wandplaten:

Anatomische wandplaten (start vóór 1926)

Kubieke meter

Van der Hulst-platen:

De zogenaamde 'Winterplaat' en 'Zomerplaat'

'Vier jaargetijden'

Enkele seizoensgebonden platen.

Schalekamp, Van de Grampel en Bakker

Amsterdam

Schenk Brill, J.C. van

Doesburg

Schierbeek, R.J.

Scholtens & Zoon

Groningen

Seyffardt's Boekhandel

Amsterdam

Seyffardt's Amsterdam

Afbeelding via Delpher Tentoonstelling van hulpmiddelen voor den boekhandel 1881

Damrak 99 (20-8-1913)

Shell / Bataafse Petroleum Maatschappij

Sluyterman, B.

B. Sluyterman heeft enkele dierplaten uitgegeven. Er zijn weinig gegevens over deze 'uitgever' te vinden.

De dierplaten zijn waarschijnlijk in eigen beheer uitgegeven. Dit deed hij vanuit zijn eigen atelier (atelierstempel).

Sluyterman signeerde zijn platen met B.S. Tekende onder andere voor het kleutertijdschrift Kie-ke-boe.

Smeets, Emmanuel

Weert

Wandplaten van de Nederlandsche rundveeslagen (ca. 1932)

Formaat 54 x 86 cM.

In overleg met de Inspectie van het Landbouwonderwijs en het NRS.

Naar schilderijen van de bekende dierschilder Delin.

In de natuurlijke kleuren van bekende stieren en koeien van Nederlandse rundveeslagen. Uit de aankondiging:

'Begonnen is reeds met de reproductie van de n bekenden stier "Roland" 311 S., van het roodbont MRIJ.'

Bron: Telegraaf 17-9-32 via Delpher

Smiths

Den Haag, 's Gravenhage, Washington (VS)

Smulders & Co., J.

Den Haag

Spaarnestad, De

Haarlem

Staatsdrukkerij Nederland

Stadsdrukkerij

Amsterdam

Stemler, C.F.

Amsterdam

Stenvert & Zoon, M.

Meppel, Apeldoorn

Wandplaten:

- Laatste gevecht aan de grebbelinie. Huzaren en marechaussee's verdedigen het viaduct te Rhenen, De Reuder

- De capitulatie te Wageningen. Het Duitse leger geeft zich over. Mei 1945, De Reuder

- Serie over verkeersborden

- Serie over de belangrijkste katholieke feestdagen

Uitgeverij M. Stenvert & Zn. naar Apeldoorn

Naar wij vernemen zal het bedrijf van de firma M. Stenvert en Zn, uitgeverij te Meppel, naar Apeldoorn worden overgeplaatst

Ruim 35 jaar is deze uitgeverij in Meppel gevestigd. Het bedrijf is echter in de loop der jaren zo uitgegroeid dat het naar grotere bedrijfsgebouwen moest uitzien. Vooral ook de sterk toegenomen export-afdeling noodzaakte hiertoe.

De firma Stenvert heeft nu van de gemeente Apeldoorn 5000 m 2 terrein aangekocht, waarop reeds een bedrijfsgebouw staat van ruim 1000 m 2. "Uitgeverij M. Stenvert & Zn. naar Apeldoorn". "Nieuwsblad van het Noorden". Groningen, 13-07-1954. Geraadpleegd op Delpher op 12-04-2017, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010888295:mpeg21:a0148

Stichting School en bedrijf

Den Haag

Suringar, Hugo

Leeuwarden

Maten en Gewichten, metriek stelsel

Uit een aankondiging, via Delpher

Tentoonstelling van hulpmiddelen voor den boekhandel 1881

Maten en gewichten, metriek stelsel, Suringar

Swildens, Jack's

Amsterdam

TAH

Berg en Dal

The Royal Society for the Protection of Birds, The Lodge

(Sandy, Bedfordshire)

Theresia, Sint

Nijmegen

Boekhandel, kunsthandel

Sint Theresia heeft een serie bijbelse platen uitgegeven. De illustrator is H. Hofmann.

De serie heet Jezus en ik. Godsdienstplaten voor het kleuteronderwijs.

Thieme & Cie, W.J.

Zutphen (ook Batavia?)

Lees meer

Tijl, J.J., De erven

Zwolle

Tjeenk Willink & Zoon, H.D.

Haarlem

Tjeenk Willink, H.A.

Arnhem

Tjeenk Willink, W. E. J.

Zwolle

Tjeenk Willink, Zwolle

Uit: Tentoonstelling van hulpmiddelen voor den boekhandel, 1881

Topografische Dienst / Inrichting

Den Haag, Delft, Emmen?

Actief 1931 -

Directeur

A. van Hengel

Wandkaarten (niet alle kaarten zijn voor het onderwijs bedoeld)

Nieuwe etappe-kaart van het Koningrijk der Nederlanden (1848)

Overzichtskaart van den Nederlandsch Oost Indischen archipel (1901)

Java en Madoera (1923)

*Vooral bedoeld voor het onderwijs

Java, Madoera en Bali (1931)

Nieuw Guinea (1938)

Plattegrond van Batavia (1940)

Schetskaart van Nederlands Nieuw Guinea (1953)

*Rond 1955 door uitgeverij Wolters in het assortiment opgenomen.

Nederlands-Nieuw-Guinea (1956)

*Ook voor het onderwijs bedoeld

Gemeentekaart van Nederland (1961)

Wandkaart van Nederland (2005)

Tor

Amsterdam

Tor heeft in 1968 C.A. Mees uit Santpoort overgenomen. In 1991 is het bedrijf voortgezet onder de naam Sartorius. De uitgever heeft platen uitgegeven over bloemen, bomen, heesters, paddestoelen, roofvogels, zangvogels, zoetwatervissen en zoogdieren.

Eigenaren

Behrens A. M. 1967-1972

Bettink M. 1967-1982

Nijland-Verwey M. 1968-1972

Dekker-Sartorius T. S. 1982-1986

Drukkerij

Kronen-Verlag, Hamburg W. Germany

Turnhout, J.J. van

Breda

Boekhandel, papierhandel

Actief 1852 - 1885

J.J. Turnhout was werkzaam vanaf 1853.

Wandkaart

Schoolkaart van Noord-Brabant, J. van Mierlo (1891

*Op 29 januari 1892 wordt de kaart genoemd in de NvdB.

Eigenaren

Turnhout, Van (Wed.) 1879-1880

Adr. V. van Turnhout 1881-1885

Unilever

Unilever is een producent van o.a. voedingsmiddelen. Het heeft enkele wandplaten uitgegeven.

Wandplaten

Van grondstof tot margarine, 2 versies

Diepvries. Productieschema voor spinazie

Herkomst van plantaardige olien en vetten  

Structuur van een Concernmaatschappij (1970)

Vereeniging van Directeuren van Electriciteitsbedrijven in Nederland/ VDEN

Maastricht / Arnhem

Centraal bureau

*Breedenstraat 11, Maastricht /

*Utrechtseweg 210, Arnhem

Ook Nagtegaalspad 1, Arnhem

Actief 1926, 1936 - 1983 (Arnhem)

Heeft uitgegeven een serie van drie platen over het elektriciteitsbedrijf behorend bij "de paedagogische electriciteitetentoonstellingen

der Vereeniging van directeuren van electriciteittbedrijven in Nederland".

Plaat I - Van kolen tot stoom

Plaat II - Van stroom tot electriciteit

Plaat III - De voortgeleiding der electriciteit

De eerste druk (steendruk) is van 1926. In 1940 was er een zesde druk. Van deze platen volgde later een herdruk.

Volgens de handleiding kon de methode worden gebruikt bij het Lager Onderwijs en het

Meer Uitgebreid Lager Onderwijs.

Op 21 juli 1925 wordt vermeld dat de heer Van Balen een les heeft gegeven aan

twaalf- en dertienjarigen jongens met behulp van een tweetal wandplaten. Er wordt ook vermeld dat de platen in aanmaak zijn en dat

de platen tegen 'een geringen prijs', 20 gulden (gehele methode?), zijn aan te schaffen door gemeente- en schoolbesturen.

De lessen zijn onder andere bedoeld om het gevaar, 15-20 dodelijke slachtoffers per jaar door blootstelling aan electriciteit, te benoemen.

Bij de methode hoort ook een film.

Auteur

C.L. van Balen

*Directeur der Gemeentelijke Kweekschool te Amsterdam

Drukker

Geuze, Dordrecht

Vecht, E. van der

Amsterdam

Schoolboekhandel, uitgeverij

Actief 1903, 1904 - 1909,

Eigenaren

Johannes Maria van Lieshout (1908 - ...)

Felix Everardus Maria de Neef (1908 - ...)

Wandplaten

Roomsch Zaakonderwijs

Plaat I Bij den ingang der Kerk (Klokkedoop)

Plaat II In het Priesterkoor (Lof in de Meimaand)

Plaat III Het kleed van den Kloosterling (Inkleeding van een Benediktijn)

Plaat IV De gewaden van den Priester (Vóór de Hoogmis)

Wordt voor geadverteerd op 28 november 1911

Wordt op 26 januari 1912 aangeboden in het Nieuwsblad voor den Boekhandel:

"Zaakonderwijs, Roomsch. Vier liturgische schoolplaten, door H. J. van de Ven, past., en Chr. L. Wesseling Mzn.

Amsterdam, E van der Vecht. 120x88'.

Met Toelichting, 23x16. (18 blz., m. 4 pltn.).

Per stel (4 pltn.) ƒ 13.— ; op bord ƒ 16.-;

op linnen aan rollen ƒ 18.— Per stuk ƒ 4.— ; op bord ƒ 4.75; op linnen aan rollen ƒ 5.25"

*10-12 kleuren steendruk

*In 4 talen

Personen

Frans Lazarom

*Illustrator

H.J. van der Ven

*Auteur

*Pastoor

Chr. L. Wesseling (Mzn.)

*Auteur

*Hoofd der Paraochiale School te Scheveningen

B.J. Schrandt

*Lithograaf, drukker

Veenstra, N.

Den Haag, 's Gravenhage

Uitgeverij

Eigenaar

N. Veenstra (1898 - 1985 ?)

*N. Veenstra, 1900 - 1942

*'s-Gravenhaagsche Maatschappij tot Exploitatie van Dag- en Weekbladen ? , 1911

*'s-Gravenhage Uitgeversmaatschappij ? , 1914-1934

Wandplaten

Onze beschavingsgeschiedenis in beeld

*Handleiding 1896

*Handleiding 1901

Illustrator

G.J. Sijthoff (1867 - 1949)

Auteurs

D. Kanon

A. Mout

Ven, J.F., van de

/ Van de Ven / Van der Vens' boekhandel

Baarn (later Soest)

Boekhandel, uitgeverij

Eigenaar / oprichter

Johan Frederik van de Ven

Actief 1905 - 1946

Heeft een wandkaart van Nederland uitgegeven in 1923.

*J.F. van de Ven's wandkaart van Nederland voor kantoor, school, studeerkamer, volksuniversiteit en lyceum

Drukker

J. Smulders & Co

Vens

Utrecht

Actief in ieder geval in 1952.

Heeft een serie wandplaten uitgegeven:

*Aanleg van den dijk

*Afsluitdijk

*Aanleg van een mijn gang

*Het delven der kolen

*Kolenvervoer in de mijn

*Kolenmijn onder en boven de grond

Verbond voor Veilig Verkeer

Utrecht

Verhave, J.

Hilversum

Instrumentenhandel

Wandplaten

*Anatomie van de planten (M. Richter)

Printed in England

*Dr. Lips bouwplannen van het dierenrijk

Dr. Lips Baupläne des Tierreiches (oorspronkelijke titel)

* Erfelijkheidsleer

*Jung, Koch en Quentell / Dierkunde

Jung-Koch-Quentell, Neue Zoologische Wandtafeln (oorspronkelijke titel)

*Jung, Koch en Quentell / Plantkunde

Jung-Koch-Quentell, Neue Botanische Wandtafeln (oorspronkelijke titel)

*Menskunde

*Ons lichaam (juiste titel?)

Unser körper. Hagemanns Lehrtafeln fur den menschenkundichen unterricht (oorspronkelijke titel)

*Plantengemeenschappen

Svenska växtsamhällen (Zweedse oorspronkelijke titel)

*Smalian en Gummert, Histologie en Embryologie

Prof. Dr. K. Smalian: Histologische embryologische Tafeln (oorspronkelijke titel

Versluys & Scherjon

Utrecht

Actief 1905 - 1949 (?)

Steendrukkerij, lichtdrukkerij

Oudegracht 139 (3-1-1905)

Oudegracht 307 (?)

De steendrukkerij / uitgeverij was een compagnonschap tussen Versluys en Scherjon. De samenwerking duurde slechts enkele jaren (3-4).

Willem Scherjon heeft daarna in Amsterdam een kunsthandel bestierd met ene meneer Huinck. Scherjon overleed in april 1938.

Wandplaten

*Historische gebouwen (De Zeeuw)

*Platen voorstellende de groote gebeurtenissen van onze tijd

Als steendrukker betrokken bij platen van Kemink, De Verzamelcommissie en Leydenroth Van Boekhoven.

Auteurs

P. de Zeeuw en J.Gzn?

Versluys, W.

Amsterdam, Batavia (Djakarta), Paramaribo

Uitgeverij W. Versluys in Amsterdam is opgericht door Willem Versluys (1851 - 1924). Hij is geboren in Oostburg en overleed in Den Haag.

Hij was oprichter/eigenaar van 1875 tot 1924. Eerder was Versluys actief in Groningen (1875 - 1882).

Wandkaarten

Schetskaart van Amsterdam, G.P. Selman (1909)

Schetskaart van Europa, W.J. Jongejan (1909)

Schetskaart van Nederland, W.J. Jongejan (1909)

Schetskaart van Nederland met zijn omgeving, W.J. Jongejan (1909)

Peta pulau Kalimantan, Moh. Wahban Hilal (jaren 1950)*

Peta pulau Sulawesi, Moh. Wahban Hilal (jaren 1950)*

Peta p. Djawa dan Madura, Moh. Wahban Hilal (jaren 1950)*

*Wereldaandewand.nl geeft aan dat het om een Indonesische uitgave gaat, van een Nederlandse uitgever.

Wandplaten

In 1931 heeft de uitgever een serie schoolplaten, met leerboekjes, op de markt gebracht met de titel Omgevingsplaten. De platen horen bij de methode Eigen taal. De auteur was T. Gielstra en de illustrator was Adri Alindo. Adri Alindo is het pseudoniem van Adriana Pallingdood (Arendshorst?) (2 augustus 1905? - 20 juni 2001).

(Bron: Onderwijsmuseum.nl) De serie bestaat uit zes platen. Plaat nummer 4 heet Op straat. De prijs is FL. 2,50, opgeplakt FL. 3,50.

Meer over Adri Alindo

http://www.achterderug.nl/zsb-biografie/adri.pdf

Uitgeverij

Actief 1883 - 1885

Vestigingsadres/plaats

Hemoystraat 13

Batavia - Djakarta (in ieder geval begin jaren 1930).

Paramaribo

Vlieger, J.

Amsterdam

Zie pagina J.Vlieger in het submenu voor meer informatie.

Voltelen, J.

Arnhem

Actief 1862 - 1917

Wandkaarten

*Kaart van Europa in 16 bladen, G.J. Dozy (1884)

Op 25 mei 1883 wordt een proefblad vam de plaat aangekondigd in het Nieuwsblad voor den Boekhandel.

Over Dozy wordt nog vermeld dat hij leraar is aan de HBS te Leiden. Het betreft een nieuwe schoolkaart.

*Kaart van Europa, G. J. Dozy (1892)

*Schoolkaart van de Koningrijken der Nederlanden en België en het Groothertogdom Luxemburg ,W.J.A. Huberts (1864)

*Kaart van Nederland, met cartons, aanwijzende de verschillende grondsoorten en de hoogte van den Nederlandschen bodem,

P.H. Witkamp (1883)

19 april 1884: "Zoo ge U de nienwste SCHOOLKAART VAN NEDERLAND, ontworpen en geteekend door P. H. Witkamp, wilt aanschaffen,

vraag dan een proefteekening met inteekeningsvoorwaarde aan bij J. VOLTELEN, te Arnhem. De inteekening wordt 1 Mei gesloten."

Advertentie 16 juli 1869

In een advertentie wordt aangeboden BLINDE KAARTEN voor schoolgebruik en eigen oefening.

"Bij J. VOLTELEN zijn verschenen: Dr. W. J. A. HUBERTS, Schoolkaart van de Koningrijken der Nederlanden en België en het

groothertogdom Luxemburg. Hoog (binnensrands) 2.04 el, en breed 1.44 el. Prijs in negen losse bladen ƒ3.00,

op katoen met rollen en gevernist ƒ8.75."

In dezelfde advertentie worden ook oefenkaarten voor leerlingen genoemd:

Dr. W. J. A. HUBERTS, Blinde kaart van Nederl. Oost-Indië voor schoolgebruik. Prijs f 0.35.

BLINDE KAART van de Koningrijken der Nederlanden en België en het groothertogdom Luxemburg

voornamelijk tot voorbereidende oefening van hen, die aardrijkskundig onderwijs ontvangen op de groote Schoolkaart

van Dr. W. J. A. HUBERTS en andere blinde wandkaarten van die landen. Prijs ƒ0.30.

BLINDE KAART van Europa, voornamelijk tot voorbereidende oefening van hen , die aardrijkskundig onderwijs ontvangen

op de groote Wandkaart van E. VON SYDOW en andere blinde Wandkaarten van dat werelddeel. Prijs ƒ 0.50.

Voorhoeve

Den Haag

Waterleiding Maatschappij

Groningen

Weijer, J.H. van de

Groningen

Boekhandel , steendrukkerij

Actief 1850 - 1885

Werkzaam voor B. Brugsma (drukwerk) via R.J. Schierbeek.

Wandkaarten

Schoolkaart van de provincie Zeeland, C.J. Pické (1875)

Nieuwe kaart van de provincie Zeeland, C.J. Pické, T.A. Lambrechtsen (1877)

Wandplaten (drukwerk)

40 platen voor het aanschouwelijk onderwijs

Westera Bzn, C.A.

Nijverdal

boekhandel, uitgeverij

Actief 1925 - 1972

Oranjestraat 2?

Vanaf 1972 is het bedrijf voortgezet onder de naam Visser Nijverdal.

Er zijn ook wandkaarten uitgegeven door Westera. Onbekend is of dit B of C.A Westera betreft.

Wandplaten

Klassikale Zangkaarten

*K.W.C. Bösecke en L. Keemink

*Handleiding uit 1929

De 1-2-3 sprong van het metriek stelsel

*A. Ponsteen

*De plaat wordt te koop aangeboden voor FL. 1,75, de kartonnen plaat wordt in deze advertentie aangeboden op

28 april 1933, met koperen hoeken voor FL. 3,00

Serie over inheemse en uitheemse vogels

*Anton Goering (ook Chr. A. Goering / Göring)

De Tempel van Jeruzalem. In nieuw testamentische tijd

Drukkerij De IJssel

Deventer

Wijt & Zonen. M.

Rotterdam

In 1831 bestaat het bedrijf M. Wijt & Zonen al. Daarvoor heer het bedrijf waarschijnlijk M. Wijt.

Er wordt ook een Melchior Wijt genoemd in 1805. Mogelijk betreft het hier de vader van.

De naam en eigenaar verandert gedurende het bestaan.

Actief in Rotterdam 1850 - 1885

Beursplein 11, 1857-1871)

West-Nieuwland 4 (1872)

West-Nieuwland 10 (1873-1885)

Wandkaarten

Kaart der Minahassa / Inilah peta tanah Minahassa (1863, ca. 1870, ca. 1877)

De kaart zijn mogelijk allemaal tweetalig.

Kaartmaker

N. Graafland

Directeur / eigenaar

Wijt jr., M. (1876-1885)

M. Wijt Cz. (1876-1885)

C. Wijt )1879-1880)

W. Wijt (1879-1885)

Drukker

P.W.M Trap, Leiden

Wolters, J.B.

Groningen, Den Haag ['s Gravenhage), Batavia [Djakarta na 1942]

De uitgaven van J.B. Wolters zijn zeer uitgebreid.

Lees meer over wandplaten

Lees meer over wandkaarten

-------------------------------------------------------------------------------

Ykema, Joh.

Den Haag

Factuur uitheverij Ykema

----------------------------------------------------------------------------------------------

J.J. ten Have

Den Haag, 's Gravenhage

Zeeland, Redactiebureau

Goes

Zomer & Keuning's, Gebr.

Wageningen

Drukkerij, uitgeverij, binderij

Actief 1919 - 1979?

Eigenaren (periode Wageningen?)

Johannes Zomer 1919-1940

Koenraad Jacob Zomer 1919-1940

R. Zomer 1922-1969

Carel Andries Keuning 1919-1961

Albertus Johannes Zomer 1940-1958

Wandplaten

Platen voor het bijbelsch onderwijs in school en catechisatie (1931, Tjeerd Bottema)

Drukkerij

Senefelder Amsterdam

Zwijsen

Tilburg

Boekhandel, drukkerij, uitgeverij

*Was tot 1958 drukkerij van het R.K. Jongensweeshuis, Tilburg)

Actief 1846 -

Wandplaten

Veilig leren lezen (1958, boom roos vis), Toos Koedam

Veilig leren lezen (1979, boom roos vis), Toos Koedam

Veilig leren lezen (1992, maan roos vis), Lieve Baeten

Veilig leren lezen (2003, maan ... ),

Auteurs

F.B. Caesar

Ludo Verhoeven

Amstelveen

Kruseman. A.C.

Haarlem

Kuip, Adr. van der

Utrecht, Alkmaar, Nijmegen (boekhandel?)

Adr. van der Kuip, Utrecht, Alkmaar, Nijmegen

Foto: naamplaatje op stok van schoolplaat

Kwatta

Breda

Land, A.L. / Heerenveensche boekhandel v/h A.L. Land

Heerenveen

A.L Land is een papierhandel, kantoorwinkel en uitgeverij uit Heerenveen. Was in ieder geval actief tussen 1879 en 1885.

Later werd het bedrijf voortgezet als Heerenveensche boekhandel v/h A.L. Land.

Heeft verschillende wandkaarten uitgegeven.

Zie Heerenveensche boekhandel v/h A.L. Land

Langenhuyzen, C.L. van

Amsterdam

Leydenroth Van Boekhoven, W.

Utrecht

Wandplaten

Onze beschavingsgeschiedenis in beeld (door Sijthoff, Van der Heide)**

*1904

*1e serie, 12 platen

De platen zijn geschilderd en 'op steen gebracht' door G.J. Sijthoff uit Haarlem en A.E. van der Heide. De prijs van de platen:

12 stuks fl. 18,00 (op zwaar karton, kleurendruk), 6 stuks fl. 9,00 (idem), per stuk kosten de platen fl. 2,00.

De bijbehorende geillustreerde handleiding, G.J. Vos kost fl. 4,25. Bij de methode horen ook twee leesboekjes, S. Reijs en G.J. Vos, de prijs per deeltje is fl. 0,40. (Brinkman 1901 - 1910)

** Een (deels?) andere serie met dezelfde naam is (eerder) (vóór 1901) door N.Veenstra, Den Haag uitgegeven. Door G.J. Sijthoff, onder redactie van D. Kanon, A. Mout en G.J. Vos.

A.J. Groenewegen wordt ook als illustrator genoemd. Is dit juist?

Lommers, W.

Loosjes, Erven

Haarlem

Luctor

Baarn, Djakarta

Luctor

Baarn

Luijt, Gebr.

Sliedrecht

Malmberg, L.C.G.

's-Hertogenbosch

Boekhandel in 1885 opgericht door Lodewijk Carel Gerard Malmberg in Nijmegen.

Handtekening Malmberg

Meulder, B. de

Nijmegen

Mij. voor Physische Techniek

Heemstede

Misset, C

Doetinchem

Drukkerij C. Misset, later NV Nederlandsche Drukker- en Uitgeversmaatschappij, weer later Senefelder Misset

Wordt in 1873 opgericht door Cornelis Misset, dan 24 jaar oud. Het bedrijf is gehuisvest aan de Gruttestraat in Doetinchem.

*Drukte onder andere de kaarten van Gerrit Prop van uitgeverij Thieme.

Voor meer informatie zie de website van Senefelder (historie)

----------------------------------------------------------------------

Mijs, D.

Tiel

David Mijs werd op 4 maart 1934 geboren in Den Bommel (Goeree-Overflakkee) en overleed in 1912 in Tiel.

Hij volgde aanvankelijk de opleiding tot militair-apotheker in Moordrecht. Mijs begon later als leerling-boekbinder/drukker bij

Van der Mast (Gorichem), Malga (Nijkerk) en als deelgenoot werkte hij bij Wermeskerken (Tiel).

Hij nam in 1860 een failliete drukkerij-binderij Faassen over (10 december?).

1860 Waterstraat 71

1880 Oliemolenwal (achter winkel, uitbreiding)

Toelichting Mijs Zwiers en Jansma

---------------------------------------------------------------------------------------

Muinck, De & Co

Amsterdam

Muusses, J.

Purmerend

Oprichter Jan Muusses.

Geboren 12 april 1847 te Beemster, overleden op 19 oktober 1909 te Purmerend.

Boekhandelaar Breedstraat te Purmerend.

Was korte tijd onderwijzer.

Wandplaten

In 1894 verschijnt een advertentie met daarin de aankondiging dat ongeveer half juli dat jaar zal verschijnen:

Het zaakonderwijs in de eerste twee leerjaren. (Aanschouwingsonderwijs). Handleiding met 21 gekleurde wandplaten, groot 65 bij 50 cm.

In 1913 wordt er gemeld dat bij J. Muusses een toelichting behorende bij de nieuwe plaat

Zon, sterren en planeten, is verschenen door G.J. van Brabant.

Eigenaren

Meer informatie:

Familie Muusses Purmerend

Artikel Ingrid Koops en Jan ten Thije (1991)

Nabbe's, A.C.P.

Den Bosch, 's-Hertogenbosch

Nederlandsche Zondagsschool-Vereeniging

Amsterdam

Niesten, J.P.L.

Nijmegen

Nijhoff & Zn, Is. An.

Arnhem

Nijhoff's, Martinus

Den Haag, 's Gravenhage

Noordhoff

Groningen

Noothoven van Goor, D.

Leiden?

NUT Maatschappij tot nut van 't Algemeen

Leiden, Deventer, Groningen

Oomkens Jzn., J.

Groningen

Ophorst, A

Wageningen

Out, P.

Koog aan de Zaan

Sinds 1860

Brand magazijn 6-2-1917

Pieter Out (1830 - 1911)

Meer informatie:

Historische Vereniging Koog aan de Zaan

Ouwehand

Rhenen

Paters van de Heilige Geest

Rhenen

Pet, C.

Hoogeveen

Philips Reclamehandel Amsterdam

Amsterdam

Post, Gebroeders van der

Utrecht

Kaartmaker: D. Lameris

Meer informatie:

Elders op deze site; artikel Utrecht en Schoolplaten(conceptversie), Antiquariaat Quaeckernack.

Postgiro en Rijkspostspaarbank

Prodenta

Amersfoort

NV Prodenta (in eigen beheer als reclamemateriaal). Heeft 3 platen uitgegeven onder de titel

Een gezond en sterk gebit is een waardevol bezit.  Er zijn drie vesies uitgegeven: 1957, 1959 en 1969.

De versies verschillen. De platen zijn uitgegeven als reclamemateriaal.  Zo zijn er ook stripboeken uitgegeven door Prodenta.

PTT, Rijkspostspaarbank (+ Wolters)

Raven, J.W. van

De Rijp

Retels

Rijswijk

Roelants, H.A.M.

Schiedam

Rosenkranz, W.

Maastricht

Rossignol

(Frankrijk)

Royal Rotterdam Lloyd

Rotterdam

Ruiter, De

Gorichem

Samson, N.

Alphen aan de Rijn

Opgericht in 1882

Onderwijskundige uitgaven vanaf 1920

Wandplaten:

Anatomische wandplaten (start vóór 1926)

Kubieke meter

Van der Hulst-platen:

De zogenaamde 'Winterplaat' en 'Zomerplaat'

'Vier jaargetijden'

Enkele seizoensgebonden platen.

Schalekamp, Van de Grampel en Bakker

Amsterdam

Schenk Brill, J.C. van

Doesburg

Schierbeek, R.J.

Scholtens & Zoon

Groningen

Seyffardt's Boekhandel

Amsterdam

Seyffardt's Amsterdam

Afbeelding via Delpher Tentoonstelling van hulpmiddelen voor den boekhandel 1881

Damrak 99 (20-8-1913)

Shell / Bataafse Petroleum Maatschappij

Sluyterman, B.

B. Sluyterman heeft enkele dierplaten uitgegeven. Er zijn weinig gegevens over deze 'uitgever' te vinden.

De dierplaten zijn waarschijnlijk in eigen beheer uitgegeven. Dit deed hij vanuit zijn eigen atelier (atelierstempel).

Sluyterman signeerde zijn platen met B.S. Tekende onder andere voor het kleutertijdschrift Kie-ke-boe.

Smeets, Emmanuel

Weert

Wandplaten van de Nederlandsche rundveeslagen (ca. 1932)

Formaat 54 x 86 cM.

In overleg met de Inspectie van het Landbouwonderwijs en het NRS.

Naar schilderijen van de bekende dierschilder Delin.

In de natuurlijke kleuren van bekende stieren en koeien van Nederlandse rundveeslagen. Uit de aankondiging:

'Begonnen is reeds met de reproductie van de n bekenden stier "Roland" 311 S., van het roodbont MRIJ.'

Bron: Telegraaf 17-9-32 via Delpher

Smiths

Den Haag, 's Gravenhage, Washington (VS)

Smulders & Co., J.

Den Haag

Spaarnestad, De

Haarlem

Staatsdrukkerij Nederland

Stadsdrukkerij

Amsterdam

Stemler, C.F.

Amsterdam

Stenvert & Zoon, M.

Meppel, Apeldoorn

Wandplaten:

- Laatste gevecht aan de grebbelinie. Huzaren en marechaussee's verdedigen het viaduct te Rhenen, De Reuder

- De capitulatie te Wageningen. Het Duitse leger geeft zich over. Mei 1945, De Reuder

- Serie over verkeersborden

- Serie over de belangrijkste katholieke feestdagen

Uitgeverij M. Stenvert & Zn. naar Apeldoorn

Naar wij vernemen zal het bedrijf van de firma M. Stenvert en Zn, uitgeverij te Meppel, naar Apeldoorn worden overgeplaatst

Ruim 35 jaar is deze uitgeverij in Meppel gevestigd. Het bedrijf is echter in de loop der jaren zo uitgegroeid dat het naar grotere bedrijfsgebouwen moest uitzien. Vooral ook de sterk toegenomen export-afdeling nood- zaakte hiertoe.

De firma Stenvert heeft nu van de gemeente Apeldoorn 5000 m 2 terrein aangekocht, waarop reeds een bedrijfsgebouw staat van ruim 1000 m 2. "Uitgeverij M. Stenvert & Zn. naar Apeldoorn". "Nieuwsblad van het Noorden". Groningen, 13-07-1954. Geraadpleegd op Delpher op 12-04-2017, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010888295:mpeg21:a0148

Stichting School en bedrijf

Den Haag

Suringar, Hugo

Leeuwarden

Maten en Gewichten, metriek stelsel

Uit een aankondiging, via Delpher

Tentoonstelling van hulpmiddelen voor den boekhandel 1881

Maten en gewichten, metriek stelsel, Suringar

Swildens, Jack's

Amsterdam

TAH

Berg en Dal

The Royal Society for the Protection of Birds, The Lodge

(Sandy, Bedfordshire)

Theresia, Sint

Nijmegen

Boekhandel, kunsthandel

Sint Theresia heeft een serie bijbelse platen uitgegeven. De illustrator is H. Hofmann.

De serie heet Jezus en ik. Godsdienstplaten voor het kleuteronderwijs.

Thieme & Cie, W.J.

Zutphen (ook Batavia?)

Lees meer

Tijl, J.J., De erven

Zwolle

Tjeenk Willink & Zoon, H.D.

Haarlem

Tjeenk Willink, H.A.

Arnhem

Tjeenk Willink, W. E. J.

Zwolle

Tjeenk Willink, Zwolle

Uit: Tentoonstelling van hulpmiddelen voor den boekhandel, 1881

Topografische Dienst / Inrichting

Den Haag, Delft, Emmen?

Actief 1931 -

Directeur

A. van Hengel

Wandkaarten (niet alle kaarten zijn voor het onderwijs bedoeld)

Nieuwe etappe-kaart van het Koningrijk der Nederlanden (1848)

Overzichtskaart van den Nederlandsch Oost Indischen archipel (1901)

Java en Madoera (1923)

*Vooral bedoeld voor het onderwijs

Java, Madoera en Bali (1931)

Nieuw Guinea (1938)

Plattegrond van Batavia (1940)

Schetskaart van Nederlands Nieuw Guinea (1953)

*Rond 1955 door uitgeverij Wolters in het assortiment opgenomen.

Nederlands-Nieuw-Guinea (1956)

*Ook voor het onderwijs bedoeld

Gemeentekaart van Nederland (1961)

Wandkaart van Nederland (2005)

Tor

Amsterdam

Tor heeft in 1968 C.A. Mees uit Santpoort overgenomen. In 1991 is het bedrijf voortgezet onder de naam Sartorius. De uitgever heeft platen uitgegeven over bloemen, bomen, heesters, paddestoelen, roofvogels, zangvogels, zoetwatervissen en zoogdieren.

Eigenaren

Behrens A. M. 1967-1972

Bettink M. 1967-1982

Nijland-Verwey M. 1968-1972

Dekker-Sartorius T. S. 1982-1986

Drukkerij

Kronen-Verlag, Hamburg W. Germany

Turnhout, J.J. van

Breda

Boekhandel, papierhandel

Actief 1852 - 1885

J.J. Turnhout was werkzaam vanaf 1853.

Wandkaart

Schoolkaart van Noord-Brabant, J. van Mierlo (1891

*Op 29 januari 1892 wordt de kaart genoemd in de NvdB.

Eigenaren

Turnhout, Van (Wed.) 1879-1880

Adr. V. van Turnhout 1881-1885

Unilever

Unilever is een producent van o.a. voedingsmiddelen. Het heeft enkele wandplaten uitgegeven.

Wandplaten

Van grondstof tot margarine, 2 versies

Diepvries. Productieschema voor spinazie

Herkomst van plantaardige olien en vetten  

Structuur van een Concernmaatschappij (1970)

Vereeniging van Directeuren van Electriciteitsbedrijven in Nederland/ VDEN

Maastricht / Arnhem

Centraal bureau

*Breedenstraat 11, Maastricht /

*Utrechtseweg 210, Arnhem

Ook Nagtegaalspad 1, Arnhem

Actief 1926, 1936 - 1983 (Arnhem)

Heeft uitgegeven een serie van drie platen over het elektriciteitsbedrijf behorend bij "de paedagogische electriciteitetentoonstellingen

der Vereeniging van directeuren van electriciteittbedrijven in Nederland".

Plaat I - Van kolen tot stoom

Plaat II - Van stroom tot electriciteit

Plaat III - De voortgeleiding der electriciteit

De eerste druk (steendruk) is van 1926. In 1940 was er een zesde druk. Van deze platen volgde later een herdruk.

Volgens de handleiding kon de methode worden gebruikt bij het Lager Onderwijs en het

Meer Uitgebreid Lager Onderwijs.

Op 21 juli 1925 wordt vermeld dat de heer Van Balen een les heeft gegeven aan

twaalf- en dertienjarigen jongens met behulp van een tweetal wandplaten. Er wordt ook vermeld dat de platen in aanmaak zijn en dat

de platen tegen 'een geringen prijs', 20 gulden (gehele methode?), zijn aan te schaffen door gemeente- en schoolbesturen.

De lessen zijn onder andere bedoeld om het gevaar, 15-20 dodelijke slachtoffers per jaar door blootstelling aan electriciteit, te benoemen.

Bij de methode hoort ook een film.

Auteur

C.L. van Balen

*Directeur der Gemeentelijke Kweekschool te Amsterdam

Drukker

Geuze, Dordrecht

Vecht, E. van der

Amsterdam

Schoolboekhandel, uitgeverij

Actief 1903, 1904 - 1909,

Eigenaren

Johannes Maria van Lieshout (1908 - ...)

Felix Everardus Maria de Neef (1908 - ...)

Wandplaten

Roomsch Zaakonderwijs

Plaat I Bij den ingang der Kerk (Klokkedoop)

Plaat II In het Priesterkoor (Lof in de Meimaand)

Plaat III Het kleed van den Kloosterling (Inkleeding van een Benediktijn)

Plaat IV De gewaden van den Priester (Vóór de Hoogmis)

Wordt voor geadverteerd op 28 november 1911

Wordt op 26 januari 1912 aangeboden in het Nieuwsblad voor den Boekhandel:

"Zaakonderwijs, Roomsch. Vier liturgische schoolplaten, door H. J. van de Ven, past., en Chr. L. Wesseling Mzn.

Amsterdam, E van der Vecht. 120x88'.

Met Toelichting, 23x16. (18 blz., m. 4 pltn.).

Per stel (4 pltn.) ƒ 13.— ; op bord ƒ 16.-;

op linnen aan rollen ƒ 18.— Per stuk ƒ 4.— ; op bord ƒ 4.75; op linnen aan rollen ƒ 5.25"

*10-12 kleuren steendruk

*In 4 talen

Personen

Frans Lazarom

*Illustrator

H.J. van der Ven

*Auteur

*Pastoor

Chr. L. Wesseling (Mzn.)

*Auteur

*Hoofd der Paraochiale School te Scheveningen

B.J. Schrandt

*Lithograaf, drukker

Veenstra, N.

Den Haag, 's Gravenhage

Uitgeverij

Eigenaar

N. Veenstra (1898 - 1985 ?)

*N. Veenstra, 1900 - 1942

*'s-Gravenhaagsche Maatschappij tot Exploitatie van Dag- en Weekbladen ? , 1911

*'s-Gravenhage Uitgeversmaatschappij ? , 1914-1934

Wandplaten

Onze beschavingsgeschiedenis in beeld

*Handleiding 1896

*Handleiding 1901

Illustrator

G.J. Sijthoff (1867 - 1949)

Auteurs

D. Kanon

A. Mout

Ven, J.F., van de

/ Van de Ven / Van der Vens' boekhandel

Baarn (later Soest)

Boekhandel, uitgeverij

Eigenaar / oprichter

Johan Frederik van de Ven

Actief 1905 - 1946

Heeft een wandkaart van Nederland uitgegeven in 1923.

*J.F. van de Ven's wandkaart van Nederland voor kantoor, school, studeerkamer, volksuniversiteit en lyceum

Drukker

J. Smulders & Co

Vens

Utrecht

Actief in ieder geval in 1952.

Heeft een serie wandplaten uitgegeven:

*Aanleg van den dijk

*Afsluitdijk

*Aanleg van een mijn gang

*Het delven der kolen

*Kolenvervoer in de mijn

*Kolenmijn onder en boven de grond

Verbond voor Veilig Verkeer

Utrecht

Verhave, J.

Hilversum

Instrumentenhandel

Wandplaten

*Anatomie van de planten (M. Richter)

Printed in England

*Dr. Lips bouwplannen van het dierenrijk

Dr. Lips Baupläne des Tierreiches (oorspronkelijke titel)

* Erfelijkheidsleer

*Jung, Koch en Quentell / Dierkunde

Jung-Koch-Quentell, Neue Zoologische Wandtafeln (oorspronkelijke titel)

*Jung, Koch en Quentell / Plantkunde

Jung-Koch-Quentell, Neue Botanische Wandtafeln (oorspronkelijke titel)

*Menskunde

*Ons lichaam (juiste titel?)

Unser körper. Hagemanns Lehrtafeln fur den menschenkundichen unterricht (oorspronkelijke titel)

*Plantengemeenschappen

Svenska växtsamhällen (Zweedse oorspronkelijke titel)

*Smalian en Gummert, Histologie en Embryologie

Prof. Dr. K. Smalian: Histologische embryologische Tafeln (oorspronkelijke titel

Versluys & Scherjon

Utrecht

Actief 1905 - 1949 (?)

Steendrukkerij, lichtdrukkerij

Oudegracht 139 (3-1-1905)

Oudegracht 307 (?)

De steendrukkerij / uitgeverij was een compagnonschap tussen Versluys en Scherjon. De samenwerking duurde slechts enkele jaren (3-4).

Willem Scherjon heeft daarna in Amsterdam een kunsthandel bestierd met ene meneer Huinck. Scherjon overleed in april 1938.

Wandplaten

*Historische gebouwen (De Zeeuw)

*Platen voorstellende de groote gebeurtenissen van onze tijd

Als steendrukker betrokken bij platen van Kemink, De Verzamelcommissie en Leydenroth Van Boekhoven.

Auteurs

P. de Zeeuw en J.Gzn?

Versluys, W.

Amsterdam, Batavia (Djakarta), Paramaribo

Uitgeverij W. Versluys in Amsterdam is opgericht door Willem Versluys (1851 - 1924). Hij is geboren in Oostburg en overleed in Den Haag.

Hij was oprichter/eigenaar van 1875 tot 1924. Eerder was Versluys actief in Groningen (1875 - 1882).

Wandkaarten

Schetskaart van Amsterdam, G.P. Selman (1909)

Schetskaart van Europa, W.J. Jongejan (1909)

Schetskaart van Nederland, W.J. Jongejan (1909)

Schetskaart van Nederland met zijn omgeving, W.J. Jongejan (1909)

Peta pulau Kalimantan, Moh. Wahban Hilal (jaren 1950)*

Peta pulau Sulawesi, Moh. Wahban Hilal (jaren 1950)*

Peta p. Djawa dan Madura, Moh. Wahban Hilal (jaren 1950)*

*Wereldaandewand.nl geeft aan dat het om een Indonesische uitgave gaat, van een Nederlandse uitgever.

Wandplaten

In 1931 heeft de uitgever een serie schoolplaten, met leerboekjes, op de markt gebracht met de titel Omgevingsplaten. De platen horen bij de methode Eigen taal. De auteur was T. Gielstra en de illustrator was Adri Alindo. Adri Alindo is het pseudoniem van Adriana Pallingdood (Arendshorst?) (2 augustus 1905? - 20 juni 2001).

(Bron: Onderwijsmuseum.nl) De serie bestaat uit zes platen. Plaat nummer 4 heet Op straat. De prijs is FL. 2,50, opgeplakt FL. 3,50.

Meer over Adri Alindo

http://www.achterderug.nl/zsb-biografie/adri.pdf

Uitgeverij

Actief 1883 - 1885

Vestigingsadres/plaats

Hemoystraat 13

Batavia - Djakarta (in ieder geval begin jaren 1930).

Paramaribo

Vlieger, J.

Amsterdam

Zie pagina J.Vlieger in het submenu voor meer informatie.

Voltelen, J.

Arnhem

Actief 1862 - 1917

Wandkaarten

*Kaart van Europa in 16 bladen, G.J. Dozy (1884)

Op 25 mei 1883 wordt een proefblad vam de plaat aangekondigd in het Nieuwsblad voor den Boekhandel.

Over Dozy wordt nog vermeld dat hij leraar is aan de HBS te Leiden. Het betreft een nieuwe schoolkaart.

*Kaart van Europa, G. J. Dozy (1892)

*Schoolkaart van de Koningrijken der Nederlanden en België en het Groothertogdom Luxemburg ,W.J.A. Huberts (1864)

*Kaart van Nederland, met cartons, aanwijzende de verschillende grondsoorten en de hoogte van den Nederlandschen bodem,

P.H. Witkamp (1883)

19 april 1884: "Zoo ge U de nienwste SCHOOLKAART VAN NEDERLAND, ontworpen en geteekend door P. H. Witkamp, wilt aanschaffen,

vraag dan een proefteekening met inteekeningsvoorwaarde aan bij J. VOLTELEN, te Arnhem. De inteekening wordt 1 Mei gesloten."

Advertentie 16 juli 1869

In een advertentie wordt aangeboden BLINDE KAARTEN voor schoolgebruik en eigen oefening.

"Bij J. VOLTELEN zijn verschenen: Dr. W. J. A. HUBERTS, Schoolkaart van de Koningrijken der Nederlanden en België en het

groothertogdom Luxemburg. Hoog (binnensrands) 2.04 el, en breed 1.44 el. Prijs in negen losse bladen ƒ3.00,

op katoen met rollen en gevernist ƒ8.75."

In dezelfde advertentie worden ook oefenkaarten voor leerlingen genoemd:

Dr. W. J. A. HUBERTS, Blinde kaart van Nederl. Oost-Indië voor schoolgebruik. Prijs f 0.35.

BLINDE KAART van de Koningrijken der Nederlanden en België en het groothertogdom Luxemburg

voornamelijk tot voorbereidende oefening van hen, die aardrijkskundig onderwijs ontvangen op de groote Schoolkaart

van Dr. W. J. A. HUBERTS en andere blinde wandkaarten van die landen. Prijs ƒ0.30.

BLINDE KAART van Europa, voornamelijk tot voorbereidende oefening van hen , die aardrijkskundig onderwijs ontvangen

op de groote Wandkaart van E. VON SYDOW en andere blinde Wandkaarten van dat werelddeel. Prijs ƒ 0.50.

Voorhoeve

Den Haag

Waterleiding Maatschappij

Groningen

Weijer, J.H. van de

Groningen

Boekhandel , steendrukkerij

Actief 1850 - 1885

Werkzaam voor B. Brugsma (drukwerk) via R.J. Schierbeek.

Wandkaarten

Schoolkaart van de provincie Zeeland, C.J. Pické (1875)

Nieuwe kaart van de provincie Zeeland, C.J. Pické, T.A. Lambrechtsen (1877)

Wandplaten (drukwerk)

40 platen voor het aanschouwelijk onderwijs

Westera Bzn, C.A.

Nijverdal

boekhandel, uitgeverij

Actief 1925 - 1972

Oranjestraat 2?

Vanaf 1972 is het bedrijf voortgezet onder de naam Visser Nijverdal.

Er zijn ook wandkaarten uitgegeven door Westera. Onbekend is of dit B of C.A Westera betreft.

Wandplaten

Klassikale Zangkaarten

*K.W.C. Bösecke en L. Keemink

*Handleiding uit 1929

De 1-2-3 sprong van het metriek stelsel

*A. Ponsteen

*De plaat wordt te koop aangeboden voor FL. 1,75, de kartonnen plaat wordt in deze advertentie aangeboden op

28 april 1933, met koperen hoeken voor FL. 3,00

Serie over inheemse en uitheemse vogels

*Anton Goering (ook Chr. A. Goering / Göring)

De Tempel van Jeruzalem. In nieuw testamentische tijd

Drukkerij De IJssel

Deventer

Wijt & Zonen. M.

Rotterdam

In 1831 bestaat het bedrijf M. Wijt & Zonen al. Daarvoor heer het bedrijf waarschijnlijk M. Wijt.

Er wordt ook een Melchior Wijt genoemd in 1805. Mogelijk betreft het hier de vader van.

De naam en eigenaar verandert gedurende het bestaan.

Actief in Rotterdam 1850 - 1885

Beursplein 11, 1857-1871)

West-Nieuwland 4 (1872)

West-Nieuwland 10 (1873-1885)

Wandkaarten

Kaart der Minahassa / Inilah peta tanah Minahassa (1863, ca. 1870, ca. 1877)

De kaart zijn mogelijk allemaal tweetalig.

Kaartmaker

N. Graafland

Directeur / eigenaar

Wijt jr., M. (1876-1885)

M. Wijt Cz. (1876-1885)

C. Wijt )1879-1880)

W. Wijt (1879-1885)

Drukker

P.W.M Trap, Leiden

Wolters, J.B.

Groningen, Den Haag ['s Gravenhage), Batavia [Djakarta na 1942]

De uitgaven van J.B. Wolters zijn zeer uitgebreid.

Lees meer over wandplaten

Lees meer over wandkaarten

-------------------------------------------------------------------------------

Ykema, Joh.

Den Haag

Factuur uitheverij Ykema

----------------------------------------------------------------------------------------------

J.J. ten Have

Den Haag, 's Gravenhage

Zeeland, Redactiebureau

Goes

Zomer & Keuning's, Gebr.

Wageningen

Drukkerij, uitgeverij, binderij

Actief 1919 - 1979?

Eigenaren (periode Wageningen?)

Johannes Zomer 1919-1940

Koenraad Jacob Zomer 1919-1940

R. Zomer 1922-1969

Carel Andries Keuning 1919-1961

Albertus Johannes Zomer 1940-1958

Wandplaten

Platen voor het bijbelsch onderwijs in school en catechisatie (1931, Tjeerd Bottema)

Drukkerij

Senefelder Amsterdam

Zwijsen

Tilburg

Boekhandel, drukkerij, uitgeverij

*Was tot 1958 drukkerij van het R.K. Jongensweeshuis, Tilburg)

Actief 1846 -

Wandplaten

Veilig leren lezen (1958, boom roos vis), Toos Koedam

Veilig leren lezen (1979, boom roos vis), Toos Koedam

Veilig leren lezen (1992, maan roos vis), Lieve Baeten

Veilig leren lezen (2003, maan ... ),

Auteurs

F.B. Caesar

Ludo Verhoeven


Deel 4

Schoolplaten op de kaart

Welke stad of welk dorp of gebied heeft een relatie met schoolplaten (wandkaarten en wandplaten)? Over welke steden, dorpen, gebouwen en gebieden zijn wandkaarten of wandplaten gemaakt? Waar woonden, studeerden en werkten de illustratoren, kaartmakers en uitgevers? Waar bevonden zich de uitgevers? Steden met veel gegevens zijn voor de leesbaarheid in het submenu te vinden.

Gebruik Google Maps om plaatsnamen te vinden. Klik op de kaart en typ de plaatsnaam.

Gebruik History Wall Charts om de geschiedenis van Europa te ontdekken. Klik op de foto.

Google Maps kunt u gebruiken om plaatsnamen te zoeken 

History Wall Charts

Zoeken kan onder andere met F3.

Bronnen: onder andere schoolplaten, catalogi, advertenties.

De websites De wereld aan de wand, Verzameling in beeld, Delpher en andere.

Zie ook de pagina Literatuur.


Plaatsnaam

Alkmaar

Amersfoort

  • Platen en kaarten
  • Naar het concentratiekamp, januari 1945. J.H. Ising

  • Uitgeverij
  • Prodenta

Amersfoort

- Uitgevers

NV Prodenta (in eigen beheer als reclamemateriaal)

*Heeft 3 platen uitgegeven onder de titel Een gezond en sterk gebit is een waardevol bezit. Er zijn drie vesies uitgegeven: 1957, 1959 en 1969. De versies verschillen. De platen zijn uitgegeven als reclamemateriaal. Zo zijn er ook stripboeken uitgegeven door Prodenta.

- Personen

Dirk (Derk) Wiggers

*geboren in Amersfoort.

Hendrik Jan van Lummel

*geboren in Amersfoort.

Hendrik Jan Wolter

*werkte in Amersfoort/Leusden

*overleden in Amersfoort


Amstelveen

Uitgever

Kruif, J.L.


 

Amsterdam (en omgeving)

Zie submenu, pagina Amsterdam

 


Apeldoorn


Annen

- Schoolplaten

Landschap bij een Eschdorp, A. H. Gouwe

- Personen

Schuiling, R., leraar, geograaf, auteur, geboren te Annen (Anloo)


Arnhem

- Schoolplaten

- Uitgevers

Nijhoff & Zoon, Is. An.

Voltelen, J.

- Personen

Voltelen, J.


Baarn


Batavia (Djakarta)


-

Berg en dal


Bergen op Zoom


Borculo

- Personen

Gerrit Prop

*kaartmaker, geograaf

*werkte aan de Tweede Openbare Lagereschool / Hofschool(1912 - 1915)


Breda

- Uitgevers

Alfen, Hendrikus Gerardus van

*Van der Borchlaan 8

*overleden in Breda.

 


Bussum


Den Bosch ('s Hertogenbosch)

- Schoolplaten

's Hertogenbosch door Frederik Hendrik belegerd, 1629 /

Frederik Hendrik voor 's Hertogenbosch, 1629

 


Den Haag ('s Gravenhage) / Scheveningen

Zie submenu Den Haag


Den Helder


De Rijp


Deventer

-Personen

Rijkskweekschool

Have, J.J. ten

* Kaartmaker

* Auteur

* Tekenaar

* Student

Kruyder, C.A.C.

*kaartmaker

*Directeur der Rijkskweekschool te Deventer (vanaf 1880)

Prop, Gerrit

*student Rijkskweekschool

Schuiling, R

* geograaf

*docent Rijkskweekschool

Ubink, J.B.

*kaartmaker

*student Rijkskweekschool

Zeeman, K

*kaartmaker

*student Rijkskweekschool


Diemen

- Personen

Puls, H.F.

*kaartmaker

*Schoolonderwijzer te Diemen (1847)


Doesburg


Dordrecht

-Schoolplaten

Eene vergadering van de nationale synode te Dordrecht, 1619

Vóór Dordrecht, A.W. van Voorden

*Zicht op de Grote Kerk, Oude Maas


Drente (nabij Eext en Gieten)

- Schoolplaten

De Drentsche heide, A.H. Gouwe

*Zicht op hunebed

*zichtpijl in Veranderend Landschap staat verkeerd, moet noordwaarts en onder het hunebed beginnen.


Eefde

- Personen

Gerrit Prop

*kaartmaker

*geograaf

*werkte aan de OB Wilhelminaschool (1901 - 1904)


Eindhoven


Gaastmeer

- Personen

A.K. Kuiper

*kaartmaker

*Schoolonderwijzer te Gaastmeer (1847)


Ginneken

- Uitgevers

Alfen, Hendrikus Gerardus van

*Oranjeplein 10

*woonde ook in Ginneken


Goejanverwellesluis / Bonrepas (Hekendorp)

- Schoolplaten

Aanhouding aan de Goejanverwellesluis, 1787


Geuldal

- Schoolplaten

Heuvellandschap in Zuid-Limburg, G.B.J. Westermann

*Omgeving Epen

*Zicht op Geuldal

*Geromantiseerd door schilder


Goes


Gorinchem / Gorkum / Gorcum

- Schoolplaten

Jacoba van Beieren voor Gorinchem 1 december 1417


Gouda


Groningen

- Uitgevers

Dijkstra, Jacob

Noordhoff

Oomkes (I), Jan

Oomkes (II), Jan, I(vader)

*steendruk sinds 1826.

*Paste als eerste firma het steendrukken toe bij het drukken van kaarten(?).

Oomkens Jzn (III)., J. (Janszoon)

*werkte in Groningen tussen 1836 en 1872.

 

Scholtens & Zoon

Waterleiding Maatschappij

Weijer, J.H. van de

 


Haarlem en omgeving

- Schoolplaten

Een tournooi te Haarlem

Aan de Haarlemmermeerpolder, B.A van Beek

*Nabij het oorlogsmonument

*Gezicht op Westeinderplassen, Ringvaart, Kloppenburgergat.

- Uitgever

Dorp, H.M. van

- Personen

Allan, F

*Leeraar aan 's Rijks Kweekschool voor Onderwijzers te Haarlem

Koster, A.L.

*Schilder

*Maakte studiereis naar Haarlem

*Overleden in Haarlem op 25 mei 1937

Wolter, H.J.

*Werkte in Haarlem

*Schilder


Heemstede

- Personen

Koster, AL.

*Maakte studiereis naar Heemstede.


Heereveen

- Uitgever

Heerenveensche Boekhandel, voorheen A.L. Land

Land, A.L. later Heerenveensche Boekhandel

- Personen

Land, A.L.


Hillegom


Hilversum


Hoogebeintum / Hogebeintum

-Schoolplaten

Een terp in het noorden van Friesland, F. Hart Nibbrig

*Zicht op terp en kerk, enkele woningen


Hoogeveen


Hoorn


Kampen

- Schoolplaten

De Hanzestad Kampen


Kessel, Veers / 't Veer

- Schoolplaten

De Maas in Limburg

*Zicht op Kessel (Burcht, kerk), Maas, De Weerd, richting Reuver?

*Geschilderd vanuit Veers / 't Veer


Koog aan de Zaan


Landsmeer


Leeuwarden


Leiden

- Schoolplaten

Leidens ontzet, 3 oktober 1574


Leusden


Lisse

- Schoolplaten

Bloembollenvelden bij Lisse, A.L. Koster

*Zicht op bloembollenvelden en bedrijf

*Exacte locatie niet bekend


Loenen aan de Vecht

- Schoolplaten

Een veenplas bij Loenen aan de Vecht, B. A. van Beek


Maarssen

- Schoolplaten

Een Buitenplaats aan de Vecht, ± 1740

*Een botenhuisje van de buitenplaats bestaat nog en is omgebouwd tot woonhuis.


Maastricht


Meppel


Middelburg

-Schoolplaten

De Markt te Middelburg, P.J.A.C. van Geldorp

Het stadhuis te Middelburg, J. Hilverdink

Het stadhuis van Middelburg, H.J. Wolter

Stadhuis van Middelburg, H.J. van Lummel


Muiden

- Schoolplaten

Een zomermiddag met den Muiderkring


Nigtevecht

- Schoolplaten

Czaar Peter de Groote bezoekt een buitenplaats aan de Vecht, 1717 ‘Gezicht op het huis en de rivier’

Czaar Peter de Groote bezoekt een buitenplaats aan de Vecht, 1717 (gezicht op de Tuin en de Waterwerken

*De buitenplaats is afgebroken.


Nijkerk


Nijmegen

- Uitgevers

Brock, L. M. G

*Leermiddelenhandel, Nierstraat 15

- Personen

P.J.A.C. van Geldorp, woonde in Nijmegen.


Nijverdal


Oss

-Schoolplaten

Paardenmarkt te Oss. P.J.A.C van Geldorp


Ooststellingwerf / Olderberkoop

Gerrit Prop

*kaartmaker

*onderwijzer

*geboren te Olderberkoop


Paramaribo


Purmerend


Rhenen

- Schoolplaten

Riviergezicht aan de Rijn bij Rhenen (hooge en lage oever)

De Rijn bij Rhenen

Flamingo’s – Ouwehand Rhenen

Leeuwenterras – Ouwehand Rhenen

Zebra’s in Ouwehands Dierenpark

 

- Uitgevers

Ophorst, A

Zomer & Keuning's, Gebr.

 


Rijssen


Rijswijk (ZH)

- Schoolplaten

Een Hagepreek bij de Hoornbrug bij Rijswijk augustus 1566


Rotterdam

- Schoolplaten

De Boompjes te Rotterdam, A.W. van Voorden

De troepen van Bossu dringen Rotterdam binnen, 9 april 1572

- Uitgevers

Verbruggen & Van Duym, Firma

*voornemens om wandkaarten uit te geven 1868

- Personen

Duym, A. van

*uitgever te Rotterdam

P.J.A.C. van Geldorp

* geboren op 11 september 1872 te Rotterdam


Schagen

- Personen

Zeeman, Klaas

*kaartmaker

*geboren in  Schagen op 4 november 1880.


Schiedam

- Schoolplaten

Weidelandschap bij Schiedam, H.J. Wolter

*Zicht op de Spaanse Polder, Delfshavensche Schie, Schiedam.

*Korenmolens


Schoonhoven

- Personen

Koetsveld, C.E. van, Ds.

*kaartmaker

*predikant te Schoonhoven (1847)


Schoorl

- Schoolplaten

Duinlandschap bij Schoorl, L.W.R. Wenckenbach


Sliedrecht


Soest

- Personen

Isings, J.H,

*illustrator

*woonde in Soest


Tiel


Tilburg


Utrecht


Valkenburg (ZH)

- Schoolplaten

Een Romeinse legerplaats aan de Rijnmond (Valkenburg)


Vlieland

- Schoolplaten

Vlieland en het Vlie, F. Hart Nibbrig (zicht op Oost-Vlieland, Waddenzee)

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Vlissingen (Westerschelde, nabij Buitenhaven)

- Schoolplaten

Aan de Westerschelde, W.J. Schutz

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Vorden

- Personen

Gerrrit Prop

*kaartmaker

*geograaf

*werkte hier als onderwijzer (1904 - 0907)


Wageningen

- Schoolplaten

Gezicht op de Rijn bij Wageningen

- Uitgevers

Ophorst, A

Zomer & Keuning's, Gebr.


Wassenaar

- Personen

Jetses, Cornelis

*illustrator

*woonde aan de  Kievietslaan 17.

*Jetses ligt in Wassenaar begraven.


Weert


Wijk bij Duurstede (Dorestad)

- Schoolplaten

De Noormannen voor Dorestad, J.H. Isings

Kasteel Duurstede. J. Hilverdink


Wilsum


Woudsend

- Personen

H. Pijttersen

*kaartmaker

*Schoolonderwijzer te Woudsend (1847)


Zaandam


Zandvoort


Zeist

- Uitgevers

Dijkstra

Sint Gregoriushuis

- Personen

Isings, J.H

*illustrator

woonde in bij Jetses in Zeist gedurende een jaar.

Jetses, Cornelis

*illustrator

*woonde in Zeist

*Tulpstraat 18 (1909)

*Bergweg 37 eigen ontwerp (vanaf 1912 gedurende 10 jaar))

Werkman, J.H.

*auteur

*maakte docentenhandleidingen.


Zuiderzee / IJsselmeer

- Schoolplaten

Zuiderzeevaart op het Pampus, Hobbe Smith


Zutphen

- Uitgevers

- Personen

Gerrit Prop

*studeerde hier Frans


Zwijndrecht

A. Middelhoek, geboren 28 februari 1906


Zwolle

- Uitgever

Tijl, J.J. de Erven

- Personen 

W.J.A Huberts,

*kaartmaker

*directeur 's Rijks Hoogere Burgerschool

C.A.C. Kruyder (Clarus Anne Cornelis?)

*kaartmaker

*hoofdonderwijzer in Zwolle.


Nederlands Indië

- Personen

Jeager, J.

kaartmaker

Adjunct-Ingenieur voor de Geographie in Nederlandsch Indië (1857)


Geraadpleegde literatuur


Dick Rozing, Gerrit Prop. de wereld in kaart gebracht, 2009

Uitgever Samsom
Handleiding bij de anatomische wandplaten ten gebruike bij het onderwijs in de kennis van het menschelijk lichaam uit 1926

Scheepstra, H. Onderwijs en opvoeding. Leerboek voor kweek- en normaalscholen. Bezorgd door K. Dokter. J.B. Wolters, 1925 (zie ook de afbeelding van het schoollokaal). Afbeeldingen zijn afkomstig uit dit boek, tenzij anders aangegeven.


Versie 1

November 2019

© 2019 JM Quakernaat

Alle rechten voorbehouden.

Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand en/of openbaar gemaakt in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen of op enige andere manier zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

 www.aqmaarsseveen.nl 


[1] Schoolplaten moesten van een afstand goed te zien zijn om de voorstelling klassikaal te kunnen bespreken. Ze moesten voldoende groot zijn. Licht was ook van belang voor het onderwijs. Hoge ramen werkten daar natuurlijk aan mee. De wandplaat op de  titelpagina is van uitgeverij Muusses. Redactie: H. Douma en M.H. Lem

[2] De opkomst van de schoolplaat voor het geschiedenisonderwijs heeft vooral te maken met de Wet op het Lager Onderwijs (1857),waarin (vaderlandse) geschiedenis als vak verplicht werd gesteld.

[3] Scheepstra, H. Onderwijs en opvoeding. Leerboek voor kweek- en normaalscholen. Bezorgd door K. Dokter. J.B. Wolters, 1925 (zie ook de afbeelding van het schoollokaal)

[4] "Jan Amos Comenius - Wikipedia." https://nl.wikipedia.org/wiki/Jan_Amos_Comenius. Geopend op 10 dec.. 2019.

[5] "Jean-Jacques Rousseau - Wikipedia." https://nl.wikipedia.org/wiki/Jean-Jacques_Rousseau. Geopend op 10 dec.. 2019.

[6] "Johann Heinrich Pestalozzi - Wikipedia." https://nl.wikipedia.org/wiki/Johann_Heinrich_Pestalozzi. Geopend op 10 dec.. 2019.

[7] "Johann Friedrich Herbart - Wikipedia." https://nl.wikipedia.org/wiki/Johann_Friedrich_Herbart. Geopend op 10 dec.. 2019.

[8] "Bijzonder onderwijs - Wikipedia." https://nl.wikipedia.org/wiki/Bijzonder_onderwijs. Geopend op 10 dec.. 2019.

[9] "Fondscatalogus - 2 definities - Encyclo." https://www.encyclo.nl/begrip/fondscatalogus. Geopend op 10 dec.. 2019.

[10] www.verzamelinginbeeld.nl 

[11] Opmerkelijk zijn de titels van de platen. Toentertijd werden er nog titels gebruikt als Indianen en Negers voor bevolkingsgroepen, iets dat tegenwoordig uiteraard niet meer voorkomt.